Beata Pawlikowska

Blondynka, jaguar i tajemnica Majów

Fragment

tekst, rysunki i fotografie Beata Pawlikowska

Rozdział 1
W imperium Majów

W czasie podróży jestem jak żółta łódź podwodna. Głęboko zanurzona. We własnych myślach. Zdarza się jednak czasami, że ocean zamienia się w pustynię. Tak jak wtedy, gdy autobus wyrzucił mnie na szosie, a kierowca machnął ręką w bliżej nieokreślonym kierunku.

– Tam? – zapytałam z nadzieją, nie do końca sama rozumiejąc, gdzie miałoby się znajdować to tajemnicze „tam”, z którego miałam łapać następny środek transportu.

Odpowiedział mi ryk silnika wymieszany z kłębami czarnych spalin, które wzbiłyby się w powietrze jak potworna chmura, gdyby nie fakt, że spod kół autobusu jednocześnie podniosły się dzikie obłoki białego pyłu, który chwilowo zasłonił wszystko. Nawet moje własne myśli.

Autobus pogalopował w siną dal, a ja, usiłując nie wykaszleć z siebie wszystkich wnętrzności, szarpnęłam za torbę i ruszyłam przed siebie.

Szosa była w całkiem dobrym stanie, równa i gładka, pokryta asfaltem. Jedyna jej wada polegała na tym, że wciąż znajdowała się w trakcie budowy, a jeśli ktoś widział kiedykolwiek budowane drogi, to wie, że potrzeba do tego setek ton piasku, który rozpada się na drobny i sypki biały pył, który przy najmniejszym powiewie wiatru unosi się nad ziemią. Wiatru zaś tamtego dnia nie brakowało. Powiem więcej: trwał festiwal huraganów i tajfunów wywoływanych przez pędzące dookoła ciężarówki, autobusy i pickupy. Właśnie przejechał następny samochód, posypując mnie coraz grubszą warstwą białego kurzu, który skrzypiał w zębach, dławił w gardle i szczypał w oczy. Gwatemalscy kierowcy mają w sobie dziwny niepokój, który każe im pędzić na złamanie karku niezależnie od okoliczności. Równie gwałtownie naciskają na pedał hamulca, gdy na horyzoncie pojawi się samotny pieszy. Nie trzeba czekać na nieistniejących przystankach. Wystarczy pojawić się na drodze, żeby zatrzymać pierwszy przejeżdżający autobus.

Nie zdziwiłam się więc, gdy nagle w chmurze kosmicznego pyłu usłyszałam zgrzyt hamulców i charakterystyczne rzężenie silnika. To był jeden ze słynnych amerykańskich autobusów, które w latach sześćdziesiątych dowoziły dzieci do szkoły. Były specjalnie zaprojektowane, z długą maską, niewielkimi oknami podnoszonymi do góry i specjalną ramą do otwierania drzwi, którą obsługiwał osobiście kierowca. Wszystkie były pomalowane na żółto i musiały spełniać tak surowe wymogi bezpieczeństwa, że okazały się prawie niezniszczalne. Po latach służby w USA trafiły do Meksyku, Gwatemali, Nikaragui, Hondurasu i innych krajów Ameryki Środkowej, gdzie przewożą dorosłych na jak najbardziej poważnych trasach międzymiastowych. Siedzenia są wprawdzie za ciasne, przestarzałe silniki zatruwają środowisko, a w środku wciąż wiszą instrukcje dla grzecznych uczniów, ale udało się zamalować żółtą farbę i napis SCHOOL BUS pełnymi fantazji kolorami miejscowych artystów.

Taki właśnie autobus zahamował z piskiem opon kilka kroków ode mnie a ja, zgodnie z lokalnym zwyczajem, z nadzieją zawołałam dokąd chcę jechać. Musiało to zostać odebrane jako totalne nieporozumienie, bo w następnej sekundzie autobus wypuścił na mnie kłęby czarnych spalin, posypując po chwili białym pyłem spod odjeżdżających w pośpiechu kół. Z tej chmury wyłoniła się nagle Indianka z dzieckiem. Spojrzałyśmy na siebie z zaskoczeniem. Indianka była ubrana w tradycyjny strój, czyli grubą, bogato haftowaną bluzkę zwaną huipil i spódnicę z kilku metrów materiału okręconego wokół bioder i związanego haftowanym paskiem. Ja miałam włosy białe i sztywne od kurzu, krótkie spodenki i koszulę z podwiniętymi rękawami.

Poczułam się jak w filmie „Powrót do przeszłości”. Trafiłam właśnie do szczeliny w czasoprzestrzeni, a Indianka była uciekinierką z Imperium Majów, gdzie urządzano obławy na jeńców i niewolników. Nikt nie mógł być pewien swojej przyszłości. Bogowie opiekowali się światem pod warunkiem, że pod dostatkiem będą mieli tego, co lubią najbardziej, czyli ludzkiej krwi. Władcy własnoręcznie nakłuwali sobie języki, uszy i intymne części ciała, żeby nakarmić bogów własną krwią. Wojny urządzano wyłącznie po to, żeby schwytanych żywcem przeciwników złożyć w ofierze. Największym zdumieniem dla Majów było to, że Hiszpanie po przybyciu do Ameryki Środkowej strzelali do Indian z broni palnej i zabijali ich na śmierć. Takie marnotrawstwo nie mieściło im się w głowie, bo przecież martwy wróg jest całkowicie bezużyteczny. Żywego można przywiązać do pala, pomalować na niebiesko, białą farbą zaznaczając miejsce, gdzie znajduje się jego serce. Następnie wojownicy rozpoczynali dookoła niego dziękczynny taniec, przerywany na chwilę przez kapłana, który ostrym nożem nacinał genitalia ofiary i pierwszymi kroplami jego krwi smarował twarze boskich posągów. Potem taniec trwał jeszcze przez jakiś czas, by wreszcie na określony znak wszyscy tancerze jednocześnie napinali łuki i strzelali prosto w serce ofiary. Strzały sterczały z jego ciała jak kolce gigantycznego jeża. Krew ofiarowywano bogom.

Indianki sprzedające owoce na targowisku są ubrane w tradycyjny strój – haftowaną grubą bluzkę zwaną huipil i spódnicę zrobioną z pasa materiału zawiniętego na biodrach

Rzeźbiarz obudził się jak zwykle przed świtem, wypił szklankę gorącej kukurydzianki i jak co rano zabrał się do pracy w swoim domowym warsztacie

Były też inne sposoby składania ofiar z ludzi. Niektórych wrzucano do głębokich naturalnych studni, zwanych cenote, gdzie mogli spotkać się bezpośrednio z Bogiem Deszczu. Gdyby wypłynęli z powrotem na powierzchnię, byłby to dowód na to, że odbyli boskie spotkanie i mają ludziom do przekazania ważną wiadomość.

Czasem ceremonie odbywały się przed świątynią zbudowaną na szczycie piramidy. Jeńca kładziono plecami na okrągłym kamieniu, pomocnicy przytrzymywali go za ręce i nogi, podczas gdy kapłan specjalnym czarnym, obsydianowym[1] nożem nacinał skórę między żebrami, a potem jednym ruchem wyrywał mu z piersi wciąż bijące serce.

Gdyby bogowie uznali, że ludzie niewystarczająco pilnie wypełniają swoją misję dbania o ich dobre samopoczucie, mogliby łatwo zniszczyć całe życie na Ziemi i zabić wszystkich ludzi, tak jak to zrobili cztery razy wcześniej. Każde dziecko w Imperium Majów o tym wiedziało. Wiedziałam też i ja.

Z wyrazu twarzy stojącej przede mną Indianki domyśliłam się, że ona także o tym wie i być może w rzeczywistości jest tajemnym wysłannikiem z Imperium Majów, który wyruszył w przyszłość, by tam uzupełnić wciąż zbyt małe zastępy jeńców i niewolników przeznaczonych do złożenia w ofierze.

Czas zatrzymał się na chwilę w kłębach spowijającego nas białego pyłu.

– Buenas tardes[2] – rzuciłam nieśmiało, licząc na to, że bogowie Majów będą dla mnie łaskawi.

Indianka otworzyła usta i błysnęła złotą gwiazdką, którą miała wstawioną w przedni ząb. Nie usłyszałam co mówi, bo jej słowa znikły w pisku hamulców białego minibusa, który zatrzymał się na drodze i wielce obiecująco otworzył dla mnie drzwi.

Kolorowe autobusy jeżdżące na międzymiastowych trasach w Gwatemali to szkolne amerykańskie autobusy z lat 60., przemalowane przez lokalnych artystów

[1] Obsydian – skała pod postacią czarnego, błyszczącego szkliwa wulkanicznego, z której robiono rytualne noże, zwierciadła, groty strzał i rodzaj mieczy zwanych macuahuitl, gdzie na drewnianą rękojeść nakładano obsydianowe ostrza. Podczas składania ofiar z ludzi kapłani Majów rozcinali ich ciała nożami z obsydianu.

[2] Buenas tardes – (hiszp.) Dzień dobry (używane po dwunastej w południe)

Rozdział 2
Kolega kogut

Wnętrze minibusa najłatwiej będzie porównać do puszki z sardynkami, które wypełniają ją zawsze tak szczelnie, jakby producent zmagał z nieustannym nadmiarem ryb, usiłując je na siłę wcisnąć do każdego opakowania. Gwatemalscy kierowcy stosują tę samą zasadę w stosunku do pasażerów. Nie zdziwiłam się więc specjalnie, kiedy po otwarciu drzwi zobaczyłam ciasno upakowane plecy, łokcie, kolana, fragmenty spódnic, kapeluszy i dziób koguta.

Indianie siedzący w drugim rzędzie zrobili mi dwa centymetry miejsca. Natychmiast skorzystałam z tej okazji, wciskając się między haftowaną, bufiasto sterczącą na biodrach spódnicę a czarne nogawki spodni wpuszczone w stare kalosze. Chwilowo straciłam kontakt z moją głową, która wylądowała w okolicach trzeciego rzędu pasażerów, tam gdzie podróżował kogut. Miałam na nosie jego nieco oklapnięty grzebień, z czego początkowo żadne z nas nie zdawało sobie zresztą sprawy.

Kiedy udało mi się umieścić wszystkie nogi i ręce wewnątrz samochodu i upewniłam się, że posiadam wciąż pewien kontakt z pozostałymi częściami mojego ciała, kierowca nadepnął na pedał gazu. Wystrzeliliśmy z miejsca jak rakieta i jestem pewna, że łatwo unieślibyśmy się w powietrze, gdyby nie to, że samochód był kosmicznie obciążony. Moje prawe oko wylądowało na plecach kościstej staruszki, ale lewym udało mi się mniej więcej ogarnąć sytuację.

W minibusie znajdowały się trzy rzędy siedzeń. W pierwszym były trzy fotele, w pozostałych po cztery. Daje to teoretycznie liczbę jedenastu pasażerów, co w Gwatemali łatwo daje się pomnożyć przez trzy, pięć, a nawet dziesięć, jeśli zajdzie taka potrzeba. W samym tylko pierwszym rzędzie za kierowcą jechało pięcioro dorosłych i sześcioro dzieci, które z indiańską cierpliwością siedziały na podłodze upchnięte między kolanami a tobołkami rodziców. Dwóch Indian stało przyklejonych do drzwi. Jeden wisiał pod sufitem, cudownym sposobem zahaczając się o klamki i oparcia foteli. Przez moment przeszło mi przez myśl, że trafiłam do pojazdu transportującego mutanty kontynuujące ucieczkę z filmu X-men geneza: Wolverine, ale wtedy właśnie zauważyłam jakąś czerwoną, bezkształtną masę leżącą na moim nosie. Był to grzebień koguta, który bez wątpienia był prawdziwy, bo od czasu do czasu piał. Nie grzebień, oczywiście, tylko kogut, patrząc przy tym na mnie z dziwnym wyrazem drobiowego wyrzutu.

– Ko, ko, ko, kogo przyniosło z obcego kurnika? – pytał jego gwatemalski dziób, a ja usiłowałam ignorować tę zaczepkę.

Ludzie jako pasażerowie byli doskonale obojętni. Mieli na twarzach ten sam rodzaj filozoficznej medytacji, który znałam z życia wśród tubylców w dżungli Ameryki Południowej. To taki stan, kiedy człowiek nie myśli o przyziemnych sprawach, tylko wisi na obłoku swojego zamyślenia. Nikt nie narzekał, nikt nie stękał, nikt się nie denerwował, że ktoś mu wpycha łokieć do oka. Było ciasno, ale jednak jechaliśmy do przodu. „Jechaliśmy” to właściwie niedokładnie powiedziane. Przy każdym zakręcie przesypywaliśmy się z lewej strony na prawą i odwrotnie jak worki ziemniaków zamknięte w przyczepie. Samochód skrzypiał, rzęził i jęczał, ale cudem nie rozpadał się na kawałki. Nagle stanął.

– Ko, ko, ko, ko, kolejny przystanek – zawołał kogut, a ja z ulgą pomyślałam, że jesteśmy na miejscu. Rzuciłam kogutowi zwycięskie spojrzenie, ale on znał miejscowe obyczaje znacznie lepiej niż ja.

– Po ko, ko, ko, ko, ko, kolei! – dorzucił po chwili, gdy drzwi zostały otwarte. Indianin z sufitu miękko opuścił się na wycieraczkę, a dwaj mężczyźni w przejściu wypadli na zewnątrz jak dojrzałe gruszki, które żadną siłą dłużej nie są już w stanie wisieć na gałęzi.

Przy drodze stała grupka Indian. Zwycięskim gestem odrzuciłam z twarzy grzebień koguta i ucieszyłam się, że za chwilę będę mogła znów normalnie oddychać. Dziwne jednak wydało mi się to, że choć samochód się zatrzymał, nikt nie przejawiał chęci wydostania się na zewnątrz, a wprost przeciwnie – Indianie wydawali się jeszcze bardziej kurczowo trzymać swoich miejsc. Otworzyłam szeroko oczy, z niedowierzaniem patrząc jak Indianka obok mnie robi centymetr wolnego miejsca, na który natychmiast pakują się nowi pasażerowie.

– To jakaś ko, ko, ko, ko, kosmiczna pomyłka! – miałam ochotę zawołać, ale kogut mnie ubiegł i zaryczał wielkim głosem:

– Ko, ko, ko, ko, kochamy gwatemalskie środki komunikacji publicznej!

Dlaczego? Bo jeżdżą. Choć w niewiarygodnym ścisku, kurzu i ciasnocie, to jeżdżą, przemieszczając się uparcie z miejsca na miejsce. Największą zaś zagadką gwatemalskich busów jest to, że nigdy nie trzeba na nie czekać.

Podczas całej kilkutygodniowej wyprawy podróżowałam wyłącznie lokalnymi środkami transportu, dochodząc do pewnego zdumiewającego wniosku. Albo Gwatemalczycy są najbardziej podróżującym narodem świata, albo ja miałam wyjątkowe szczęście, bo nigdy nie czekałam na kolejny autobus lub samochód dłużej niż pięć minut.

Kiedy zatrzasnęły się drzwi samochodu, zostałam wciśnięta w szparę w podłodze, czując wciąż na ciele dotyk drobiowego współpasażera i jego jakże nieomylnie rozpoznawalny zapach. Zdążyłam tylko pomyśleć zdanie, które wypowiedział kiedyś najbardziej znany mutant świata, Wolverine w osobie Hugh’a Jackmana:

– I’ve been through worse[3].

A potem resztkami świadomości zawisłam między krawędzią fotela a nogami kolegi koguta i w takiej pozycji zapadłam się w nicość, która trwała tak długo, że nie starczyłoby dla niej miejsca na tej stronie.

Kiedy się ocknęłam, kogut z dość posępnym wyrazem dzioba wyglądał przez okno, a samochód wjeżdżał właśnie do słynnej miejscowości Chichicastenango, gdzie w każdą niedzielę odbywa się największe indiańskie targowisko w Ameryce Środkowej.

Gwatemalska ulica o poranku – worki z maniokiem i ziemniakami, kartony ze słodyczami, po lewej stronie na pierwszego klienta czeka czyściciel butów, a w głębi dr Lopez otworzył już swój gabinet dentystyczny, czyli Laboratorio dental

Ciąg dalszy w wersji pełnej

[3] I’ve been through worse – (ang.) Bywało gorzej.

Rozdział 3
Gwatemalski cud

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 4
Hotel tysiąca zdziwień

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 5
Płonąca koszula

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 6
Na Świętym Patio

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 7
W królestwie kucharek

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 8
Kosmiczne kurczaki

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 9
Sześć stron świata

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 10
Cień jaguara

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 11
Biblia Majów

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 12
Tajemnica Majów

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 13
Nad przepaścią

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 14
Miasto śmierci

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 15
W świecie Majów

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 16
Majański kod da Vinci

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 17
Ulica Beaty

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 18
Magiczna kula

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 19
Antigua

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 20
Kryształowa czaszka

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 21
Nad jeziorem Atitlán

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 22
Tajemnica jeziora Atitlán

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 23
Nowa granica

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 24
Czas planety Wenus

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 25
Brat Bartłomiej

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 26
Na koniec świata

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 27
Bohaterscy bliźniacy

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 28
W krainie Xibalby

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 29
Przybywa Pierzasty Wąż

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 30
Święto Wielkanocy

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 31
Córka Jaguara

Dostępne w wersji pełnej

Blondynka, jaguar i tajemnica Majów

Spis treści

Karta tytułowa

Mapa

Rozdział 1 W imperium Majów

Rozdział 2 Kolega kogut

Rozdział 3 Gwatemalski cud

Rozdział 4 Hotel tysiąca zdziwień

Rozdział 5 Płonąca koszula

Rozdział 6 Na Świętym Patio

Rozdział 7 W królestwie kucharek

Rozdział 8 Kosmiczne kurczaki

Rozdział 9 Sześć stron świata

Rozdział 10 Cień jaguara

Rozdział 11 Biblia Majów

Rozdział 12 Tajemnica Majów

Rozdział 13 Nad przepaścią

Rozdział 14 Miasto śmierci

Rozdział 15 W świecie Majów

Rozdział 16 Majański kod da Vinci

Rozdział 17 Ulica Beaty

Rozdział 18 Magiczna kula

Rozdział 19 Antigua

Rozdział 20 Kryształowa czaszka

Rozdział 21 Nad jeziorem Atitlán

Rozdział 22 Tajemnica jeziora Atitlán

Rozdział 23 Nowa granica

Rozdział 24 Czas planety Wenus

Rozdział 25 Brat Bartłomiej

Rozdział 26 Na koniec świata

Rozdział 27 Bohaterscy bliźniacy

Rozdział 28 W krainie Xibalby

Rozdział 29 Przybywa Pierzasty Wąż

Rozdział 30 Święto Wielkanocy

Rozdział 31 Córka Jaguara

Karta redakcyjna

Największa na świecie organizacja naukowa i oświatowa – Towarzystwo National Geographic – powstała w 1888 roku, aby „rozwijać i upowszechniać wiedzę geograficzną”. Od tego czasu Towarzystwo finansuje wyprawy naukowe i prace badawcze oraz popularyzuje wiedzę o świecie wśród ponad 9 milionów swoich członków.

Magazyn National Geographic oraz książki, programy telewizyjne, filmy wideo i DVD, a także mapy i atlasy wydawane przez Towarzystwo National Geographic uczą i inspirują.

Członkami Towarzystwa są wszyscy prenumeratorzy Magazynu, którzy opłacając prenumeratę współfinansują jego działalność.

Więcej informacji na temat działalności Towarzystwa można uzyskać na stronach internetowych:

www.nationalgeographic.pl oraz na łamach Magazynu National Geographic po polsku.

BLONDYNKA, JAGUAR I TAJEMNICA MAJÓW

Wydawnictwo G+J RBA

Sp. z o.o. & Co. Spółka Komandytowa

Licencjobiorca National Geographic Society

ul. Marynarska 15, 02-674 Warszawa

Dział handlowy:

tel. (48 22) 360 38 38, 360 38 42; fax (48 22) 360 38 49

Sprzedaż wysyłkowa:

Dział Obsługi Klienta, tel. (48 22) 607 02 62

Redakcja: Iwona Karwacka

Opracowanie graficzne: Maciej Szymanowicz

Redaktor prowadzący: Magdalena Chorębała

Redakcja techniczna: Mariusz Teler

Copyright for this edition © 2010 National Geographic Society. All rights reserved.

© 2010 Copyright for the text, images and drawings by Beata Pawlikowska.

Fotografie, rysunki, tekst oraz zdjęcia na okładce – Beata Pawlikowska

Zdjęcie B.P. pod koniec rozdziału 20 – Iza Grzybowska

National Geographic i żółta ramka są zarejestrowanymi znakami towarowymi National Geographic Society.

ISBN: 978-83-7596-160-7

Wszelkie prawa zastrzeżone. Reprodukowanie, kopiowanie w urządzeniach przetwarzania danych, odtwarzanie w jakiejkolwiek formie oraz wykorzystywanie w wystąpieniach publicznych – tylko za wyłącznym zezwoleniem właściciela praw autorskich.

Plik mobi przygotowała firma eLib.pl

al. Szucha 8, 00-582 Warszawa

e-mail: kontakt@elib.pl

www.eLib.pl