Ewa Nowak

Droga do Nobla

Historia Marii Skłodowskiej-Curie

zilustrowała
Nika Jaworowska-Duchlińska

Saga

Droga do Nobla

Copyright © 2017, 2019 Ewa Nowak i SAGA Egmont

Wszystkie prawa zastrzeżone

ISBN: 9788726128543

1. Wydanie w formie e-booka, 2019

Format: EPUB 2.0

Ta książka jest chroniona prawem autorskim. Kopiowanie do celów innych niż do użytku własnego jest dozwolone wyłącznie za zgodą SAGA Egmont oraz autora.

SAGA Egmont, spółka wydawnictwa Egmont

Uwaga!

Słowa zaznaczone gwiazdką *

zostały wyjaśnione w słowniczku

na końcu ksią¿ki.

Piąte Dziecko

Jest 7 listopada 1867 roku. W domu państwa Bronisławy i Władysława Skłodowskich przy ulicy Freta 16 w Warszawie rodzi się piąte dziecko. To dziewczynka. Otrzymuje imiona po babciach – Maria Salomea. Nikt jeszcze nie wie, że odmieni ona świat nauki.

W domu dziewczynki wisi barometr, który pokazuje, jak zmienia się ciśnienie atmosferyczne. Mania bardzo się nim interesuje. Co to takiego? Jak on działa?

Rodzice uczą całą piątkę swoich dzieci. Do klocków przyklejają nalepki z nazwami państw, gór, miast i planet. W tym domu nauka jest na pierwszym miejscu.

9 maja 1878 roku umiera na gruźlicę mama Mani, pani Bronisława. Marysia ma wtedy tylko jedenaście lat.

Szkoła

Mania i jej siostra Helena zaczynają naukę na pensji* pani Jadwigi Sikorskiej. To najlepsza pensja w Warszawie. Dziwna jest nauka w tej szkole. Nie wolno tu mówić po polsku, nie wolno uczyć się historii ani geografii Polski. Dlaczego tak się dzieje?

Polska jest pod zaborami*. Od roku 1795 nie ma jej na mapie świata. Trzech zaborców podzieliło się Polską jak tortem. Warszawa leży na terenie zaboru rosyjskiego. Rosyjska władza rusyfikuje* kraj, dlatego nie wolno mówić po polsku ani uczyć się o Polsce.

Polacy nie dają się rusyfikować. W szkole prowadzonej przez panią Sikorską dziewczynki mają dwa plany lekcji. Na jednym, tym dla władz, są lekcje rosyjskiego, a na drugim, tajnym, jest język polski, historia, geografia i literatura polska. Gdy tylko zjawia się wizytacja* rosyjska, wszyscy udają, że od rana uczą się tylko rosyjskiego. Czy umiemy sobie wyobrazić, jak ciężka była dla dzieci taka podwójna nauka?

Złoty medal

Maria była na pensji tylko rok. Później uczęszczała do siedmioklasowego III Gimnazjum Rządowego przy ul. Krakowskie Przedmieście 36 w Warszawie. Ukończyła je w 1883 roku ze złotym medalem.

Latający uniwersytet

Starszy brat Mani, Józef, studiował* medycynę na Uniwersytecie Warszawskim. Mania mu tego zazdrościła.

– Tato, chciałabym też się uczyć. Mogę? – prosiła Mania.

Niestety, to niemożliwe. Zaborca nie chciał, żeby kobiety się kształciły. Dziewczęta nie miały wstępu na żaden polski uniwersytet.

„Trzeba coś wymyślić, żeby Polki mogły się uczyć, ale tak żeby zaborca nic o tym nie wiedział” – rozmyślały kobiety. W roku 1885 założyły tajną wyższą szkołę o nazwie Latający Uniwersytet.

Było to tajne nauczanie*. Lekcje za każdym razem odbywały się w innym miejscu. Razem z Manią i jej siostrą Bronią w ten sposób uczyło się bardzo dużo kobiet.

Mania była szczęśliwa, jednak marzyła o nauce matematyki, fizyki i chemii na prawdziwym uniwersytecie.

– Broniu, musimy coś wymyślić, żebyśmy obie mogły skończyć studia.

Panna na wydaniu

Dzisiaj w Polsce każda dziewczynka i każdy chłopiec mają prawo uczyć się, gdzie tylko chcą. W roku 1883 Uniwersytet Warszawski, ani żaden inny w Polsce, nie przyjmował na studia kobiet. Studiować mogli tylko mężczyźni. Dziewczynki po skończeniu szkoły były pannami na wydaniu. Ale Mania ani myślała wychodzić za mąż.

W tym czasie kobiety mogły studiować we Francji. Tylko co z tego? Daleko od domu, trzeba tam wynająć mieszkanie, kupować jedzenie i książki, a to wszystko kosztuje. Pan Skłodowski płacił za studia najstarszego syna i nie miał już pieniędzy na naukę Broni i Mani.

– Nie mogę się z tym pogodzić. Broniu, musimy obie skończyć studia – postanowiła Maria Skłodowska.

Wymyśliła taki plan: Bronia pojedzie do Paryża, wynajmie tam mieszkanie i będzie studiować medycynę, a w tym czasie Mania zostanie w Polsce i podejmie pracę guwernantki*. Połowę tego, co zarobi, prześle siostrze do Paryża. Kiedy Bronia będzie już zarabiać jako lekarz, pomoże Mani, tak żeby ona również mogła studiować w Paryżu.

Bronia zaczęła studia na Sorbonie*. Mania zatrudniła się jako guwernantka. Miała pod swoją opieką dwie córki państwa Żorawskich. Dodatkowo potajemnie uczyła też wiejskie dzieci czytać i pisać.

Pierwsza miłość

W Szczukach Mania poznała Kazimierza Żorawskiego. Zakochała się w nim. Kazimierz też zakochał się w mądrej i ładnej Mani. Postanowili się pobrać. Okazało się jednak, że to nie takie łatwe.

– Synu! Chcesz się ożenić z guwernantką? Ona nie jest wysoko urodzona. Chcemy dla ciebie lepszej partii*.

Kazimierz uległ swoim rodzicom. Nie ożenił się z Marią Skłodowską.