Spis treści

Wstęp

Wykaz skrótów

Część I. KAZUSY KARNE

Kazus 1

Kazus 2

Kazus 3

Kazus 4

Kazus 5

Kazus 6

Kazus 7

Kazus 8

Kazus 9

Kazus 10

Kazus 11

Kazus 12

Kazus 13

Kazus 14

Kazus 15

Kazus 16

Kazus 17

Kazus 18

Kazus 19

Kazus 20

Kazusy dla aplikantów adwokackich i radcowskich

Prawo karne, cywilne, gospodarcze i administracyjne

Kamil Gorzelnik

2. wydanie

WYDAWNICTWO C.H.BECK

WARSZAWA 2019

Kazusy dla aplikantów adwokackich i radcowskich

Prawo karne, cywilne, gospodarcze i administracyjne

Stan prawny: sierpień 2019 r.

Aktualizacja: Grzegorz Dąbrowski

Redakcja: Konrad Buczkowski

Wydawca: Joanna Ablewicz

Projekt okładki: Robert Rogiński

© Wydawnictwo C.H.Beck 2019

Wszelkie prawa zastrzeżone.

Opinie zawarte w niniejszej publikacji wyrażają osobisty punkt widzenia Autora.

Wydawnictwo C.H.Beck nie ponosi odpowiedzialności za zawarte w niej informacje.

Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o.

ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa

www.ksiegarnia.beck.pl

Skład i łamanie: DTP Art

Przygotowanie wersji elektronicznej: Wydawnictwo C.H.Beck

ISBN: 978-83-8198-452-2

Wstęp

Niniejsza książka jest skierowana przede wszystkim do osób, które ukończyły aplikację adwokacką lub radcowską i ma na celu kompleksowe przygotowanie do końcowego egzaminu adwokackiego oraz radcowskiego. Odbiorcami książki mogą być także aplikanci adwokaccy, radcowscy oraz sądowi, a także studenci prawa chcący pogłębiać zagadnienia z zakresu prawa procesowego oraz prawa gospodarczego.

Opracowanie zostało podzielone na 4 części: karną, cywilną, gospodarczą i administracyjną, co, rzecz jasna, odpowiada poszczególnym częściom egzaminów końcowych. Każdy kazus zawiera stan faktyczny, zadanie, proponowane rozwiązanie oraz wyjaśnienie autora. Wyjaśnienia w przeważającej części oparte są na orzecznictwie sądowym, w tym orzeczeniach Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. Każdy kazus zawiera praktyczne zagadnienie, z którym aplikant może się potencjalnie spotkać podczas egzaminu adwokackiego lub radcowskiego. Polecenie w kazusie odpowiada zadaniom określonym w ustawie – Prawo o adwokaturze lub ustawie o radcach prawnych. I tak z zakresu prawa cywilnego Czytelnik może się spotkać z poleceniem napisania petitum apelacji bądź pozwu, z zakresu prawa karnego apelacji bądź aktu oskarżenia, z zakresu prawa administracyjnego skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaś z zakresu prawa gospodarczego – umowy bądź pozwu. Z uwagi na ograniczoną objętość opracowania, rozwiązania nie zawierają propozycji uzasadnienia apelacji, pozwu, skargi kasacyjnej ani aktu oskarżenia.

W kolejnym wydaniu „Kazusów dla aplikantów adwokackich i radcowskich”, które oddajemy do Państwa rąk we wrześniu 2019 r. uwzględniono najnowsze zmiany aktów prawnych, w tym przepisy nowelizujące Kodeks postępowania cywilnego wprowadzone ustawą z 4.7.2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postepowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1469) oraz zmiany w Kodeksie postępowania karnego (ustawa z 19.7.2019 r., druk Nr 3251).

Mam nadzieję, że z uwagi na skupienie się w opracowaniu wyłącznie na zadaniach, z jakimi mogą się Państwo spotkać podczas egzaminu końcowego, okaże się ono pomocne w przygotowaniach do wyzwania, jakim jest niewątpliwie egzamin adwokacki i radcowski. Wszystkim osobom zdającym życzę pomyślności na egzaminie.

Niniejszą książkę dedykuję mojej Mamie oraz Żonie, pomysłodawczyni wydania niniejszego zbioru kazusów.

Kamil Gorzelnik

Warszawa, sierpień 2019 r.

Wykaz skrótów

1. Akty prawne

KC

ustawa z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny

KK

ustawa z 6.6.1997 r. − Kodeks karny

KP

ustawa z 26.6.1974 r. – Kodeks pracy

KPA

ustawa z 14.6.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

KPC

ustawa z 17.11.1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego

KPK

ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks postępowania karnego

KSCU

ustawa z 28.7.2005 r. o kontach sądowych w sprawach cywilnych

KSH

ustawa z 15.9.2000 r. – Kodeks spółek handlowych

NarkU

ustawa z 29.7.2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii

PPSA

ustawa z 30.8.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PrBud

ustawa z 7.7.1994 r. – Prawo budowlane

PrPras

ustawa z 26.1.1984 r. – Prawo prasowe

PrPrzed

ustawa z 6.3.2018 r. – Prawo przedsiębiorców

PrWeksl

ustawa z 28.4.1936 r. – Prawo wekslowe

2. Organy i publikatory

Dz.U.

Dziennik Ustaw

Legalis

System Informacji Prawnej Legalis

NSA

Naczelny Sąd Administracyjny

NSA (7)

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów

SA

Sąd Apelacyjny

SKO

Samorządowe Kolegium Odwoławcze

SN

Sąd Najwyższy

SN (3)

Sąd Najwyższy w składzie trzech sędziów

SN (7)

Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów

WSA

wojewódzki sąd administracyjny

3. Inne skróty

art.

artykuł

lit.

litera

Nr

numer

orz.

orzeczenie

pkt

punkt

post.

postanowienie

poz.

pozycja

r.

rok

RP

Rzeczpospolita Polska

sp. z o.o.

spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

uchw.

uchwała

ust.

ustęp

t.j.

tekst jednolity

tj.

to jest

uzas.

uzasadnienie

w zb.

w zbiegu

w zw.

w związku

wyr.

wyrok

ze zm.

ze zmianami

zł

złoty

Część I. KAZUSY KARNE

Kazus 1

Stan faktyczny:

Wyrokiem z 10.8.2019 r. Sąd Rejonowy w Poznaniu uznał Piotra Grzegorzewskiego za winnego tego, że 2.5.2019 r. w Poznaniu przy ulicy Głogowskiej 11 rzucił szklaną butelką od wina w pojazd marki Seat Cordoba, Nr rej. PO 1142R, czym doprowadził do wgniecenia zderzaka samochodu, co skutkowało powstaniem uszkodzenia o łącznej wartości 510,28 zł, tj. przestępstwa z art. 288 § 1 KK i za czyn ten na mocy przywołanego przepisu wymierzył mu karę 5 miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na 2 lata, a nadto na podstawie art. 46 § 1 KK orzekł wobec oskarżonego obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego kwoty 510,28 zł. Oskarżony nie kwestionuje, że rzucił butelką w pojazd należący do pokrzywdzonego, jednakże wskazuje, iż jego zachowanie zostało sprowokowane przez pokrzywdzonego, który w obelżywych słowach obrażał oskarżonego oraz jego dziewczynę, wykrzykując zza kierownicy samochodu. Oskarżony przeprosił pokrzywdzonego i wyraził skruchę z powodu swojego zachowania.

Zadanie:

Będąc obrońcą oskarżonego Piotra Grzegorzewskiego, przygotuj apelację, ograniczając się do wskazania zakresu zaskarżenia wyroku, zarzutu bądź zarzutów oraz wniosku apelacji, mając na względzie, że w mowie końcowej obrońca oskarżonego podniósł, iż zachowanie oskarżonego winno być zakwalifikowane jako wypadek mniejszej wagi.

Rozwiązanie:

Działając w imieniu oskarżonego Piotra Grzegorzewskiego na podstawie upoważnienia do obrony znajdującego się w aktach sprawy, na podstawie art. 425 § 1, 2 i 3 KPK oraz art. 444 KPK zaskarżam na korzyść oskarżonego wyrok Sądu Rejonowego w Poznaniu z 10.8.2019 r., opatrzony sygn. III KK 1107/19, otrzymany przez obrońcę oskarżonego wraz z uzasadnieniem 1.9.2019 r., co do kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu.

Sądowi Rejonowemu na podstawie art. 427 § 1 i 2 oraz art. 438 pkt 3 KPK zarzucam błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na braku przyjęcia, że uszkodzenie przez oskarżonego zderzaka samochodu osobowego marki Seat Cordoba stanowiło wypadek mniejszej wagi w rozumieniu art. 288 § 2 KK, podczas gdy występujące w sprawie okoliczności przedmiotowo-podmiotowe, w tym przede wszystkim wartość uszkodzonego mienia, a także wyzywające zachowanie pokrzywdzonego, przeprosiny oskarżonego i wyrażona przez niego skrucha wskazywały, iż czyn oskarżonego należało zakwalifikować jako wypadek mniejszej wagi.

W oparciu o powyższy zarzut, na zasadzie art. 427 § 1 oraz art. 437 § 1 i 2 KPK wnoszę o zmianę wyroku poprzez zmianę kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu na art. 288 § 2 KK i warunkowe umorzenie postępowania wobec oskarżonego.

Wyjaśnienie:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że niedopuszczalne byłoby zarzucenie Sądowi Rejonowemu niezastosowania przepisu prawa materialnego stanowiącego materialno-prawną podstawę wypadku mniejszej wagi przestępstwa uszkodzenia rzeczy. O uznaniu konkretnego czynu zabronionego za wypadek mniejszej wagi decyduje ocena jego społecznej szkodliwości, jako zmniejszonej do stopnia uzasadniającego wymierzenie kary według przestępstwa typu podstawowego. Określenie stopnia społecznej szkodliwości czynu należy do sfery ustaleń faktycznych w sprawie. Drogą prowadzącą do ustaleń w tym zakresie jest rozważenie przez organ procesowy wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia znamion strony przedmiotowej i podmiotowej czynu zabronionego i nadanie im właściwego znaczenia w celu uściślenia ich wpływu na stopień społecznej szkodliwości. W ten tylko sposób sąd orzekający oznaczy prawidłowo wagę czynu zabronionego wyrażającą się stopniem społecznej szkodliwości, co z kolei umożliwi mu rozstrzygnięcie, czy stanowi on wypadek mniejszej wagi, jeśli ta postać typu przestępstwa jest przewidziana w ustawie.

Podsumowując zatem, jeżeli kwestionujemy błędne przyjęcie przez sąd, że oskarżony swoim zachowaniem wyczerpał dyspozycję art. 288 § 1 KK, bowiem uważamy, iż oskarżony wprawdzie dokonał zniszczenia cudzej rzeczy, ale stoimy na stanowisku, że z uwagi na okoliczności przedmiotowo-podmiotowe, w tym przykładowo wartość zniszczonej rzeczy, naprawienie wyrządzonej szkody, skruchę oskarżonego, przyznanie się oskarżonego do winy, czyn należało zakwalifikować z art. 288 § 2 KK jako wypadek mniejszej wagi, to nie stawiamy zarzutu obrazy prawa materialnego, lecz zarzut błędu w ustaleniach faktycznych.

Co istotne i warte podkreślenia, ze względu na nieprawidłowe ustalenia faktyczne, które kwestionujemy, nie jest możliwe stawianie jednocześnie zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych i naruszenia prawa materialnego. Drugi z zarzutów możemy postawić wyłącznie, gdy zgadzamy się z ustaleniami faktycznymi poczynionymi przez sąd.

We wskazanym przypadku zakres zaskarżenia wyroku oskarżonego powinien odnosić się wyłącznie do kwalifikacji prawnej przypisanego oskarżonemu czynu. Obrońca oskarżonego nie kwestionuje bowiem winy oskarżonego, a jedynie wskazuje, że jego zachowanie powinno być zakwalifikowane z innego przepisu materialnego prawa karnego. Stąd zakres zaskarżenia nie obejmuje całości wyroku. W przypadku objęcia zakresem zaskarżenia wyłącznie kwalifikacji prawnej czynu nie ma potrzeby obejmowania tym zakresem także wymierzonej kary i środka karnego, skoro sąd na podstawie nowej kwalifikacji prawnej czynu zobligowany będzie do dokonania nowego wymiaru kary i środków karnych. Nie może być jednak uznane za błędne skierowanie apelacji przeciwko całości wyroku. W takim przypadku kwestionujemy także winę oskarżonego, co nie jest jednak działaniem na niekorzyść oskarżonego i w związku z tym nie powinno być poczytane jako błąd.

Sformułowanie wniosku jest odzwierciedleniem prawidłowo wskazanego zakresu zaskarżenia, tj. kwalifikacji prawnej czynu. Wskazujemy, że czyn oskarżonego powinien być zakwalifikowany z innego przepisu, a na podstawie tegoż przepisu powinna zostać wymierzona oskarżonemu kara lub też postępowanie warunkowo umorzone. Warto zwrócić uwagę, że zmiana kwalifikacji prawnej czynu na korzyść oskarżonego pozwoli ewentualnie, oczywiście przy spełnieniu pozostałych przesłanek określonych w art. 66 § 1 KK, na warunkowe umorzenie postępowania, bowiem przestępstwo w typie przypadku mniejszej wagi nie jest zagrożone karą przekraczającą 5 lat pozbawienia wolności, w przeciwieństwie do typu podstawowego.

Kazus 2

Stan faktyczny:

Marek Pietrasiak został oskarżony o to, że:

I. w dniu 17.5.2019 r. w Warszawie usiłował wyłudzić kwotę 1000 zł na szkodę Santander Bank Polska S.A. z siedzibą w Warszawie z konta Michała Wolskiego, posługując się sfałszowanym czekiem, lecz zamierzonego skutku nie osiągnął z uwagi na zatrzymanie, tj. o czyn z art. 13 § 1 KK w zw. z art. 286 § 1 KK w zb. z art. 270 § 1 KK w zw. z art. 11 § 2 KK;

II. w dniu 4.5.2019 r. w Piasecznie usiłował wyłudzić pieniądze w kwocie 1500 zł na szkodę Pekao S.A. w Warszawie, posługując się sfałszowanym czekiem z konta Michała Cieślika, lecz zamierzonego skutku nie osiągnął z uwagi na zatrzymanie, tj. o czyn z art. 13 § 1 KK w zw. z art. 286 § 1 KK w zb. z art. 270 § 1 KK w zw. z art. 11 § 2 KK;

III. w dniu 16.5.2019 r. w Warszawie, działając czynem ciągłym z góry powziętym zamiarem, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 4000 zł przez Santander Bank Polska S.A. z siedzibą w Warszawie konta Michała Wolskiego w ten sposób, że przedłożył jako autentyczne sfałszowane czeki ww. banku, wprowadzając w błąd pracowników banku co do autentyczności tych czeków, tj. o czyn z art. 286 § 1 KK w zb. z art. 310 § 2 KK w zw. z art. 11 § 2 KK w zw. z art. 12 § 1 KK.

Nie wszystkie okoliczności popełnienia przestępstwa były dostatecznie wyjaśnione. Czeki użyte przez oskarżonego zostały uprzednio skradzione odpowiednio Michałowi Cieślikowi oraz Michałowi Wolskiemu. Postępowanie dowodowe z uwagi na przyznanie się oskarżonego do winy nie zostało przeprowadzone.

Sąd Rejonowy w Warszawie, wyrokiem z 22.11.2019 r. (wydanym w trybie art. 387 § 1 KPK):

I. uznał oskarżonego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu w pkt I aktu oskarżenia i za to na podstawie art. 13 § 1 KK w zw. z art. 286 § KK w zb. z art. 270 § 1 KK w zw. z art. 11 § 2 KK skazał go, a na podstawie art. 14 § 1 KK w zw. z art. 286 § 1 KK w zw. z art. 11 § 3 KK wymierzył mu karę 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności;

II. uznał oskarżonego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu w pkt II aktu oskarżenia i za to na podstawie art. 13 § 1 KK w zw. z art. 286 § 1 KK w zb. z art. 270 § 1 KK w zw. z art. 11 § 2 KK skazał go, a na podstawie art. 14 § 1 KK w zw. z art. 286 § 1 KK w zw. z art. 11 § 3 KK wymierzył mu karę 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności;

III. uznał oskarżonego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu w pkt III aktu oskarżenia i za to na podstawie art. 286 § 1 KK w zb. z art. 310 § 2 KK w zw. z art. 11 § 2 KK w zw. z art. 12 § 1 KK skazał go, a na podstawie art. 310 § 2 KK w zw. z art. 11 § 3 KK wymierzył mu karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności;

IV. na podstawie art. 85 KK i art. 86 § 1 KK orzeczone wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności połączył i orzekł karę łączną w wymiarze 1 (jednego) roku pozbawienia wolności;

V. na podstawie art. 44 § 2 KK orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa przedmiotów wyszczególnionych w wykazie dowodów rzeczowych i nakazał pozostawienie ich w aktach sprawy;

VI. na podstawie art. 69 § 1 i 2 KK, art. 70 § 1 KK wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego kary łącznej pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 6 (sześciu) lat tytułem próby;

VII. na podstawie art. 72 § 2 KK zobowiązał oskarżonego do naprawienia szkody w całości poprzez zapłacenie na rzecz Santander Bank Polska S.A. w Warszawie kwoty 4000 (czterech tysięcy) zł w terminie 6 (sześciu) miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia.

W innym postępowaniu wyrokiem Sądu Rejonowego w Piasecznie z 29.11.2019 r. Marek Pietrasiak uznany został za winnego tego, że od 2 do 4.5.2019 r. w Warszawie i Piasecznie, w krótkich odstępach czasu i z góry powziętym zamiarem doprowadzenia do wypłaty pieniędzy z rachunku bankowego, wspólnie i w porozumieniu z nieustaloną osobą, wobec której wyłączono materiał do odrębnego postępowania, podrobił cztery czeki uprzednio skradzione Michałowi Cieślikowi, z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego Michała Cieślika prowadzonego przez Bank Hipoteczny S.A. w Warszawie, w ten sposób, że podał swoje dane personalne, które zostały wpisane na blankiety czekowe, a następnie puścił ww. czeki do obiegu, doprowadzając do niekorzystnego rozporządzenia środkami finansowymi z rachunku Michała Cieślika w kwocie 4000 zł (cztery razy po 1000 zł), i za to na mocy art. 310 § 2 w zb. z art. 286 § 1 KK w zw. z art. 12 § 1 KK i art. 11 § 2 KK został skazany na karę 2 lat pozbawienia wolności. Wyrok Sądu Rejonowego jest prawomocny.

Zadanie:

Będąc obrońcą oskarżonego Marka Pietrasiaka, przygotuj apelację, ograniczając się do wskazania zakresu zaskarżenia wyroku, zarzutu bądź zarzutów oraz wniosku apelacji albo w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej sporządzenia, opinię prawną o braku podstaw do sporządzenia apelacji.

Rozwiązanie:

Działając w imieniu oskarżonego Marka Pietrasiaka na podstawie upoważnienia do obrony znajdującego się w aktach sprawy, na zasadzie art. 425 § 1, 2 i 3 KPK oraz art. 444 KPK zaskarżam w całości na korzyść oskarżonego wyrok Sądu Rejonowego w Warszawie z 22.11.2019 r., opatrzony sygn. IV KK 1122/19, otrzymany przez obrońcę oskarżonego wraz z uzasadnieniem 30.6.2019 r.

Sądowi Rejonowemu na podstawie art. 427 § 1 i 2 oraz art. 438 pkt 1a i 2 KPK zarzucam

– w odniesieniu do czynu I, II i III z aktu oskarżenia:

1) obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 387 § 2 KPK, polegającą na uwzględnieniu wniosku oskarżonego o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w sytuacji, gdy okoliczności popełnienia przez oskarżonego zarzucanych mu czynów budziły wątpliwości;

2) obrazę przepisów prawa materialnego niedotyczącą kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu, ale powodującą naruszenie przepisów, tj. art. 70 § 1 KK, przez jego niewłaściwe zastosowanie i zawieszenie wykonania wymierzonej oskarżonemu kary łącznej na okres próby wynoszący 6 lat, w przypadku gdy zgodnie z art. 70 § 1 KK zawieszenie wykonania kary może nastąpić na okres próby wynoszący od roku do 3 lat;

– w odniesieniu do czynu II z aktu oskarżenia:

3) obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 17 § 1 pkt 7 KPK poprzez uznanie oskarżonego za winnego popełnienia czynu opisanego w punkcie II wyroku, pomimo uprzedniego skazania tego oskarżonego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Piasecznie z 29.11.2019 r., sygn. II K 106/19 za ten sam czyn, co stanowi zgodnie z art. 439 § 1 pkt 8 KPK bezwzględną przyczynę odwoławczą;

– w odniesieniu do czynów z punktu I i III aktu oskarżenia:

3) obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 12 § 1 KK, polegającą na uznaniu, że zachowania opisane w punkcie I i III wyroku stanowią odrębne przestępstwa, podczas gdy prawidłowa ich ocena prowadzi do wniosku, że stanowią one jeden czyn ciągły, gdyż podjęte zostały w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru.

W oparciu o powyższy zarzut na zasadzie art. 427 § 1, art. 437 § 1 i 2 KPK oraz art. 439 § 1 KPK wnoszę o:

1) uchylenie wyroku i umorzenie postępowania co do czynu objętego punktem II aktu oskarżenia (odpowiednio punktem II wyroku);

2) w pozostałym zaś zakresie o zmianę wyroku Sądu Rejonowego poprzez przyjęcie, że czyny z punktu I i III aktu oskarżenia (odpowiednio I i III wyroku) stanowią czyn ciągły w rozumieniu art. 12 § 1 KK i o wymierzenie oskarżonemu kary za jeden czyn ciągły.

Wyjaśnienie:

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że Sąd Rejonowy w Warszawie zgodnie z art. 387 § 2 KPK nie był uprawniony do uwzględnienia wniosku oskarżonego o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzenia rozprawy, bowiem okoliczności popełnienia przestępstwa budziły wątpliwości. Jak bowiem wskazano, w stanie faktycznym nie wszystkie okoliczności popełnienia przestępstwa były dostatecznie wyjaśnione.

Kolejnym naruszeniem, jakiego dopuścił się Sąd Rejonowy, było przekroczenie maksymalnego okresu próby, na jaki można zawiesić wykonanie kary pozbawienia wolności, tj. zawieszenie postępowania na 6-letni okres próby, podczas gdy art. 70 § 1 pkt 1 KK dopuszcza zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności na maksymalnie 3-letni okres.

Należało także podnieść, że zachowanie przypisane oskarżonemu w wyroku Sądu Rejonowego w Piasecznie z 29.11.2019 r. i w pkt II wyroku Sądu Rejonowego w Warszawie z 22.11.2019 r. stanowi jeden czyn ciągły. Porównanie sposobu działania Marka Pietrasiaka w sprawie rozpoznanej przez Sąd Rejonowy w Piasecznie z działaniem w sprawie rozpoznawanej przez Sąd Rejonowy w Warszawie prowadzi do wniosku, że zachowanie jego było wynikiem realizacji z góry powziętego zamiaru. Przemawia za tym okoliczność, że wszystkie czeki zostały skradzione Michałowi Cieślikowi, stanowiły własność tego samego banku, a sposób realizacji czeków był taki sam. Sposób działania Marka Pietrasiaka w obu sprawach w sposób oczywisty wykazuje, że zachowania skazanego składały się na czyn ciągły, przy czym usiłowanie przez skazanego realizacji sfałszowanego czeku 4.5.2019 r. w Peakao Banku Hipotecznym w Warszawie, zakończone zatrzymaniem, kończyło ciąg zachowań składających się na czyn ciągły.

W świetle utrwalonej judykatury, czyn ciągły został uznany w przepisie art. 12 § 1 KK jako jeden czyn zabroniony i stanowi z punktu widzenia procesu karnego jednolitą całość. Podstawą odpowiedzialności za ten czyn są wszystkie objęte znamieniem ciągłości zachowania, a granice wyznacza początek pierwszego i zakończenie ostatniego z zachowań, jeśli wszystkie zostały podjęte z góry powziętym zamiarem. Przyjęcie tej konstrukcji „czynu ciągłego” przesądza o konieczności stosowania zasady ne bis in idem procedatur wyrażonej w art. 17 § 1 pkt 7 KPK (wyr. SN z 24.4.2012 r., II KK 50/12 , Legalis). Skazanie zatem Marka Pietrasiaka za czyn opisany w pkt II zaskarżonego wyroku stanowiło uchybienie określone w art. 439 § 1 pkt 8 KPK. Zakres powagi rzeczy osądzonej obejmie cały okres przypisanego czynu ciągłego, niezależnie od tego, czy sąd orzekł tylko o niektórych czynach z uwagi na wiążące go granice skargi oskarżycielskiej, czy też wówczas, gdy orzekł o wszystkich ujawnionych w toku postępowania elementach czynu ciągłego, także tych, które nie były przedmiotem skargi, ale o których sąd mógł orzekać wobec zarzucenia w owej skardze czynu jako ciągłego[1].

Również czyny z pkt I i III aktu oskarżenia należało uznać za jeden czyn ciągły. W tym wypadku oba czeki stanowiące własność Santander Bank Polska S.A. w Warszawie S.A. pochodziły z kradzieży dokonanej na osobie Michała Wolskiego, zaś realizacja czeków przez oskarżonego przebiegała w ten sam sposób. Zachowania oskarżonego składały się na czyn ciągły, który przerwany został w momencie zatrzymania sprawcy 16.5.2019 r.

Formułując zarzut naruszenia prawa materialnego należało powołać art. 438 pkt 1a KPK, który został dodany na mocy ustawy nowelizującej z 19.7.2019 r. W efekcie wprowadzonej zmiany wyodrębniono dwie kategorie uchybień związanych z naruszeniem prawa materialnego. Pierwsza z nich, objęta art. 438 pkt 1 KPK, dotyczy obrazy przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego sprawcy i jej uwzględnienie przez sąd II instancji nie jest powiązane z możliwości wpływu uchybienia na treść orzeczenia. Druga natomiast, objęta art. 438 pkt 1a KPK, dotyczy innych naruszeń prawa materialnego, przy czym ich stwierdzenie obliguje sąd odwoławczy do zmiany zaskarżonego orzeczenia tylko wówczas, jeżeli mogły mieć one wpływ na treść orzeczenia. W niniejszej sprawie naruszenia prawa materialnego dotyczą innych kwestii niż kwalifikacja prawna czynu przypisanego oskarżonemu i jednocześnie naruszenia te powodują, że orzeczenie nie odpowiada prawu.

W związku z tym, że kwestionujemy wszystkie zachowania przypisane oskarżonemu, wyrok skarżymy w całości, zaś wnioski apelacji odnoszą się oddzielnie do każdego z czynów, tj. czynu ciągłego z 16 i 17.5.2019 r. oraz oddzielnie do zachowania z 4.5.2019 r., stanowiącego fragment czynu ciągłego popełnionego przez oskarżonego 2–4.5.2019 r. Wniosek apelacji w punkcie pierwszym wynika z art. 439 § 1 KPK, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia bezwzględnej przyczyny odwoławczej sąd jest zobligowany do uchylenia wyroku. Warto zauważyć, że po nowelizacji KPK uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 KPK, art. 454 KPK lub jeżeli konieczne jest przeprowadzenie na nowo przewodu w całości.

Kazus 3

Stan faktyczny:

W dniu 20.4.2019 r. Tomasz Świerczewski zabrał w celu przywłaszczenia garnitur męski o wartości 230 zł, a także w tym samym dniu dwa płaszcze, każdy o wartości 240 zł, czym działał na szkodę Konrada Polickiego prowadzącego sklep z odzieżą męską. Dnia 15.11.2019 r. Sąd Rejonowy w Krakowie uznał Tomasza Świerczewskiego za winnego tego, że 20.4.2019 r. zabrał w celu przywłaszczenia garnitur męski i za to na podstawie art. 119 § 1 KW wymierzył mu wyrokiem nakazowym karę grzywny w wysokości 500 zł. Co do kradzieży płaszczów męskich wszczęto odrębne postępowanie karne, w którym oskarżono Tomasza Świerczewskiego o kradzież na podstawie art. 278 § 1 KK. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Sąd Rejonowy w Krakowie wyrokiem z 23.11.2019 r. umorzył postępowanie w stosunku do oskarżonego, uznając, że wszystkie zachowania oskarżonego z 20.4.2019 r. stanowiły czyn ciągły, za który to czyn oskarżony powinien być wprawdzie pociągnięty do odpowiedzialności na podstawie art. 278 § 1 KK w zw. z art. 12 § 1 KK, jednakże z uwagi na uprzednie skazanie go za ten sam czyn na podstawie art. 119 § 1 KW, Sąd Rejonowy zmuszony jest umorzyć postępowanie z uwagi na wystąpienie ujemnej przesłanki procesowej, tj. powagę rzeczy osądzonej.

W uzasadnieniu wyroku na poparcie swojej argumentacji Sąd Rejonowy w Krakowie powołał wyrok Sądu Najwyższego z 21.10.2010 r. (V KK 291/10, Legalis), zgodnie z którym jeżeli kilka zachowań, z których każde wyczerpuje jednostkowo znamiona wykroczenia, tworzy łącznie jeden czyn zabroniony będący przestępstwem ciągłym, to zachowania te tracą przymiot wykroczeń, a tym samym nie może odnosić się do nich art. 10 § 1 KW, gdyż nie chodzi tu już o jeden czyn różnie prawnie oceniany, skoro w aspekcie prawa wykroczeń wchodzi w rachubę kilka odrębnych czynów, a na gruncie prawa karnego tylko jeden, tyle że złożony z kilku zachowań.

Zadanie:

Będąc pełnomocnikiem oskarżyciela posiłkowego Konrada Polickiego, przygotuj apelację, ograniczając się do wskazania zakresu zaskarżenia wyroku, zarzutu bądź zarzutów oraz wniosku apelacji albo w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej sporządzenia, opinię prawną o braku podstaw do sporządzenia apelacji.

Rozwiązanie:

Działając w imieniu oskarżyciela posiłkowego Konrada Polickiego na podstawie pełnomocnictwa znajdującego się w aktach sprawy, na zasadzie art. 425 § 1, 2 i 3 KPK oraz art. 444 KPK zaskarżam w całości na niekorzyść oskarżonego wyrok Sądu Rejonowego w Krakowie z 23.11.2019 r., opatrzony sygn. V KK 552/19, otrzymany przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego wraz z uzasadnieniem 1.12.2019 r.

Sądowi Rejonowemu na podstawie art. 427 § 1 i 2 oraz art. 438 pkt 1 i 2 KPK zarzucam:

1) obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 17 § 1 pkt 7 KPK, polegającą na przyjęciu, że w odniesieniu do zarzucanego oskarżonemu czynu z art. 278 § 1 KK, popełnionego 20.4.2019 r. w Krakowie, zaistniała ujemna przesłanka w postaci powagi rzeczy osądzonej, podczas gdy uprzednie prawomocne jego osądzenie wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Krakowie z 15.11.2019 r., za wykroczenie stypizowane w art. 119 § 1 KW popełnione w tym samym miejscu i czasie, nie spowodowało stanu powagi rzeczy osądzonej;

2) obrazę przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu, tj. art. 278 § 1 KK poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał podstawę do uznania oskarżonego winnego popełnienia przestępstwa kradzieży stypizowanego w art. 278 § 1 KK.

W oparciu o powyższy zarzut na zasadzie art. 427 § 1, art. 437 § 1 i 2 oraz art. 454 § 1 KPK wnoszę o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Ponadto, na podstawie art. 627 KPK, wnoszę o zasądzenie od oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowego kosztów zastępstwa procesowego według spisu kosztów załączonego do niniejszej apelacji.

Wyjaśnienie:

Powaga rzeczy osądzonej w przedstawionym stanie faktycznym nie wystąpiła z dwóch powodów. Po pierwsze, oskarżony nie był w ogóle poprzednio prawomocnie osądzony za czyn ciągły, bowiem wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Krakowie z 15.11.2019 r. był on ukarany za czyn jednostkowy, zakwalifikowany tylko jako wykroczenie stypizowane w art. 119 § 1 KW. Nie przypisano mu zatem − w tej sprawie − sprawstwa czynu ciągłego (z art. 12 § 1 KK) i − w konsekwencji − nie skazano go za taki czyn.

Tylko wówczas, gdyby Sąd uznał, że objęte jednolitym zamiarem zachowania oskarżonego stanowią jeden czyn zabroniony w rozumieniu art. 12 § 1 KK, zakres powagi rzeczy osądzonej wyznaczony jest − ustalonym w wyroku skazującym lub warunkowo umarzającym − czasem jego popełnienia. Zatem dopiero prawomocne skazanie za czyn ciągły (art. 12 § 1 KK) rodzi konsekwencje procesowe w postaci powagi rzeczy osądzonej, przy czym nie może być wątpliwości co do tego, że zakresem tej przesłanki jest objęty cały osądzony czyn ciągły.

Po drugie, powaga rzeczy osądzonej w rozważanym przypadku nie wystąpiła również dlatego, że postępowanie w sprawach o wykroczenia nie może być uznane za postępowanie karne, o którym mowa w art. 17 § 1 pkt 7 KPK. Postępowanie zmierzające do realizacji normy materialnej innej gałęzi prawa niż prawo karne nie może być uznane za „postępowanie karne”, w rozumieniu art. 17 § 1 pkt 7 KPK, a więc takim postępowaniem nie jest też postępowanie w sprawach o wykroczenia. Wcześniejsze zakończenie postępowania innego niż postępowanie karne, choćby co do tego samego czynu tej samej osoby, nie powoduje powagi rzeczy osądzonej (art. 17 § 1 pkt 7 KPK) (wyr. SN z 2.2.2012 r., IV KK 392/11, Legalis).

Nie ulega zaś wątpliwości, że wyrok nakazowy Sądu Rejonowego w Krakowie z 15.11.2019 r. skazujący Tomasza Świerczewskiego za wykroczenie z art. 119 § 1 KW, kończył postępowanie w sprawie o wykroczenie, nie zaś postępowanie karne. Stąd też wyrok ten nie mógł stanowić podstawy uznania zaistnienia, w toczącej się przeciwko Tomaszowi Świerczewskiemu sprawie o występek z art. 278 § 1 KK, przesłanki procesowej z art. 17 § 1 pkt 7 KPK, i to niezależnie od niewątpliwej łączności podmiotowo-przedmiotowej czynów będących przedmiotem obydwu tych postępowań.

Zarzut naruszenia prawa karnego materialnego stanowi naturalną konsekwencję braku dokonania przez Sąd Rejonowy w Krakowie subsumpcji przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym. Nie zmieniając ustaleń faktycznych, Sąd Rejonowy w Krakowie mógł zastosować przepis art. 278 § 1 KK i pociągnąć oskarżonego do odpowiedzialności karnej na podstawie tegoż przepisu. Formułując ten zarzut należało powołać więc art. 438 pkt 1 KPK, który otrzymał nowe brzmienie na mocy ustawy nowelizującej z 19.7.2019 r. i obecnie dotyczy obrazy prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu.

Warto zwrócić szczególną uwagę na wniosek apelacyjny. W związku z tym, że w przedstawionym stanie faktycznym przeprowadzono postępowanie dowodowe, sąd odwoławczy mógłby teoretycznie zmienić zaskarżone orzeczenie, orzekając odmiennie co do istoty, to jednak w rozważanym przypadku sąd odwoławczy nie będzie uprawniony do takiej zmiany, bowiem stoi temu przeciw art. 454 § 1 KPK, w myśl którego sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji lub co do którego w pierwszej instancji umorzono lub warunkowo umorzono postępowanie. A zatem jedynym poprawnym wnioskiem, jaki należało skonstruować, było żądanie uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.

Zgodnie z art. 627 KPK, od skazanego w sprawach z oskarżenia publicznego sąd zasądza koszty sądowe na rzecz Skarbu Państwa oraz wydatki na rzecz oskarżyciela posiłkowego. Stosownie do art. 616 § 1 pkt 2 KPK, do kosztów procesu należą uzasadnione wydatki stron, w tym z tytułu ustanowienia w sprawie jednego obrońcy lub pełnomocnika. Oskarżycielowi posiłkowemu przysługuje zwrot kosztów zastępstwa adwokackiego od oskarżonego, co do którego wydany został wyrok skazujący (uchw. SN z 10.9.1970 r., VI KZP 20/70, Legalis). Oskarżyciel posiłkowy może zatem dochodzić od skazanego oskarżonego poniesionych wydatków, w tym z tytułu ustanowienia w sprawie jednego pełnomocnika. Co ważne, jeżeli na podstawie umowy, łączącej oskarżyciela posiłkowego i pełnomocnika, będącego adwokatem, strona (oskarżyciel posiłkowy) zobowiązała się do uiszczenia wynagrodzenia wraz ze stawką podatku od towarów i usług, to w sytuacji, gdy łączna wysokość tak ukształtowanego zobowiązania nie przekracza maksymalnej dopuszczalnej wielkości wynagrodzenia jednego adwokata (sześciokrotności stawki minimalnej), brak jest podstaw, by odmówić oskarżycielowi posiłkowemu prawa do ubiegania się od skazanego zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego w pełnej wysokości (post. SA we Wrocławiu z 27.3.2008 r., II AKz 147/08, Legalis). Orzekając o kosztach procesu poniesionych przez oskarżyciela posiłkowego z tytułu ustanowionego przez niego jednego pełnomocnika, sąd nie będzie władny zatem do zasądzenia obniżonych kosztów zastępstwa procesowego poniesionych przez oskarżyciela posiłkowego, gdy wydatki zostały rzeczywiście poniesione oraz jeżeli ustalone wynagrodzenie adwokata lub radcy prawnego nie przekracza maksymalnej dopuszczalnej wysokości wynagrodzenia jednego adwokata przewidzianego w przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. poz. 1800 ze zm.) albo wynagrodzenia radcy prawnego przewidzianego w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.).

Kazus 4

Stan faktyczny:

Sąd Okręgowy w Świdnicy po rozpoznaniu sprawy Juliana Nowaka oskarżonego o to, że 10.5.2019 r. w Międzylesiu, woj. dolnośląskie, działając w zamiarze wywozu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do Austrii, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w kwocie nie niższej niż 10 000 zł, ukrył w bagażu podręcznym i pod bielizną osobistą znaczną ilość środków odurzających w postaci ziela konopi o wadze netto 50 gramów i substancji psychotropowej w postaci amfetaminy o wadze netto 115 gramów, lecz zamierzonego skutku nie osiągnął, z uwagi na zatrzymanie go przed granicą państwową Rzeczypospolitej Polskiej, wobec ujawnienia w trakcie kontroli osobistej i bagażu posiadania wbrew przepisom ustawy z 29.7.2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii opisanych środków odurzających i substancji psychotropowych, tj. o czyn z art. 13 § 1 KK w zw. z art. 55 ust. 3 i art. 62 ust. 2 NarkU w zw. z art. 11 § 2 KK.

W trakcie postępowania sądowego oskarżony przyznał się do faktu zakupu narkotyków w styczniu 2019 r. Wyrokiem z 4.11.2019 r. Sąd Okręgowy:

I. oskarżonego Juliana Nowaka uznał za winnego tego, że 10.5.2019 r. wbrew przepisom NarkU działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, usiłował przewieźć z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na terytorium Austrii przez przejście graniczne w Międzylesiu, woj. dolnośląskie, znaczną ilość środków odurzających i substancji psychotropowych w postaci 115 gramów amfetaminy i 50 gramów marihuany, lecz zamierzonego skutku nie osiągnął z uwagi na zatrzymanie go przed granicą państwową Rzeczypospolitej Polskiej i ujawnienie tych środków przez funkcjonariuszy Straży Granicznej w trakcie kontroli osobistej i bagażu, tj. popełnienia czynu z art. 13 § 1 KK w zw. z art. 55 ust. 3 NarkU i za to na podstawie art. 14 § 1 KK w zw. z art. 55 ust. 3 NarkU, przy zastosowaniu art. 60 § 2 pkt 2 i § 6 pkt 2 KK wymierzył mu karę 3 (trzech) lat pozbawienia wolności i grzywnę w wysokości 100 stawek dziennych po 30 zł każda;

II. oskarżonego Juliana Nowaka uznał za winnego tego, że w bliżej nieustalonym czasie do 10.5.2019 r. w Międzylesiu, woj. dolnośląskie, wbrew przepisom NarkU posiadał znaczną ilość środków odurzających i substancji psychotropowych w postaci 50 gramów marihuany i 115 gramów amfetaminy, tj. popełnienia czynu z art. 62 ust. 2 NarkU i za to na podstawie art. 62 ust. 2 NarkU wymierzył mu karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności;

III. na podstawie art. 85 i art. 86 § 1 KK połączył oskarżonemu kary pozbawienia wolności orzeczone w punktach I i II części dyspozytywnej wyroku i wymierzył mu karę łączną 3 (trzech) lat pozbawienia wolności;

IV. na podstawie art. 63 § 1 KK zaliczył oskarżonemu na poczet wymierzonej kary pozbawienia wolności okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie, tj. od 10.5.2019 r. do 4.6.2019 r.;

V. na podstawie art. 70 ust. 1 i 2 NarkU orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa i zarządził zniszczenie dowodów rzeczowych w postaci: suszu roślinnego koloru zielonego o wadze 50 gramów netto, substancji koloru białego o wadze 115 gramów netto, folii przeźroczystej oraz 5 sztuk woreczków foliowych koloru niebieskiego o nieregularnych wymiarach (w których znajdował się susz roślinny), taśmy oraz 5 sztuk woreczków foliowych koloru niebieskiego o nieregularnych wymiarach (w których znajdowała się substancja/proszek), wszystkich opisanych w wykazie dowodów rzeczowych;

VI. zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa wydatki poniesione przez Skarb Państwa od chwili wszczęcia postępowania w sprawie w kwocie 1500 zł.

Zadanie:

Będąc obrońcą oskarżonego Juliana Nowaka, przygotuj apelację, ograniczając się do wskazania zakresu zaskarżenia wyroku, zarzutu bądź zarzutów oraz wniosku apelacji albo w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej sporządzenia, opinię prawną o braku podstaw do sporządzenia apelacji.

Rozwiązanie:

Działając w imieniu oskarżonego Juliana Nowaka na podstawie upoważnienia do obrony znajdującego się w aktach sprawy, na zasadzie art. 425 § 1, 2 i 3 oraz art. 444 KPK zaskarżam na korzyść oskarżonego wyrok Sądu Okręgowego w Świdnicy z 4.11.2019 r., opatrzony sygn. V K 567/19, otrzymany przez obrońcę oskarżonego wraz z uzasadnieniem w dniu 28.6.2019 r. co do czynu z punktu I wyroku w części dotyczącej orzeczenia o karze oraz co do czynu z punktu II wyroku w całości.

Sądowi Okręgowemu na podstawie art. 427 § 1 i 2 oraz art. 438 pkt 1, 1a i 2 oraz art. 439 § 1 pkt 9 KPK zarzucam:

1) w odniesieniu do części dotyczącej skazania za czyn z punktu I wyroku, naruszenie prawa materialnego (art. 438 pkt 1a KPK) w postaci art. 60 § 6 pkt 2 KK przez wymierzenie oskarżonemu kary 3 lat pozbawienia wolności, tj. dokładnie dolnej granicy ustawowego zagrożenia za czyn przypisany oskarżonemu, w sytuacji gdy z uwagi na postawę oskarżonego, w tym jego przyznanie się do winy, Sąd Okręgowy zastosował wobec niego nadzwyczajne złagodzenie kary, co obligowało Sąd Okręgowy do wymierzenia mu kary niższej niż kara faktycznie wymierzona;

2) w odniesieniu do części dotyczącej skazania za czyn z punktu II wyroku:

a) obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 17 § 1 pkt 9 KPK przez skazanie oskarżonego za czyn z punktu II wyroku w sytuacji, gdy przypisany oskarżonemu w wyroku czyn w zakresie posiadania środków odurzających i substancji psychotropowych przed 10.5.2019 r. nie odpowiada zdarzeniu historycznemu opisanemu w akcie oskarżenia, co oznacza, że Sąd Okręgowy rozpoznał w tym zakresie sprawę bez skargi uprawnionego oskarżyciela, co w konsekwencji stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 9 KPK;

b) obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 62 ust. 2 NarkU przez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy posiadanie przez oskarżonego środków odurzających i substancji psychotropowych w dniu 10.5.2019 r., a więc w dniu zatrzymania oskarżonego na granicy, powinno być uznane za czyn współukarany uprzedni w stosunku do czynu z art. 13 § 1 KK w zw. z art. 55 ust. 3 NarkU, a zatem czyny przewozu środków odurzających i substancji psychotropowych oraz ich posiadanie 10.5.2019 r. powinny być objęte kumulatywną kwalifikacją zachowania polegającego na posiadaniu przez oskarżonego środków narkotycznych w momencie (w dniu) jego zatrzymania.

W oparciu o powyższy zarzut, na zasadzie art. 427 § 1, art. 437 § 1 i 2 oraz art. 439 § 1 KPK wnoszę o:

1) uchylenie wyroku i umorzenie postępowania co do czynu objętego punktem II wyroku,

2) w pozostałym zaś zakresie o rozwiązanie kary łącznej i wymierzenie oskarżonemu łagodniejszej kary za czyn przypisany mu w punkcie I wyroku.

Wyjaśnienie:

Zarzutem aktu oskarżenia został objęty czyn, polegający na tym, że oskarżony 10.5.2019 r. w Międzylesiu, woj. dolnośląskie, działając w zamiarze wywozu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do Austrii, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w kwocie nie niższej niż 10 000 zł, ukrył w bagażu podręcznym i pod bielizną osobistą znaczną ilość środków odurzających w postaci ziela konopi o wadze netto 50 gramów i substancji psychotropowej w postaci amfetaminy o wadze netto 115 gramów, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na zatrzymanie go przed granicą państwową Rzeczypospolitej Polskiej wobec ujawnienia w trakcie kontroli osobistej i bagażu posiadania wbrew przepisom ustawy opisanych środków odurzających i substancji psychotropowych. Oskarżyciel publiczny tak opisany czyn zakwalifikował z art. 13 § 1 KK w zw. z art. 55 ust. 3 i art. 62 ust. 2 NarkU w zw. z art. 11 § 2 KK. Oskarżyciel domagał się więc ukarania oskarżonego zarówno za czyn polegający na usiłowaniu przewiezienia przez granicę środków odurzających, jak również za ich posiadanie. Z opisu czynu bez żadnych wątpliwości wynika, że prokurator oba z tych zachowań odnosi do 10.5.2019 r., nie ma tu bowiem jakiejkolwiek informacji o tym, iż oskarżony posiadał te środki narkotyczne wcześniej – poprzedniego dnia lub w jakimś czasie.

O ile czyn przypisany oskarżonemu oraz jego kwalifikacja prawna w punkcie I części dyspozytywnej wyroku nie powinny budzić wątpliwości, o tyle wyodrębnienie drugiego czynu kwalifikowanego z art. 62 ust. 2 NarkU i jego przypisanie oskarżonemu nie powinno mieć miejsca. Porównanie opisów czynu zarzucanego oskarżonemu i tego przypisanego mu w punkcie II części dyspozytywnej wyroku nie pozostawia wątpliwości, że odnoszą się one do zgoła odmiennych stanów faktycznych. Przypisany oskarżonemu zaskarżonym wyrokiem czyn z art. 62 ust. 2 NarkU, a polegający w istocie na posiadaniu środków odurzających przed 10.5.2018 r. w ogóle nie mieści się w granicach zakreślonych aktem oskarżenia.

Stosownie do wyroku Sądu Najwyższego z 2.3.2011 r. (III KK 366/10, Legalis) o tym, czy sąd orzekł w wyroku skazującym w granicach aktu oskarżenia, decyduje tożsamość zdarzenia historycznego zarzucanego w skardze i przypisanego w wyroku. Znaczenie określenia „zdarzenie historyczne” obejmuje opisane w skardze zdarzenie faktyczne. Zdarzenie historyczne to pojęcie o szerszym znaczeniu niż pojęcie „czynu” oskarżonego, polegającego na jego działaniu lub zaniechaniu. Identyczność czynu jest wyłączona, jeżeli w porównywalnych jego określeniach zachodzą tak istotne różnice, że według rozsądnej życiowej oceny nie można ich uznać za określenia tego samego zdarzenia faktycznego. Z takim też brakiem, w zakresie tożsamości czasu, mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Nie sposób uznać, by przypisany oskarżonemu w punkcie II części dyspozytywnej wyroku czyn stanowił to samo zdarzenie historyczne (lub chociażby jego część), które zostało zarzucone oskarżonemu aktem oskarżenia. Przypisanie oskarżonemu i jego skazanie za pozostający w zbiegu realnym czyn polegający na posiadaniu środków odurzających w bliżej nieokreślonym czasie, ale z całą pewnością obejmującym okres przed 10.5.2019 r., było bezsprzecznie nieuprawnione. Przekonania o takim właśnie, nieuprawnionym działaniu Sądu Okręgowego, w żaden sposób nie jest w stanie zmienić fakt, że oskarżony przyznał się do zakupu narkotyków w styczniu 2019 r. i że właśnie jego wyjaśnienia w tym względzie stały się podstawą do skazania go za czyn określony w punkcie II części dyspozytywnej wyroku.

Skazanie oskarżonego za posiadanie narkotyków przed 10.5.2019 r. w toku postępowania przed Sądem Okręgowym w Świdnicy byłoby możliwe jedynie wówczas, gdyby tak sformułowany opis czynu zabronionego znalazł się w akcie oskarżenia, albo też w toku postępowania sądowego nastąpiło rozszerzenie ścigania na podstawie art. 398 KPK. Jedynie bowiem w jego wyniku może dojść do przypisania oskarżonemu w ramach tzw. procesu wpadkowego nowego, niezarzucanego dotąd oskarżonemu czynu. Nadto zarzut musi być przy tym postawiony „oprócz” czynu zarzuconego w akcie oskarżenia. Nie chodzi więc ani o modyfikację zarzutu sformułowanego w akcie oskarżenia, ani też o zastąpienie tamtego zarzutu nowym. Zarzucany ma być tu „inny czyn”, a więc czyn nowy w znaczeniu odmiennego zdarzenia faktycznego niż to, o którym mowa w akcie oskarżenia[2]. Warunkiem skutecznego rozszerzenia oskarżenia, tj. doprowadzenia do tego, że sąd rozpozna nowe oskarżenie łącznie ze starym, jest również zgoda oskarżonego, co wiąże się z koniecznością obrony przed nowym, niespodziewanym zarzutem i przygotowaniem do niej.

Uwzględniając powyższe, z całą stanowczością należy stwierdzić, że warunki określone w art. 398 § 1 KPK nie zostały spełnione, a wyjście przez Sąd Okręgowy w Świdnicy poza granice zakreślone przez oskarżyciela publicznego w akcie oskarżenia było niedopuszczalne. Rolą Sądu nie jest dokonywanie wyręczenia oskarżyciela publicznego, nie może on wkraczać w zastrzeżone mu przez ustawodawcę kompetencje i uprawnienia, pozostaje to bowiem wbrew naczelnej dla procesu karnego – zasadzie skargowości. Nawet jeśli w akcie oskarżenia (choćby na skutek przeoczenia) oskarżyciel publiczny pominął jakikolwiek czyn, nawet jeśli był on przedmiotem postępowania przygotowawczego w jego zakresie in personam, to postępowanie karne w tym przedmiocie, zgodnie z dyspozycją art. 17 § 1 pkt 9 kpk, toczyć się nie może. A jeśli się toczyło i zakończone zostało orzeczeniem, to w tym zakresie jest ono dotknięte bezwzględnym uchybieniem odwoławczym (art. 439 § 1 pkt 9 KPK).

Do tego typu uchybienia doszło w niniejszej sprawie. Zaskarżonym wyrokiem Sądu Okręgowego w Świdnicy, wbrew wyrażonej w art. 14 § 1 KPK zasadzie skargowości, oskarżonemu został przypisany czyn, który z całą pewnością nie był objęty oskarżeniem. Brak skargi uprawnionego oskarżyciela jest okolicznością wyłączającą postępowanie, określoną w art. 17 § 1 pkt 9 KPK, a skazanie mimo zaistnienia tej ujemnej przesłanki procesowej stanowi uchybienie, o którym mowa w art. 439 § 1 pkt 9 KPK i należy do tzw. bezwzględnych podstaw odwoławczych. Warto również zwrócić uwagę, że czyn przypisany oskarżonemu z art. 62 ust. 2 NarkU jest współukarany uprzednio w stosunku do czynu z art. 13 § 1 KK w zw. z art. 55 ust. 3 NarkU. Uwzględniając poglądy doktryny prawa karnego procesowego oraz dominującą linię orzecznictwa w tym przedmiocie, czyny te powinny być objęte kumulatywną kwalifikacją zachowania polegającego na posiadaniu przez oskarżonego środków narkotycznych w momencie (w dniu) jego zatrzymania, a zatem nieprawidłowa była również decyzja Sądu Okręgowego o skazaniu oskarżonego za posiadanie środków odurzających i substancji psychotropowych konkretnie 10.5.2019 r. W tej sytuacji należało postawić zarzut naruszenia prawa materialnego z art. 438 pkt 1 KPK.

Wymierzona oskarżonemu kara 3 lat pozbawienia wolności za czyn z punktu I wyroku nosi znamiona kary naruszającej przepisy o nadzwyczajnym złagodzeniu kary. Zgodnie z art. 55 ust. 1 NarkU, kto, wbrew przepisom ustawy, dokonuje przywozu, wywozu, przewozu, wewnątrzwspólnotowego nabycia lub wewnątrzwspólnotowej dostawy środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej, podlega grzywnie i karze pozbawienia wolności do lat 5. Stosownie zaś do ust. 3 cytowanego artykułu, jeżeli przedmiotem czynu, o którym mowa w ust. 1, jest znaczna ilość środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej albo czyn ten został popełniony w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, sprawca podlega grzywnie i karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3. Sąd Okręgowy dokonał jednak nadzwyczajnego złagodzenia kary na podstawie art. 60 § 6 pkt 2 KK, zgodnie z którym, jeżeli czyn stanowi inną zbrodnię, sąd wymierza karę pozbawienia wolności nie niższą od jednej trzeciej dolnej granicy ustawowego zagrożenia. A zatem Sąd Okręgowy, stosując nadzwyczajne złagodzenie kary, był zobligowany do wymierzenia oskarżonemu kary jednego roku pozbawienia wolności, tymczasem wymierzył oskarżonemu karę równą dolnej granicy ustawowego zagrożenia, bez jej jakiegokolwiek obniżenia. Stąd postawienie zarzutu naruszenia prawa materialnego z art. 438 pkt 1a KPK wydaje się być w tym przypadku konieczne.

W związku z wnioskiem apelacyjnym o uchylenie wyroku i umorzenie postępowania co do czynu objętego punktem II wyroku, należało wnieść na podstawie art. 575 § 2 KPK o rozwiązanie kary łącznej określonej w punkcie III zaskarżonego wyroku, a ze względu na zarzut rażącej niewspółmierności kary, także o wymierzenie łagodniejszej kary.

Kazus 5

Stan faktyczny:

W dniu 17.4.2019 r. Adam Kowalski dopuścił się napaści na Patrycję Markowską i jej narzeczonego Jacka Wiśniewskiego w ten sposób, że uderzył Jacka Wiśniewskiego pięścią w twarz, a następnie przestraszonej Patrycji Markowskiej wyrwał torebkę, w której znajdował się portfel z zawartością 640 zł. W akcie oskarżenia z 17.5.2019 r. prokurator zarzucił oskarżonemu dokonanie rozboju, tj. oskarżył go o czyn z art. 280 § 1 KK w zb. z art. 157 § 2 KK w zw. z art. 11 § 2 KK. W wyroku z 28.11.2019 r. Sąd Rejonowy skazał oskarżonego za dwa czyny, tj. kradzież, którego to czynu dopuścił się w stosunku do Patrycji Markowskiej oraz lekki uszczerbek na zdrowiu, którego to czynu dopuścił się wobec Jacka Wiśniewskiego. W czasie rozprawy Sąd poinformował strony o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej czynu. W uzasadnieniu swojego orzeczenia Sąd Rejonowy wskazał, że nie jest dopuszczalne przypisanie oskarżonemu dokonania rozboju, bowiem zastosowana przez oskarżonego przemoc nie została skierowana bezpośrednio w stosunku do pokrzywdzonej, na której dokonano przestępstwa kradzieży. Sąd podkreślił, że zgodnie z praktyką orzeczniczą musi zachodzić tożsamość podmiotowa co do osoby, wobec której dokonano kradzieży oraz wobec której zastosowano przemoc lub groźbę natychmiastowego jej użycia. W związku z tym, że w zaistniałym stanie faktycznym taka sytuacja nie miała miejsca, należało oskarżonemu przypisać dokonanie dwóch odrębnych czynów. Za pierwszy z czynów (kradzież) Sąd Rejonowy wymierzył oskarżonemu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, zaś za drugi z czynów (lekki uszczerbek na zdrowiu) karę 3 miesięcy pozbawienia wolności. Następnie na podstawie art. 85 i art. 86 § 1 KK orzeczone kary pozbawienia wolności połączył i orzekł wobec oskarżonego karę 9 miesięcy pozbawienia wolności.

Zadanie:

Będąc pełnomocnikiem oskarżycieli posiłkowych Patrycji Markowskiej i Jacka Wiśniewskiego, przygotuj apelację, ograniczając się do wskazania zakresu zaskarżenia wyroku, zarzutu bądź zarzutów oraz wniosku apelacji albo w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej sporządzenia, opinię prawną o braku podstaw do sporządzenia apelacji.

Rozwiązanie:

Działając w imieniu oskarżycieli posiłkowych Patrycji Markowskiej oraz Jacka Wiśniewskiego na podstawie pełnomocnictwa znajdującego się w aktach sprawy, na zasadzie art. 425 § 1, 2 i 3 KPK oraz art. 444 KPK zaskarżam na niekorzyść oskarżonego wyrok Sądu Rejonowego z 28.11.2019 r., opatrzony sygn. V K 143/19, otrzymany przez pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych wraz z uzasadnieniem 1.12.2019 r., w części dotyczącej kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu.

Sądowi Rejonowemu na podstawie art. 427 § 1 i 2 oraz art. 438 pkt 1 i 1a KPK zarzucam:

1) obrazę przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu, tj. art. 280 § 1 KK poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niezastosowanie i zastosowanie zamiast niego osobno art. 278 § 1 oraz art. 157 § 2 KK, w sytuacji gdy przy prawidłowo ustalonym przez Sąd stanie faktycznym prawidłowa jego subsumpcja powinna spowodować przypisanie oskarżonemu czynu stypizowanego w art. 280 § 1 KK w zb. z art. 157 § 2 KK w zw. z art. 11 § 2 KK, bowiem dla bytu przestępstwa określonego w art. 280 § 1 KK nie jest konieczne, aby przemoc była użyta bezpośrednio wobec osoby pokrzywdzonej, zaś może być ona użyta wobec jakiejkolwiek osoby, byleby tylko miała określony cel, sprowadzający się do oddziaływania na osobę dysponującą rzeczą, a więc na pokrzywdzonego (post. SN z 5.6.2012 r., III KK 125/12, Legalis);

2) obrazę przepisów prawa materialnego (wskazaną w art. 438 pkt 1a KPK), tj. art. 86 § 1 KK przez orzeczenie w stosunku do oskarżonego kary łącznej niższej od najwyższej z podlegających łączeniu kar pozbawienia wolności.

W oparciu o powyższy zarzut, na zasadzie art. 427 § 1 oraz art. 437 § 1 i 2 KPK wnoszę o zmianę wyroku poprzez zmianę kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu na art. 280 § 1 KK w zb. z art. 157 § 2 KK w zw. z art. 11 § 2 KK i skazanie oskarżonego na podstawie art. 280 § 1 KK w zw. z art. 11 § 3 KK na karę 3 lat pozbawienia wolności.

Ponadto, na podstawie art. 627 KPK wnoszę o zasądzenie od oskarżonego na rzecz oskarżycieli posiłkowych kosztów zastępstwa procesowego według spisu kosztów załączonego do niniejszej apelacji.

Wyjaśnienie:

Przy przestępstwie rozboju nie musi występować tożsamość podmiotowa po stronie pokrzywdzonego. Dla bytu przestępstwa określonego w art. 280 § 1 KK nie jest bowiem konieczne, aby przemoc była użyta bezpośrednio wobec osoby pokrzywdzonej. Może być ona użyta wobec jakiejkolwiek osoby, byleby tylko miała określony cel, sprowadzający się do oddziaływania na osobę dysponującą rzeczą, a więc na pokrzywdzonego. W tym zakresie aktualny pozostał pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego, że „dla bytu przestępstwa określonego w art. 210 KK (z 1969 r., obecnie art. 280 § 1 KK − uwaga SN) nie jest konieczne, by gwałt na osobie (obecnie przemoc) lub groźba jego natychmiastowego użycia skierowane były bezpośrednio na osobę pokrzywdzoną, lecz wystarczy, gdy środki te są skierowane na osobę dla niej (pokrzywdzonego) najbliższą, godząc w pokrzywdzonego tylko pośrednio” (wyr. z 26.11.1984 r., II KR 260/84, Legalis Nr 24483). Taka właśnie sytuacja miała miejsce w tym wypadku, bowiem oskarżony użył przemocy wobec narzeczonego pokrzywdzonej Patrycji Markowskiej. W takim stanie rzeczy subsumcja prawna działania oskarżonego do przepisu art. 280 § 1 KK w zb. z art. 157 § 2 KK w zw. z art. 11 § 2 KK dokonana przez prokuratora była niewątpliwie trafna.

Sąd Rejonowy w oczywisty sposób naruszył także art. 86 § 1 KK, orzekł bowiem karę łączną niezgodnie z zasadami jej orzekania, tj. wymierzył ją poniżej najniższej z kar podlegających łączeniu. Co oczywiste, przy okazji zmiany kwalifikacji prawnej czynu na art. 280 § 1 w zb. z art. 157 § 2 KK w zw. z art. 11 § 2 KK, Sąd Rejonowy dokonałby nowego wymiaru kary, jednak podniesienie zarzutu naruszenia art. 86 § 1 KK było jak najbardziej wskazane.

Wyrok został zaskarżony jedynie w powyższym zakresie bowiem pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych nie kwestionuje winy oskarżonego, domaga się jedynie zakwalifikowania jego zachowania z innego, surowszego przepisu prawa karnego materialnego.

W myśl art. 454 § 2 KPK w brzmieniu sprzed 1.7.2015 r. sąd odwoławczy mógł orzec surowszą karę pozbawienia wolności tylko wtedy, gdy nie zmieniał ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku. Obecnie przepis ten już nie obowiązuje.

Formułując zarzuty naruszenia prawa materialnego należało pamiętać o zmianie w zakresie art. 438 KPK jaka zaszła w wyniku ustawy nowelizującej z 19.7.2019 r., a polegała ona na wyodrębnieniu dwóch kategorii uchybień związanych z naruszeniem prawa materialnego. Pierwsza z nich, objęta art. 438 pkt 1 KPK, dotyczy obrazy przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego sprawcy i jej uwzględnienie przez sąd II instancji nie jest powiązane z możliwości wpływu uchybienia na treść orzeczenia. Druga natomiast, objęta art. 438 pkt 1a KPK, dotyczy innych naruszeń prawa materialnego, przy czym ich stwierdzenie obliguje sąd odwoławczy do zmiany zaskarżonego orzeczenia tylko wówczas, jeżeli mogły mieć one wpływ na treść orzeczenia.

Zgodnie z art. 627 KPK, od skazanego w sprawach z oskarżenia publicznego sąd zasądza koszty sądowe na rzecz Skarbu Państwa oraz wydatki na rzecz oskarżyciela posiłkowego.

Kazus 6

Stan faktyczny:

W dniu 1.6.2019 r. Karol Buraczewski, Bartosz Błaszczyk i Paweł Dąbski oskarżeni zostali o to, że 20.4.2019 r. w Poznaniu, działając wspólnie i w porozumieniu dokonali napadu rabunkowego na osobie Stanisławy Makarczyk w ten sposób, iż przy użyciu przemocy i posługując się innym, podobnie jak broń palna niebezpiecznym przedmiotem, wyglądającym jak pistolet ręcznego miotacza gazu pieprzowego, który przyłożyli pokrzywdzonej do głowy, zażądali wydania torebki, po czym szarpiąc pokrzywdzoną, zabrali jej w celu przywłaszczenia torebkę zawierającą portfel, telefon komórkowy marki Nokia, odtwarzacz MP3, dowód osobisty, kartę bankomatową oraz pieniądze w kwocie 200 zł – o łącznej wartości 1200 zł, tj. o czyn z art. 280 § 2 KK w zb. z art. 278 § 1 i 5 KK w zb. z art. 275 § 1 KK w zb. z art. 276 KK w zw. z art. 11 § 2 KK.

Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z 1.7.2019 r. uznał oskarżonych Karola Buraczewskiego, Bartosza Błaszczyka oraz Pawła Dąbskiego za winnych tego, że 20.4.2019 r. w Poznaniu, działając wspólnie i w porozumieniu, po uprzednim przyłożeniu do skroni Stanisławie Makarczyk przedmiotu podobnie niebezpiecznego do broni palnej w postaci ręcznego miotacza gazu pieprzowego, zabrali następnie należącą do niej torebkę zawierającą portfel, telefon komórkowy marki Nokia, odtwarzacz MP3, dowód osobisty, kartę bankomatową oraz pieniądze w kwocie 200 zł – o łącznej wartości 1200 zł, tj. czynu z art. 280 § 2 KK w zb. z art. 275 § 1 KK w zb. z art. 276 KK w zw. z art. 11 § 2 KK i za to na podstawie art. 280 § 2 KK w zw. z art. 11 § 3 KK skazał każdego z nich na 3 lata pozbawienia wolności.

Oskarżeni nie kwestionują dokonania przez nich zarzucanego im czynu.

Zadanie:

Będąc obrońcą oskarżonego Pawła Dąbskiego, przygotuj apelację, ograniczając się do wskazania zakresu zaskarżenia wyroku, zarzutu bądź zarzutów oraz wniosku apelacji albo w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej sporządzenia, opinię prawną o braku podstaw do sporządzenia apelacji.

Rozwiązanie:

Działając w imieniu oskarżonego Pawła Dąbskiego na podstawie upoważnienia do obrony znajdującego się w aktach sprawy, na zasadzie art. 425 § 1, 2 i 3 oraz art. 444 KPK zaskarżam na korzyść oskarżonego wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z 1.7.2018 r., opatrzony sygn. VII K 544/19, otrzymany przez obrońcę oskarżonego wraz z uzasadnieniem 14.7.2019 r., w części dotyczącej kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu.

Sądowi Okręgowemu na podstawie art. 427 § 1 i 2 oraz art. 438 pkt 1 KPK zarzucam obrazę przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu, tj. art. 280 § 2 KK poprzez dokonanie przez Sąd I instancji błędnej wykładni pojęcia „innego niebezpiecznego przedmiotu” w rozumieniu tego przepisu i przyjęcie, że ręczny miotacz gazu pieprzowego uznać należy za przedmiot podobnie niebezpieczny jak broń palna, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego znamienia nie pozwala na przyjęcie, iż przedmiot, jakim oskarżony Paweł Dąbski posługiwał się 20.4.2019 r., może zostać potraktowany jako „inny podobnie niebezpieczny do broni palnej przedmiot”.

W oparciu o powyższy zarzut, na zasadzie art. 427 § 1 i art. 437 § 1 i 2 KPK wnoszę o zmianę wyroku w zaskarżonej części przez wyeliminowanie z opisu przypisanego oskarżonemu czynu znamienia użycia przedmiotu podobnie niebezpiecznego do broni palnej, zakwalifikowanie przypisanego mu czynu z art. 280 § 1 KK i wymierzenie łagodniejszej kary.

Wyjaśnienie:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że prawidłowy zarzut powinien zostać oparty na naruszeniu prawa materialnego. Niedopuszczalne byłoby w przedstawionym stanie faktycznym zarzucenie sądowi I instancji błędu w ustaleniach faktycznych. Sąd bowiem prawidłowo ustalił, że oskarżeni posługiwali się miotaczem gazu. Interpretacja pojęcia „inny niebezpieczny przedmiot” należy do wykładni prawa materialnego, nie pozostaje natomiast w sferze ustaleń faktycznych.

Znamieniem czynu stypizowanego w art. 280 § 2 KK jest posługiwanie się bronią palną, nożem lub innym podobnie niebezpiecznym przedmiotem lub środkiem obezwładniającym. Rozbój kwalifikowany polegający na posłużeniu się ręcznym miotaczem gazu obezwładniającego można stwierdzić tylko wówczas, gdy stosowany gaz (środek obezwładniający) był niebezpieczny i to w stopniu porównywalnym do broni palnej lub noża, tj. w stopniu bezpośrednio zagrażającym życiu pokrzywdzonego.

Zwyczajne użycie gazu pieprzowego nie stwarza jednak bezpośrednio zagrożenia dla życia, tak jak w przypadku broni palnej lub noża. Typowym następstwem jego użycia jest czasowe unieruchomienie ofiary, poprzez podrażnienie błon śluzowych oczu, nosa i gardła bez długotrwałych szkodliwych następstw dla zdrowia. Wywołany efekt podrażnienia zwykle szybko ustępuje i ofiara wraca do wcześniejszej sprawności. Może się jednak zdarzyć, że miotacz gazu posiada zasobnik zawierający wysoce toksyczny gaz paraliżujący układ oddechowy, a zatem jego użycie pociąga za sobą niebezpieczeństwo dla życia. Wówczas nie ma przeszkód do przyjęcia, że posłużenie się takim przedmiotem mieści się w znamionach art. 280 § 2 KK. Reasumując, ocena czy miotacz gazu obezwładniającego jest „innym podobnie niebezpiecznym przedmiotem” w rozumieniu art. 280 § 2 KK, wymaga przede wszystkim ustalenia, że znajdujący się w jego zasobniku gaz (środek obezwładniający) może być niebezpieczny dla życia człowieka (z uzas. wyr. SA we Wrocławiu z 20.10.2011 r., II AKa 315/11, Legalis).

Całkowitym nieporozumieniem jest odnoszenie pojęcia innego podobnie niebezpiecznego środka obezwładniającego wymienionego w art. 280 § 2 KK do wszelkich środków obezwładniających, rozumianych jako środki prowadzące do pozbawienia ofiary możliwości swobodnego poruszania się w ogóle lub unieruchomienia tylko niektórych części ciała (z uzas. uchw. SN z 24.1.2001 r., I KZP 45/00, Legalis). Miotacz gazu obezwładniającego z wyczerpanym zasobnikiem, wykluczającym jego użycie, nie jest „innym podobnie niebezpiecznym przedmiotem” w rozumieniu przepisu art. 280 § 2 KK. Takim przedmiotem nie jest również miotacz gazu obezwładniającego zawierający gaz pieprzowy (wyr. SA we Wrocławiu z 20.10.2011 r., II AKa 315/11, Legalis).

W związku z błędną wykładnią prawa materialnego, czyn przypisany oskarżonemu należało zakwalifikować z innego przepisu prawa materialnego, stąd wyrok zaskarżono jedynie w części dotyczącej kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu. Wniosek apelacji koresponduje z zakresem zaskarżenia. Przy zmianie kwalifikacji prawnej czynu istnieje możliwość uzyskania łagodniejszego rodzaju niż w przypadku skazania z art. 280 § 2 KK.

Kazus 7

Stan faktyczny:

Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie wyrokiem z 31.5.2019 r. uznał oskarżonego Cezarego Michnika za winnego tego, że w bliżej nieustalonym czasie podrobił odcinek zbiorowy akcji na okaziciela spółki Budimex S.A. z siedzibą w Krakowie w taki sposób, że przygotował w programie komputerowym odcinek zbiorowy o identycznym wyglądzie, a następnie podrobił podpis dwóch członków zarządu spółki Budimex S.A. z siedzibą w Krakowie na tymże odcinku zbiorowym, tj. czynu z art. 310 § 1 KK w zb. z art. 270 § 1 KK w zb. z art. 286 § 1 KK w zw. z art. 11 § 2 KK. Na podstawie art. 310 § 1 KK w zw. z art. 11 § 3 KK Sąd Rejonowy skazał oskarżonego na karę 5 lat pozbawienia wolności. Oskarżony w czasie postępowania sądowego nie przyznał się do zarzucanego mu czynu. Wyjaśnił, że nie podrobił tego dokumentu, a jedynie nabył go od nieznanej mu osoby nie będąc świadomy, iż zakupiony odcinek zbiorowy został uprzednio podrobiony. Sąd nie dał wiary oskarżonemu, uznając że wyjaśnienia oskarżonego stanowią obraną przez niego linię obrony, a nadto nie uwzględnił wniosku dowodowego obrońcy oskarżonego z zeznań żony oskarżonego na okoliczność zakupu odcinka zbiorowego przez oskarżonego.

Zadanie:

Będąc obrońcą oskarżonego Cezarego Michnika, przygotuj apelację, ograniczając się do wskazania zakresu zaskarżenia wyroku, zarzutu bądź zarzutów oraz wniosku apelacji albo w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej sporządzenia, opinię prawną o braku podstaw do sporządzenia apelacji.

Rozwiązanie:

Działając w imieniu oskarżonego Cezarego Michnika na podstawie upoważnienia do obrony znajdującego się w aktach sprawy, na zasadzie art. 425 § 1, 2 i 3 KPK oraz art. 444 KPK zaskarżam w całości na korzyść oskarżonego wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie z 31.5.2019 r., opatrzony sygn. II K 123/19, otrzymany przez obrońcę oskarżonego wraz z uzasadnieniem 21.6.2019 r.

Sądowi Rejonowemu na podstawie art. 427 § 1 i 2 oraz art. 438 pkt 2 KPK oraz art. 439 § 1 pkt 4 KPK zarzucam obrazę przepisów postępowania, tj. art. 25 § 1 pkt 1 KPK, przez rozpoznanie sprawy o zbrodnię, jaką jest fałszowanie papierów wartościowych, przez Sąd Rejonowy w sytuacji, gdy sprawa o zbrodnię powinna być rozpatrzona w I instancji przez Sąd Okręgowy, co w konsekwencji stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 4 KPK.

W oparciu o powyższy zarzut, na zasadzie art. 427 § 1, art. 437 § 1 i 2 oraz art. 439 § 1 pkt 4 KPK wnoszę o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia właściwemu rzeczowo sądowi I instancji.

Wyjaśnienie:

W rozwiązaniu nie podniesiono jakichkolwiek zarzutów związanych z dokonanymi przez Sąd Rejonowy błędnymi ustaleniami faktycznymi. Jeżeli sprawa byłaby rozpatrywana przez Sąd Okręgowy jako sąd I instancji, postawienie zarzutu obrazy art. 7 KPK przez dokonanie dowolnej oceny dowodów byłoby z całą pewnością wskazane, podobnie jak zarzut naruszenia art. 167 KPK. Sąd bowiem nie dał wiary wyjaśnieniom oskarżonego, jak również nie przeprowadził dowodu z zeznań żony oskarżonego, pomimo wniosku obrońcy oskarżonego. W sytuacji jednak, gdy sprawa została rozpatrzona przez niewłaściwy rzeczowo sąd, mamy do czynienia z bezwzględną przyczyną odwoławczą, na podstawie której sąd odwoławczy zobligowany jest do uchylenia wyroku sądu pierwszoinstancyjnego. Dlatego też ewentualne zarzuty, które mają na celu zakwestionowanie prawdziwości ustaleń faktycznych, można podnieść w uzasadnieniu apelacji tak, aby zasygnalizować sądowi, który ponownie będzie rozpatrywał sprawę, że nie zgadzamy się z dokonanymi ustaleniami faktycznymi. Zarzucanie sądowi I instancji w przedstawionym stanie faktycznym obrazy art. 7 KPK z ostrożności procesowej również nie byłoby wskazane, bowiem wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej jest tu niewątpliwe.

Na marginesie wypada dodać, że nieaktualny pozostaje pogląd wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z 13.12.2000 r. (I KZP 41/00, Legalis), stosownie do którego imienna książeczka oszczędnościowa, stanowiąca dowód zawarcia umowy rachunku oszczędnościowego, podobnie jak inne papiery wartościowe imienne, nie stanowi przedmiotu czynności wykonawczej przestępstwa określonego w art. 310 § 1 KK. A zatem fałszowanie papierów wartościowych imiennych, na okaziciela, jak i na zlecenie zawiera się w dyspozycji art. 310 § 1 KK. Przepis art. 310 § 1 KK przewiduje jednolitą ochronę, stanowiących papiery wartościowe, dokumentów uprawniających do otrzymania sumy pieniężnej, w tym wszystkich czeków, bez względu na sposób oznaczenia osoby uprawnionej (post. SN z 25.2.2002 r., I KZP 34/01, Legalis).

Kazus 8

Stan faktyczny:

Sąd Rejonowy w Białymstoku wyrokiem z 11.6.2019 r. uznał oskarżonego Mariusza Głowackiego za winnego tego, że 2.5.2019 r. nabył od bliżej nieznanej osoby 24 skradzione uprzednio telefony komórkowe marki Nokia i za to na podstawie art. 291 § 1 KK skazał go na karę jednego roku pozbawienia wolności. Oskarżony odwołał się od wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku, jednakże Sąd Okręgowy w Białymstoku wyrokiem z 15.7.2019 r. utrzymał wyrok sądu I instancji w całości w mocy. W dniu 20.11.2019 r. prokurator skierował do Sądu Rejonowego w Białymstoku nowy akt oskarżenia, w którym zarzucił oskarżonemu nabycie w warunkach recydywy zwykłej 15.6.2019 r. 18 telefonów komórkowych marki Samsung, pomimo tego, że na podstawie towarzyszących okoliczności oskarżony powinien był przypuszczać, iż telefony pochodziły z kradzieży i na podstawie art. 292 § 1 KK w zw. z art. 64 § 1 KK zażądał dla oskarżonego kary 3 lat pozbawienia wolności. Wyrokiem z 19.12.2019 r. Sąd Rejonowy skazał oskarżonego na podstawie art. 292 § 1 KK w zw. z art. 64 § 1 KK na 3 lata pozbawienia wolności. Dowody zgromadzone przeciwko oskarżonemu potwierdzały dokonanie przestępstwa przez oskarżonego, który przyznał się do winy, jednak liczył na niższy wymiar kary.

Zadanie:

Będąc obrońcą oskarżonego Mariusza Głowackiego, przygotuj apelację, ograniczając się do wskazania zakresu zaskarżenia wyroku, zarzutu bądź zarzutów oraz wniosku apelacji albo w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej sporządzenia, opinię prawną o braku podstaw do sporządzenia apelacji.

Rozwiązanie:

Działając w imieniu oskarżonego Mariusza Głowackiego na podstawie upoważnienia do obrony znajdującego się w aktach sprawy na zasadzie art. 425 § 1, 2 i 3 KPK oraz art. 444 KPK zaskarżam na korzyść oskarżonego wyrok Sądu Rejonowego w Białymstoku z 19.12.2019 r., opatrzony sygn. I K 444/19, otrzymany przez obrońcę oskarżonego wraz z uzasadnieniem 30.12.2019 r. co do kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu. Sądowi Rejonowemu na podstawie art. 427 § 1 i 2 oraz art. 438 pkt 1a KPK zarzucam obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 64 § 1 KK, poprzez uznanie, że przypisany oskarżonemu czyn z art. 292 § 1 KK został popełniony w warunkach recydywy zwykłej specjalnej, podczas gdy:

a) w dniu popełnienia przez oskarżonego przypisanego mu czynu stypizowanego w art. 292 § 1 KK, tj. 15.6.2019 r. oskarżony nie był prawomocnie skazany za podobne przestępstwo umyślne, bowiem skazanie za czyn z art. 291 § 1 KK nastąpiło 15.7.2019 r., a ponadto do 15.6.2019 r. oskarżony nie odbył kary co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności za podobne przestępstwo umyślne, tj. przestępstwo z art. 291 § 1 KK;

b) występek z art. 292 § 1 KK jest czynem, który można popełnić wyłącznie nieumyślnie, a zatem nie może on być popełniony w warunkach recydywy.

W oparciu o powyższy zarzut, na zasadzie art. 427 § 1 i art. 437 § 1 i 2 KPK wnoszę o wyeliminowanie z opisu czynu przypisanego oskarżonemu działania oskarżonego w recydywie, wyeliminowanie z kwalifikacji prawnej czynu oraz z podstawy skazania art. 64 § 1 KK oraz wymierzenie oskarżonemu kary na podstawie art. 292 § 1 KK.

Wyjaśnienie:

Sąd Rejonowy naruszył przepis art. 64 § 1 KK w dwojaki sposób. Po pierwsze, nie zauważył, że czyn rzekomo popełniony w warunkach recydywy zwykłej został popełniony zanim oskarżony został prawomocnie skazany za czyn uprzedni. Kwestię tę jednoznacznie rozstrzyga treść art. 64 § 1 KK, który wymaga dla przyjęcia recydywy specjalnej podstawowej, by sprawca przestępstwa ponownego był w czasie jego popełnienia „uprzednio skazany”, a zatem przestępstwo uprzednie musi być stwierdzone prawomocnym wyrokiem skazującym. Stosownie do wyroku Sądu Najwyższego z 4.8.2008 r. (IV KK 202/08, Legalis), ponieważ w art. 64 § 1 KK jest mowa o „skazaniu” za poprzednie przestępstwo, dlatego dane przestępstwo może utworzyć układ odpowiadający warunkom recydywy specjalnej podstawowej tylko z takim późniejszym przestępstwem tego samego sprawcy, które zostało przezeń popełnione już po jego (tj. wcześniejszego przestępstwa) prawomocnym osądzeniu. Warunek uprzedniego skazania zawarty w art. 64 § 1 KK nie jest spełniony, jeżeli sprawca popełnił nowe umyślne przestępstwo podobne do przestępstwa, o które został tylko oskarżony, choćby później zapadł wobec niego wyrok skazujący.

Użycie w treści przedmiotowego przepisu, i to dwukrotnie, wyrazu „skazany” oznacza, że warunek skazania (uprzedniego skazania) nie jest spełniony, jeżeli sprawca popełnił nowe przestępstwo umyślne zanim został prawomocnie osądzony, bowiem do momentu uprawomocnienia się wyroku obejmującego takie skazanie, osobę, wobec której toczy się postępowanie karne, uznaje się za oskarżonego, a nie za skazanego. Tym samym nie można mówić o uprzednim skazaniu w warunkach recydywy specjalnej podstawowej, jeżeli ponowne przestępstwo podobne popełnione zostało wprawdzie po wydaniu wyroku skazującego za poprzednie przestępstwo umyślne, lecz przed datą uprawomocnienia się tego wcześniejszego orzeczenia (wyr. SN z 12.8.2008 r., II KK 176/08, Legalis).

Ponadto Sąd Rejonowy nie zauważył, że ponowne przestępstwo umyślne powinno być popełnione w określonym w przepisie czasie, tj. w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności. Do dnia 15.6.2019 r. oskarżony nie odbył jednak ani jednego dnia pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 291 § 1 KK.

Wreszcie kolejnym rażącym naruszeniem art. 64 § 1 KK jest skazanie oskarżonego za przestępstwo popełnione w warunkach recydywy podstawowej, w sytuacji gdy czyn z art. 292 § 1 KK może być popełniony wyłącznie nieumyślnie, zaś jednym z warunków karalności, przewidzianej w art. 64 § 1 KK jest ponowne popełnienie przez sprawcę przestępstwa umyślnego.

Podsumowując zatem, z uwagi na wskazane uchybienia prawa materialnego należało postawić zarzut z art. 438 pkt 1a KPK. Niewątpliwie orzeczona przez Sąd Rejonowy kara jest surowa, jednak uwzględnienie wspomnianego zarzutu sprawi, że sąd na nowo będzie musiał dokonać wymiaru kary. Stawianie zatem zarzutu rażącej niewspółmierności kary nie było konieczne, choć jego postawienie zapewne nie mogłoby być poczytane jako błąd. Odnosząc się z kolei do wniosku apelacji, należy pamiętać, aby wyeliminować przypisaną oskarżonemu recydywę z wszystkich części wyroku, tj. zarówno z opisu czynu, kwalifikacji prawnej, jak i podstawy skazania.

Kazus 9

Stan faktyczny:

Wyrokiem z 8.11.2019 r. Sąd Okręgowy w Warszawie uznał oskarżonego Damiana Wójcika za winnego zabójstwa Nikodema Jurasika. Sąd na podstawie art. 148 § 1 KK skazał oskarżonego na karę 15 lat pozbawienia wolności za popełnienie przestępstwa oraz orzekł wobec niego − na podstawie art. 40 § 2 KK − środek karny w postaci pozbawienia praw publicznych na okres 7 lat. Oskarżony złożył wyjaśnienia w postępowaniu przygotowawczym, przyznając się do dokonania zabójstwa. W czasie postępowania sądowego oskarżony odmówił jednak wyjaśnień, twierdząc jedynie, że całego zdarzenia nie pamięta, ponieważ był pod wpływem alkoholu. Wobec tego Sąd Okręgowy postanowił odczytać protokół jego wyjaśnień złożonych uprzednio w postępowaniu przygotowawczym, na co oskarżony nie wyraził zgody.

Zadanie:

Będąc obrońcą oskarżonego Damiana Wójcika, przygotuj apelację, ograniczając się do wskazania zakresu zaskarżenia wyroku, zarzutu bądź zarzutów oraz wniosku apelacji albo w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej sporządzenia, opinię prawną o braku podstaw do sporządzenia apelacji.

Rozwiązanie:

Działając w imieniu oskarżonego Damiana Wójcika, na podstawie upoważnienia do obrony znajdującego się w aktach sprawy, na zasadzie art. 425 § 1, 2 i 3 oraz art. 444 KPK zaskarżam na korzyść oskarżonego wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 8.12.2019 r., opatrzony sygn. III K 856/19, otrzymany przez obrońcę oskarżonego wraz z uzasadnieniem 18.12.2019 r. w części dotyczącej kary i środków karnych.

Sądowi Rejonowemu, na podstawie art. 427 § 1 i 2 oraz art. 438 pkt 1a KPK, zarzucam obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 40 § 2 KK, przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy przestępstwo popełnione przez oskarżonego nie jest przestępstwem popełnionym w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie.

W oparciu o powyższy zarzut, na zasadzie art. 427 § 1 i art. 437 § 1 i 2 KPK wnoszę o zmianę wyroku przez wymierzenie oskarżonemu kary bez zastosowania wobec niego środka karnego w postaci pozbawienia praw publicznych.

Wyjaśnienie:

Do uzasadnienia postawionego zarzutu naruszenia prawa materialnego wystarczające będzie przywołanie treści wyroku Sądu Najwyższego z 27.12.2011 r. (V KKN 289/00, Legalis), w myśl którego w przypadku zbrodni zabójstwa możliwość orzeczenia środka karnego w postaci pozbawienia praw publicznych jest ściśle powiązana z typem tego przestępstwa. Jak czytamy w uzasadnieniu wskazanego wyroku Sądu Najwyższego, dochodzi tu do specyficznego rodzaju dwóch układów wykluczania: a) pomiędzy typem podstawowym zabójstwa (art. 148 § 1 KK) a typami zmodyfikowanymi (art. 148 § 2−4 KK) oraz b) układu wykluczania pomiędzy typem podstawowym zbrodni zabójstwa a możliwością orzeczenia przez sąd środka karnego z art. 40 KK, który może być zastosowany tylko wtedy, gdy przestępstwo zostało popełnione w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie (art. 40 § 2). Artykuł 148 § 2 pkt 3 KK przewiduje bowiem typ kwalifikowany zbrodni zabójstwa − tj. zabójstwo w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie. Tylko w razie przypisania sprawcy popełnienia zbrodni zabójstwa w typie kwalifikowanym otwiera się przed sądem możliwość sięgnięcia po środek karny z art. 40 KK. Przypisanie sprawcy popełnienia zabójstwa np. w innym typie kwalifikowanym (np. z art. 148 § 2 pkt 1, 2 lub 4 KK), czy też w typie podstawowym (art. 148 § 1 KK) wyklucza możliwość orzeczenia wobec sprawcy środka karnego w postaci pozbawienia praw publicznych, albowiem zbrodnia ta nie została popełniona w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia na gruncie niniejszej sprawy.

Kodeks karny nie zawiera ustawowego określenia sformułowania „motywacja zasługująca na szczególne potępienie”; ocena więc, czy przypisane sprawcy przestępstwo zostało popełnione z takiej właśnie motywacji, należy do sfery swobodnej oceny sędziowskiej dokonywanej na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Co do zasady, przyjęcie, że sprawca dopuścił się przestępstwa z motywacji zasługującej na szczególne potępienie, nie jest uzależnione od kwalifikacji prawnej przypisanego mu czynu. Tak scharakteryzowane ogólne zasady dotyczące możliwości orzeczenia środka karnego w postaci pozbawienia praw publicznych nie odnoszą się jednak do przypadku popełnienia kwalifikowanej postaci zabójstwa określonej w art. 148 § 2 KK (wyr. SN z 2.12.1999 r., V KKN 477/99, Legalis).

Formułując zarzut naruszenia prawa materialnego należało powołać art. 438 pkt 1a KPK, który został dodany na mocy ustawy nowelizującej z 19.7.2019 r. W efekcie wprowadzonej zmiany wyodrębniono dwie kategorie uchybień związanych z naruszeniem prawa materialnego. Pierwsza z nich, objęta art. 438 pkt 1 KPK, dotyczy obrazy przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego sprawcy i jej uwzględnienie przez sąd II instancji nie jest powiązane z możliwości wpływu uchybienia na treść orzeczenia. Druga natomiast, objęta art. 438 pkt 1a KPK, dotyczy innych naruszeń prawa materialnego, przy czym ich stwierdzenie obliguje sąd odwoławczy do zmiany zaskarżonego orzeczenia tylko wówczas, jeżeli mogły mieć one wpływ na treść orzeczenia. W niniejszej sprawie naruszenie prawa materialnego dotyczy innych kwestii niż kwalifikacja prawna czynu przypisanego oskarżonemu i jednocześnie naruszenie te powoduje, że orzeczenie nie odpowiada prawu.

Stan faktyczny wyroku nie pozwolił na postawienie jakichkolwiek innych zarzutów, zatem wyrok zaskarżono jedynie co do kary i w takim też zakresie sformułowany jest wniosek apelacji.

Kazus 10

Stan faktyczny:

Andrzej Dzik 15.5.2019 r. został oskarżony o to, że w nocy z 23 na 24.4.2019 r. w Warszawie zabrał w celu przywłaszczenia ze sklepu przy ul. Kwiatowej alkohol, słodycze i inne artykuły spożywcze o łącznej wartości nie mniejszej niż 510 zł, działając tym na szkodę Ryszarda Polaka, tj. o czyn z art. 278 § 1 KK. Sąd Rejonowy, przeprowadzając postępowanie dowodowe, przesłuchał właściciela sklepu Ryszarda Polaka, który stwierdził, że nie jest w stanie dokładnie określić wartości skradzionych rzeczy, ale z dokonanych przez niego obliczeń wartość ta nie powinna być niższa niż 510 zł. W ramach postępowania dowodowego Sąd Rejonowy przesłuchał także Andrzeja Dzika oraz ekspedienta sklepu Adama Majewskiego. W dniu 19.6.2019 r. Sąd Rejonowy w Warszawie uznał Andrzeja Dzika za winnego przestępstwa kradzieży w typie wypadku mniejszej wagi i za to, na podstawie art. 278 § 3 KK, orzekł wobec oskarżonego karę 3 miesięcy pozbawienia wolności, zawieszając ją na podstawie art. 69 § 1 i 2 oraz art. 70 § 1 KK na okres próby wynoszący 2 lata. Ponadto, na podstawie art. 46 § 1 KK zobowiązał oskarżonego do naprawienia szkody przez zwrot pokrzywdzonemu równowartości skradzionych artykułów spożywczych wraz z odsetkami ustawowymi od dnia dokonania kradzieży do dnia zapłaty.

Zadanie:

Będąc obrońcą oskarżonego Andrzeja Dzika, przygotuj apelację, ograniczając się do wskazania zakresu zaskarżenia wyroku, zarzutu bądź zarzutów oraz wniosku apelacji albo w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej sporządzenia, opinię prawną o braku podstaw do sporządzenia apelacji.

Rozwiązanie:

Działając w imieniu oskarżonego Andrzeja Dzika na podstawie upoważnienia do obrony znajdującego się w aktach sprawy, na zasadzie art. 425 § 1, 2 i 3 oraz art. 444 KPK zaskarżam w całości na korzyść oskarżonego wyrok Sądu Rejonowego w Warszawie z 19.6.2019 r., opatrzony sygn. II K 444/19, otrzymany przez obrońcę oskarżonego wraz z uzasadnieniem 25.6.2019 r.

Sądowi Rejonowemu na podstawie art. 427 § 1 i 2 oraz art. 438 pkt 2 KPK zarzucam:

1) obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 167 w zw. z art. 366 § 1 KPK poprzez nieustalenie wartości skradzionych przez oskarżonego artykułów, co miało istotny wpływ na treść orzeczenia, bowiem wyjaśnienie tej okoliczności decydowało o odpowiedzialności oskarżonego za wykroczenie lub przestępstwo.

W oparciu o powyższy zarzut, na zasadzie art. 427 § 1 i art. 437 § 1 i 2 KPK wnoszę o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Wyjaśnienie:

Zgodnie z art. 167 KPK, dowody przeprowadza się na wniosek stron albo z urzędu. Z kolei stosownie do art. 366 § 1 KPK, przewodniczący kieruje rozprawą i czuwa nad jej prawidłowym przebiegiem, bacząc, aby zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy. Niedostateczne wyjaśnienie wartości skradzionych przez oskarżonego artykułów obciąża Sąd Rejonowy, który przeprowadził postępowania dowodowe w sposób, który nie pozwolił ustalić istotnej okoliczności wpływającej na odpowiedzialność oskarżonego na podstawie Kodeksu wykroczeń bądź Kodeksu karnego. Zabór w celu przywłaszczenia jest bowiem regulowany zarówno przez art. 119 § 1 KW, jak i 278 § 1 KK. Granicą oddzielającą przestępstwo od wykroczenia jest kwota 500 złotych. Niezwykle zatem istotne jest, aby Sąd prawidłowo i precyzyjnie określił wartość przedmiotu kradzieży.

Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na to, że po zmianie Kodeksu karnego, która weszła w życie 1.7.2015 r., możliwe jest orzeczenie w ramach art. 46 § 1 KK odsetek, a to z uwagi na nadanie środkowi kompensacyjnemu opisanemu w tym przepisie charakteru cywilistycznego.

W przedstawionym stanie faktycznym, z uwagi na dokonane naruszenia procedury karnej, konieczne jest żądanie uchylenia wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji, którego zadaniem w pierwszej kolejności będzie ustalenie wartości skradzionych rzeczy. Wyrok powinien zostać zaskarżony w całości, ponieważ niewłaściwa może się okazać kwalifikacja prawna czynu przypisanego oskarżonemu, a zatem także jego odpowiedzialność na podstawie przepisów Kodeksu karnego.

Pomimo tego, że Sąd nie uprzedził stron o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej czynu na art. 278 § 3 KK, to jednak z uwagi na jej zmianę na korzyść oskarżonego, postawienie zarzutu z art. 399 § 1 KPK byłoby niecelowe.

Kazus 11

Stan faktyczny:

Robert Wolny 19.6.2019 r. został oskarżony o to, że 11.11.2019 r. uderzył funkcjonariusza policji Mikołaja Niewiadomskiego w trakcie zamieszek, które miały miejsce na Placu Konstytucji w Warszawie przy okazji manifestacji zorganizowanej w Dzień Niepodległości, tj. o czyn z art. 217a KK. Robert Wolny ujawnił wobec organu ścigania inne osoby, które uczestniczyły w bójce z policjantami oraz opisał dokładny przebieg zdarzenia z 11.11.2019 r. Z uwagi na współpracę oskarżonego z Policją, Sąd Rejonowy w Warszawie postanowił nadzwyczajnie złagodzić karę wymierzoną Robertowi Wolnemu na podstawie art. 60 § 3 KK. Z tego też względu Sąd Rejonowy wyrokiem z 3.12.2019 r., działając na podstawie art. 217a KK w zw. z art. 60 § 6 pkt 4 KK, wymierzył oskarżonemu karę grzywny w wymiarze 10 stawek dziennych po 20 zł każda stawka.

Zadanie:

Będąc obrońcą oskarżonego Roberta Wolnego, przygotuj apelację, ograniczając się do wskazania zakresu zaskarżenia wyroku, zarzutu bądź zarzutów oraz wniosku apelacji albo w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej sporządzenia, opinię prawną o braku podstaw do sporządzenia apelacji.

Rozwiązanie:

Działając w imieniu oskarżonego Roberta Wolnego na podstawie upoważnienia do obrony znajdującego się w aktach sprawy, na zasadzie art. 425 § 1, 2 i 3 oraz art. 444 KPK zaskarżam na korzyść oskarżonego wyrok Sądu Rejonowego w Warszawie z 3.12.2019 r., opatrzony sygn. I KK 180/19, otrzymany przez obrońcę oskarżonego wraz z uzasadnieniem 19.12.2019 r., w części dotyczącej orzeczenia o karze.

Sądowi Rejonowemu na podstawie art. 427 § 1 i 2 oraz art. 438 pkt 1a KPK zarzucam obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 60 § 7 KK poprzez jego niezastosowanie, a w jego miejsce zastosowanie art. 60 § 6 pkt 4 KK, w sytuacji gdy nadzwyczajne złagodzenie kary w stosunku do czynu zagrożonego alternatywnie karą pozbawienia wolności, ograniczenia wolności albo grzywny polega na odstąpieniu od wymierzenia kary i orzeczeniu środka karnego przewidzianego w art. 39 pkt 2, 3, 7 i 8 KK, środka kompensacyjnego lub przepadku, nie zaś na wymierzeniu kary grzywny w łagodnej wysokości.

W oparciu o powyższy zarzut, na zasadzie art. 427 § 1 oraz art. 437 § 1 i 2 KPK wnoszę o zmianę wyroku przez nadzwyczajne złagodzenie kary wobec oskarżonego na podstawie art. 60 § 7 KK.

Wyjaśnienie:

W przedstawionym stanie faktycznym Sąd Rejonowy, decydując się na nadzwyczajne złagodzenie kary, zastosował niewłaściwy przepis prawa materialnego, co wyczerpuje podstawę z art. 438 pkt 1a KPK (orzeczenie ma błędną podstawę prawną i nie odpowiada prawu). Stosownie bowiem do art. 60 § 7 KK, jeżeli czyn zagrożony jest alternatywnie karami wymienionymi w art. 32 pkt 1−3 KK, nadzwyczajne złagodzenie kary polega na odstąpieniu od wymierzenia kary i orzeczeniu środka karnego wymienionego w art. 39 pkt 2, 3, 7 i 8 KK, środka kompensacyjnego lub przepadku. Zatem w wypadku, gdy czyn jest zagrożony alternatywnie karami pozbawienia wolności, ograniczenia wolności albo grzywny nie może mieć zastosowania art. 60 § 6 pkt 4 KK, zgodnie z którym, jeżeli czyn stanowi występek, przy czym dolną granicą ustawowego zagrożenia jest kara pozbawienia wolności niższa od roku, sąd wymierza grzywnę albo karę ograniczenia wolności.

Z uwagi na przyznanie się oskarżonego do winy, wyrok kwestionujemy jedynie w zakresie orzeczonej kary.

Kazus 12

Stan faktyczny:

Sąd Rejonowy we Wrocławiu, wyrokiem z 7.6.2019 r., uznał oskarżonego Konrada Kowala za winnego tego, że składając 26.5.2019 r. zeznania mające służyć za dowód w postępowaniu sądowym, będąc uprzedzonym przez przesłuchującego go funkcjonariusza Policji o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania i nie będąc uprawnionym do skorzystania z prawa odmowy składania zeznań, zataił prawdę, odmawiając składania zeznań. Sąd Rejonowy ustalił przy tym, że funkcjonariusz Policji, przystępując do wykonania czynności z udziałem Konrada Kowala, poinformował go o celu przeprowadzanej czynności, tj. o tym, iż ma on złożyć zeznania jako świadek. Następnie zaś, gdy funkcjonariusz uprzedził go o odpowiedzialności karnej za występek określony w art. 233 § 1 KK, oskarżony oświadczył, że odmawia składania wszelkich zeznań w sprawie, bez podania powodu. Po ponownym pouczeniu, w tym o konsekwencjach karnych związanych z treścią dyspozycji art. 233 § 1 KK, Konrad Kowal oświadczył, że nie będzie zeznawał i podpisywał protokołu. Uznając, że tak ustalony czyn wypełnia ustawowe znamiona występku stypizowanego w art. 233 § 1 KK, Sąd Rejonowy we Wrocławiu skazał oskarżonego na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności.

Zadanie:

Będąc obrońcą oskarżonego Konrada Kowala, przygotuj apelację, ograniczając się do wskazania zakresu zaskarżenia wyroku, zarzutu bądź zarzutów oraz wniosku apelacji albo w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej sporządzenia, opinię prawną o braku podstaw do sporządzenia apelacji.

Rozwiązanie:

Działając w imieniu oskarżonego Konrada Kowala na podstawie upoważnienia do obrony znajdującego się w aktach sprawy, na zasadzie art. 425 § 1, 2 i 3 oraz art. 444 KPK zaskarżam w całości na korzyść oskarżonego wyrok Sądu Rejonowego we Wrocławiu z 7.6.2019 r. opatrzony sygn. IV K 659/19, otrzymany przez obrońcę oskarżonego wraz z uzasadnieniem 2.7.2019 r.

Sądowi Rejonowemu na podstawie art. 427 § 1 i 2 oraz art. 438 pkt 1 KPK zarzucam obrazę przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu, tj. art. 233 § 1 KK przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że odmowa złożenia zeznania stanowi zatajenie prawdy w rozumieniu tegoż przepisu.

W oparciu o powyższy zarzut, na zasadzie art. 427 § 1 i art. 437 § 1 i 2 KPK wnoszę o zmianę wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego. Ponadto, działając na podstawie art. 632 pkt 2 KPK, wnoszę o zasądzenie na rzecz oskarżonego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Wyjaśnienie:

Stosownie do uchwały SN z 22.1.2003 r. (I KZP 39/02, Legalis), bezpodstawne uchylenie się od złożenia zeznania nie jest „zatajeniem prawdy”, w rozumieniu art. 233 § 1 KK. Jak czytamy, w uzasadnieniu wskazanej uchwały, „zatajenie prawdy” to przemilczenie w złożonym zeznaniu okoliczności lub jawne zaprzeczenie okolicznościom, które w rzeczywistości zaistniały. A zatem, bezpodstawne uchylenie się od złożenia zeznań nie jest „zatajeniem prawdy”, w rozumieniu art. 233 § 1 KK. Innymi słowy, do naruszenia art. 233 § 1 KK dochodzi w przypadku wprowadzenia w błąd organów wymiaru sprawiedliwości przez zeznanie o faktach, które nie miały miejsca bądź pominięcie w zeznaniach istotnych faktów, które miały miejsce. Aby jednak do tego doszło, konieczne jest złożenie zeznań, a więc warunek ten nie jest spełniony przy bezpodstawnej odmowie złożenia zeznań, która podlega wyłącznie karom porządkowym, określonym w rozdziale 31 Kodeksu postępowania karnego. Artykuł 287 § 1 w zw. z art. 285 § 1 KPK przewiduje, że na świadka, który bezpodstawnie uchyla się od złożenia zeznania, można nałożyć karę pieniężną w wysokości do 3000 zł. Z kolei w myśl art. 287 § 2 KPK, w razie uporczywego uchylania się od złożenia zeznania, można zastosować, niezależnie od kary pieniężnej, aresztowanie na czas nieprzekraczający 30 dni. Organ prowadzący postępowanie posiada więc środki prawne, którymi może wpłynąć na świadka w przypadku nieuprawionej odmowy zeznań.

Prawidłowy wniosek apelacji to żądanie uniewinnienia oskarżonego, bowiem czyn zarzucany oskarżonemu nie wypełnia ustawowych znamion przestępstwa określonego w art. 233 § 1 KK ani żadnego innego przestępstwa, a w związku z tym wyrok zaskarżamy w całości.

Sąd w przypadku wyroku uniewinniającego jest zobligowany do zasądzenia z urzędu kosztów procesu na rzecz oskarżonego. Stosownie do art. 632 pkt 2 KPK, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, w razie uniewinnienia oskarżonego lub umorzenia postępowania koszty procesu ponosi w sprawach z oskarżenia publicznego − Skarb Państwa, z wyjątkiem należności z tytułu udziału adwokata lub radcy prawnego ustanowionego w charakterze pełnomocnika przez pokrzywdzonego, oskarżyciela posiłkowego albo inną osobę, a także z tytułu obrony oskarżonego w sprawie, w której oskarżony skierował przeciwko sobie podejrzenie popełnienia czynu zabronionego.

Kazus 13

Stan faktyczny:

Sąd Okręgowy w Warszawie uznał oskarżonego Piotra Nowaka za winnego tego, że 17.4.2019 r., wtargnąwszy do domu Marka Kowalskiego, dokonał na nim rozboju, posługując się nożem kuchennym i kradnąc z portfela pokrzywdzonego 700 zł i za to, na podstawie art. 280 § 2 KK, skazał oskarżonego na 3 lata pozbawienia wolności, a na podstawie art. 46 § 1 KK nakazał oskarżonemu naprawienie szkody przez zwrot poszkodowanemu kwoty 700 zł. Apelację od wyroku złożył obrońca oskarżonego, zarzucając Sądowi Okręgowemu błąd w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie, że oskarżony swoim zachowaniem wypełnił znamiona przestępstwa kwalifikowanego rozboju. Sąd Apelacyjny z uwagi na dostrzeżone uchybienia procesowe, w tym konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości, uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Po powtórnym przeprowadzeniu postępowania dowodowego, podczas którego pokrzywdzony zeznał, że oskarżony ukradł mu jednak 900 zł, Sąd Okręgowy 9.9.2019 r. ponownie uznał oskarżonego za winnego zarzucanego mu czynu, wymierzając mu karę 3 lat pozbawienia wolności oraz zobowiązał go do naprawienia szkody poprzez zwrot pokrzywdzonemu zabranej mu przez oskarżonego kwoty pieniężnej. Oskarżony, licząc na przychylny wyrok oraz z uwagi na istniejące obciążające oskarżonego dowody, przyznał się do zarzuconego mu czynu, stanowczo jednak zaprzeczając, aby zabrał oskarżonemu więcej niż 700 zł. Sąd Okręgowy nie dał jednak oskarżonemu wiary w tym względzie i swój wyrok w zakresie wysokości odszkodowania oparł wyłącznie na zeznaniach pokrzywdzonego. W sprawie nie zachodziły okoliczności, które uzasadniałyby nadzwyczajne złagodzenie kary wobec oskarżonego.

Zadanie:

Będąc obrońcą oskarżonego Piotra Nowaka, przygotuj apelację, ograniczając się do wskazania zakresu zaskarżenia wyroku, zarzutu bądź zarzutów oraz wniosku apelacji albo w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej sporządzenia, opinię prawną o braku podstaw do sporządzenia apelacji.

Rozwiązanie:

Działając w imieniu oskarżonego Piotra Nowaka na podstawie upoważnienia do obrony znajdującego się w aktach sprawy, na zasadzie art. 425 § 1, 2 i 3 oraz art. 444 KPK zaskarżam na korzyść oskarżonego wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 9.9.2019 r., opatrzony sygn. VII K 790/19, otrzymany przez obrońcę oskarżonego wraz z uzasadnieniem 2.10.2019 r., w części dotyczącej wymiaru kary i środka kompensacyjnego.

Sądowi Okręgowemu na podstawie art. 427 § 1 i 2 oraz art. 438 pkt 2 KPK zarzucam obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 443 KPK, poprzez orzeczenie przez Sąd Okręgowy na niekorzyść oskarżonego w postępowaniu po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, podczas gdy orzeczenie sądu pierwszej instancji przy pierwotnym rozpoznaniu sprawy nie było zaskarżone na niekorzyść oskarżonego.

W oparciu o powyższy zarzut, na zasadzie art. 427 § 1 i art. 437 § 1 i 2 KPK wnoszę o zmianę wyroku poprzez zmianę w opisie czynu przypisanego oskarżonemu, że dokonał on kradzieży kwoty 700 zł i zobowiązanie oskarżonego do naprawienia szkody w tym zakresie.

Wyjaśnienie:

Nie ulega wątpliwości, że wydanie orzeczenia „surowszego”, w rozumieniu art. 443 KPK, po uchyleniu orzeczenia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, dopuszczalne jest w dalszym postępowaniu tylko wówczas, gdy uchylenie to nastąpiło na skutek środka odwoławczego wniesionego na niekorzyść oskarżonego i to jedynie w granicach zaskarżenia na niekorzyść albo gdy uchylenie orzeczenia nastąpiło z mocy samej ustawy, niezależnie od granic zaskarżenia. Sformułowany w art. 434 § 1 KPK zakaz pogarszania sytuacji oskarżonego, w przypadku wniesienia środka odwoławczego tylko przez obrońcę lub oskarżonego, oznacza, że przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, jego sytuacja nie ulegnie zmianie na jego niekorzyść zarówno w sferze ustaleń faktycznych, środków karnych, kary, jak i innych rozstrzygnięć. Innymi słowy, chodzi o pogorszenie sytuacji oskarżonego, z którą wiązać się będą każde realnie zwiększone dolegliwości niż te, które były ujęte w wyroku, który został uchylony w następstwie uwzględnienia apelacji obrońcy lub oskarżonego (wyr. SN z 2.2.2011 r., WA 37/10, Legalis). W przedmiotowej sprawie wyrok Sądu Okręgowego po postępowaniu ponownym w zakresie orzeczonego środka kompensacyjnego okazał się mniej korzystny niż wyrok pierwotnie wydany przez sąd I instancji. Podobnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z 10.2.2009 r. (V KK 243/08, Legalis) − określony w art. 443 KPK tzw. pośredni zakaz reformationis in peius oznacza, że w toku ponownego postępowania można wydać (z wyjątkiem sytuacji wskazanych w art. 434 § 3 KPK – aktualnie przepis już uchylony) „orzeczenie surowsze niż uchylone” tylko wtedy, gdy orzeczenie było zaskarżone na niekorzyść oskarżonego. Przedmiotowo zakaz orzekania na niekorzyść oskarżonego w postępowaniu ponownym (identycznie jak w postępowaniu odwoławczym) został ujęty szeroko, obejmując swoim zakresem każde pogorszenie sytuacji procesowej oskarżonego. W zakresie surowości orzeczenia, które może być wydane w postępowaniu ponownym, należy brać pod uwagę ustalenia faktyczne, kwalifikację prawną czynu, orzeczoną karę oraz zastosowane środki karne, a także wszystkie możliwe następstwa tych rozstrzygnięć dla sytuacji prawnej oskarżonego. W razie uchylenia wyroku zaskarżonego również na niekorzyść oskarżonego (tylko co do kary) i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, wyrażony w art. 443 KPK tzw. pośredni zakaz reformationis in peius stoi na przeszkodzie − w dalszym postępowaniu − uzupełnieniu opisu czynu przypisanego oskarżonemu o nową, niekorzystną dla oceny tego czynu okoliczność „zbiegnięcia z miejsca zdarzenia”, choćby wynikała ona z przyjętych w uzasadnieniu uchylonego wyroku ustaleń faktycznych.

Pomimo że przedstawiony stan faktyczny pozwalał na to, aby postawić również zarzut dowolnej oceny dowodów (art. 7 KPK), to jednak w niniejszej sprawie postawienie takiego zarzutu byłoby całkowicie zbędne, z uwagi na naruszenie przez Sąd Okręgowy zasady reformationis in peius w postępowaniu ponownym, która obliguje sąd odwoławczy do zmiany zaskarżonego wyroku na korzyść oskarżonego.

Wyrok zaskarżono jedynie w części dotyczącej wymiaru kary, bowiem wina oskarżonego nie budziła jakichkolwiek wątpliwości, z uwagi na jego przyznanie się do zarzucanego mu czynu. Formułując wniosek apelacyjny, należy pamiętać, aby właściwie skorygować opis czynu przypisanego oskarżonemu.

W stanie faktycznym nie ujęto historycznego opisu czynu oskarżonego z aktu oskarżenia. Mogłoby się okazać, że Sąd Okręgowy wyszedł poza granice aktu oskarżenia co do kwoty 200 zł, jeżeli w akcie oskarżenia zarzucono oskarżonemu kradzież kwoty 700 zł.

Kazus 14

Stan faktyczny:

Łukasz Kot, Paweł Zając i Piotr Gołąb zostali oskarżeni o to, że 19.5.2019 r. w Katowicach, działając wspólnie i w porozumieniu, wzięli udział w pobiciu Krzysztofa Grzyba przy użyciu niebezpiecznych narzędzi w postaci noża i kija baseballowego, czym narazili go na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo uszkodzenia ciała, działając w ten sposób, że Łukasz Kot zadawał ciosy nożem, Paweł Zając uderzał kijem baseballowym, a Piotr Gołąb uderzał pokrzywdzonego, który na skutek tego doznał rany kłutej brzucha, które to obrażenia stanowiły chorobę realnie zagrażającą życiu, przy czym Łukasz Kot czynu tego dopuścił się, będąc uprzednio skazany za umyślne przestępstwo podobne na karę 2 lat i 8 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbył do 17.4.2015 r. – tj. o przestępstwo z art. 159 KK w zb. z art. 158 § 1 KK w zb. z art. 158 § 2 KK w zw. z art. 11 § 2 KK wobec Pawła Zająca i Piotra Gołąba oraz z art. 159 KK w zb. z 158 § 1 KK w zb. z art. 158 § 2 KK w zw. z art. 11 § 2 KK w zw. z art. 64 § 1 KK wobec Łukasza Kota. Wszyscy oskarżeni przyznali się do winy. Sąd Rejonowy wyrokiem z 15.6.2019 r. uznał oskarżonych za winnych zarzucanych im czynów i za to:

I. skazał Pawła Zająca i Piotra Gołąba na podstawie art. 159 KK w zb. z art. 158 § 1 KK w zb. z art. 158 § 2 KK w zw. z art. 11 § 2 KK, a na podstawie art. 159 KK w zw. z art. 11 § 3 wymierzył każdemu z nich karę jednego roku pozbawienia wolności;

II. skazał Łukasza Kota na podstawie z art. 159 KK w zb. z art. 158 § 1 KK w zb. z art. 158 § 2 KK w zw. z art. 11 § 2 KK w zw. z art. 64 § 1 KK, a na podstawie art. 159 KK w zw. z art. 11 § 3 w zw. z art. 64 § 1 KK wymierzył mu karę 3 lat pozbawienia wolności.

Zadanie:

Będąc obrońcą oskarżonych, przygotuj apelację, ograniczając się do wskazania zakresu zaskarżenia wyroku, zarzutu bądź zarzutów oraz wniosku apelacji albo w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej sporządzenia, opinię prawną o braku podstaw do sporządzenia apelacji.

Rozwiązanie:

Działając w imieniu oskarżonych Łukasza Kota, Pawła Zająca i Piotra Gołąba, na podstawie upoważnień do obrony znajdujących się w aktach sprawy, na zasadzie art. 425 § 1, 2 i 3 oraz art. 444 KPK zaskarżam na korzyść oskarżonych wyrok Sądu Rejonowego w Katowicach z 15.6.2019 r., opatrzony sygn. I K 98/19, otrzymany przez obrońcę oskarżonych wraz z uzasadnieniem 28.6.2019 r., w części dotyczącej kwalifikacji prawnej przypisanego im czynu.

Sądowi Rejonowemu na podstawie art. 427 § 1 i 2 oraz art. 438 pkt 1 KPK zarzucam:

1) w odniesieniu do oskarżonych Łukasza Kota, Pawła Zająca i Piotra Gołąba obrazę przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu, tj. art. 158 § 1 KK przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy czyn stypizowany w art. 158 § 1 KK pozostaje w zbiegu pozornym (pomijalnym) z czynem określanym w art. 159 KK;

2) w odniesieniu do oskarżonego Piotra Gołąba obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 159 KK przez jego zastosowanie, w sytuacji gdy z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego wynika, że oskarżony Piotr Gołąb nie posługiwał się bronią palną, nożem lub innym podobnym niebezpiecznym przedmiotem, zaś posługiwali się nim jedynie współoskarżeni Łukasz Kot oraz Paweł Zając.

W oparciu o powyższe zarzuty, na zasadzie art. 427 § 1 i art. 437 § 1 i 2 KPK wnoszę o zmianę wyroku w stosunku do oskarżonych Łukasza Kota i Pawła Zająca przez wyeliminowanie z kwalifikacji prawnej przypisanego im czynu oraz z podstawy skazania art. 158 § 1 KK i wymierzenie im łagodniejszej kary, zaś w stosunku do oskarżonego Piotra Gołąba wyeliminowanie z kwalifikacji prawnej przypisanego mu czynu oraz z podstawy skazania art. 158 § 1 oraz art. 159 KK i wymierzenie mu łagodniejszej kary na podstawie nowej kwalifikacji prawnej przypisanego mu czynu.

Wyjaśnienie:

W pierwszej kolejności, odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, należy wskazać, że czyn stypizowany w art. 158 § 1 KK pozostaje w zbiegu pozornym (pomijalnym) a nie realnym z czynem określanym w art. 159 KK. Potwierdza to także orzecznictwo: „przepis art. 159 KK pochłania znamiona przestępstwa określonego w przepisie art. 158 § 1 KK, co oznacza, że między tymi przepisami zachodzi pozorny, a nie rzeczywisty zbieg i w związku z tym kwalifikacja prawna czynu z art. 159 KK wyłącza (w myśl zasady konsumpcji) stosowanie przepisu art. 158 § 1 KK” (wyr. SN z 25.10.1974 r., RW 496/74, Legalis).

Odnosząc się do drugiego z zarzutów, należy zwrócić szczególną uwagę, że na podstawie art. 159 KK odpowiada tylko ten spośród uczestników bójki lub pobicia, który, biorąc udział w takim zajściu, używa broni palnej, noża lub innego podobnie niebezpiecznego przedmiotu. Potwierdza to liczne orzecznictwo, w tym m.in.: wyrok Sądu Najwyższego z 30.10.1934 r. (II K 669/34, niepubl.), zgodnie z którym „nie każdemu uczestnikowi bójki lub pobicia, w których używano broni, noża lub innego niebezpiecznego narzędzia, grozi odpowiedzialność z art. 241 KK (obecny art. 159 KK), lecz tylko takiemu uczestnikowi, któremu da się dowieść, że on indywidualnie używał owego narzędzia. Udział w bójce lub pobiciu uczestnika, który nie był w ten sposób uzbrojony, nie będzie jednak bezkarny, może bowiem podpadać, zależnie od okoliczności sprawy, sankcjom z art. 237, 239 KPK albo jako pomocnictwo z art. 27, 241 KK”, oraz także wyrok Sądu Najwyższego z 5.7.1983 r. (RW 533/83, Legalis), w myśl którego warunkiem odpowiedzialności z tego przepisu jest „użycie”, a nie jedynie dysponowanie (posiadanie przy sobie), „niebezpiecznego narzędzia”, czyli przedmiotu, który ze względu na swoje właściwości lub sposób jego użycia przez sprawcę, może zagrażać innej osobie utratą życia czy ciężkim uszkodzeniem ciała albo ciężkim rozstrojem zdrowia.

Jeżeliby więc ustawodawca zamierzał objąć odpowiedzialnością kwalifikowaną z art. 159 KK wszystkich uczestników bójki lub pobicia z użyciem broni palnej, noża lub innego niebezpiecznego narzędzia, to nadałby dyspozycji tego przepisu formę alternatywną, jak np. w art. 280 § 2 KK, przewidującym kwalifikowaną odpowiedzialność zarówno sprawcy posługującego się niebezpiecznym narzędziem, jak i osób z nim współdziałających. Przepis art. 280 § 2 KK stanowi nie tylko o odpowiedzialności karnej w nim przewidzianej sprawcy rozboju, który posługuje się bronią palną, nożem lub innym podobnie niebezpiecznym przedmiotem lub środkiem obezwładniającym albo działa w inny sposób bezpośrednio zagrażający życiu, ale także osoby, która współdziała z inną osobą, która posługuje się taką bronią, przedmiotem, środkiem lub sposobem. Takiej regulacji ustawodawca nie zawarł w przepisie art. 159 KK i dlatego podmiotem przestępstwa z art. 159 KK może być nie każdy uczestnik bójki lub pobicia, ale tylko taki, który używa broni palnej, noża lub innego niebezpiecznego przedmiotu. Nie wystarcza zatem ustalenie, że jeden z uczestników bójki lub pobicia wiedział i akceptował posługiwanie się takimi niebezpiecznymi przedmiotami przez innego z uczestników takiego zdarzenia, aby i wobec jego czynu zastosować kwalifikację prawną z art. 159 KK.

Zakres zaskarżenia wyroku oraz wniosek apelacji, z uwagi na przyznanie się oskarżonych do winy, odnosi się wyłącznie do kwalifikacji prawnej przypisanego im czynu.

Kazus 15

Stan faktyczny:

W dniu 19.5.2019 r. do Sądu Okręgowego w Warszawie wpłynął akt oskarżenia przeciwko Krystianowi Topoli, w którym zarzucono oskarżonemu zabójstwo jego byłej żony Magdaleny Topoli, tj. czyn z art. 148 § 1 KK. Oskarżony zadał pokrzywdzonej osiem uderzeń w twarz i głowę. Zdaniem obrońcy oskarżonego, Krystian Topola miał ogólny zamiar pobicia żony, ale nie przewidywał i nie godził się z tym, że dojdzie do jej śmierci. Twierdził, że śmierć byłej żony oskarżonego to skutek nieumyślny wcześniejszego pobicia. Na rozprawie w dniu 10.6.2019 r. Sąd Okręgowy w Warszawie uprzedził strony o możliwej zmianie kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego na art. 158 § 3 KK. Następnie Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z 20.6.2019 r. w ramach zarzucanego oskarżonemu czynu uznał go za winnego tego, że pobił Magdalenę Topolę, ośmiokrotnie uderzając ją w twarz i głowę, czego następstwem była jej śmierć, czyn zakwalifikował z art. 158 § 3 KK i wymierzył oskarżonemu karę 4 lat pozbawienia wolności. Sąd Okręgowy oparł wyrok na dowodzie z wyjaśnień oskarżonego, oględzin zwłok oraz opinii biegłego.

Zadanie:

Będąc pełnomocnikiem oskarżyciela posiłkowego, syna zmarłej Magdaleny Topoli, Waleriana Topoli, przygotuj apelację, ograniczając się do wskazania zakresu zaskarżenia wyroku, zarzutu bądź zarzutów oraz wniosku apelacji albo w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej sporządzenia, opinię prawną o braku podstaw do sporządzenia apelacji.

Rozwiązanie:

Działając w imieniu oskarżyciela posiłkowego Waleriana Topoli na podstawie pełnomocnictwa znajdującego się w aktach sprawy, na zasadzie art. 425 § 1, 2 i 3 oraz art. 444 KPK zaskarżam na niekorzyść oskarżonego wyrok Sądu Okręgowego z 20.6.2019 r., opatrzony sygn. IX K 570/19, otrzymany przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego wraz z uzasadnieniem 30.6.2019 r., w części dotyczącej kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu.

Sądowi Okręgowemu na podstawie art. 427 § 1 i 2 oraz art. 438 pkt 2 i 3 KPK zarzucam obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 7 KPK, przez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym przede wszystkim poprzez danie wiary wyjaśnieniom oskarżonego, co w konsekwencji doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na przyjęciu, że zamiarem oskarżonego było pobicie oskarżonej, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego skutkować powinna przyjęciem, iż oskarżony działał z zamiarem pozbawienia życia Magdaleny Topoli.

W oparciu o powyższy zarzut, na zasadzie art. 427 § 1 oraz art. 437 § 1 i 2 oraz art. 455 KPK wnoszę o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Ponadto, na podstawie art. 627 KPK wnoszę o zasądzenie od oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Wyjaśnienie:

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że zamiar sprawcy należy do sfery ustaleń stanu faktycznego. Jeżeli zatem nie zgadzamy się z ustaleniami sądu w tym zakresie, nie zarzucamy obrazy przepisów prawa materialnego, lecz kwestionujemy poczynione przez sąd ustalenia faktyczne. W takim przypadku niedopuszczalne jest zarzucenie sądowi naruszenia przepisu prawa materialnego, który sąd zastosował, podobnie jak przepisu prawa procesowego, który nie został zastosowany. W konkretnie rozważanym stanie faktycznym nieprawidłowe byłoby zatem postawienie Sądowi Okręgowemu zarzutu naruszenia art. 148 § 1 KK przez zastosowanie, jak również art. 158 § 3 KK przez niezastosowanie. Ze względu na nieprawidłowe ustalenia faktyczne, które kwestionujemy, nie jest także możliwe stawianie jednocześnie zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych i naruszenia prawa materialnego. Drugi z zarzutów możemy postawić wyłącznie, gdy zgadzamy się z ustaleniami faktycznymi poczynionymi przez sąd.

Jako podstawę prawną stawianych zarzutów wskazano zarówno art. 438 pkt 2, jak i pkt 3 KPK, bowiem Sąd Okręgowy, niewłaściwie oceniając dowody, naruszył prawo procesowe, czego konsekwencją były nieprawidłowe ustalenia faktyczne.

Zakres zaskarżenia wyroku przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego powinien odnosić się wyłącznie do kwalifikacji prawnej przypisanego oskarżonemu czynu. Nie kwestionujemy bowiem winy oskarżonego, a jedynie wskazujemy, że jego zachowanie powinno być zakwalifikowane z innego przepisu prawa karnego materialnego. Z tego powodu zakres zaskarżenia nie obejmuje całości wyroku. W przypadku objęcia zakresem zaskarżenia wyłącznie kwalifikacji prawnej czynu, nie ma potrzeby obejmowania tym zakresem także wymierzonej kary i środka karnego, skoro sąd na podstawie nowej kwalifikacji prawnej czynu zobligowany będzie do dokonania nowego wymiaru kary i środków karnych. Nie może być jednak uznane za błędne skierowanie apelacji przeciwko całości wyroku. W takim przypadku dochodzi jednak także do kwestionowania winy oskarżonego.

W zakresie wniosku apelacji żądamy uchylenia wyroku i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Nawet jeżeli zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawałby podstawę do rozstrzygnięcia, czy rzeczywiście zamiarem oskarżonego było zabójstwo, nie moglibyśmy wnosić o zmianę wyroku przez zmianę kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu na art. 148 § 1 KK oraz skazanie go na podstawie tegoż przepisu. Zgodnie z art. 437 § 2 KPK sąd odwoławczy zmienia zaskarżone orzeczenie, orzekając odmiennie co do istoty, lub uchyla je i umarza postępowanie; w innych wypadkach uchyla orzeczenie i przekazuje sprawę sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1, art. 454 KPK lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. W rozważanym przypadku sąd odwoławczy nie będzie uprawniony do zmiany wyroku, bowiem stoi temu na przeszkodzie art. 455 KPK, zgodnie z którym, nie zmieniając ustaleń faktycznych, sąd odwoławczy poprawia błędną kwalifikację prawną niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów. W rozważanym jednak przypadku przyjęcie, że oskarżony dopuścił się przestępstwa zabójstwa, wymagałoby uprzedniej zmiany ustaleń faktycznych, co do zamiaru oskarżonego. Artykuł 455 KPK stanowi przepis szczególny w stosunku do art. 437 § 2 KPK i w związku z tym, choć art. 437 § 2 KPK nie wskazuje art. 455 KPK jako wyjątku, w sytuacji zaistnienia którego obowiązuje zakaz zmiany wyroku przez sąd odwoławczy, to jednak można uchylić wyrok i przekazać sprawę sądowi I instancji.

Zgodnie z art. 627 KPK, od skazanego w sprawach z oskarżenia publicznego sąd zasądza koszty sądowe na rzecz Skarbu Państwa oraz wydatki na rzecz oskarżyciela posiłkowego. Stosownie do art. 616 § 1 pkt 2 KPK, do kosztów procesu należą uzasadnione wydatki stron, w tym z tytułu ustanowienia w sprawie jednego obrońcy lub pełnomocnika.

Kazus 16

Stan faktyczny:

Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z 14.11.2019 r. uznał oskarżonego Łukasza Dzięcioła, lat 22, za winnego tego, że działając w podobny sposób, w krótkich odstępach czasu, popełnił dwa przestępstwa rozboju, zanim zapadł pierwszy nieprawomocny wyrok co do któregokolwiek z tych przestępstw. Sąd Okręgowy uznał go za winnego tego, że:

I.   a. w dniu 24.4.2019 r. w Krakowie groził natychmiastowym użyciem przemocy wobec Kingi Cichej i zabrał jej w celu przywłaszczenia telefon komórkowy marki Nokia o wartości 230 zł;

b. w dniu 2.5.2019 r. w Krakowie, grożąc natychmiastowym użyciem przemocy wobec Andrzeja Kowalskiego, zabrał mu w celu przywłaszczenia telefon komórkowy marki Samsung o wartości 900 zł

i za to na podstawie art. 280 § 1 KK w zw. z art. 12 § 1 KK wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności.

II. W dniu 10.5.2019 r. w Katowicach groził natychmiastowym użyciem przemocy wobec Jerzego Krótkiego, posługując się nożem, zabrał mu w celu przywłaszczenia telefon komórkowy marki HTC o wartości 200 zł oraz pieniądze w kwocie 100 zł, czym wyczerpał znamiona wypadku mniejszej wagi z art. 283 KK w zw. z art. 280 § 2 KK i za to na podstawie art. 283 KK wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności.

Po połączeniu obu wymierzonych oskarżonemu kar, orzekł karę łączną w wymiarze 2 lat pozbawienia wolności. Wymierzoną karę pozbawienia wolności na podstawie art. 69 § 1 i 2 i art 70 § 1 KK zawiesił oskarżonemu na okres próby wynoszący 1 rok. W oparciu o przepis art. 46 § 1 KK zasądził od oskarżonego na rzecz wszystkich poszkodowanych odszkodowanie w wysokości równowartości skradzionych im telefonów komórkowych.

Zadanie:

Jako pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego Jerzego Krótkiego, przygotuj apelację, ograniczając się do wskazania zakresu zaskarżenia wyroku, zarzutu bądź zarzutów oraz wniosku apelacji lub w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej sporządzenia, opinię prawną o braku podstaw do sporządzenia apelacji.

Rozwiązanie:

Działając w imieniu oskarżyciela posiłkowego Jerzego Krótkiego na podstawie pełnomocnictwa znajdującego się w aktach sprawy, na zasadzie art. 425 § 1, 2 i 3 oraz art. 444 KPK zaskarżam na niekorzyść oskarżonego wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z 14.11.2019 r., opatrzony sygn. III K 139/19, otrzymany przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego wraz z uzasadnieniem 2.12.2019 r., w części dotyczącej kwalifikacji prawnej czynów przypisanych oskarżonemu.

Sądowi Okręgowemu na podstawie art. 427 § 1 i 2 oraz art. 438 pkt 1 i 1a KPK zarzucam:

1) w odniesieniu do czynu z punktu I wyroku:

a) obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 12 § 1 KK, przez jego zastosowanie, w sytuacji gdy zachowania przypisane oskarżonemu, o których mowa w punkcie I wyroku, nie stanowiły jednego czynu ciągłego, bowiem nie zostały podjęte w wykonaniu z góry powziętego zamiaru;

b) obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 91 § 1 KK poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy zachowania oskarżonego, o których mowa w punkcie I wyroku, stanowiły ciąg przestępstw, bowiem zostały popełnione w sposób podobny, w krótkich odstępach czasu oraz zanim zapadł pierwszy, choćby nieprawomocny wyrok, co do któregokolwiek z tych przestępstw;

2) w odniesieniu do czynu z punktu II wyroku obrazę przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu, tj. art. 283 KK poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy zbrodnia rozboju kwalifikowanego nie może zostać popełniona w wypadku mniejszej wagi, bowiem art. 283 KK wyraźnie w swojej treści wskazuje, do których przestępstw wypadek mniejszej wagi może mieć zastosowanie;

3) w odniesieniu do czynu z punktu I i II wyroku:

a) obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art 69 § 1 KK poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i zastosowanie warunkowego zawieszenia kary pozbawienia wolności w stosunku do oskarżonego, w sytuacji gdy sąd może zastosować warunkowe zawieszenie kary jedynie w przypadku wymierzenia oskarżonemu kary w wymiarze nieprzekraczającym roku pozbawienia wolności.

W oparciu o powyższe zarzuty, na zasadzie art. 427 § 1 oraz art. 437 § 1 i 2 KPK wnoszę o zmianę wyroku poprzez zmianę kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie I wyroku oraz podstawy skazania za ten czyn na art. 280 § 1 w zw. z art. 91 § 1 KK oraz poprzez zmianę kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego przypisanego mu w punkcie II wyroku oraz podstawy skazania za ten czyn na art. 280 § 2 KK, a także o wymierzenie oskarżonemu nowych kar w oparciu o nowe podstawy skazania.

Ponadto, na podstawie art. 627 KPK wnoszę o zasądzenie od oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Wyjaśnienie:

Czyny oskarżonego z 24.4.2019 r. i 2.5.2019 r. zostały niesłusznie zakwalifikowane przez Sąd Okręgowy jako jeden czyn ciągły, podczas gdy spełnione zostały wszystkie przesłanki, aby uznać je za ciąg przestępstw. Przede wszystkim, aby zakwalifikować dwa lub więcej zachowań jako czyn ciągły, sąd musi stwierdzić, że czyny te zostały podjęte w wykonaniu z góry powziętego zamiaru. Brak takiego zamiaru dyskwalifikuje możliwość uznania kilku zachowań za jeden czyn ciągły.

Nie spełnia kryteriów czynu ciągłego przypadek, w którym poszczególne zachowania sprawcy nie zostały objęte jednym, z góry powziętym zamiarem, lecz zostały dokonane z identycznym zamiarem, takim samym w odniesieniu do każdego zachowania, lecz nieistniejącym z góry, a pojawiającym się sukcesywnie przy podejmowaniu każdego kolejnego zachowania. Podobnie nie stanowi wypełnienia przesłanki podmiotowej, określonej w art. 12 KK sytuacja, gdy sprawca dopuszcza się kilku lub nawet kilkunastu zachowań z odnawiającym się w odniesieniu do każdego z nich zamiarem (wyr. SN z 26.3.1999 r., IV KKN 28/99, Legalis).

Z punktu widzenia oskarżycieli, prawidłowe rozróżnienie czynu ciągłego od ciągu przestępstw ma o tyle istotne znaczenie, że czyn ciągły podlega łagodniejszemu karaniu niż ciąg przestępstw. W przypadku czynu ciągłego, dwa lub więcej zachowań uważanych jest za jeden czyn zabroniony i za taki czyn wymierzana jest jedna kara. Natomiast jeżeli chodzi o ciąg przestępstw, to wówczas sąd także wymierza jedną karę za wszystkie przestępstwa pozostające w ciągu, ale w wysokości do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę.

Odnosząc się do kolejnego z zarzutów, stwierdzić należy, że przepis art. 283 KK jednoznacznie i wyczerpująco wymienia typy uprzywilejowane niektórych przestępstw przeciwko mieniu z rozdziału XXXV Kodeksu karnego i tym samym zastosowany może być wyłącznie do oceny prawnej zachowań będących kradzieżą z włamaniem − art. 279 § 1 KK, rozbojem – art. 280 § 1 KK lub kradzieżą rozbójniczą − art. 281 KK, czy też wymuszeniem rozbójniczym z art. 282 KK. Natomiast w żadnym innym wypadku, a więc także dla oceny czynu z art. 280 § 2 KK, nie może on zostać stosowany jako nieprzewidziany przez ustawodawcę. Stąd też dokonana przez sąd I instancji ocena prawna zachowania oskarżonego, jako niemająca podstawy w obowiązujących przepisach, jest tym samym oceną niedopuszczalną.

Sąd okręgowy w sposób nieuprawniony zastosował w stosunku do oskarżonego warunkowe zawieszenie kary, w sytuacji gdy stosownie do dyspozycji art. 69 § 1 KK sąd może warunkowo zawiesić wykonanie kary pozbawienia wolności orzeczonej w wymiarze nieprzekraczającym roku, jeśli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa nie był skazany na karę pozbawienia wolności i jest to wystarczające dla osiągnięcia wobec niego celów kary, a w szczególności zapobieżenia powrotowi do przestępstwa.

Określając zakres zaskarżenia wyroku pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego powinien mieć na uwadze, że nie kwestionuje winy oskarżonego, a jedynie wskazuje, że w odniesieniu do czynów oskarżonego powinny znaleźć zastosowanie inne przepisy prawa karnego materialnego. Z tego powodu zakres zaskarżenia nie obejmuje całości wyroku. W niniejszej sprawie nie ma potrzeby obejmowania tym zakresem także wymierzonej kary i środka karnego, skoro sąd na podstawie nowej kwalifikacji prawnej czynu zobligowany będzie do dokonania nowego wymiaru kary i środków karnych. Nie może być jednak uznane za błędne skierowanie apelacji przeciwko całości wyroku.

Formułując zarzuty naruszenia prawa materialnego należało pamiętać o zmianie w zakresie art. 438 KPK jaka zaszła w wyniku ustawy nowelizującej z 19.7.2019 r., a polegała ona na wyodrębnieniu dwóch kategorii uchybień związanych z naruszeniem prawa materialnego. Pierwsza z nich, objęta art. 438 pkt 1 KPK, dotyczy obrazy przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego sprawcy i jej uwzględnienie przez sąd II instancji nie jest powiązane z możliwości wpływu uchybienia na treść orzeczenia. Druga natomiast, objęta art. 438 pkt 1a KPK, dotyczy innych naruszeń prawa materialnego, przy czym ich stwierdzenie obliguje sąd odwoławczy do zmiany zaskarżonego orzeczenia tylko wówczas, jeżeli mogły mieć one wpływ na treść orzeczenia.

W zakresie wniosku apelacji, żądać powinniśmy zmiany wyroku poprzez zmianę kwalifikacji prawnej czynów przypisanych oskarżonemu. Stosownie do art. 455 KPK, nie zmieniając ustaleń faktycznych, sąd odwoławczy poprawia błędną kwalifikację prawną niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów. Poprawienie kwalifikacji prawnej na niekorzyść oskarżonego może nastąpić tylko wtedy, gdy wniesiono środek odwoławczy na jego niekorzyść.

Zgodnie z art. 627 KPK, od skazanego w sprawach z oskarżenia publicznego sąd zasądza koszty sądowe na rzecz Skarbu Państwa oraz wydatki na rzecz oskarżyciela posiłkowego. Stosownie do art. 616 § 1 pkt 2 KPK, do kosztów procesu należą uzasadnione wydatki stron, w tym z tytułu ustanowienia w sprawie jednego obrońcy lub pełnomocnika.

Kazus 17

Stan faktyczny:

Sąd Rejonowy wyrokiem z 16.6.2019 r. uznał Dominika Koźmińskiego za winnego tego, że:

I. w dniu 13.5.2019 r. w Stalowej Woli, działając wspólnie i w porozumieniu z Markiem Pawłowskim, wzięli udział w pobiciu Adriana Nowakowskiego, w ten sposób, że uderzali go pięściami i kopali po ciele, powodując u pokrzywdzonego powstanie obrażeń ciała skutkujących naruszeniem czynności narządów ciała na okres poniżej 7 dni, narażając pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo nastąpienia skutku określonego w art. 156 § 1 lub art. 157 § 1 KK, którym to czynem wyczerpał ustawowe znamiona występku z art. 158 § 1 KK i za to na podstawie tego przepisu skazał go na karę jednego roku pozbawienia wolności;

II. w czasie i miejscu opisanym w punkcie I wyroku zabrał w celu przywłaszczenia portfel, dowód osobisty, kartę uprawniającą do wybierania pieniędzy z bankomatu, telefon komórkowy marki Samsung o wartości 300 zł, pieniądze w kwocie 700 zł, na łączną sumę strat 1500 zł na szkodę Adriana Nowakowskiego, którym to czynem wyczerpał ustawowe znamiona występku z art. 278 § 1 i 5 KK w zb. z art. 275 § 1 KK w zw. z art. 11 § 2 KK i za to na podstawie art. 278 § 1 KK w zw. z art. 11 § 3 KK skazał go na karę jednego roku pozbawienia wolności;

III. na podstawie art. 85 KK i art. 86 § 1 KK wymierzył oskarżonemu karę łączną 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności;

IV. na podstawie art. 63 § 1 KK zaliczył oskarżonemu na poczet orzeczonej łącznej kary pozbawienia wolności okres zatrzymania i tymczasowego aresztowania od 13.5.2019 r. do 16.6.2019 r.;

V. na podstawie art. 46 § 1 KK orzekł obowiązek naprawienia przez oskarżonego wyrządzonej szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego Adriana Nowakowskiego kwoty 1500 zł;

VI. na podstawie art. 627 KPK zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe w kwocie 559,80 zł.

Od powyższego orzeczenia apelację wniósł obrońca oskarżonego Dominika Koźmińskiego, na jego korzyść zaskarżając wyrok w części dotyczącej czynu przypisanego oskarżonemu z art. 278 § 1 i 5 KK w zb. z art. 275 § 1 KK w zw. z art. 11 § 2 KK oraz Prokurator Rejonowy, na jego niekorzyść zaskarżając wyrok co do kary. Sąd Okręgowy, po rozpoznaniu wniesionych apelacji, wyrokiem z 9.7.2019 r. uchylił wyrok w zaskarżonej części i w tym zakresie sprawę oskarżonego Dominika Koźmińskiego przekazał Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Rejonowy po raz kolejny przeprowadził postępowanie dowodowe, podczas którego Marek Pawłowski zeznał, że to on samodzielnie pobił Adriana Nowakowskiego i zabrał w celu przywłaszczenia wszystkie rzeczy wskazane w akcie oskarżenia przeciwko Dominikowi Koźmińskiemu, poza portfelem oraz kwotą 200 zł, których zaboru dokonał Dominik Koźmiński.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy 15.9.2019 r. wydał kolejny wyrok, w którym:

I. uniewinnił oskarżonego od zarzucanego mu czynu polegającego na tym, że 13.5.2019 r. w Stalowej Woli, działając wspólnie i w porozumieniu z Markiem Pawłowskim, wziął udział w pobiciu Adriana Nowakowskiego;

II. przyjął, że oskarżony 13.5.2019 r. w Stalowej Woli zabrał w celu przywłaszczenia portfel oraz pieniądze w kwocie 200 zł, popełnił wykroczenie z art. 119 § 1 KW i na podstawie tego przepisu w zw. z art. 24 § 1 KW wymierzył mu karę 800 zł grzywny;

III. zwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów postępowania w sprawie.

Zadanie:

Będąc pełnomocnikiem oskarżyciela posiłkowego Adriana Nowakowskiego, przygotuj apelację, ograniczając się do wskazania zakresu zaskarżenia wyroku, zarzutu bądź zarzutów oraz wniosku apelacji albo w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej sporządzenia, opinię prawną o braku podstaw do sporządzenia apelacji.

Rozwiązanie:

Działając w imieniu oskarżyciela posiłkowego Adriana Nowakowskiego na podstawie pełnomocnictwa znajdującego się w aktach sprawy, na zasadzie art. 425 § 1, 2 i 3 KPK oraz art. 444 KPK zaskarżam w całości na niekorzyść oskarżonego wyrok Sądu Rejonowego z 15.9.2019 r., opatrzony sygn. II K 101/19, otrzymany przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego wraz z uzasadnieniem 1.10.2019 r.

Sądowi Rejonowemu na podstawie art. 427 § 1 i 2, art. 438 pkt 2 oraz art. 439 § 1 pkt 8 KPK zarzucam:

1) w odniesieniu do czynu z punktu I wyroku obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 17 § 1 pkt 7 KPK poprzez rozpoznanie przez Sąd Rejonowy sprawy oskarżonego o czyn z art. 158 § 1 KPK w postępowaniu ponownym i wydanie wyroku uniewinniającego, pomimo że wyrok Sądu Rejonowego z 16.6.2019 r. stał się prawomocny w zakresie dotyczącym czynu oskarżonego z art. 158 § 1 KK z chwilą wydania przez Sąd Okręgowy wyroku z 9.7.2019 r., co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą wskazaną w art. 439 § 1 pkt 8 KPK;

2) w odniesieniu do czynu z punktu II wyroku obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 167 w zw. z art. 366 § 1 KPK poprzez nieustalenie wartości skradzionego oskarżycielowi posiłkowemu portfela, co miało istotny wpływ na treść orzeczenia, bowiem wyjaśnienie tej okoliczności mogło zdecydować o odpowiedzialności oskarżonego za przestępstwo na podstawie przepisów Kodeksu karnego w miejsce przypisanego oskarżonemu wykroczenia z art. 119 § 1 KW.

W oparciu o powyższe zarzuty, na zasadzie art. 427 § 1, art. 437 § 1 i 2 oraz art. 439 § 1 pkt 8 KPK wnoszę:

1) w odniesieniu do czynu z punktu I wyroku, o uchylenie wyroku i umorzenie postępowania w tym zakresie z uwagi na powagę rzeczy osądzonej;

2) w odniesieniu do czynu z punktu II wyroku, o zmianę wyroku i skazanie oskarżonego za czyn z art. 278 § 1 KK w razie ustalenia, że wartość portfela i skradzionych pieniędzy decyduje o odpowiedzialności oskarżonego za przestępstwo na podstawie przepisów Kodeksu karnego w miejsce przypisanego oskarżonemu wykroczenia z art. 119 § 1 KW.

Ponadto, na podstawie art. 627 KPK wnoszę o zasądzenie od oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Wyjaśnienie:

Sąd Okręgowy uchylił i przekazał do ponownego rozpoznania sprawę oskarżonego Dominika Koźmińskiego jedynie w zakresie jego skazania za czyn z art. 278 § 1 i 5 w zb. z art. 275 § 1 KK w zw. z art. 11 § 2 KK. Natomiast ponowny wyrok Sądu Rejonowego dotyczył obu czynów przypisanych oskarżonemu wyrokiem z 16.6.2019 r. Konsekwencją prawomocności orzeczenia z 16.6.2019 r. był zakaz ponownego prowadzenia sprawy, co do tej części wyroku. Z uwagi na poczynione uchybienia w omawianej sprawie, doszło do sytuacji, że w obrocie prawnym znalazły się dwa wyroki dotyczące tego samego czynu z art. 158 § 1 KK popełnionego przez tę samą osobę, jeden prawomocny, a drugi nieprawomocny, przy czym pierwszy z nich skazuje oskarżonego na karę pozbawienia wolności, a drugi go uniewinnia od zarzucanego mu czynu.

Sąd Rejonowy w postępowaniu ponownym powinien, a nie ustalił, jakiej wartości był portfel skradziony oskarżonemu, bez względu na to, czy oskarżony składał jakiekolwiek wnioski dowodowe w tym zakresie. Zgodzić się należy, że w przypadku uznania, iż oskarżony dokonał zaboru rzeczy o wartości nieprzekraczającej wartości określonej w art. 119 § 1 KW, powinien on podlegać odpowiedzialności przewidzianej w art. 119 § 1 KW. Jednakże poza pieniędzmi w kwocie 200 zł, Sąd Rejonowy przypisał oskarżonemu kradzież portfela. Jeżeli zatem okazałoby się, że suma wartości portfela oraz skradzionych środków pieniężnych będzie wyższa niż wartość przewidziana w art. 119 § 1 KW, wówczas oskarżony powinien ponosić odpowiedzialność na podstawie art. 278 § 1 KK. Na marginesie warto również wskazać, że można by próbować kwestionować ustalenia Sądu Rejonowego poczynione w postępowaniu ponownym na podstawie zeznań Marka Pawłowskiego, bowiem niewykluczone jest przecież, iż jego zeznania miały doprowadzić do uniknięcia przez oskarżonego odpowiedzialności karnej i spowodować, że oskarżony będzie ponosił odpowiedzialność jedynie na podstawie Kodeksu wykroczeń. Z tego też względu, zeznania Marka Pawłowskiego należałoby skonfrontować z zeznaniami pokrzywdzonego Adriana Nowakowskiego. Stan faktyczny kazusu nie obejmuje jednak treści zeznań pokrzywdzonego.

Zakres zaskarżenia wyroku przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego powinien odnosić się do całości wyroku, kwestionujemy bowiem w całości oba czyny objęte wyrokiem Sądu Rejonowego.

W zakresie wniosku apelacji co do czynu z punktu II wyroku żądamy zmiany wyroku i skazania oskarżonego za czyn z art. 278 § 1 KK w razie ustalenia, że wartość portfela i skradzionych pieniędzy decyduje o odpowiedzialności oskarżonego za przestępstwo na podstawie przepisów Kodeksu karnego w miejsce przypisanego oskarżonemu wykroczenia z art. 119 § 1 KW. Wniosek ten wynika ze zmiany art. 437 § 2 KPK, jaka nastąpiła na skutek nowelizacji, która weszła w życie 1.7.2015 r. Jeżeli zaś chodzi o czyn z art. 158 § 1 KPK, to na podstawie art. 439 § 1 pkt 8 KPK wnosimy o uchylenie wyroku i umorzenie postępowania z uwagi na występującą w sprawie powagę rzeczy osądzonej.

Zgodnie z art. 627 KPK, od skazanego w sprawach z oskarżenia publicznego sąd zasądza koszty sądowe na rzecz Skarbu Państwa oraz wydatki na rzecz oskarżyciela posiłkowego. Stosownie do art. 616 § 1 pkt 2 KPK, do kosztów procesu należą uzasadnione wydatki stron, w tym z tytułu ustanowienia w sprawie jednego obrońcy lub pełnomocnika.

Kazus 18

Stan faktyczny:

Prokurator Rejonowy w Koszalinie postanowieniem z 19.8.2019 r. umorzył wobec Pawła Dąbrowskiego postępowanie przygotowawcze o to, że w okresie od 1.2.2019 r. do 30.4.2019 r. uchylał się od wykonywania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem Sądu Rejonowego w Koszalinie z 15.12.2016 r., przez niełożenie na utrzymanie małoletnich dzieci: Juliana, Ludwika i Katarzyny tj. o czyn z art. 209 § 1 KK. Zażalenie na postanowienie Prokuratora złożyła Marianna Dąbrowska, reprezentująca małoletnie dzieci. W dniu 1.9.2019 r. Sąd Rejonowy w Koszalinie uchylił postanowienie Prokuratora Rejonowego z 19.8.2019 r. o umorzeniu postępowania przygotowawczego. Prokurator Rejonowy nie znalazł jednak w dalszym ciągu podstaw do skierowania przeciwko oskarżonemu aktu oskarżenia, bowiem w opinii Prokuratora zachowanie oskarżonego nie wypełniało znamion czynu zabronionego stypizowanego w art. 209 § 1 KK, w tym w szczególności w zachowaniu Pawła Dąbrowskiego brak było uporczywości, a także nie wystąpiło znamię narażenia osób najbliższych na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, bowiem matka małoletnich osób najbliższych Pawła Dąbrowskiego, tj. jego dzieci, była osobą dobrze sytuowaną i zapewniała dzieciom wszelkie potrzeby życiowe na godziwym poziomie. Z kolei Paweł Dąbrowski, pozostając osobą bezrobotną, nie był w stanie w okresach wskazanych powyżej łożyć na utrzymanie dzieci, co miało charakter jedynie przejściowy. W związku z powyższym postanowieniem z 18.10.2019 r., Prokurator Rejonowy ponownie umorzył postępowanie karne wobec Pawła Dąbrowskiego. Z postanowieniem Prokuratora i jego uzasadnieniem nie zgodziła się była żona Piotra Dąbrowskiego i matka ich wspólnych małoletnich dzieci, Marianna Dąbrowska, która złożyła wniosek o ściganie Piotra Dąbrowskiego. Z informacji przez nią posiadanych Piotr Dąbrowski, w celu uniknięcia realizacji obowiązku alimentacyjnego, uzgodnił z pracodawcą jego zwolnienie z pracy, a aktualnie pracuje u dotychczasowego pracodawcy „na czarno”. Marianna Dąbrowska zaprzeczyła również, jakoby była osobą dobrze sytuowaną. Jej zarobki nie przekraczają bowiem 3000 zł miesięcznie, co nie stanowi wystarczającej kwoty do utrzymania 4 osób, w tym trójki dzieci w wieku szkolnym.

Zadanie:

Będąc pełnomocnikiem małoletnich dzieci Juliana, Ludwika i Katarzyny Dąbrowskich, reprezentowanych przez Mariannę Dąbrowską, przygotuj subsydiarny akt oskarżenia wobec Piotra Dąbrowskiego z wyłączeniem uzasadnienia, załączników i elementów dodatkowych. Dane osobowe oskarżonego oraz informacje niezbędne do sporządzenia aktu oskarżenia dobierz samodzielnie w sposób dowolny.

Rozwiązanie:

Warszawa, dnia 25.10.2019 r.

Do: Sądu Rejonowego w Koszalinie

I Wydział Karny

ul. Niepodległości 117/98

75-004 Koszalin

Od: Juliana, Ludwika oraz Katarzyny

Dąbrowskich, w imieniu których działa

matka Marianna Dąbrowska,

reprezentowana przez radcę prawnego

Mikołaja Wiosnę

Kancelaria Radcy Prawnego

Mikołaj Wiosna

ul. Długa 3/9

75-123 Koszalin

Sygn. akt postępowania przygotowawczego:

Ds. 123/19

Sygn. akt postępowania sądowego:

K 456/19

SUBSYDIARNY AKT OSKARŻENIA

przeciwko Piotrowi Julianowi Dąbrowskiemu, oskarżonemu o czyn z art. 209 § 1 KK

Działając w imieniu pokrzywdzonych Juliana, Ludwika i Katarzyny Dąbrowskich, reprezentowanych przez matkę Mariannę Dąbrowską (pełnomocnictwo w załączeniu), na podstawie art. 330 § 2 KPK w zw. z art. 55 § 1 i 2 KPK oskarżam:

Piotra Juliana Dąbrowskiego, zamieszkałego w Koszalinie, przy ul. Malinowej 7/10, urodzonego 23.1.1975 r., w Koszalinie, syna Władysławy i Józefa, legitymującego się numerem PESEL 75012300765, o wykształceniu średnim, z zawodu dekarza obecnie niepracującego, po rozwodzie z Marianną Dąbrowską, posiadającego na utrzymaniu troje małoletnich dzieci: Juliana (lat 12), Ludwika (lat 9) oraz Katarzynę (lat 7) Dąbrowskich, nieposiadającego majątku, nieleczonego psychiatrycznie, niekaranego, wobec którego w postępowaniu przygotowawczym nie stosowano środków zapobiegawczych ani zabezpieczenia majątkowego, o to, że:

w Koszalinie, w okresie od 1.2.2019 r. do 30.4.2019 r. uchylał się od obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem Sądu Rejonowego w Koszalinie z 15.12.2016 r., przez niełożenie na utrzymanie małoletnich dzieci: Juliana, Ludwika i Katarzyny tj. o popełnienie przestępstwa stypizowanego w art. 209 § 1 KK.

Na podstawie art. 24 § 1, art. 31 § 1 w zw. z art. 325b § 1 KPK sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Sąd Rejonowy w Koszalinie, I Wydział Karny w postępowaniu zwyczajnym. Ponadto, na podstawie art. 627 KPK wnoszę o zasądzenie od oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

UZASADNIENIE

/Treść uzasadnienia/

Wyjaśnienie:

Stosownie do art. 55 § 1 KPK, w razie powtórnego wydania postanowienia o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania w wypadku, o którym mowa w art. 330 § 2 KPK, pokrzywdzony może w terminie miesiąca od doręczenia mu zawiadomienia o postanowieniu prokuratora nadrzędnego o unieważnieniu zażalenia wnieść akt oskarżenia do sądu, dołączając po jednym odpisie dla każdego oskarżonego oraz dla prokuratora. Akt oskarżenia wniesiony przez pokrzywdzonego powinien być sporządzony i podpisany przez adwokata, radcę prawnego albo radcę Prokuratorii Generalnej RP, z zachowaniem warunków określonych w art. 332 i art. 333 § 1 KPK.

Aby pokrzywdzony mógł wnieść subsydiarny akt oskarżenia wcześniej, musi zostać wyczerpany tryb, o którym mowa w art. 330 § 1 i 2 KPK, zgodnie z którym, uchylając postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego lub odmowie jego wszczęcia, sąd wskazuje powody uchylenia, a w miarę potrzeby także okoliczności, które należy wyjaśnić, lub czynności, które należy przeprowadzić. Wskazania te są wiążące dla organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze. Jeżeli organ prowadzący postępowanie nadal nie znajduje podstaw do wniesienia aktu oskarżenia, wydaje ponownie postanowienie o umorzeniu postępowania lub odmowie jego wszczęcia.

Postanowienie to podlega zaskarżeniu tylko do prokuratora nadrzędnego. W razie utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia pokrzywdzony, który dwukrotnie wykorzystał uprawnienia przewidziane w art. 306 § 1 i § 1a (zażalenie na odmowę wszczęcia śledztwa/dochodzenia lub ich umorzenie), może wnieść akt oskarżenia określony w art. 55 § 1 – o czym należy go pouczyć.

Akt oskarżenia powinien spełniać wymogi, o których mowa w art. 332 § 1 KPK, tj. powinien zawierać:

1) imię i nazwisko oskarżonego, inne dane o jego osobie, w tym numer telefonu, telefaksu i adres poczty elektronicznej lub informację o ich nieposiadaniu przez oskarżonego lub niemożności ich ustalenia, dane o zastosowaniu środka zapobiegawczego oraz zabezpieczenia majątkowego;

2) dokładne określenie zarzucanego oskarżonemu czynu ze wskazaniem czasu, miejsca, sposobu i okoliczności jego popełnienia oraz skutków, a zwłaszcza wysokości powstałej szkody;

3) wskazanie, że czyn został popełniony w warunkach wymienionych w art. 64 lub 65 KK albo art. 37 § 1 KKS;

4) wskazanie przepisów ustawy karnej, pod które zarzucany czyn podpada,

5) wskazanie sądu właściwego do rozpoznania sprawy.

W myśl art. 332 § 2 KPK do aktu oskarżenia dołącza się jego uzasadnienie, w którym przytacza się fakty i dowody, na których oskarżenie się opiera, a w miarę potrzeby wyjaśnia podstawę prawną oskarżenia i omawia okoliczności, na które powołuje się oskarżony w swej obronie.

Warto również pamiętać o wymogach pisma procesowego określonych przez art. 119 § 1 KPK. Zgodnie ze wskazanym artykułem, pismo procesowe powinno zawierać:

1) oznaczenie organu, do którego jest skierowane, oraz sprawy, której dotyczy;

2) oznaczenie oraz adres wnoszącego pismo, a także – w pierwszym piśmie złożonym w sprawie – numer telefonu, telefaksu i adres poczty elektronicznej – o ile je posiada, lub oświadczenie o ich nieposiadaniu;

3) treść wniosku lub oświadczenia, w miarę potrzeby z uzasadnieniem;

4) datę i podpis składającego pismo.

W myśl art. 333 § 1 KPK, akt oskarżenia powinien także zawierać:

1) listę osób, których wezwania oskarżyciel żąda;

2) wykaz innych dowodów, których przeprowadzenia na rozprawie głównej domaga się oskarżyciel.

Należy pamiętać, że subsydiarny, podobnie jak prywatny, akt oskarżenia podlega opłacie. Stosownie do art. 621 § 1 KPK, oskarżyciel prywatny składa przy akcie oskarżenia lub wraz z oświadczeniem o przyłączeniu się do toczącego się postępowania lub podtrzymaniu oskarżenia, od którego prokurator odstąpił, dowód wpłacenia do kasy sądowej zryczałtowanej równowartości wydatków. Z kolei art. 640 KPK stanowi, że przepisy odnoszące się do kosztów procesu w sprawach z oskarżenia prywatnego mają odpowiednie zastosowanie w sprawach z oskarżenia publicznego, w których akt oskarżenia wniósł oskarżyciel posiłkowy. Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.5.2003 r. w sprawie wysokości zryczałtowanej równowartości wydatków w sprawach z oskarżenia prywatnego (Dz.U. Nr 104, poz. 980), wysokość zryczałtowanej równowartości wydatków w sprawach z oskarżenia prywatnego ustala się na kwotę 300 zł.

Na koniec należy zauważyć, że obecnie dla bytu przestępstwa niealimentacji w typie podstawowym nie jest wymagana uporczywość w działaniu sprawcy, ani narażenie osoby uprawnionej na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Wynika to z nowelizacji[3] art. 209 KK, która weszła w życie 31.5.2017 r.

Kazus 19

Stan faktyczny:

Dariusz Baranowski oskarżony został o dokonanie napadu rabunkowego z bronią w ręku na stację benzynową i dokonanie kradzieży 6700 zł na szkodę Orlen S.A. z siedzibą w Płocku. Dzień przed dokonaniem napadu system monitoringu w miejscu przestępstwa przestał funkcjonować. Piętnaście minut po dokonaniu napadu Policja zatrzymała Dariusza Baranowskiego w pobliżu stacji benzynowej, nie znaleziono jednak przy nim skradzionych pieniędzy, broni ani innych przedmiotów, za pomocą których popełniono przestępstwo. Pracownik stacji benzynowej, jedyna osoba obecna przy napadzie, stwierdził, że wydaje mu się, iż napadu dokonał Dariusz Baranowski, bowiem warunki fizyczne sprawcy napadu odpowiadają warunkom fizycznym oskarżonego, a także wydaje mu się, że głos Dariusza Baranowskiego jest identyczny z głosem sprawcy napadu. Jednakże z uwagi na to, że osoba, która dokonała napadu, miała na głowie kominiarkę, nie może z całą pewnością potwierdzić, iż sprawcą napadu jest Dariusz Baranowski. Oskarżony nie przyznał się do winy. Brak było jakichkolwiek innych dowodów świadczących o winie oskarżonego. Sąd Okręgowy wyrokiem z 17.5.2019 r. na podstawie zeznań pracownika stacji benzynowej uznał oskarżonego za winnego popełnienia przestępstwa stypizowanego w art. 280 § 2 KK i skazał go na podstawie art. 280 § 2 KK na 6 lat pozbawienia wolności.

Zadanie:

Będąc obrońcą oskarżonego Dariusza Baranowskiego, przygotuj apelację ograniczając się do wskazania zakresu zaskarżenia wyroku, zarzutu bądź zarzutów oraz wniosku apelacji albo w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej sporządzenia, opinię prawną o braku podstaw do sporządzenia apelacji.

Rozwiązanie:

Działając w imieniu oskarżonego Dariusza Baranowskiego na podstawie upoważnienia do obrony znajdującego się w aktach sprawy, na zasadzie art. 425 § 1, 2 i 3 KPK oraz art. 444 KPK zaskarżam w całości na korzyść oskarżonego wyrok Sądu Okręgowego z 17.5.2019 r. opatrzony sygn. II KK 133/19, otrzymany przez obrońcę oskarżonego wraz z uzasadnieniem 10.6.2019 r.

Sądowi Okręgowemu na podstawie art. 427 § 1 i 2 oraz art. 438 pkt 2 i 4 KPK zarzucam obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 5 § 2 KPK przez rozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości wynikających z zeznań pracownika stacji benzynowej na niekorzyść oskarżonego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że oskarżony popełnił zarzucany mu czyn, podczas gdy jedyny świadek zdarzenia nie jest pewien, czy napadu dokonał oskarżony, a ponadto w materiale dowodowym brakuje jakichkolwiek dowodów potwierdzających popełnienie przestępstwa przez oskarżonego.

W oparciu o powyższy zarzut, na zasadzie art. 427 § 1 oraz art. 437 § 1 i 2 KPK wnoszę o zmianę wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzuconego mu czynu. Ponadto, działając na podstawie art. 632 pkt 2 KPK, wnoszę o zasądzenie na rzecz oskarżonego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Wyjaśnienie:

Przy rozwiązaniu zaproponowanego kazusu w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na rozróżnienie zarzutu naruszenia art. 7 KPK od zarzutu naruszenia art. 5 § 2 KPK. Z pierwszym z zarzutów mamy do czynienia, gdy sąd, oceniając dowody znajdujące się w materiale dowodowym, oceni je w sposób sprzeczny z zasadami prawidłowego rozumowania, wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego. Innymi słowy, naruszenie art. 7 KPK ma miejsce, gdy dokonane przez sąd ustalenia faktyczne odbiegają od tego, co wynika z materiału dowodowego. Wskazujemy wówczas, że sąd dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowych ustaleń faktycznych. Z kolei sięganie po art. 5 § 2 KPK jest możliwe jedynie wówczas, gdy w postępowaniu ujawniły się wątpliwości niedające się usunąć, a więc, po pierwsze, muszą one rzeczywiście się pojawić, a po drugie, mimo podjętych działań procesowych, nie da się ich wyeliminować. Wątpliwości te mogą zaś zaistnieć tylko wtedy, jeżeli mimo przeprowadzenia wszystkich możliwych dowodów i prawidłowej, spełniającej wszystkie wymogi wskazane w art. 7 KPK, ich oceny, określonych kwestii nie można jednoznacznie rozstrzygnąć. Nie wolno tym samym korzystać z rozwiązania wskazanego w art. 5 § 2 KPK m.in. wówczas, gdy ocena dowodów przeprowadzona jest w sposób, który nie odpowiada wymogom art. 7 KPK, i to w jej efekcie, zdaniem sądu, pojawiają się określone wątpliwości (wyr. SN z 13.4.2011 r., III KK 453/10, Legalis). O naruszeniu art. 5 § 2 KPK możemy zatem mówić tylko wtedy, gdy pomimo podjęcia starań, nie zgromadzono w sprawie dowodów, które pozwoliłyby na usunięcie istniejących w sprawie wątpliwości.

Przepisy art. 5 § 2 i art. 7 KPK mają charakter rozłączny, a zatem zastosowanie art. 5 § 2 KPK możliwe jest jedynie wówczas, gdy mimo przeprowadzenia wszystkich możliwych dowodów oraz dokonania ich oceny spełniającej wymogi określone w art. 7 KPK pojawią się wątpliwości, których nie da się wyeliminować (wyr. SN z 1.2.2012 r., II KK 141/11, Legalis). Za pomocą art. 7 KPK sąd ocenia wiarygodność danego dowodu, zaś dopiero w przypadku gdy na podstawie dokonanej oceny dowodów pojawiają się niedające się usunąć wątpliwości, stosujemy regułę in dubio pro reo. Tego rodzaju wątpliwości nie mogą się zaś wiązać z kwestią oceny wiarygodności określonego dowodu.

Gdybyśmy zatem dokonali modyfikacji przedstawionego stanu faktycznego w ten sposób, że było dwóch świadków napadu, z których jeden stwierdza, iż rozpoznaje Dariusza Baranowskiego jako osobę, która dokonała napadu, zaś drugi ze świadków wskazywałby, że to nie Dariusz Baranowski popełnił przestępstwo, to ocena zeznań jest dokonywana na podstawie art. 7 KPK. Sąd, wydając wyrok, da wiarę jednemu ze świadków, drugiemu odmawiając wiary. W takiej sytuacji, kwestionując ustalenia faktyczne poczynione przez sąd, powinniśmy zarzucić sądowi naruszenie art. 7 KPK.

W związku z tym, że w przedstawionym stanie faktycznym materiał dowodowy nie rozstrzygnął winy oskarżonego, a pojawiające się wątpliwości zostały rozstrzygnięte na jego niekorzyść, we wniosku apelacji żądamy zmiany wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego.

Sąd w przypadku wyroku uniewinniającego jest zobligowany do zasądzenia z urzędu kosztów procesu na rzecz oskarżonego. Stosownie do art. 632 pkt 2 KPK, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, w razie uniewinnienia oskarżonego lub umorzenia postępowania, koszty procesu ponosi w sprawach z oskarżenia publicznego – Skarb Państwa, z wyjątkiem należności z tytułu udziału adwokata lub radcy prawnego ustanowionego w charakterze pełnomocnika przez pokrzywdzonego, oskarżyciela posiłkowego albo inną osobę, a także z tytułu obrony oskarżonego w sprawie, w której oskarżony skierował przeciwko sobie podejrzenie popełnienia czynu zabronionego.

Kazus 20

Stan faktyczny:

Krystian Dobrowolski został oskarżony o to, że w bliżej nieustalonym czasie, od 1.5.2019 r. do 15.6.2019 r. w nieustalonym miejscu, w celu uzyskania odszkodowania z tytułu ubezpieczenia autocasco samochodu marki Volkswagen Passat Nr rej. WE 1578U, spowodował uszkodzenie tego samochodu poprzez uderzenie nim w bliżej nieokreśloną przeszkodę, w wyniku czego powstały uszkodzenia w postaci wgnieceń zderzaka przedniego, maski auta, komory silnika, uszkodzeń chłodnicy i aktywowania poduszek powietrznych, a następnie 16.6.2019 r. w Rzeszowie, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, usiłował doprowadzić Zakład Ubezpieczeń S.A. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w ten sposób, iż w zgłoszeniu szkody, które złożył w związku z uszkodzeniem samochodu marki Volkswagen Passat Nr rej. WE 1578U, podał nieprawdziwe okoliczności jej powstania poprzez oświadczenie, że do uszkodzenia samochodu doszło w wyniku uderzenia w ścianę garażu, czym usiłował wyłudzić odszkodowanie w kwocie 20 000 zł z tytułu ubezpieczenia autocasco na szkodę Zakładu Ubezpieczeń S.A., lecz zamierzonego celu nie osiągnął, ponieważ pokrzywdzony zakład ubezpieczeń odmówił wypłaty odszkodowania, tj. o czyn z art. 13 § 1 KK w zw. z art. 286 § 1 KK i art. 298 § 1 KK w zw. z art. 11 § 2 KK. W postępowaniu przygotowawczym przeprowadzono dowód z oględzin samochodu, z którego stosownie do art. 144 § 1 pkt 3 KPK sporządzono protokół, a także wystąpiono o opinię biegłego z zakresu wypadków drogowych. Z opinii biegłego wynikało, że kierowca samochodu z dużą siłą wjechał w nieokreśloną przeszkodę oraz że uszkodzenia samochodu nie powstały w wyniku kolizji drogowej lub innego podobnego zdarzenia, zaś były wynikiem umyślnego działania kierowcy. Ponadto, w ramach postępowania przygotowawczego przesłuchano Krystiana Dobrowolskiego oraz jego małżonkę. W postępowaniu sądowym Sąd Rejonowy odebrał wyjaśnienia od oskarżonego, który nie przyznał się do winy. W dniu 30.7.2019 r. Sąd Rejonowy, opierając się na dowodach przeprowadzonych w postępowaniu przygotowawczym nieujawnionych na rozprawie głównej oraz na wyjaśnieniach oskarżonego przesłuchanego w postępowaniu sądowym, uznał Krystiana Dobrowolskiego za winnego zarzucanego mu czynu i za to na podstawie art. 286 § 1 KK w zw. z art. 11 § 3 KK skazał go na 2 lata pozbawienia wolności.

Zadanie:

Będąc obrońcą oskarżonego Krystiana Dobrowolskiego, przygotuj apelację ograniczając się do wskazania zakresu zaskarżenia wyroku, zarzutu bądź zarzutów oraz wniosku apelacji albo w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej sporządzenia, opinię prawną o braku podstaw do sporządzenia apelacji.

Rozwiązanie:

Działając w imieniu oskarżonego Krystiana Dobrowolskiego na podstawie upoważnienia do obrony znajdującego się w aktach sprawy, na zasadzie art. 425 § 1, 2 i 3 KPK oraz art. 444 KPK zaskarżam w całości na korzyść oskarżonego wyrok Sądu Rejonowego z 30.7.2019 r. opatrzony sygn. IV K 55/19, otrzymany przez obrońcę oskarżonego wraz z uzasadnieniem 8.8.2019 r.

Sądowi Okręgowemu na podstawie art. 427 § 1 i 2 oraz art. 438 pkt 2 KPK zarzucam obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 410 KPK poprzez oparcie ustaleń faktycznych na opinii biegłego oraz oględzinach auta pochodzących z postępowania przygotowawczego, gdy opinia biegłego oraz protokół z oględzin nie zostały odczytane na rozprawie głównej, co doprowadziło do oparcia wyroku na okolicznościach nieujawnionych w toku rozprawy głównej.

W oparciu o powyższy zarzut, na zasadzie art. 427 § 1 oraz art. 437 § 1 i 2 KPK, wnoszę o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Wyjaśnienie:

Obraza przepisu art. 410 KPK może polegać na oparciu wyroku na okolicznościach nieujawnionych w toku rozprawy głównej albo pominięciu przy wyrokowaniu okoliczności wynikających z przeprowadzonych dowodów. W przedstawionym stanie faktycznym doszło do pierwszego ze wskazanych naruszeń art. 410 KPK. Sąd, chcąc skorzystać z dowodów przeprowadzonych w postępowaniu przygotowawczym, musi je „wprowadzić” do postępowania sądowego. Służą do tego m.in. przepisy art. 389, 391, 393, 393a oraz 394 KPK, na podstawie których sąd może odczytać bądź ujawnić bez odczytywania dowody przeprowadzone w postępowaniu przygotowawczym. Brak ujawnienia takiego dowodu nie pozwala sądowi na oparcie się na nim przy poczynaniu ustaleń faktycznych.

Co ważne, do naruszenia art. 410 KPK nie dochodzi wówczas, gdy sąd niewłaściwie ocenia dowody lub odmawia im wiary. Wówczas bowiem sąd dopuszcza się naruszenia art. 7 KPK. Nietrafnie wskazuje się w apelacji obrazę przepisu art. 410 KPK, gdy chodzi o odrzucenie dowodów uznanych za niegodne wiary. Taka obraza zachodzi, gdy przy wyrokowaniu sąd opiera się na materiale nieujawnionym na rozprawie głównej bądź gdy opiera się na części materiału ujawnionego. Dokonanie oceny dowodów nie stanowi uchybienia dyspozycji art. 410 KPK (wyr. SA w Krakowie z 23.2.2011 r., II AKa 2/11, Legalis).

Należy zatem pamiętać, że okoliczności ujawnione na rozprawie głównej to nie tylko te, które wynikają z dowodów przeprowadzonych bezpośrednio na rozprawie głównej, ale to także okoliczności wynikające z dowodów pochodzących z postępowania przygotowawczego w danej sprawie, jak i postępowania przygotowawczego lub przed sądem w innej sprawie albo w innym postępowaniu przewidzianym przez ustawę, pod warunkiem, że zostały one ujawnione na rozprawie głównej w trybie odczytania protokołów dokumentujących przebieg czynności dowodowych lub też uznania za ujawnione protokołów lub innych dokumentów.

W związku z naruszeniem przez sąd prawa procesowego w zakresie postępowania dowodowego, we wniosku apelacji żądamy uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji.

1 K.T. Boratyńska, A. Górski, A. Sakowicz, A. Ważny, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2009.

2 T. Grzegorczyk, Komentarz do art. 398 Kodeksu postępowania karnego, LEX/el.

3 Ustawa z 23.3.2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. poz. 952).