Michał Leśniewski

Ale auta!

Odjazdowe historie samochodowe

Ilustracje: Maciej Szymanowicz

Saga

Ale auta! Odjazdowe historie samochodowe

Copyright © 2017, 2019 Michał Leśniewski i SAGA Egmont

Wszystkie prawa zastrzeżone

ISBN: 9788726128673

1. Wydanie w formie e-booka, 2019

Format: EPUB 2.0

Ta książka jest chroniona prawem autorskim. Kopiowanie do celów innych niż do użytku własnego jest dozwolone wyłącznie za zgodą SAGA Egmont oraz autora.

SAGA Egmont, spółka wydawnictwa Egmont

Na początek

O tym, jak ważny jest samochód, wie każdy z Was. Dzieci jeżdżą nim do szkoły, na wakacje albo w odwiedziny do rodziny. Samochód dostarcza też towary do sklepów, materiały na budowę albo... przewozi inne samochody.

Gdy ludzie mają do czynienia z niebezpieczeństwem – specjalnymi samochodami przyjeżdżają policjanci, lekarze i strażacy. To chyba najważniejsze auta, jakie istnieją. Służą do ratowania ludzkiego zdrowia i życia.

Kiedyś samochody wyglądały zupełnie inaczej niż dzisiaj. Ich twórcy przeżyli wiele różnych przygód, czasem groźnych, czasem zabawnych. Gdyby nie oni i ich perypetie, samochód nie wyglądałby tak jak dzisiaj.

A może nie byłoby go wcale? KTO WIE?!

Życzę miłej lektury

AutoR

Słowniczek

Bardzo dawno temu, kiedy motoryzacja była jeszcze młoda, mniej więcej tak młoda jak wy, samochód i jego części nazywano inaczej niż obecnie. Inaczej też mówiono na kierowcę.

Pojazd Josepha Cugnota 1769

Coś strasznie sapało i stukało. Nie wiadomo dokładnie co, bo dźwięki dochodziły z wielkiej chmury pary. Chmura przemieszczała się powoli. Kiedy podjechała na kilkanaście metrów, wyłonił się z niej ogromny błyszczący czajnik. To z niego wydobywała się para.

Za czajnikiem znajdowało się potężne drewniane koło i równie potężna rama zbudowana z grubych drewnianych belek. Na końcu ramy umieszczone były jeszcze dwa wielkie koła. Na szczycie siedział dziwnie ubrany pan w białej peruce. W rękach trzymał korbę.

Tak wyglądał pierwszy pojazd, który poruszał się o własnych siłach. To przodek dzisiejszych samochodów. Zbudował go w 1769 roku francuski oficer Joseph Cugnot. Pojazd napędzany był silnikiem parowym.

Ten wielki błyszczący czajnik, który znajdował się z przodu maszyny, to kocioł parowy. Wypełniała go woda, którą podgrzewał ogień rozpalony w dolnej części kotła. Woda gotowała się i tak powstawała para. W czajniku nadmiar pary ucieka przez gwizdek. W pojeździe pana Cugnota nadmiar pary poruszał wielkie drewniane koło umieszczone z przodu.

Maszyna jeździła z prędkością 4 kilometrów na godzinę. Tak idzie dziecko, gdy spieszy się do szkoły albo przedszkola.

Pojazd został zbudowany dla wojska. Miał ciągnąć armaty. Cugnot musiał pokazać swój wynalazek ważnym generałom. I właśnie wtedy, kiedy wszyscy patrzyli na ogromny pojazd, zaciął się mechanizm, który skręcał koła. Maszyna powoli, ale nieubłaganie jechała w stronę wielkiego muru!

Pan Cugnot, który kierował pojazdem, próbował skręcić, ale mu się nie udawało. Przednie koło wciąż było skierowane na wprost. Maszyna, sapiąc i stukając, podjeżdżała coraz bliżej muru...

TRACH! BUM! Z wielkim hukiem blaszane palenisko uderzyło w ścianę! Na pojazd posypały się cegły, a wszystko dookoła pokrył szary pył. Pan Cugnot mało się nie rozpłakał ze wstydu. Generałowie bardzo się zdenerwowali i powiedzieli, że nie chcą takiej maszyny.

Pan Cugnot zrezygnował z prac nad swoim pojazdem. Przeszedł jednak do historii jako konstruktor pierwszego samochodu.

Mały wypadek początkiem wielkiej historii 1885

Dziwny powóz bez koni o własnych siłach wyjechał z podwórka na ulicę. Ludzie oglądający tę scenę nagle zaczęli krzyczeć: – Uwaga! Ostrożnie! Wolniej!

Zaraz potem pojazd wpadł na ogrodzenie i złamał kilka desek. ŁUP! TRACH! A to pech! Tym powozem bez koni był pojazd Karla Benza. Jeden z pierwszych samochodów w historii.

Inżynier Karl Benz sam zbudował pojazd napędzany silnikiem spalinowym. Ów wehikuł wcale nie wyglądał jak dzisiejsze samochody. Miał trzy duże koła ze szprychami jak rower. Kierowca siedział na drewnianej ławeczce jak w powozie. Zamiast okrągłej kierownicy miał specjalną rączkę, która nazywała się rumpel, jak w jachcie.

Po uderzeniu w ogrodzenie należało naprawić szkody. Kilka dni później pan Benz zaprezentował swój wynalazek setkom zaciekawionych mieszkańców niemieckiego miasta Mannheim. Gdy jeden z nich zobaczył pojazd z Karlem Benzem za kierownicą, tak się wystraszył, że zaczął uciekać gdzie pieprz rośnie! Zupełnie jakby ujrzał najstraszniejszego potwora. Taki wynalazek jak samochód przeraził niejednego w tamtych czasach!

Trzeba dodać, że pan Benz jechał swoim automobilem z prędkością wynoszącą aż 12 kilometrów na godzinę. Tak szybko jeździmy rowerem.

Nie macie pojęcia, jak chętnie gapie oglądali pojazd Karla Benza! Traktowali go niczym ciekawostkę z wesołego miasteczka.

W 1886 roku Karl Benz opatentował swój pojazd. Oznacza to, że poszedł do urzędu patentowego i zapisał tam, jak pojazd jest skonstruowany. Oświadczył też, że nie chce, żeby ktoś go skopiował bez jego wiedzy. Zrobił to, żeby móc sprzedawać swój wynalazek.

Jednak nikt nie chciał kupić auta od pana Benza. Ludzie nie wierzyli, że patentwagen potrafi jeździć bez koni. Poza tym mówili, że jest brzydki. Powozy konne miały dużo kolorowych ozdób, a nawet pozłacane części i... cztery koła. Pojazd pana Benza był cały czarny i jeździł tylko na trzech kołach. A na dodatek ten dziwny hałaśliwy silnik z tyłu. Nikomu się nie podobał.

Karlowi Benzowi zrobiło się bardzo smutno, już myślał, że będzie musiał odstawić go do szopy na zawsze. Na szczęście z pomocą przyszła jego żona, pani Bertha Benz.

Wycieczka pani Benz 1887

Świtało, gdy Bertha Benz wypchnęła z szopy trójkołowy pojazd. Pomagały jej w tym dzieci: 15-letni Eugen (to imię czytamy „ojgen”) oraz o kilka lat młodszy Richard. Kiedy wszyscy wraz z patentwagenem znaleźli się na ulicy w pewnej odległości od domu, Richard szarpnął za duże koło zamachowe, uruchamiając silnik. Wszyscy troje usiedli na drewnianej ławeczce pojazdu. Powoli ruszyli w pierwszą w historii samochodową, czyli automobilową podróż. Liczyła ona prawie 100 kilometrów!

Richard kierował pojazdem zbudowanym przez swego tatę Karla Benza, a Eugen co chwila sprawdzał silnik, czy wszystko z nim w porządku. Patrzył, czy kabel nie dotyka chłodnicy, oraz bardzo ostrożnie sprawdzał ręką, czy silnik nie rozgrzewa się za mocno. Bertha Benz pilnowała dwójki młodych kierowców. Żaden z nich nie miał prawa jazdy. Ale to nikogo nie dziwiło. W tamtych czasach nawet dorosły kierowca nie miał prawa jazdy, bo po prostu jeszcze go nie wymyślono!

Pyrkający silnikiem patentwagen toczył się raźno ulicami rodzinnego miasta pomysłowej rodziny Benzów. Po kilkunastu minutach wyjechali z Mannheim i znaleźli się na drodze prowadzącej do Pforzheim. Tam mieszkała mama pani Benz, babcia Eugena i Richarda.

Dla wielu ludzi to był niesamowity widok! Drogą jechał trójkołowy powóz bez koni, w którym siedziała kobieta i dwóch chłopców. W tamtych czasach prawie nie spotykano automobili, a jeśli już jakiś pojawił się na drodze, to prowadził go wyłącznie mężczyzna. Ludzie zatrzymywali się, słysząc z daleka pyrkotanie silnika. Kiedy zza wzgórza wyjeżdżał przedziwny pojazd z trojgiem pasażerów, rozdziawiali buzie ze zdziwienia.

Automobil dzielnie wjeżdżał na wzgórza i przyspieszał na drodze w dół. Lecz nagle patentwagen zwolnił, mimo że droga nie prowadziła pod górkę! Co się stało? Richard i Eugen zeskoczyli z ławeczki i uważnie obejrzeli silnik. Znali go bardzo dobrze – wiele razy przyglądali się, jak tata go naprawia.

Zatkał się przewód, który doprowadzał benzynę do silnika. Mądra pani Bertha wiedziała, jak usunąć awarię. Wyciągnęła z kapelusza ozdobną szpilkę, którą przetknęła rurkę! Paliwo popłynęło do silnika. No to w drogę, odważni automobiliści! Ahoj, przygodo!

Szewc i kanapki z masłem przychodzą z pomocą 1887

Pani Bertha Benz i jej synowie, Eugen i Richard, jadą w odwiedziny do babci. Jest to pierwsza wycieczka automobilowa na świecie. Co może się zdarzyć w podróży?!

Gdy samochód pokonywał kolejne kilometry, nagle po silniku zaczęły skakać iskry! Pani Benz zatrzymała więc pojazd, wyłączyła silnik, a przejęci bracia wypatrywali miejsca, z którego wyskakiwały iskry. Ciekawość popłacała. Chłopcy często towarzyszyli ojcu, Karlowi Benzowi, w warsztacie i obserwowali naprawy wehikułu. Tym razem okazało się, że przetarł się jeden z przewodów. Należało owinąć go gumową taśmą, żeby prąd nie przeskakiwał na silnik. I znowu z pomocą przyszła nieoceniona pani Benz – wyciągnęła tasiemkę. To podwiązka, czyli gumka przytrzymująca pończochy! Po kilku chwilach przewód był już szczelnie owinięty. Po iskrach ani śladu. No to hej, do przodu!

Droga prowadziła przez wzgórza i doliny. Kiedy samochód zjeżdżał w dół, Benzowie hamowali, żeby się nie rozbić. A wtedy hamulce bardzo szybko się zużywają. Były zupełnie inne niż w dzisiejszych samochodach. Najważniejszą część stanowił kawałek skóry, który tarł o koło i sprawiał, że auto zwalniało. Ale kiedy trzeba hamować co chwilę, a na dodatek bardzo mocno, skóra się wyciera i hamulce zaczynają źle działać.

Co zrobić, gdy potrzebny kawałek skóry? Zwariowana rodzina poszukała w jednej z wiosek szewca! Znaleźli pana z sumiastymi wąsami. W warsztacie miał kawałek skóry, z której robi się buty. Takiej samej, jaka była potrzebna do hamulca w automobilu pani Benz. Szewc szybko naprawił hamulce: wyciął nowy kawałek skóry i przybił go za pomocą ćwieków, czyli specjalnych dużych gwoździ. Dziękujemy! Można jechać dalej.

Ale co to? Już po chwili coś strasznie zaczęło skrzypieć. Koła! Piszczały i zgrzytały, aż wszyscy wokół zatykali uszy! Okazało się, że wytarł się smar w kołach. Pani Benz nie brakowało pomysłów. Z koszyka wyciągnęła... kanapki! Grubo posmarowane masłem, bardzo podobnym do smaru. Z masła bracia zrobili pożytek, smarując nim skrzypiące części kół. I po kłopocie!

Przed nimi jeszcze długa droga.

Aptekarz pomaga w podróży 1887

Po tych wszystkich przygodach pani Benz i jej synowie wiedzieli, że w każdej chwili może im się przytrafić kolejna.

I rzeczywiście, w miejscowości Wiesloh silnik prychnął, a pojazd zwolnił. Podróżnicy zatrzymali auto. Co się stało tym razem? Obejrzeli wszystkie przewody, może znowu to te niesforne iskry? Dotknęli silnika, czy aby mu nie za gorąco. Sprawdzili, czy nie są zatkane rurki, którymi płynie paliwo. Wszystko niby w porządku, a jednak samochód jest chory.

Zapomnieli o jednym – czy w ogóle jest paliwo? Zbiornik był pusty! Samochód źle się poczuł. Czy znajdą na to lekarstwo? Gdzie można kupić leki? Tak, w aptece! Pani Benz poszła więc do apteki w miasteczku. Chudy i wysoki aptekarz w białym fartuchu uniósł brwi ze zdziwienia, kiedy dowiedział się, że Bertha chce kupić cały zapas benzyny, jakim dysponowała apteka. Musicie wiedzieć, że w tamtych czasach na świecie nie istniała ani jedna stacja benzynowa. Benzynę, tak jak lekarstwa, kupowano w aptekach!

Kiedy zatankowali trójkołowy pojazd, ruszyli w dalszą drogę. Gdy automobil znikał za zakrętem, zdziwiony aptekarz ciągle patrzył na leżące na ziemi puste butelki po benzynie. Pani Benz chyba zapomniała je sprzątnąć...

Nadeszło już popołudnie, gdy patentwagen wjechał do Pforzheim. To był niesamowity widok! Pojazdem kierowała pani w długiej, poplamionej sukni i kapeluszu spadającym na oczy. Obok niej siedziało dwóch niemiłosiernie umorusanych chłopców. Wszyscy troje byli na dodatek pokryci kurzem, ale za to bardzo zadowoleni i uśmiechnięci.

Za trójkołowcem jechały wozy konne i cykliści. Wszyscy byli ogromnie ciekawi, co to za pani przyjechała do ich miasta, prowadząc tak dziwaczny pojazd.

Pojawili się dziennikarze, którzy z najdrobniejszymi szczegółami chcieli opisać podróż Berthy i jej synów. Zanim jednak udzieliła wywiadów, pani Benz poszła na pocztę.