Spis treści

Karta tytułowa

Od autora

Japonia. O kocie kurtyzany Usugumo

Brazylia. Legenda o Naipi i Tarubie

Australia. Miłosne perypetie zwierząt na niebie

Francja. O sprytnym panu Boulangerze i jego następcach

Hongkong. Tajemnica złotych rybek

Albania. Albańczycy – potomkowie syna orła

Maroko. Ajsza Kandisza

Portugalia. Harry Potter i księgarnia Lello

Stany Zjednoczone. O Jacku i diable, który dotrzymuje słowa

Wietnam. O złotym żółwiu i cesarzu Lê Lợi

Turcja. Historia niebieskookiego Nazara

Peru. Łzy boga Słońca

Cypr. Ogrody bogini

Szwecja. Narzędzie diabła

Chiny. Dziewięciu synów smoka

Bibliografia

Karta redakcyjna

Okładka

Od autora

Mam wiele patentów na udaną podróż. Jeden z nich polega na tym, że przed udaniem się w jakieś oddalone miejsce próbuję znaleźć tam osobę, która będzie moim przewodnikiem – kogoś, kto zna lokalne realia i pomoże mi w wyborze miejsca na nocleg, podpowie, gdzie jeść, co warto zwiedzić. Szukam na Facebooku, czytam blogi podróżników i znajduję właściwych ludzi. Bardzo często moimi przewodnikami są Polacy; jesteśmy wszędzie. Podczas podróży miałem ogromne szczęście spotkać wiele osób z ogromną wiedzą, pasjami, a do tego pozytywnie zakręconych. Znają języki, kulturę i historię kraju, w którym mieszkają, i – co niesamowite – może nawet nie zdają sobie sprawy, że stali się lokalnymi patriotami. To ich barwne opowieści przyczyniły się do tego, że powstała ta książka.

Na liście moich sprawdzonych przewodników i przyjaciół w podróży jest z całą pewnością Ewa Ioannou, Polka mieszkająca na Cyprze. W nieskończoność potrafi barwnie opowiadać o wyspie i zna mnóstwo jej sekretów, o których nie przeczytacie – daję słowo – w przewodnikach. Skarbnicą wiedzy o Peru i ich mieszkańcach jest natomiast Maria Kralewska de Canchaya. Urodziła się w Polsce, w Ostrowie Wielkopolskim, a od ponad ćwierć wieku mieszka z mężem Anibalem Canchaya Moya w stolicy Peru – Limie. To prawdziwa miłośniczka tego kraju i kultury Inków. Przesiąkła Andami i tamtym światem, ale na Boże Narodzenie wypieka tradycyjne polskie pierniki, więc gdybyście mieli spotkać się z nią w Peru, nie zapomnijcie kupić dla niej w Polsce przyprawy do pierników. Pamiętam o Annie Hartman z Brazylii, która mówi po polsku, ale zapomniała, że w naszym kraju jest zima. Dziękuję Gerardowi Malanowi z Australii, który układa sobie tam życie, profesorowi Hà Đìnhowi Đứcowi, biologowi z Narodowego Uniwersytetu Wietnamu, za opowieści o żółwiu i pani Thuỷ Nguyễn z Hanoi i jej rodzinie – zupa phở była wyśmienita. A Portugalia to oczywiście Manuel z Porto, który już zawsze będzie mi się kojarzył z dawnym Jamesem Bondem.

Lista podziękowań jest długa. Winienem je i tym, których spotkałem zaledwie na chwilę i nawet nie zdążyłem zapytać o imię, na przykład pewnej kobiecie sprzątającej w szanghajskim metrze. Zapytałem ją o drogę do autobusu, którym chciałem jechać do Wuzhen, starego, średniowiecznego miasteczka poprzecinanego kanałami. Kobieta nie znała drogi, ale odłożyła mopa, wyszła ze mną na ulicę i zapytała kogoś, którędy powinienem iść do dworca. Zapytana osoba nie wiedziała, przeszliśmy kilka kroków i moi chińscy towarzysze zapytali kolejnego przechodnia. On również nie wiedział, ale dołączył do grupy i było nas już czworo. W dalszej drodze doszły jeszcze ze dwie osoby i dzięki ich wspólnemu wysiłkowi dotarłem na dworzec o czasie. Pozdrawiam ich wszystkich.

Tak się dotąd składało, że podróżując, miałem szczęście do życzliwych ludzi, czego i Wam życzę. Miłej lektury i ciekawych podróży w którąkolwiek z pięciu stron świata, jak postrzega go mitologia Chińczyków, czyli na wschód, zachód, na południe, północ i do środka.

Anibal Canchaya Moya i Maria Kralewska z Peru.

Ewa Ioannou z Cypru.

Paula Menezes, Marzena Mróz i Gerard Malan z Australii.

Prof. Hà Đình Đức z Wietnamu.

Anna Hartman z Brazylii.

Thuỷ Nguyễn z mężem i dziećmi.

COŚ DLA MIŁOŚNIKÓW KOTÓW

Pewną właścicielkę japońskich kotów zabolało, że wśród polskich hodowców i nie tylko nazywane są one japanese bobtails, co można tłumaczyć jako „japoński krótkoogoniasty”. Zwróciła się nawet ze swoim problemem do Rady Języka Polskiego, uważając, że taka nazwa może być krzywdząca dla tych kotów, bo sugeruje ich ułomność. Przewodniczący Rady uznał za słuszną sugestię, by dla tej rasy upowszechniać nazwy maneki neko lub japoński kot powitalny. Jest tylko pewien fakt, na który – tak myślę – nie zwrócono uwagi. W Japonii rasa kotów z krótkimi ogonkami kojarzy się bardzo pozytywnie; koty są tam wcieleniem dobroci i szczęśliwości, utożsamiane są też z młodymi, pięknymi dziewczętami – najczęściej, bo jednak Japończycy znają też opowieści o wampirycznych kotach rozbójnikach żywiących się między innymi mięsem starszych pań. Nasze europejskie koty z długimi ogonami Japończycy traktują jako symbol zła. Częściowo my sami nadaliśmy im taki wymiar, przypisując ich hodowanie zgorzkniałym starszym kobietom, a nawet wiedźmom.

Aby poruszać się po Tokio i okolicy, wykup kartę miejską Suica – gdy wyczerpią się na niej środki, doładujesz ją w jednym z automatów na stacji kolei lub metra. Automaty nie tylko wyświetlają komunikaty w kilku językach, ale także w nich mówią.

A w ogóle bobtails lub maneki neko są – jak koty każdej rasy – przeuroczymi zwierzętami i ich figurki nadają się na miłą maskotkę. W Japonii, a także w Chinach kolorowe koty można spotkać w wielu miejscach: w sklepach, restauracjach. Machają łapką lub obiema i zapraszają do wejścia. Mają dzwoneczki na szyi i zwykle trzymają w łapce starą monetę.

Figurki pojawiły się już najprawdopodobniej w okresie epoki Edo (1603–1867). Bardzo popularne stały się w następującej po niej epoce Meiji (1868–1912). Należy to powiązać – według niektórych badaczy – z prostytucją. Kiedy kobietom świadczącym te usługi zabroniono reklamować się z użyciem figur męskich narządów, sięgnęły po kotki. Gejsze grywały także na podobnym nieco do naszej gitary shamisenie, instrumencie, do którego sporządzania używano kociej skóry, a w tańszej wersji także psiej. Dlatego też shamisen i gejsze zaczęto z czasem nazywać neko, czyli „kot”. Dziś koty i psy mogą czuć się bezpieczniej, gdyż do konstruowania instrumentów używa się specjalnego papieru lub plastiku.

Zamieszkaj w pobliżu linii Yamanote, która okala centralne Tokio, łącząc wszystkie jego najważniejsze punkty. Pociągi jeżdżą co minutę lub dwie i można się nimi dostać do większości turystycznych miejsc.

Figurki maneki neko mają różne kolory i to jest ponoć bardzo ważne, jeśli zdecydujemy się kupić machającego kotka. Biały kot z dzwoneczkiem jest tradycyjnym (i najtańszym) japońskim wzorem. Symbolizuje szczęście. Złote koty, które szczególnie upodobali sobie Chińczycy, należy wiązać z bogactwem. Różowe maneki neko to oczywiście uczucia, żółte oznaczają przywiązanie do kogoś, czarne chronią przed chorobami i złymi duchami, polecane są chorowitym dzieciom, a także kobietom, które chcą się opędzić od natrętnego wielbiciela. Czerwone koty mają szczególną moc – podobnie jak czarne chronią przed chorobami i wszelkimi kataklizmami w życiu. Japończycy wierzą, że pod względem walki z chorobami czerwony kolor ma największą moc, dlatego niegdyś dzieci chorujące na ospę ubierano tam na czerwono. Są małpy w czerwonych śliniakach odpędzające demony i podobnie ubrane lisy, które mają dbać o dostatek. A na wielu skrzyżowaniach, pobocznych drogach i świątyniach umieszcza się figury Jizō-bosatsu – japońskiego odpowiednika bodhisattwy – ubranego zwykle w czerwoną lub białą czapeczkę i czerwony śliniak, pod którym wynosił z czyśćca dzieci gnębione tam przez złe wiedźmy. Jeśli więc kupujemy kota machającego łapką, niech będzie czerwony.

JAPOŃSKI KOT POWITALNY

Zwykle macha lewą łapką…

…czasem prawą lub obiema.

Ma monetę lub cały ich worek.

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Bibliografia

Bushnaq I., „Baśnie arabskie”, tłum. M. Komorowska, Warszawa 2012.

Cotterell A., „Słownik mitów świata”, tłum. W. Ceran i in., Katowice 1996.

Falejczyk A., „Japońskie bajeczki dla (nie)grzecznych dzieci”, Fahrenheit 2015, nr 62, fahrenheit.net.pl
(dostęp: 14.09.2015).

Hinchberger B., „Brazylia. Przewodnik National Geographic”, tłum. J. Sikora, Warszawa 2014.

Jamkowski M., „Halloween w Salem. Diabelskie święto w nawiedzonym mieście”, Polityka 2011, nr 44.

Kubiak Z., „Tajemnice miłości w mitach greckich”, Magazyn Kulturalny Tygodnika Powszechnego, 1997, nr 1–2 (13–14).

Lewińska J., „Albańscy ludzie z ogonami, czyli mity i demony”, balkanistyka.org, 2013.

Künstler M.J., „Mitologia chińska”, Warszawa 1985.

Łabęcka-Koechlerowa M., „Mitologia ludów tureckich”, Warszawa 1998.

Marciszewski R., „Mity skandynawskie”, Warszawa 2004.

Mudrooroo, „Mitologia Aborygenów”, tłum. M. Nowakowski, Warszawa 1997.

Saroma E., „Skąd się brały tureckie dzieci. Przedmuzułmańska koncepcja człowieka w Azji Centralnej”, [w:] „Antropologia religii. Wybór esejów”, red. M.S. Ziółkowski, t. 2, Warszawa 2001.

Sine auctore, The Guarani Legend of Iguazu Falls, buenosairescityguide.com (dostęp: 10.08.2015)

Burda NG Polska
Sp. z o.o. Spółka Komandytowa
ul. Marynarska 15, 02-674 Warszawa
Dział handlowy: tel. 22 360 38 42
Sprzedaż wysyłkowa: tel. 22 360 37 77

Tekst © 2016 Michał Cessanis

Redakcja: Anna Maria Thor
Współpraca redakcyjna: Andrzej Antosik
Korekta: Tomasz Cholaś
Projekt graficzny i fotoedycja: Wiola Wiśniewska
DTP: Krzysztof Stypułkowski
Redaktor prowadzący: Małgorzata Zemsta
Redaktor techniczny: Mariusz Teler

Zdjęcia na okładce: Krzysztof Stypułkowski
Zdjęcia wewnątrz: Michał Cessanis, Shutterstock, Krzysztof Stypułkowski, materiały prasowe

ISBN 978-83-7596-730-2

Copyright for Polish edition © 2016 Burda NG Polska Sp. z o.o. Spółka Komandytowa, Licencjobiorca National Geographic Society. All rights reserved.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Reprodukowanie, kopiowanie w urządzeniach przetwarzania danych, odtwarzanie w jakiejkolwiek formie oraz wykorzystywanie w wystąpieniach publicznych – również częściowe – tylko za wyłącznym zezwoleniem właściciela praw autorskich.

www.burdaksiazki.pl

www.national-geographic.pl

Skład wersji elektronicznej: pan@drewnianyrower.com