Dariusz Tuzimek

FC BARCELONA

WIĘCEJ NIŻ FUTBOL

Saga

FC Barcelona - Więcej niż futbol

Copyright © 2018, 2019 Dariusz Tuzimek i SAGA Egmont

Wszystkie prawa zastrzeżone

ISBN: 9788726128536

1. Wydanie w formie e-booka, 2019

Format: EPUB 2.0

Ta książka jest chroniona prawem autorskim. Kopiowanie do celów innych niż do użytku własnego jest dozwolone wyłącznie za zgodą SAGA Egmont oraz autora.

SAGA Egmont, spółka wydawnictwa Egmont

Dedykuję wszystkim tym,

których zdążyłem już zabraó do Barcelony

i tym, których jeszcze tam zabiorę...

Barcelona, czyli miłość od pierwszego wejrzenia

Kwiecień 2015 roku. Było piękne ciepłe przedpołudnie. O tej porze roku słońce w Barcelonie potrafi już zdrowo przygrzać w plecy. Ściągnęliśmy z siebie kurtki i wystawiając twarze w stronę ciepłych promieni, szliśmy wolno deptakiem Ramblas w dół, ku portowi. Mieszkaliśmy w hotelu przy Plaça de Catalunya, gdzie Les Rambles – jak powiedzieliby Katalończycy – się zaczynają Kończą zaś przy pomniku Krzysztofa Kolumba. A może jest zupełnie odwrotnie i przy nabrzeżu, obok figury odkrywcy, ten deptak właśnie się zaczyna?

Spacerek trwał kwadrans, to jakieś 1200 metrów. Zrobiliśmy je nieśpiesznym krokiem, bo przez tłoczny deptak szybko przejść się nie da. Szliśmy do Aquarium de Barcelona na spotkanie z rekinami, delfinami, żółwiami i całym podmorskim życiem.

Mój syn Antek miał wtedy siedem i pół roku. W Barcelonie był wówczas drugi raz. Przyjechaliśmy tylko na trzy dni, a główną atrakcją wyprawy był mecz FC Barcelony z Paris Saint-Germain w ćwierćfinale Ligi Mistrzów. Zaplanowaliśmy na ten dzień zwiedzanie niesamowitej świątyni Sagrada Família, ale zjechało tylu turystów (w tym także kibiców z Paryża), że bilety wstępu do bazyliki mogliśmy dostać na wieczór. A wieczorem przecież był mecz. A jak jest mecz – wszystko idzie precz! W Sagradzie już byliśmy poprzednim razem, więc zmieniliśmy plany i wybraliśmy wizytę w oceanarium.

Przed wielkim budynkiem kręcili się turyści. Usiedliśmy na ławce, wystawiając twarze do słońca, którego tak mało mieliśmy w czasie długiej, szarej polskiej zimy.

– Synu, a ty w ogóle pamiętasz, jak byłeś w Barcelonie poprzednim razem? – zapytałem, choć wiedziałem dobrze, że nie mógł pamiętać zbyt wiele. Byliśmy tu całą rodziną, nawet z dziadkami, w grudniu 2010 roku. Antek nie miał trzech lat, jeździł jeszcze w wózku spacerówce.

– Pamiętam stadion Camp Nou. I pamiętam, że bardzo chciałem dostać taką trąbkę ze straganu przed stadionem. I że babcia mi ją kupiła. No i że mecz był – mówił Antek powoli, jakby grzebał w swojej dziecięcej pamięci. Ale, mimo wysiłków, wiele więcej wygrzebać się nie udało.

– A pamiętasz, jak spadłeś z krzesełka na trybunach? Gdy padł gol, wszyscy z radości wyskoczyli do góry. Wtedy, w tym całym zamieszaniu, krzesełko obok ciebie się złożyło i spadłeś na beton. Na szczęście daleko nie poleciałeś, raptem ze 40 centymetrów. Trochę się potłukłeś, ale chyba nawet nie płakałeś. Pewnie cieszyłeś się razem z Barceloną – powiedziałem.

– Niesamowite! – odparł Antek, zaśmiewając się do łez z mojej opowieści.

Wtedy, w 2010 roku, też dużo chodziliśmy po mieście. Chciałem Antkowi pokazać miejsce na Ziemi, w którym się zakochałem już bardzo dawno, jakieś ćwierć wieku temu.

W ogóle mi wówczas nie przeszkadzało, że syn jest jeszcze mały i nie wszystko rozumie. Chciałem, żeby tam, na Camp Nou, ze mną był, żebyśmy wspólnie przeżywali mecz Barçy (wymawiaj: Barsy). Nawet nie wiem, czy miał świadomość, że właśnie ogląda Messiego, najlepszego piłkarza, jakiego kiedykolwiek widział świat.

– A jak to się zaczęło? Dlaczego zacząłeś im kibicować? Przecież to tak strasznie daleko od Warszawy... – dociekał Antek, siedząc na ławce przed oceanarium.

– Widzisz, z uczuciami w życiu często jest tak, że trudno je wytłumaczyć. Złapało mnie to kibicowanie Barcelonie jak... jak... – przez chwilę szukałem słowa. – Jak... zakochanie! Właśnie tak!

To była miłość od pierwszego wejrzenia: rzucasz okiem, robi ci się gorąco, a po chwili już wiesz, że jesteś „ugotowany”. Do Barcelony po raz pierwszy przyjechałem w latach 90. XX wieku. Byłem studentem, bez pieniędzy i nawet bez dobrego książkowego przewodnika po mieście. Włóczyłem się trochę na chybił trafił po rozgrzanych uliczkach stolicy Katalonii.

– Dlaczego Katalonii, tato? Przecież tu jest Hiszpania, prawda? Barcelona nie jest w Hiszpanii?

– Jest. Katalonia to region Hiszpanii, taki jak u nas Śląsk. Tyle tylko, że to region autonomiczny, czyli taki, który chce się oddzielić od reszty Hiszpanii. A nawet uzyskać pełną niepodległość, czyli stać się odrębnym państwem. Z tego powodu często dochodzi do konfliktów, starć Katalończyków z hiszpańską policją i innych przykrych wydarzeń.

Już podczas mojej pierwszej wyprawy do Barcelony wiedziałem, że jedno z miejsc, które muszę tu koniecznie odwiedzić, to legendarny stadion Camp Nou.

Dowiedziałem się, że z deptaku Ramblas dostanę się tam metrem i że trzeba wysiąść na stacji Maria Cristina. Gdy wyszedłem z metra, zamiast kogoś zapytać, jak trafić na stadion Barcelony, poszedłem na wyczucie, myśląc sobie, że przecież obiekt jest ogromny, więc łatwo go znajdę. Ale zamiast iść w kierunku placu Piusa XII i stojącego przy nim hotelu Reina Sofia, ruszyłem w przeciwną stronę. Z szerokiej, dwupasmowej Avinguda Diagonal skręciłem w prawo w Gran Via de Carles III i przeszedłem nią ze 400 metrów. Zaniepokojony, że nie widzę stadionu, w końcu zapytałem kogoś, jak tam trafić. Kazano mi skręcić w prawo, w Travessera de les Corts. Ulicą tą zdążyłem zrobić raptem kilkadziesiąt kroków i nagle... pojawił się on!

Betonowy gigant Camp Nou wyłonił się zza budynków tak jakoś niespodziewanie. Stanąłem jak wryty. Byłem onieśmielony faktem, że na własne oczy widzę świątynię futbolu. Po karku przeszły mi ciarki, a na plecach poczułem dreszcze. Zdarzyło mi się to tylko raz w życiu, właśnie wtedy.

Byłem już dorosłym mężczyzną, a jednak kolos Camp Nou zrobił na mnie piorunujące wrażenie. Stałem przez chwilę oszołomiony ogromem stadionu, bliskością historii futbolu, która nagle znalazła się na wyciągnięcie ręki. Czułem „zapach” wielkiej piłki. Wiedziałem, że to wyjątkowa sytuacja i rzeczywiście nigdy więcej nic podobnego mnie nie spotkało. Widziałem później na własne oczy wiele olbrzymich stadionów. Od Santiago Bernabéu w Madrycie, poprzez Old Trafford w Manchesterze czy Allianz Arenę w Monachium albo Wembley w Londynie czy San Siro w Mediolanie, aż po Maracanę w Rio de Janeiro i stadion olimpijski w Sydney. Ale już nigdy żaden z nich nie zrobił na mnie takiego wrażenia jak wtedy Camp Nou. Dlaczego? Nie wiem, może dlatego, że ten w Barcelonie był pierwszym z gigantów, które widziałem ...

– Dziś wy, dzieciaki – zwróciłem się do Antka – trochę nie doceniacie, jak znakomite stadiony mamy w Polsce. Wiele z nich jest nowoczesnych, wygodnych, pięknie zbudowanych. Ale 30 lat temu polskie stadiony to były zapyziałe „kurniki”. Stare, niewygodne, z trybunami, z których mecz oglądało się naprawdę kiepsko. Tym bardziej Camp Nou musiał na mnie zrobić piorunujące wrażenie.

Wtedy w Barcelonie – po chwili osłupienia, w jakie wprawił mnie Camp Nou – ruszyłem szybciej. Przyśpieszyłem kroku na spotkanie z piłkarskim kolosem, który w tamtych latach miał jeszcze większą pojemność niż dzisiaj, mógł pomieścić 115 tysięcy kibiców.

Stadion obejrzałem wówczas jedynie z zewnątrz. To były inne czasy, więc nie wiem, czy w ogóle organizowano wtedy wycieczki po obiekcie w dni, gdy nie grano tam meczu. Ale mnie to nie przeszkadzało. Cieszyło mnie wszystko, co było w tym sportowym kompleksie: bryła Camp Nou, wielki herb klubu na froncie stadionu, hala Palau Blaugrana, gdzie grają koszykarze, piłkarze ręczni, futsalowcy i hokeiści na rolkach. Na boiskach treningowych ruch był jak w ulu. Po nawierzchni z mączki ziemnej uganiały się dzieciaki i grały w piłkę aż milo. Wtedy cieszyły mnie nawet kasy, gdzie można było kupić bilet. Kilka dni później obejrzałem pierwszy w życiu mecz Barcelony na żywo, bezpośrednio z trybun stadionu.

Z Hiszpanii wracałem już jako kibic Barcelony. Zakochany w niej po uszy. Pewnie decydujące były te ciarki na plecach – nie mogło być inaczej. Ale pokochałem również to wyjątkowe miasto, które swym charakterem pasuje do klubu. A ten klub tak bardzo pasuje do miasta, że nie mógłby chyba istnieć nigdzie indziej.

Skąd więc wzięła się miłość do Barcelony? Najpierw była ciekawość świata. Podróż, poznanie miasta, a dopiero potem zakochanie w barwach blaugrana, czyli po katalońsku granatowo-bordowych.

Barça to klub wyjątkowy, o czym przekonacie się w kolejnych rozdziałach.

BARCELONA

Barcelona – jedno z najpiękniejszych miast świata. Stolica Katalonii, drugie pod względem wielkości – po Madrycie – miasto Hiszpanii. Z jednej strony Barcelonę otacza Morze Śródziemne, z drugiej góry Serra de Collserola, z niesamowitym szczytem Tibidabo (512 m n.p.m.), gdzie znajduje się park rozrywki. Do Barcelony przyjeżdżają tłumy turystów, odbywa się tu wiele imprez sportowych, kulturalnych czy targowych.

Casa Milá

Nie trzeba mieć ogromnej wyobraźni, żeby zorientować się, że – m.in. dzięki unikalnej architekturze Antonia Gaudíego – miasto jest naprawdę bajkowe. Casa Milà jest tego najlepszym przykładem. To wyjątkowa kamienica w centrum miasta przy dużej alei Passeig de Grácia. Kształty budynku są wytworem niesamowitej wyobraźni Gaudíego. Architekt niemal nie używał przy tym projekcie linii prostej. Dominują krągłości, łuki i krzywizny. Jedni mówią, że budynek wygląda jak ulepiony z plasteliny, inni twierdzą, że przypomina wzburzone morze. Na dachu znajduje się niesamowity taras z kominami przypominającymi dym i rzeźbami potworów.

Ten owoc wyobraźni genialnego Antonia Gaudíego jest jak sen, który dzieje się naprawdę. Niesamowita bazylika Świętej Rodziny jest budowana od ponad wieku i nadal nie została ukończona. Kamień węgielny pod to unikalne dzieło położono 18 marca 1882 roku. Od tamtej pory trwają prace wielu pokoleń, by bazylikę skończyć, co jest zaplanowane na 2026 rok. Sagrada Família stała się symbolem Barcelony. Charakterystyczne strzeliste wieże świątyni symbolizują 12 apostołów, czterech ewangelistów, Maryję oraz Jezusa. Wieże mają do 170 metrów wysokości, a po ukończeniu wieży poświęconej Jezusowi Sagrada Família będzie najwyższym kościołem świata. Trzy fasady bazyliki przedstawiają życie Jezusa od narodzin do zmartwychwstania. Niezwykłe wnętrze kościoła ma symbolizować święte miasto – Jerozolimę.

Deptak Ramblas to zacieniona drzewami ulica, która nigdy nie zasypia. Kioski, sklepiki, stragany, ogródki restauracji. I płynąca, niemal nieprzerwanie, rzeka turystów. Miasto tętni życiem, przyciąga ludzi z całego świata, jedni tu wpadają na chwilę jako turyści, inni – imigranci na dłużej w poszukiwaniu lepszego życia.

Plaça de Catalunya to serce miasta, ważny węzeł komunikacyjny i miejsce spotkań. Wokół placu jest wiele sklepów, hoteli, banków, restauracji, barów. Tu zaczyna się deptak Ramblas, stąd też tylko dwa kroki do średniowiecznej dzielnicy Barri Gótic. Wieczorami na placu Katalońskim tętni życie – odbywają się tu pokazy tańców, koncerty, występy ulicznych magików. Można kupić kwiaty, zjeść lody, karmić gołębie lub podziwiać fontanny.

Pomnik Kolumba

Barcelona była ijestjednym z największych portów morskich w Europie. Port de Barcelona (a jego częścią jest Port Vell, czyli Stary Port) zaczyna się na końcu deptaku Ramblas, za 60-metrowym pomnikiem Krzysztofa Kolumba. W porcie dużo się dzieje, jest mnóstwo atrakcji, m.in. kino czy Aquarium de Barcelona. Można stąd pojechać kolejką linową na wzgórze Montjuïc.

Park Güell to duży ogród zaprojektowany przez Gaudiego na zamówienie jego przyjaciela Eusebia Güella, przemysłowca z Barcelony, który chciał zbudować osiedle dla miejscowych bogaczy, ale nie udało się tego planu zrealizować do końca. Parkjest otoczony murem, a w środku oprócz mnóstwa zieleni znajdują się dwupoziomowy plac, ścieżki, mostki, schody, ławeczki, a także dom, w którym mieszkał Gaudí, a dzisiaj jest tam muzeum tego wspaniałego architekta. Symbolem ogrodujest ceramicznajaszczurka umieszczona na szczycie ogromnych schodów, ajedną z atrakcji – najdłuższa na świecie ławka zaprojektowana przez Gaudíego.

Na szczyt można się dostać z Port Vell kolejką linową z charakterystycznymi czerwonymi wagonikami, które mieszczą do 20 osób lub mniejszą kolejką linową Telefèric de Montjuïc, która też zapewnia fantastyczne widoki. Na wzgórzu znajdują się obiekty sportowe wybudowane na igrzyska olimpijskie w 1992 roku.

La Boqueria (Mercat de Sant Josep de la Boqueria) – wielki bazar tuż obok deptaku Ramblas. Od czasów średniowiecznych sprzedawano tu mięso z pobliskich rzeźni, ale dzisiaj targowisko oferuje dużo więcej. Turystów z całego świata przyciąga nie tylko cienko krojona szynka, lecz także mnóstwo owoców, warzyw, ryb, owoców morza.

17 sierpnia 2017 roku w Barcelonie doszło do ataku terrorystycznego, w wyniku którego zginęło 14 osób, a130 zostało rannych. Biała furgonetka wjechała na zatłoczony deptak Ramblas i przejechała zygzakiem około 600 metrów.

Przez wiele tygodni w hołdzie ofiarom ataku składano tu kwiaty. Terrorystom nie udało się stłamsić ducha Barcelony – z czasem życie wróciło na Ramblas.

Plac Sant Jaume – tu piłkarze FC Barcelony celebrują z kibicami swoje triumfy. Tutaj kończy się radosny przejazd odkrytym autokarem. Piłkarze stają na małym balkonie ratusza i po kolei – każdy z osobna – wołają do tłumu rozentuzjazmowanych fanów: „Visca Barça! Visca Catalunya!” („Niech żyje Barça! Niech żyje Katalonia!”).

La masia - szkoła Mistrzów

Z naszej męskiej wyprawy do Barcelony Antek wrócił zafascynowany pięknem miasta i wyjątkowością klubu. Prawdziwy barcelonista. Od tego czasu minęły trzy lata, a my wciąż prowadziliśmy niekończące się rozmowy o – teraz już naszej – ukochanej drużynie.

– Czy wiesz, skąd w drużynie Barcelony biorą się tak dobrzy piłkarze? – spytałem Antka.

– Pewnie kupują ich z innych klubów...

– To też, ale przede wszystkim sami starają się piłkarzy wychować. Posłuchaj.

Nieopodal ogromnego stadionu Camp Nou znajduje się kamienny domek otoczony pięknym ogrodem. Jest niepozorny, ale zadbany. Stał tu długo przed rozpoczęciem budowy gigantycznego stadionu. Dom zbudowano w 1702 roku jako wiejską rezydencję, a w jego sąsiedztwie uprawiano oliwki i winogrona. Barcelona nabyła wiejski domek (po katalońsku: masia), gdy kupowała tereny pod budowę Camp Nou. La Masia była wykorzystywana przez budowniczych stadionu, pełniła funkcję warsztatu, a w końcu stała się siedzibą władz klubu. A gdy te wyprowadziły się do budynku obok lodowiska, La Masię można było zagospodarować na nowo.

Prezydent FC Barcelony Josep Lluís Núñez postanowił, że warto w jednym miejscu zebrać młodych piłkarzy klubu, którzy mieszkali na stancjach po dwóch, trzech w różnych częściach miasta. Po to, żeby chłopaków mieć na oku, żeby lepiej dopilnować ich postępów w nauce i w futbolu. 20 października 1979 roku La Masia stała się domem młodych piłkarzy, a po latach chyba najbardziej znaną szkółką piłkarską na świecie.

Andrés Iniesta miał 12 lat, gdy przyjechał do Barcelony. Był mały, ale świetnie grał w piłkę. Dostał się do La Masii, co było wielkim wyróżnieniem, ale w stolicy Katalonii mieszkał zupełnie sam. Cala jego rodzina została w maleńkiej osadzie Fuentealbilla. Każdego ranka Andrésowi chciało się płakać. Tęsknił za najbliższymi.

– To były najgorsze dni mojego życia, ale wszystko, przez co przeszedłem, bardzo mnie wzmocniło i pomogło dorosnąć – powie później, już jako dorosły człowiek.

Jednak jeszcze wtedy mały Andrés płakał każdego dnia. Ale było coś, co dodawało mu sił. Wieczorami siadał ze swoim kolegą z pokoju i wyglądali przez okno internatu La Masii. Mieli wspaniały widok: na Camp Nou! Stadion był tak blisko, jakby na wyciągnięcie ręki. Marzyli, by kiedyś na nim zagrać w pierwszej drużynie FC Barcelony. By światła giganta zaświeciły dla nich. Adrésowi się to udało. Bo z całych sił pragnął zostać piłkarzem. Dla futbolu był skłonny do każdego poświęcenia. Na każdym treningu koncentrował się i dawał z siebie wszystko. Jego kolega z pokoju nie miał tak silnej woli, uporu ani konsekwencji. Świat nawet o nim nie usłyszał, mimo że do Camp Nou miał tak samo blisko jak Iniesta. Taki jest futbol – żąda wyrzeczeń, pracy i nie pozwala się poddawać po porażkach.

Dziś tysiące chłopców i dziewcząt (bo Barcelona ma też żeńską drużynę) chcą iść drogą Iniesty w podróż swojego życia. W podróż, w której piłka jest największym skarbem, w której futbol staje się pasją, uczy szacunku i pozwala się cieszyć grą.

Tego uczą w La Masii. A Iniesta jest stawiany wychowankom za wzór – jako piłkarz, lecz także jako człowiek.

– Jaka była ta La Masia? Co oni tam robili? – przerwał moją opowieść Antek.

– To był kamienny dom o powierzchni 610 metrów kwadratowych, na tyle nieduży, że mogło w nim mieszkać zaledwie 12 chłopców, a kolejnych 48 klub umieścił w kompleksie La Masia 2 na terenie Camp Nou.

W internacie były nie tylko sypialnie z piętrowymi łóżkami dla chłopaków, lecz także salon, biblioteka, jadalnia. Duch i siła każdej drużyny powstaje między innymi poprzez wspólne spędzanie czasu, na przykład podczas posiłków czy odrabiania lekcji. Wtedy nawiązują się przyjaźnie i to czasem tak wielkie, że później na boisku kolega jest gotów walczyć za kolegę, nie da go skrzywdzić, będzie czuł, że jest częścią zespołu. Czas spędzony w internacie to także wspólne treningi, kiedy chłopcy mogą się poznać nawzajem, zobaczyć swoje mocne i słabsze strony na boisku. I chłonąć styl gry Barcelony – taki sam dla pierwszej drużyny i dla grup młodzieżowych – opierający się na zasadzie, że posiadanie piłki, jej celne podawanie do partnerów i prowadzenie gry jest wielką siłą.

– A którzy piłkarze chodzili do La Masii? – dopytywał Antek.

– Szkółka ma się czym pochwalić. Już ponad 30 jej wychowanków zagrało w pierwszej drużynie Barcelony. A jakie to nazwiska! Pep Guardiola, Guillermo Amor, Sergi Barjuán, Iván de la Peña, Puyol, Xavi, Reina, Víctor Valdés, Gabri, Iniesta, Piqué, Fàbregas, Messi, Pedro, Jordi Alba, Marc Bartra czy Sergi Roberto.

La Masia to było dla nich coś więcej niż zwykły internat. Tu obowiązywały twarde, niemal wojskowe zasady. Trzeba było się uczyć, odrabiać lekcje, dobrze odżywiać, zjadać wszystko z talerza. I uwaga! W La Masii nie było słodyczy. Chłopcy mogli je sobie kupować tylko w weekendy. Nie wolno było rozmawiać przez telefony komórkowe. Karą za niewłaściwe zachowanie było sprzątanie jadalni. Taka dyscyplina była chłopakom z różnych rodzin i środowisk, różnych regionów Hiszpanii czy nawet świata bardzo potrzebna. Dzięki temu mogli się skupić na futbolu. A ci, którzy nigdy nie zostali zawodowymi piłkarzami, odebrali dobre wykształcenie i wychowanie. Chłopcy lubili La Masię.

Na przykład Leo Messi: mieszkał co prawda ze swoim ojcem Jorgem w mieście, ale do La Masii przychodził codziennie. W internacie miał kolegę, którego odwiedzał po lekcjach, i żeby po obiedzie nie wracać do domu na sjestę, zostawał w sypialni internatu. Kładł się na łóżko kolegi i razem zapadali w drzemkę przed treningiem. Mały Argentyńczyk był bardzo wstydliwy. Po latach jego kumpel z La Masii, Cesc Fàbregas, powie:

– Na początku sądziliśmy, że Leo jest niemową.