Redaktor prowadzący

Katarzyna Krawczyk

Redakcja

Dominika Cieśla-Szymańska

Plan Krakowa

Kartografika

Redakcja techniczna

Małgorzata Juźwik

Korekta

Tadeusz Mahrburg

Alicja Chylińska

Copyright © by Michał Kuźmiński i Małgorzata Fugiel-Kuźmińska 2011

Copyright © by Świat Książki Sp. z o.o., Warszawa 2011

Copyright © for the e-book edition by Weltbild Polska Sp. z o.o., Warszawa 2011

Świat Książki

Grupa Wydawnicza Weltbild

Warszawa 2011

Weltbild Polska Sp. z o.o.

02-103 Warszawa, ul. Hankiewicza 2

Księgarnia internetowa: www.Weltbild.pl

Niniejszy produkt objęty jest ochroną prawa autorskiego. Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku osobę, która wykupiła prawo dostępu. Wydawca informuje, że wszelkie udostępnianie osobom trzecim, nieokreślonym adresatom lub w jakikolwiek inny sposób upowszechnianie, upublicznianie, kopiowanie oraz przetwarzanie w technikach cyfrowych lub podobnych – jest nielegalne i podlega właściwym sankcjom.

ISBN 978-83-7799-296-8

Nr 90451568

Konwersja do formatu EPUB: Virtualo Sp. z o.o.
virtualo.eu

Prolog

Czerwiec 1938 roku

Powietrze miało zapach ścierki wygotowanej we wrzątku. W oddali fale rozbijały się o starożytne bastiony, znad miasta dobiegał warkot motorynek, dźwięki piszczałek i nawoływania handlarzy. Skrzypnęła leniwie brama więzienia, za którą wjechał niewielki konwój z wojskową ciężarówką. Ściągnął na siebie uwagę strażników i nielicznych w sąsiedztwie cytadeli gapiów. Wzniesionym nieopodal ogrodzeniem ze starej plandeki nikt się nie interesował. Dwóch strzegących go brytyjskich żołnierzy przypominało kocury w upale.

Za ogrodzeniem profesor E.E Mattheus uchylił korkowego kapelusza i otarł pot z czoła, spoglądając w stronę oszalowanego otworu ziejącego u stóp ponurej bryły cytadeli. Palestyńscy kopacze odpoczywali w pobliżu, pod rachityczną oliwką, rzucając w jego stronę spojrzenia spode łba i od czasu do czasu rechocząc sennie i bez przekonania. Archeolog zatęsknił za starą ekipą wykwalifikowanych robotników, która towarzyszyła mu w czasach, gdy jeszcze pracował za fundusze British Museum. „Ci tutaj mogliby może przekopać jeszcze jeden Kanał Sueski, ale nie zauważyliby starożytnego znaleziska, nawet gdyby upuścili je sobie na stopę – sarkał w myślach badacz. – Pewnie teraz się zastanawiają, czy obiekt naszych poszukiwań jest ze złota, za ile można by go sprzedać na targu, i dlaczego w ogóle każemy im tu kopać”.

Ale to, co w Palestynie robili Brytyjczycy, dawno przestało zaskakiwać miejscowych. Nawet jeśli kazali drążyć podkop pod własnym więzieniem, pod słynną cytadelą w Akce. Za to w przedstawicielstwie władz mandatowych E.P. Mattheus długo nie mógł się dogadać, zanim wydali mu ostateczne pozwolenie na badania w tym miejscu. Ignoranci.

Archeolog poderwał się ze składanego krzesełka, gdy w otworze ukazała się umorusana postać pełznąca ku wyjściu na czworaka i trzymająca przed sobą karbidową lampkę. Śnieżnobiały uśmiech tryumfu kontrastował z pokrytą czarnoszarym pyłem twarzą.

– Mamy coś, profesorze Mattheus! – obwieścił dźwięczny kobiecy głos.

Gdy jego asystentka myła twarz w wodzie z cysterny i rozczesywała zwinięte dotąd pod męską czapką włosy, dwóch półnagich robotników ostrożnie wyciągało z ciasnego tunelu zaimprowizowane nosidło. E.P Mattheus z drżeniem podbródka pochylił się nad pokaźnym ceramicznym słojem, zdobionym misternymi arabeskami. Pędzelkiem ze strusich piór jął oczyszczać jego powierzchnię.

– Panno Pann! – dyszał. – To… to… niezwykłe. Niezwykłe.

Usunąwszy piasek zbrylony wokół wieka, delikatnie odsłonił widniejące na nim trzy okrągłe kształty. Musnął je drżącymi, spuchniętymi od gorąca palcami. Asystentka uklękła obok, otwierając szeroko oczy.

Omiecione z pyłu, ukazały się im pieczęcie trzech zakonów.

***

Nadeszła północ, lecz w namiocie badaczy wciąż paliło się światło. Profesor zdołał w końcu poluzować pieczęcie na tyle, by je usunąć, nie niszcząc ich zarazem. Rylcem wygrzebywał teraz lak szczelnie łączący wieko z naczyniem. Wreszcie wstrzymał oddech i spojrzał na asystentkę.

– Niechże je pan wreszcie otworzy, profesorze – szepnęła, uśmiechając się łakomie.

Popatrzył na nią bez słowa, odwzajemniając się uśmiechem skrytym w drżącej białej brodzie. Ta dziewczyna jest młoda, bardzo młoda. Kiedyś będzie z niej wspaniały naukowiec. Ale jeszcze nigdy nie zaznała uczucia towarzyszącego momentowi, w którym znajduje się to, czego poszukiwaniom poświęciło się całe lata.

– Profesorze – jej podekscytowany szept wyrwał go z zadumy – niech pan nie każe mi dłużej czekać.

Wstrzymał oddech. Podważył wieko nożykiem. Ustąpiło z głuchym dźwiękiem.

W blasku lampy naftowej ukazał się im postrzępiony brzeg zwiniętego w rulon pergaminu.

– Panno Pann, w mojej skrzyni w hotelu znajdzie pani osiemnastoletnią whisky single malt – zachrypiał profesor Mattheus. – Proszę ją niezwłocznie przywieźć. Będziemy świętować. Nasze poszukiwania – drżący głos na chwilę uwiązł mu w gardle – dobiegły końca.

***

Wysłużony motorower postawiła pod bramą kilkusetletniego budynku z białego kamienia. Boy hotelowy ukłonił się jej nisko, a gdy przeczącym ruchem głowy dała mu znać, że nie ma bagażu do wniesienia, odprowadził ją pożądliwym wzrokiem na schody.

Zatrzymała się na półpiętrze i odczekała, aż chłopak opuści hol. Zawróciła, niezauważona minęła recepcję i zniknęła w niewielkim pomieszczeniu, gdzie urządzono centralkę telefoniczną. O tej porze było tu już pusto.

Długo trwało, zanim zdołała się połączyć. Ale gdy w słuchawce rozległ się sygnał, osoba po drugiej stronie odebrała natychmiast.

– Mówi Dora Pann – rzuciła tylko. – Znaleźliśmy.

Rozdział I

Sierpień 1945 roku

Kilka tysięcy kilometrów dalej Truman pił właśnie ze Stalinem zmrożoną wódkę. Było co celebrować. Po niekończących się negocjacjach, wyczerpujących dyplomatycznych zabiegach, podchodach i konsultacjach właśnie udało się im ostatecznie ustalić, że za II wojnę światową odpowiadają Niemcy.

Dwadzieścia kilometrów stąd, w jednopiętrowym baraku za drutem kolczastym, odpoczywał po długim locie i jeszcze dłuższym przesłuchaniu człowiek, którego jedyny bagaż stanowił futerał na skrzypce. Tam, skąd przybył, trudno było o porządną walizę. Jednak bagaż bez porównania ważniejszy, chroniony lepiej niż poczta dyplomatyczna całego zachodniego świata, spoczywał na karku tego smukłego mężczyzny niewiele po czterdziestce. Mieścił się we wnętrzu jakby nieco za dużej głowy o wysokim czole, pomiędzy zabawnie odstającymi uszami. Tuż za dużymi oczami, którym łukowate brwi nadawały wyraz nieustannego zdziwienia. Wyraz nader właściwy w jego fachu.

Wytarty dywan wygłuszał nerwowe kroki kapitana Eriksona. Oficer wywiadu wojskowego kilkoma głębszymi oddechami poskromił zadyszkę, odchrząknął i bez pukania nacisnął klamkę ostatnich drzwi na końcu korytarza.

– Gość specjalny wyłożył pierwszą kartę – zameldował, zamknąwszy za sobą wzmacniane drzwi.

Ubrany po cywilnemu mężczyzna za biurkiem zdusił w popielniczce grube cygaro. Spojrzał na młodego kapitana wywiadu rozumnymi, szarymi oczami. Polecił mu usiąść. Rozmawiali do świtu, wielokrotnie sięgając na przemian po słuchawkę telefonu. Niczego nie notując.

– Kapitanie – powiedział mężczyzna w cywilu, zapalając kolejne cygaro, gdy słońce nad Waszyngtonem było już wysoko. – Gość specjalny zagrał taką kartą, że czas przyjąć pokerową twarz.

***

You are my sunshine, my only sunshine… ¹.

Podniósł z trudem powiekę, gdy radio zabrzęczało słodkim głosem Jimmiego Davisa, „śpiewającego gubernatora”.

You make me happy when skies are gray…

Skrzypnęły bieguny starego fotela. Powoli zadarłszy nogę, zdjął but i cisnął nim w radio. Spadło z hukiem na podłogę, wyrywając wtyczkę z kontaktu. Wreszcie się zamknęło. Na wpół otwartymi oczami zlustrował skarpetkę. Nie było już połowy pięty. „Ze też matuszka nie nauczyła mnie cerowania. Pewnie sama nie umiała”, pomyślał i z wysiłkiem gibnął się do przodu na bujanym fotelu. Poczuł, jak po twarzy wędruje mu mucha. Zamachnął się i strzelił dłonią w policzek. Mucha odleciała, ale on zachwiał się i zwalił na dywan, wzbijając chmurę kurzu. Leżał tak przez chwilę, tuląc zarośnięty chropowatą szczeciną policzek do dywanu, i kontemplował nieskomplikowany wzór. W końcu dostrzegł zaletę tej sytuacji: leżąc, wypatrzył pod kredensem zapomnianą, do połowy opróżnioną butelkę burbona.

Z flaszką w objęciach i w jednym bucie poczłapał na werandę. Oblepił go wilgotny upał o woni butwiejących roślin i krokodylego łajna. Zaczynał się sierpień, pora upiorna. W jego rodzinnych stronach w sierpniu grasowały na polach południce. Tu grasują pewnie co najwyżej wampiry.

Pomagając sobie stopą, zzuł drugi but, próbując nie upuścić swojego największego w tej chwili skarbu. Stęknął i wgramolił się na hamak. Pociągnął solidny łyk i zakrył twarz wystrzępionym słomkowym kapeluszem. Myślał o tym, co będzie, gdy skończy się ostatnia butelka, a to nastąpi pewnie za kilka godzin. Skarpetki i tak szlag trafił, podobnie jak czyste koszule, już dawno temu. Tak jak jedzenie, sprzedawane na lewo tanie konserwy z zapasów, których nie zjadło nawet wojsko. Tak jak resztę tamtych pieniędzy. Tak jak całe tamto życie na niby. Całą tę mało przekonującą bajkę o księciu, królewnie i skarbie, o życiu długo i szczęśliwie, za siedmioma morzami. Z nią.

Ją też niech szlag trafi.

„Teraz chwilo trwaj, jesteś piękna – myśli pełzły mu przez głowę coraz wolniej. – Jest burbon, jest dobrze”. Pociągnął łyk taniego destylatu z kukurydzy, popłuczyny po alkoholach starego kontynentu. Nie to, co prosta, poczciwa wódka. Z plastrem cytryny. Zimna jak petersburska dziewica. Prychnął sarkastycznym śmiechem. Dzisiaj musi wystarczyć ten burbon, który tak się ma do wódki jak owa dziewica do cajuńskiej burdelmamy z zapadłej dziury gdzieś w Luizjanie.

W tyle głowy wróciła natrętna myśl. Co dalej? Gdy skończy się burbon i skończą się konserwy, te dwie ostatnie rzeczy, które jeszcze się nie skończyły?

Pociągnął kolejny, głębszy łyk, aż zabolała go grdyka. Usta omył mu smak przypalonych płatków kukurydzianych, wymoczonych w płynie do podłogi. Ale poczuł się spokojniejszy. To zawsze działa.

Może uda się sprzedać dom. Dom. Budę z drewnianą werandą, kuchnią i niewielkim pokojem wewnątrz, z dachem, który nie przeciekał tylko dlatego, że zbyt rzadko padało. Na skraju podmokłego lasu, w którym lęgły się na potęgę moskity. Skąd do najbliższej osady, zapyziałego Soggy Bottom, było z pięć mil. To było dobre miejsce, żeby się zaszyć. Przeczekać. Nie rzucać w oczy. Wydawało się też dobre do tego, by siedzieć na werandzie rześkimi wieczorami, z domowym ponczem i szarlotką, i patrzeć w rozgwieżdżone niebo, które równie olbrzymie jest tylko u wylotu ulicy Paulińskiej na wiślane nadbrzeże.

Ale może uda się sprzedać tę budę na odludziu. Może kupi ją któryś z dzielnych chłopców, którzy teraz wracają z wielkiej przygody. Pewnie będą się chcieli żenić i płodzić na potęgę małych, wrzeszczących, zadowolonych z siebie imperialistów. Oczywiście o ile tutejsze dziewczyny będą chciały mężów bez rąk, nóg i czego tam jeszcze im nie pourywało na plaży Omaha. A niebawem zaczną się pewnie wielkie porządki. Grzebanie w szufladach i sprzątanie papierów.

Natrętna mucha znów latała mu przy twarzy. Wzdrygnął się i machnął niezgrabnie ręką. Dobiegł go odór jego własnego ubrania.

A śmiecie… Śmiecie wsadzą na okręty i wyślą gdzieś do diabła. Bo teraz nawet sam wąsaty diabeł jest przecież ich sojusznikiem.

Ciepły burbon rozpuszczał mięśnie i marynował myśli. Luizjański skwar brzęczał chmarami owadów kłębiącymi się nad bagnem. Powietrze ani drgnęło, zatapiając w sobie wszystko jak w bursztynie. Sznur hamaka skrzypiał o słupek werandy w miarę łagodnego, usypiającego kołysania. Czuł się niczym w szczelnym kokonie. Rondo kapelusza, które osłaniało mu twarz, pachniało słomą i kurzem.

Nagle skrzypnęła deska werandy. Powietrze drgnęło lekko. Coś nad jego twarzą przysłoniło słońce.

Sprężył się do skoku szczupakiem na ziemię, by przekoziołkować przez drzwi i dostać się do kuchni, gdzie pod kredensem leżała solidna dwururka. Zamiast tego okręcił się razem z hamakiem i runął z łomotem twarzą w dół. Uniósł się jeszcze na rękach i trafił dłonią na luźną deskę werandy, która walnęła go w szczękę. Jęknął i znieruchomiał. Butelka po burbonie dźwięcznie potoczyła się po schodkach, roniąc resztki trunku.

Sylwetka, która zasłoniła mu słońce, należała do rosłego mężczyzny w białej koszuli i w czarnych garniturowych spodniach na szelkach, który teraz krępował mu dłonie na plecach. Drugi, też bez marynarki, trzymał go za nogi. Ten pierwszy złapał go za włosy i uniósł nieco głowę, klepiąc bezceremonialnie w policzek. Wtedy przykucnął przed nim trzeci mężczyzna.

– Pan Sanchez? – rzucił. Przez zapuchnięte oczy wyglądał jak zjawa w kapeluszu. Dłoń tego pierwszego uderzyła mocniej.

– Pan Sanchez, znany szerzej jako Michaił Mikołajewicz Romanow? – powtórzył, przesuwając kapelusz na tył głowy. Otczestwo wymówił z okropnym akcentem, a gdy zbliżył twarz do jego twarzy i zasłonił sobą wściekle jasne słońce, zgasł mu wredny uśmiech, a nos zmarszczył się z obrzydzenia.

Mężczyzna błysnął mu w oczy jakąś legitymacją, wyprostował się i poprawił kapelusz.

– Pojedzie pan z nami. Niezwłocznie. Chociaż – odwrócił się – wolałbym najpierw pana wykąpać.

Gdy ci dwaj w białych koszulach dźwignęli go na nogi, Romanow zdążył jeszcze odnotować nie bez satysfakcji, że koszula tego mężczyzny jest paskudnie przepocona pod pachami. Pod dom podjeżdżał właśnie, grzechocząc na gruntowej drodze, masywny cywilny buick.

Wcisnęli go na tylne siedzenie. Ci dwaj w szelkach usiedli po jego bokach, gniotąc go bezlitośnie, ten przepocony – z przodu. Buick ruszył, zostawiając za sobą tuman rozgrzanego kurzu. I dom, czy też budę na odludziu. Kierowca nonszalancko włączył radio, w którym znowu brzmiało banjo, trąbka z tłumikiem i miękki głos Davisa:

The other night dear, as Ilay sleepin'

I dreamed I held you in my arms

But when I woke, dear, I was mistaken

And I hung my head and I cried…

Romanow zamknął oczy i siedział skulony, prawie opierając czoło o kolana.

***

Zza okna dobiegały jeszcze pojedyncze głosy ryglującego się w swoich bramach Krakowa, jeszcze Karmelicką przejechała spóźniona ciężarówka. Albo może wojskowy transport, z napisem cyrylicą wymalowanym białą farbą na burcie. Na dole ktoś energicznie dobijał się do bramy, pijackim dyszkantem pokrzykując na stróża. Rozpaczał, że z kina wraca, że na Korsarzachbył, że film taki dobry, aż trzeba było po nim dla uspokojenia nerw czego mocniejszego się napić, i przed dwudziestą drugą wskutek tego nie zdążył. Objaśniał to wszystko stróżowi, miastu i światu, obiecując ślizgającymi się od alkoholu głoskami, że szpyrę uiści nazajutrz. Przez uchylone okno w kuchni dobiegała ze studni podwórka muzyka fortepianowa z nastawionego gdzieś głośno gramofonu. Histeryczny kobiecy śmiech dobiegał z okna na parterze, z mieszkania tych nieszczęsnych bezetów, reliktów ziemian usiłujących się wciąż nosić wytwornie, cerujących poprute płaszcze i wprawiających gołębie pióra w kapelusze. Na podwórzu Kowalska, sprzedawczyni akumulatorów, w głos kłóciła się z Kowalskim, sprzedawcą wózków dziecięcych marki „Bajer”. Zaiste, dobrali się ci państwo. Gdzieś wrzeszczało niemowlę. Ale przede wszystkim zza okna płynął wszędobylski, kleisty smród. Smród wychodka przepełnionego tak, że fekalia wyciekały przez szpary skleconej z desek podłogi. Smród usypanej pod ścianą oficyny pryzmy śmieci – resztek, obierek, pomyj, wszelkich parszywiejących ochłapów, których nie dawało się już w żaden sposób wykorzystać, żeby przeżyć na nich ot, jeden choćby dzień. Skazanych na łaskę i niełaskę istniejącego wciąż głównie na papierze Zakładu Oczyszczania Miasta. Wydzielających odór zgnilizny, lepki, ciepły fetor. Ze strychu i z dachu płynął zaś smród gołębiego guana, pokrywającego skrzepłym strupem podziurawioną papę.

Tu, w niewielkim mieszkaniu na ostatnim piętrze, choć chłonęło ono wszystkie głosy i wonie, zwieńczając ten mikrokosmos powojennej egzystencji, było nadzwyczaj spokojnie.

Przedwcześnie posiwiały mężczyzna o sztywnej lewej ręce, ubrany w poprzecieraną bonżurkę i rozpadające się papucie, odłożył stalówkę na obsadce i dokładnie zakręcił kałamarz. Delikatnie położył na blacie biurka okulary o nieraz sklejanej oprawie. Podniósł się z trudem i wyrównał leżący na biurku plik papierów, po czym zapakował go do kartonowej, wiązanej tasiemką teczki.

Na jej okładce wypisano drukowanymi literami: „222 do 333”.

Wyraźnie utykając, wyszedł z niewielkiego pokoju i ruszył przez ciemny korytarz. Z fotela stojącego przy kawowym stoliku, na którym ustawiona była szachownica z rozpoczętą partią, podniósł złożony na pół egzemplarz „Tygodnika Powszechnego”. Redakcja upominała się na pierwszej stronie o poszanowanie dla jednostki, zaś nagłówek nad winietą anonsował przedruk listu episkopatu w sprawie reformy prawa małżeńskiego. Ankietę na ten drugi temat zaczynał też właśnie „Dziennik Polski”. Ranga prasowych problemów wyraziście kontrastowała z fetorem zza okna.

Mężczyzna westchnął i z gazetą pod pachą otworzył drzwi maleńkiej spiżarki. Pociągając za sznurek, zapalił brudną żarówkę. Rozsunął słoiki z brunatną zawartością i kilka puszek oznaczonych literami UNRRA. Potem odsłonił lepką ceratę rozwieszoną za półkami z nieheblowanych desek. W pokrytej pajęczynami ścianie był obszerny otwór służący za skrytkę. Mężczyzna starannie umieścił w nim teczkę.

Nagle wyprężył się jak porażony prądem – stalowa linka garoty wcięła się mu w szyję. Spazmatycznym kopnięciem zrzucił z półki dwa słoiki z musem jabłkowym. Pociągnięty, runął w tył. Jedyną sprawną ręką próbował beznadziejnie sięgnąć napastnika. Szarpał się w panicznych odruchach przez śmiertelnie długą chwilę. Potem szkliste oczy znieruchomiały, a z przygryzionego języka popłynęła strużka krwi. Ciało mężczyzny oparło się bezwładnie o zabójcę, który odczekał jeszcze kilka sekund, zanim rozluźnił uchwyt. Przekroczył zwłoki i aromatyczny kleks jabłkowego musu na podłodze, po czym dłonią w skórzanej rękawiczce sięgnął do otwartej skrytki. Wydobył teczkę oznaczoną „222 do 333”. Rozwiązał niespiesznie tasiemkę i sprawdził zawartość. Mruknął z zadowoleniem, marszcząc w krzywym uśmiechu złamany nos, i ukrył teczkę pod kurtką.

Potem wskoczył na parapet kuchennego okna i chwycił za opuszczoną z dachu linkę. Zniknął w ciemnościach.

***

Najpierw był niekończący się lot wysłużoną dakotą, która potępieńczo jęczała i trzeszczała przy każdym manewrze. Próbował pogrążyć się w pijackim śnie, ale pilot prowadził samolot jak furmankę i rzucało tak, że umarły by zaprotestował. Potem Romanow zaczął trzeźwieć, co było jeszcze gorsze. Raz mieli międzylądowanie gdzieś w środku niczego. Był akurat w połowie drogi od upojenia do kaca, gdy niezupełnie przetrawiony alkohol z chlupotem przelewa się przez trzewia i żyły. Marzył o świeżym powietrzu i rozprostowaniu kości. I żeby, jeśli można, przestało, do jasnej cholery, tak rzucać. Ale nie pozwolono mu wysiąść ani nawet wyjrzeć przez iluminator. Lecieli tak ponad osiem godzin, wreszcie samolot po raz drugi twardo siadł na pasie. Romanow heroicznym wysiłkiem podniósł się na nogi. Wtedy jego milczący konwojenci w szelkach zawiązali mu oczy czarną opaską, bez ceregieli wyprowadzili przez boczne drzwi maszyny, przypominające nieco wrota stodoły, i wpakowali do samochodu.

Romanow, dzielnie powstrzymując torsje, myślał ponuro o tym, ile już razy wciskano go z zawiązanymi oczami na tylne siedzenie auta, między jakichś dwóch facetów. Za każdym razem taka jazda zwiastowała zbliżające się szaleństwo, nadstawianie karku albo przynajmniej solidny wycisk.

Zmusił się, żeby uruchomić stare nawyki. Rysując w myślach mapę kolejnych zakrętów, zgadywał kierunek jazdy. Liczył czas, szacował prędkość, nasłuchując obrotów silnika i szumu powietrza zza uchylonego okna. Jakieś dwadzieścia kilometrów na południe. Byłoby mu łatwiej, gdyby wiedział, na południe od czego. Powietrze na zewnątrz pachniało nocą, ale nocą rześką, nie ciepłym budyniem, w jaki zamieniała się noc Luizjany. Powietrze było tu lżejsze, wilgotne, zwiastujące bliskość oceanu. Gdy jeszcze lecieli, obserwował światło wpadające do samolotu. Dakota niosła ich na północny wschód. Jeśli założyć, a tak zakładał, że zgarnęli go agenci wywiadu albo kontrwywiadu, mógł być całkowicie pewien, że przywieziono go do stolicy. Do Waszyngtonu.

Nie wiedział tylko, dlaczego taszczyli go taki kawał drogi, zamiast rozprawić się z nim na miejscu. Dlaczego rząd największego mocarstwa świata, które właśnie wygrało dla Europy wojnę, miałby się interesować nim, Michaiłem Mikołajewiczem Romanowem, wiecznym uciekinierem, który latem 1939 roku przedostał się tu z Polski przez Kubę, na papierach świetnie podrobionych przez starych znajomków z wyspy. Romanowem, najgorszym szpiegiem Trzeciej Rzeszy, który spalił się w najbardziej idiotycznej misji stulecia. Romanowem, ostatnim z ostatnich, sierocie po matuszce Rosji. Romanowem, sentymentalnym głupcem, który uwierzył, że jest księciem, i że jest mu przeznaczone żyć długo i szczęśliwie.

Rosja. Stara caryca odziana w koronki i klejnoty, zarżnięta i zjedzona przez własne bękarty, które nie chciały umrzeć z głodu. Polska. Trefniś narodów, kiwający się w podrygach pełnego samouwielbienia tańca. Żydowskie miasto w Krakowie, Kazimierz, gdzie przyszło mu brnąć przez tamtą szaloną misję. Egzotyczny, tętniący świat, który z nonszalancją nędzarza żył z dnia na dzień, pewien, że dobry Haszem da mu żyć wiecznie. Parsknął sardonicznie, budząc z półsnu swoich opiekunów, którzy gnietli go szerokimi barkami – bo przez chwilę pomyślał o sobie jako o wiecznym tułaczu, obracającym w pył światy, przez które prowadzi jego pielgrzymka. „Zejdźże wreszcie na ziemię, idioto – strofował się w myślach. – Amerykańscy agenci właśnie wiozą cię Bóg wie gdzie. Ciebie, byłego agenta wrogiego wywiadu, nielegalnego imigranta, ukrywającego się przez sześć lat przed obowiązkiem złożenia życia, lub przynajmniej jakiejś kończyny, w ofierze nowej ojczyźnie. Siedzisz po dupę w gównie, jak zwykło się mawiać w tym największym mocarstwie świata”.

– Witamy w Truman Hotel, panie Sanchez. – Głos agenta siedzącego z przodu sprowadził go z powrotem na ziemię. Zdjęto mu opaskę. Był środek nocy, oczy szybko przywykły do mroku rozcieńczonego żółtymi blaskami latarni i przecinanego krążącymi snopami świateł z wartowni.

Budynek był parterowy i szary, otoczony drutem kolczastym, strzegły go cztery wieżyczki. Podczas jazdy z ust agentów, którzy go konwojowali, padła kilka razy nazwa „Obóz 1142”. Byli gdzieś na odludziu. Takich niczym się niewyróżniających obiektów wojskowych musiało być tu na pęczki. Wyposażenie pokoju, czy raczej celi, składało się z łóżka, pustego stolika, starego krzesła, klozetu i staroświeckiej wanny, wszystko na powierzchni kilku metrów kwadratowych. Nie było okna. I nie było klamki od wewnątrz.

– Ma pan kilka godzin na doprowadzenie się do porządku, panie Sanchez – poinformował go beznamiętnie jego anioł stróż. – Przyjdziemy po pana o świcie.

– Tak myślałem – odparł Romanow ochrypłym, bo dawno nieużywanym głosem. – Wy zawsze przychodzicie o świcie.

Teraz leżał w wannie, choć nie mieściły się mu w niej nogi, wystające pokracznie na boki. Odmakał. Odpływał. Odpoczywał po resztkach kaca. Po tylu godzinach w bezruchu bolał go każdy mięsień. Ale wanna stanowiła miłą odmianę. A do tego była rodzajem zawieszenia, przerwy między tym, co go spotkało, a tym, co go czeka.

Na Kubie, choć byli tam tylko chwilę, czuł się jak w domu. Karaibska wyspa, świat piratów. Jedno wielkie kolonialne kasyno, gdzie prano pieniądze, przegrywano fortuny, oszukiwano w karty, a rum lał się strumieniami. Jak w domu. Trzeba było tam zostać.

Oczywiście ona nigdy nie poczuła się tam jak w domu. Więc wybudował księżniczce pałac na skraju luizjańskich bagien, gdzie w roli smoków występowały krokodyle, a za komnatę starczyć musiało ich ogromne, obłąkańczo wygodne łóżko. Romanow westchnął głęboko na to wspomnienie. Wiele się zmieniło od czasów, gdy młoda koza z Kazimierza pielęgnowała swą cnotę dla kostropatego syna krawca, koszernego rzeźnika czy innego rabina, z którym kiedyś by ją wyswatano.

***

Tłustoczarne niebo otulało kotlinę, skrapiając ją światłem rozżarzonych do białości gwiazd. Rozłożyste liście palm przy głównej alejce falowały leniwie w ciepłym wietrze. Spały już drewniane, parterowe budynki, pomalowane niedawno białą farbą. Dalej, w oborach, porykiwało przez sen młode cielę. Zaskrzeczał ptak. Ponad tym wszystkim, na porosłych karłowatą roślinnością wzgórzach, rozbłyskiwały co jakiś czas światła latarek nocnego patrolu. Oznaczały spokój. Chwilowy spokój płytkiego snu, podszytego obawą, że w każdej chwili sen się skończy.

Kibuc Bejt Dawid spał. Mężczyzna o czarnych, kędzierzawych włosach zebranych w kucyk spać nie mógł. Stał na dachu jedynego tutaj budynku, który miał piętro. Dach, bliskowschodnim zwyczajem, służył jako taras, a w upalne noce, takie jak ta, stawał się zadaszoną niebem sypialnią. Nieopodal leżał wysłużony materac, rozrzucony koc, dzbanek wody i płaski pszenny placek. Czarne oczy postawnego, szczupłego mężczyzny o szerokich barkach, opiętych wystrzępionym podkoszulkiem, wpatrywały się w rozbłyski latarek na wzgórzach. Patrolowały je uzbrojone dzieci. Z łomoczącymi sercami pilnowały snu swojego domu.

Jeszcze niedawno sam też był takim dzieckiem.

Znał te wzgórza na pamięć. Każdy zakręt ścieżki, każdą skałę, zza której można było lustrować otoczenie kotliny. Każdy korzeń, o który można się było potknąć nocą. Każdy przesmyk między krzewami o ostrych jak brzytwa cierniach, którędy dało się szybko pobiec w dół i meldować o niebezpieczeństwie. Ale częściej prowadzało się tamtędy za dnia stadko kóz albo owiec, bądź taszczyło kosze z owocami lub ziarnem. Nazywali domem to bielące się fasadami budynków w kotlinie miejsce na ziemi, nad którym łopotała flaga z błękitną gwiazdą. Powtarzano im, że jest wszystkim, co mają, i że żaden Żyd nie mógł tego powiedzieć od wielu stuleci. I że trzeba o nie walczyć.

Więc walczył. Od kiedy skończył osiemnaście lat, i kiedy powstała Organizacja, aż do dziś.

Mężczyzna przetarł oczy i odwrócił się od balustrady przy froncie budynku. Rozejrzał się nieobecnym wzrokiem, który zatrzymał na jedynym oknie, gdzie paliło się jeszcze nikłe światło. Okno należało do sąsiedniego, niewielkiego domu, służącego zwykle gościom. Naraz dostrzegł w nim poruszenie.

W głębi izdebki tańczył płomień świecy. Nad ustawioną na zydlu dużą misą nachylała się dziewczyna o czarnych, długich włosach, które namydlała niespiesznymi ruchami. Spłukała włosy nad miednicą, oszczędnym chlustem wody z dzbana. Zaczerpnęła wody lewą dłonią, starannie rozprowadzając ją po ramieniu, obojczyku i drobnych piersiach. Powtórzyła to samo prawą dłonią. Światło świecy podkreślało zarys jej nagiego ciała, drgało na mokrych włosach, grało na skórze sugestią gęsiej skórki, tańczyło niespokojnymi cieniami. Dziewczyna uniosła nogę, wstawiając stopę do miednicy, i pochylona, sunęła namydlonymi dłońmi po szczupłym udzie.

Bojownik imieniem Awner patrzył z dachu swojego domu na ujęty w kadr okna obraz kąpiącej się.