Redakcja: Mirosław Grabowski

Projekt okładek: Magda Kuc

Zdjęcia na okładkach: © James Wragg/Trevillion Images (Detoks), © Michal Ludwiczak /Shutterstock, Tim Robinson/Arcangel (Trans), © Blue Collectors /Stocksy (Reset)

Korekta: Piotr Królak, Anna Brzezińska, Jolanta Świetlikowska

Copyright © Krzysztof Domaradzki

Copyright © for Polish edition by Wydawnictwo Czarna Owca, 2019

Wydanie I

ISBN: 978-83-8143-616-8

DETOKS

Dla Anety, mojego niewyczerpanego źródła szczęścia

Prolog

W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego.

– Amen!

– Pan z wami.

– I z duchem twoim.

Powędrował wzrokiem nad ołtarz. Zatrzymał się na półkolistej wnęce, w której znajdował się świetnie zachowany fresk. A na nim przybity do krzyża Chrystus. Miał przechyloną na prawo głowę, włosy starannie schowane za uszami. Korona cierniowa oplatała jego czoło, a z krwawiących dłoni i stóp sterczały kolce. Genitalia zasłaniała szmata, brudna od ściekającej z ciała krwi. Za Jezusem wyrastał demoniczny krajobraz, w którym oprócz ciężkich ciemnych chmur można było dojrzeć upadłe miasto, tonące w czymś, co przypominało duszną zbieraninę gazów.

Był pod ogromnym wrażeniem tego fresku. Właśnie tak wyobrażał sobie śmierć Syna Bożego. Jako wielkie, spektakularne cierpienie, które zatrważało nie tylko jego świadków, ale też biernie asystującą mu naturę. Odkąd sięgał pamięcią, marzył o identycznym końcu.

Kiedy ksiądz odmówił kolektę i wierni usiedli w kościelnych ławach, zaczął dyskretnie masować nadgarstek. Bolał go od wczoraj. Gdyby wcześniej odpowiednio go rozgrzał, zapewne uniknąłby bólu. Ale rozgrzewka nie wchodziła w grę. Tak jak i wszystkie inne poboczne rytuały, które mogłyby go rozproszyć, zdekoncentrować, spowodować rozluźnienie i odebrać przyjemność płynącą z ceremonii. Wiedział, że byłoby to niewyobrażalnie ryzykowne. Podobnie jak założenie na nadgarstek usztywniacza, którym mógłby niepotrzebnie ściągnąć na siebie czyjąś uwagę. Wystarczyło, że zwracał ją swoim wyglądem.

– Panie, który zostałeś posłany, aby uzdrowić skruszonych w sercu, zmiłuj się nad nami.

– Zmiłuj się nad nami!

– Chryste, który przyszedłeś wzywać grzeszników, zmiłuj się nad nami.

– Zmiłuj się nad nami!

– Panie, który siedzisz po prawicy Ojca, aby się wstawiać za swoim ludem, zmiłuj się nad nami.

– Zmiłuj się nad nami!

Rozejrzał się wokół. Po jego prawej stronie siedział starzec z przymrużonymi oczami i zrośniętymi siwymi brwiami. Niedowidzący, przysypiający i głuchy jak pień. Celebrował każde wstawanie, choć raczej z konieczności wymuszonej przez wiek niż z oddania liturgii. Brał głęboki oddech, a następnie drżącymi rękoma odpychał się od ławki. Jak emerytowany skoczek narciarski, który nie jest w stanie wyzbyć się nawyków.

Obok niego stała czterdziestoletnia kobieta z sępim nosem i czarnymi włosami, spod których wyłaniały się jasne odrosty. Hipnotycznie wpatrywała się w księdza. Była pobudzona i nieprawdopodobnie skoncentrowana. Dobra owieczka. Zrobiłaby wszystko, co by jej Bóg rozkazał. A być może nawet wszystko, do czego próbowałby ją nakłonić ksiądz.

Po lewej stronie, kilka metrów od jego ławy, stała dziewczynka w puchowej żółtej kurtce. Mogła mieć najwyżej dziesięć lat. Była znudzona, obracała się jak na twisterze. Szukała wzrokiem atrakcji, podróżując między sklepieniami kościoła, ławami, dziwnie wyglądającymi starcami a różowymi rzepami swoich nowych butów. W końcu napotkała jego wzrok. Zawstydził ją swoim uśmiechem, pokazując jej zbyt długie dziąsła, do których przymocowane były krótkie żółte zęby. Ale zawstydzenie nie powstrzymało jej dziecięcej ciekawości. Przestała bujać się na boki i zaczęła się w niego bezceremonialnie wgapiać.

Miała dobre niebieskie oczy. I niewinną buzię, białą jak kartka papieru. Tak mogła wyglądać Maryjka, kiedy była mała.

– Oto wielka tajemnica wiary.

– Głosimy śmierć twoją, Panie Jezu, wyznajemy Twoje zmartwychwstanie i oczekujemy Twego przyjścia w chwale.

Odwrócił się w stronę dziewczynki, żeby dobrze widziała jego dłonie, wielkie i zadbane. Schował lewy kciuk i dostawił w jego miejsce prawy, który oplótł palcem wskazującym. Kiedy rozsunął dłonie, udając, że właśnie wyrwał sobie kciuk, dziewczynka ze zdziwienia rozdziawiła usta. Uśmiechnęła się. Kiedy pokazał jej sztuczkę z kciukiem ponownie, wiedziała już, że nie ma w tym żadnej magii, ale nadal nie miała pojęcia, jak on to robi. Spuściła wzrok na swoje dłonie i bezskutecznie próbowała odtworzyć trik.

Fresk z konającym Chrystusem nie był jedyną rzeczą, która podobała mu się w tym kościele. Znacznie bardziej urzekało go to, że nawet w niedzielę świątynię odwiedzało niewielu wiernych. Tylko ci, którzy faktycznie zasługiwali na wysłuchanie przez Boga. Nie pchali się do niej żądni sensacji emeryci, bardziej od modlitwy zainteresowani tym, którzy z ich nielicznych znajomych doczłapali do kościoła, a którym się to z jakichś powodów nie udało. Nie widział tu zniszczonych przez alkohol mężczyzn, pieniaczy i damskich bokserów, którzy chcieliby za pomocą mszy wyzerować swoje konto, wymazać z niego obrzydlistwa, jakich regularnie dopuszczali się w domu. Nie przychodziły nastolatki, które w tygodniu hańbiły swoje ciała grzesznym nasieniem, a w niedzielę próbowały zmazać je godzinną modlitwą.

Nie widywał tu pseudokatolików, którzy nie zasługiwali na rozgrzeszenie. Którzy samą swoją obecnością wypalali mu źrenice w oczach. Gardził nimi. Szczerze ich nienawidził. Gdyby tylko mógł, odebrałby im prawo do życia.

– Panie Jezu Chryste, ty powiedziałeś swoim apostołom: pokój wam zostawiam, pokój mój wam daję. Prosimy cię, nie zważaj na grzechy nasze, lecz na wiarę swojego Kościoła, i zgodnie z twoją wolą napełniaj go pokojem i doprowadź do pełnej jedności. Który żyjesz i królujesz na wieki wieków.

– Amen!

Dziewczynka wciąż przeszywała go wzrokiem. Czekała na kolejny pokaz. Ale on nie miał ochoty nic jej pokazywać. Zaczęła go irytować. Nie widział już w niej małej Maryjki, tylko wścibskiego bachora, którego matka wysłała pod przymusem na mszę. Nie była niewinną małą katoliczką. Te słodkie oczy, którymi się w niego wgapiała, dał jej szatan. Żeby mamiła nimi i rozpraszała innych, łgała i oszukiwała, niszczyła jedność, którą stworzył Bóg.

Miał ochotę rozłupać jej głowę o ścianę.

– Oto Baranek Boży, który gładzi grzechy świata. Błogosławieni, którzy zostali wezwani na jego ucztę.

– Panie, nie jestem godzien, abyś przyszedł do mnie, ale powiedz tylko słowo, a będzie uzdrowiona dusza moja.

Kiedy zaczął gmerać w kieszeni kurtki, zauważył poruszenie dziewczynki. Wyczuwał jej dziecięce podniecenie, łaknienie rozrywki, jaką mógł jej zaoferować. Słabość, która prędzej czy później obróci się przeciwko niej. Wyciągnął z kieszeni zaciśniętą pięść, niewiele mniejszą od jej głowy. Dziewczynka przewiercała wzrokiem jego dłoń, martwiąc się, że może przeoczyć sztuczkę. Postanowił, że jej nie zawiedzie. Że pokaże jej coś, co ją dogłębnie poruszy.

Rozejrzał się wokół, po czym rozwarł dłoń. Dziewczynka długo wpatrywała się w jej zawartość. Próbowała zrozumieć, na czym polega ten trik. W końcu podniosła na niego wzrok. Dopiero gdy zobaczyła jego wstrętny dziąsłowy uśmiech, zrozumiała, że to nie jest sztuczka.

Wyszła z kościoła zdjęta strachem, z oczami szklącymi się od łez. Rzuciła się pędem przed siebie. Do domu. Byle szybciej, byle dalej od niego. Byle zapomnieć o tym, co zobaczyła.

Nie miała wówczas pojęcia, że ten widok będzie ją prześladował przez wiele lat.

– Niech was błogosławi Bóg wszechmogący, Ojciec i Syn, i Duch Święty.

– Amen!

– Idźcie w pokoju Chrystusa.

– Bogu niech będą dzięki!

1

Minął tydzień od ostatniego mrozu. Zima pozostawiła po sobie jedynie odstręczające pożółkłe zwały śniegu, które piętrzyły się na chodnikach, oraz tysiące nowych dziur wyzierających z jezdni. Nadkomisarz Witold Ptak przyglądał się kołom tonącym w asfaltowych wyżłobieniach i przy każdym wstrząsie zaciskał zęby. Zastanawiał się, dlaczego zawsze po zimie łódzkie drogi wyglądają tak, jakby przez Polskę przeszła wielomiesięczna nawałnica. I dlaczego, choć od ponad dekady jesteśmy w Unii Europejskiej, podpięci do niewyczerpanego cycka unijnych funduszy, nic się nie zmienia. Gdzie podziały się miliony, które miały zostać zainwestowane w modernizację dróg? Ile z nich utknęło w kabzach polityków? I dlaczego ta cholerna Unia na to wszystko pozwala?

– Jak na polu minowym – syknął Witold. – Gapisz się, a mimo to i tak nie masz pojęcia, kiedy urwie ci nogę.

Młodsza aspirant Magda Giętka, która w skupieniu prowadziła samochód, posłała mu kwaśny uśmiech. Z jego miny próbowała wyczytać, czy jest na nią zły. Czy ma do niej żal o to, że wplątała go w nieprzyjemną sytuację. Czy będzie chciał to wykorzystać. Ale z jego pomarszczonej twarzy, z charakterystycznym garbatym nosem i czerwonymi przebarwieniami, ciężko było cokolwiek wyczytać. Prędzej by odgadła nazwę jego ulubionego trunku, niżby się dowiedziała, w jakim jest nastroju.

Choć dzieliło ich ponad dziesięć lat, pod wieloma względami byli do siebie podobni. Wysportowani i szczupli. Raczej poważni niż groteskowi. Surowi. A przede wszystkim nieszczególnie urodziwi. Witolda gubiła sfatygowana gęba i nienaturalnie długi nos. Magda traciła przez szparę między zębami, wyłupiaste oczy i zaniedbane włosy w kolorze siana, które opadając na kościste policzki, dodatkowo wyszczuplały twarz. Gdyby nie widoczna różnica wieku, każdy mógłby ich uznać za parę. Stanowiliby niezauważalny duet: niewzbudzający zdziwienia, nierodzący pytań, nieodznaczający się niczym szczególnym. Niewidzialny. Porażający nijakością.

Wykorzystując kilkumetrowy odstęp, Magda wcisnęła się przed czerwoną toyotę. Dzięki temu zyskali jedną pozycję w wyścigu kulawych żółwi toczonym w sercu miasta. Chwilę później dotarli na wysokość skrzyżowania i zobaczyli niebieskie światła policyjne odbijające się od kamienic. Byli już prawie na miejscu.

– Uratowałeś mi dzisiaj dupę – wypaliła Magda, kiedy zatrzymali się przed przejściem dla pieszych.

– Raz ja ratuję twoją dupę, innym razem ty ratujesz moją, tak to już bywa – odparł beznamiętnie Witold. Jedną dłonią wodził po twarzy, jak gdyby szukał na niej resztek zgolonej rano brody. W drugiej trzymał smartfona, którym nerwowo stukał o kolano.

– Co nie zmienia faktu, że jestem twoją dłużniczką. Sama bym sobie z nim nie poradziła.

– W tej robocie nie ma dłużników – powiedział Witold po dłuższym milczeniu. – Są tylko fajni goście i chuje. Fajnym gościom się pomaga, a chujom nie. Ty wydajesz się fajnym gościem.

Wydajesz się, zanotowała w myślach Magda. Co nie znaczy, że nim jesteś.

– Raczej gościówą.

– Może być gościówą.

– A on? Jemu w końcu też pomogłeś.

Spojrzeli za siebie. Oboje westchnęli. Z tylnego siedzenia dobiegało ciężkie, nieregularne chrapanie.

– Co do niego mam coraz więcej wątpliwości.

Magda przypomniała sobie historie, które opowiadali starsi koledzy z jej poprzedniej pracy. O dziwaku z kryminalnego. Nielubianym, kontrowersyjnym i upierdliwym. A przy tym wyjątkowo inteligentnym i chorobliwie zaangażowanym. O świetnym śledczym, który był wrzodem na dupie zarówno dla przestępców, jak i dla swoich kolegów. O śledczym, który dwa lata temu, po rozstaniu z żoną, rozsypał się na drobne kawałki i w lawinowym tempie zaczął osuwać się na dno.

A teraz ona miała być jego partnerką.

– Czy to prawda, że cierpi na zespół Aspergera?

Witold spojrzał na nią jak na kosmitkę.

– Słyszałaś kiedyś o Trumanie Capote?

– Tak – odparła szybko, mając nadzieję, że Witold nie zechce tego sprawdzić.

– Ja nie słyszałem. Dopiero od niego dowiedziałem się, że to amerykański pisarz, który słynął ze znakomitej pamięci. Podobno zapamiętywał wszystkie przeprowadzane rozmowy. Nie musiał robić notatek. Z nim jest podobnie. Nie wiem, czy zapamiętuje wszystko, co mu ludzie mówią, ale z całą pewnością zapamiętuje sporo. Tak przynajmniej było kiedyś. Przed metamorfozą. – Witold zrobił pauzę, żeby rzucić okiem na czarny ekran milczącego telefonu. – Nie wiem, czy ma zespół Aspergera, czy to tylko jedna z wielu wydziałowych legend, ale podejrzewam, że większość historii, które o nim słyszałaś, została zmyślona.

– A co jest prawdą?

– To, że swoim podejściem do życia potrafi wysysać z innych energię. Jest toksyczny.

– To dlatego zdecydowałeś się na zmianę partnera?

– Ja? – Witold zaśmiał się chrapliwie. – To, że jestem szefem grupy dochodzeniowej, nie znaczy, że odpowiadam za dobór zespołu. Jako prosty policjant mam łapać przestępców, najlepiej jak potrafię. Decyzje kadrowe podejmują nasi specjaliści od zarządzania. Ale gdyby zależało to ode mnie, już dawno nie bylibyśmy partnerami. – Zmierzył Magdę wzrokiem. – To pomysł Szczebiota. Wie, że Kawęcki może dać wydziałowi wiele dobrego. Dlatego próbuje do niego jakoś dotrzeć.

– I liczy na to, że ja w tym pomogę? – zdziwiła się Magda.

– Może.

– Że gdy będzie pracować ze mną, przestanie chlać?

– Tak uważa Szczebiot. Ale moim zdaniem jemu już nikt nie jest w stanie pomóc.

Witold odebrał telefon w chwili, gdy znaleźli się na wysokości kamienicy, do której za kilka minut mieli wejść. Wychyleni do przodu, wpatrywali się przez przednią szybę samochodu w wysokie okna mieszkania na czwartym piętrze. Wraz z nimi robił to tłum gapiów ściśniętych po obu stronach chodnika.

– Wiesz, że Stare Polesie i Centrum to najbardziej niebezpieczne osiedla w Łodzi? – zapytał Witold.

– Specjalnie mnie to nie dziwi – odparła Magda.

– A mimo to ludzie, którzy tu mieszkają, czują się bezpiecznie. Przez to są potencjalnie łatwiejszymi ofiarami niż mieszkańcy miejskich peryferii, ciągle spłoszeni i przekonani, że za chwilę ktoś ich napadnie albo zgwałci. Nie są świadomi, że to w ich getcie czai się największe zło.

– Może to i dobrze. – Poczuła na sobie ciężki wzrok Witolda, ale pozostała skupiona na drodze. – Dzięki temu mniej się stresują.

– Ale żyją krócej.

W ślamazarnym tempie, przedzierając się przez ulicę zastawioną radiowozami, pokonali kilkaset metrów i zjechali na niewielki betonowy parking. Witold wysiadł i przegonił dwóch meneli, którzy próbowali wydębić od niego pieniądze. Przywitał się z pryszczatym, potarganym chłopakiem, który siedział na murku. Zaprowadził go do samochodu.

– Do której masz czas? – zapytał.

– Do dziewiętnastej – odparł chłopak.

Witold spojrzał na zegarek.

– Powinno wystarczyć. Jedyne, co musisz robić, to siedzieć w samochodzie i czekać, aż się obudzi. Wtedy zadzwonisz do mnie i przypilnujesz, żeby nigdzie nie poszedł. Jasne?

Chłopak pochylił się i spojrzał na mężczyznę śpiącego na tylnym siedzeniu. Pokiwał głową.

– Nie da się tego spierdolić – stwierdził Witold, wręczając chłopakowi pięćdziesięciozłotowy banknot. – Chodźmy – zwrócił się do Magdy.

We dwoje ruszyli w stronę kamienicy, a speszony małolat wsiadł do samochodu.

Pierwsi na miejscu zbrodni zjawili się gapie, głównie okoliczne męty, bliżsi i dalsi sąsiedzi, pracownicy pobliskich sklepów. Po nich przybyli przedstawiciele służb, policjanci i ratownicy medyczni. Niedługo później zaczęli pojawiać się dziennikarze.

Redakcja „Expressu Łódzkiego” mieściła się w ścisłym centrum miasta, w jednej z odrestaurowanych kamienic na Piotrkowskiej, dzięki czemu Alicja Mioduszewska była pierwszą reporterką, która dotarła na miejsce. A przynajmniej tak jej się wydawało. Zdążyła zebrać kilka informacji, zanim policjanci zapanowali nad chaosem wokół budynku i na wszystkie pytania zaczęli odpowiadać: „Bez komentarza”. Kiedy kilkanaście minut później funkcjonariuszy oblepili pozostali przedstawiciele mediów, licząc na zdobycie choćby strzępów wypowiedzi, nie byli w stanie uzyskać od nich nic, co dałoby się zacytować.

Alicja przeciskała się wówczas przez tłum gapiów.

Mężczyzna z ogorzałą twarzą i oddechem cuchnącym alkoholem:

– Widywałem ją, pewnie. Nie za często, ale widywałem. Młoda, wysportowana. Jak to mówią, dobrze wyposażona przez naturę. Chyba w miarę normalna, zwyczajna, porządna. Studentka, zdaje się. Co więcej można powiedzieć o człowieku?

Kobieta z fioletowymi włosami tworzącymi parodię irokeza:

– To ta studentka z czwartego piętra? Wydawała się taka spokojna, tajemnicza. Jakby smutna. Albo zamyślona, sama nie wiem. Szkoda wielka. To znaczy szkoda, że to ona. Choć oczywiście byłoby też szkoda każdej innej osoby, którą by to spotkało. Tragedia. Po prostu tragedia.

Mężczyzna z sadłem wylewającym się spomiędzy niezapiętej kurtki:

– To zwykłe kurwisko było. Bo to raz ją widziałem z jakimiś fagasami? Co rusz sprowadzała kogoś do mieszkania. Ta jej koleżanka też. Takie same były. Jeden czort. Może niezbyt poprawne będzie to, co powiem, ale chyba dobrze się stało, wie pani? Dobrze się stało, bo coś takiego nie mogło się ciągnąć w nieskończoność. Tak może uda się jakoś powstrzymać tę zarazę. A pani jak myśli? Coś to pomoże?

Kobieta ze łzami w oczach i makijażem spływającym z twarzy:

– Raz czy drugi widziałam ją w sklepie. To straszne. Taka młoda, grzeczna, uprzejma. Tyle życia miała przed sobą. Gdyby to był ktoś w moim wieku, jakaś pijaczka albo zła matka, toby nie było tak żal. Ale ona? Dwudziestoletnia dziewczyna? Boże kochany! Ja się teraz będę bać swoje dzieci na dwór wypuszczać, bo jeszcze ktoś je pozabija. W łeb da i będzie po wszystkim. I będzie koniec.

Alicja nie po raz pierwszy się przekonała, że ludzie to w zdecydowanej większości wariaci chorobliwie żądni sławy, choćby minimalnego zainteresowania ze strony jakiejś obcej osoby, albo panicznie bojący się wszystkiego, czego nie znajdują w swojej szarej codzienności. Tylko przez chwilę się łudziła, że znajdzie kogoś, kto powie jej coś, co będzie nadawało się do publikacji. Cokolwiek. Ale ludzie, którzy upierali się, że znali ofiarę, nie potrafili określić jej wieku ani opisać wyglądu. Jedni nie wierzyli, że ktoś mógł ją zamordować, inni bez zająknięcia wymieniali całą listę sprawców. Niektórzy traktowali język polski jako narzędzie służące wyłącznie do oddzielania rzucanych wściekle kurew. Z gburowatego bełkotu polskiej tłuszczy wyłaniał się dołujący obraz nizin społecznych, stworzonych z konfabulantów, pieniaczy i wypłoszów. Jedni nienawidzili drugich. Wszyscy nienawidzili wszystkich.

Muszę się stamtąd wydostać, pomyślała Alicja, zanim ten rozemocjonowany motłoch odbierze mi chęć do życia.

Szybkim krokiem pokonała kilkaset metrów i weszła do pierwszej kawiarni, na jaką trafiła po drodze. Zanim zamówiła kawę, poprosiła barmana o hasło do Wi-Fi. Zajęła miejsce przy najbliższym wolnym stoliku i wyciągnęła laptopa z torby. Pospiesznie spisała kilka informacji i zadzwoniła do Piotrka Wochyńskiego, który pełnił w niedzielę dyżur w internetowej redakcji „Expressu”.

– Właśnie wysyłam ci dwa maile. W pierwszym znajdziesz krótkie wprowadzenie do sprawy, kilka faktów, które udało mi się ustalić, i wypowiedź policjanta, który zdążył cokolwiek powiedzieć, zanim starsi koledzy zatkali mu usta. Dasz radę to dodać do newsa?

– Jasne – odparł lapidarnie Piotrek.

– W drugim mailu znajdziesz kilka zdjęć budynku, w którym doszło do zabójstwa. Robiłam je w pośpiechu i przy słabym oświetleniu, więc na jedynkę żadne z nich się nie nadaje. Warto je jednak wstawić do materiału.

– Pewnie. Poczekaj chwilę – powiedział Piotrek i zamilkł, żeby porozumieć się z kimś z redakcji. Po chwili oznajmił: – Zaraz do ciebie oddzwonię.

Dwie minuty później telefon Alicji zawibrował. Podniosła go ze stołu i zaklęła. Na wyświetlaczu pojawił się numer Kornelii Lemiesz, szefowej działu miejskiego i zastępczyni redaktora naczelnego. A przy okazji jedynej osoby w redakcji, której Alicja szczerze nie znosiła.

– Musimy popracować nad twoim tytułem – powiedziała na powitanie Kornelia.

– Dlaczego?

– Jest słaby.

Alicja zacisnęła dłoń na gorącej filiżance.

– Nudny. Nijaki. Lead zresztą też. Potrzebujemy kilku mocnych określeń, które wciągną czytelnika do gry.

– „Zabójstwo” jest według ciebie słabym określeniem, nie wciąga do gry? – zapytała, starając się zatuszować frustrację.

– Musimy to zmienić, w takiej formie tego nie puszczę. Zredaguję twój tekst, a ty postaraj się dowiedzieć czegoś więcej o sprawie.

Rozłączyła się.

Alicja wiedziała, w jaki sposób pracuje Kornelia i czym skończy się jej ingerencja w tekst. Zadzwoniła do Piotrka.

– Przepraszam – wymamrotał szeptem. – Doskoczyła do mnie, gdy tylko się zorientowała, że rozmawiam z tobą.

– Nie ma sprawy, znam ją nie od dzisiaj. Mam tylko jedną prośbę – powiedziała. – Usuniesz moje nazwisko z tekstu?

– A co, wstydzisz się swojej pracy?

– Nie swojej. Jej.

Zapłaciła za niewypitą kawę, spakowała komputer do torby i wyszła z kawiarni.

Potworny ból głowy przywrócił Tomka Kawęckiego do życia. Suchość w ustach ledwo pozwalała mu przełknąć ślinę. Gdy ją przeciskał przez ciasny, uzbrojony w kolce przełyk, czuł się tak, jakby mu ktoś rozcinał nożem gardło. Musiało upłynąć kilkadziesiąt sekund, zanim na spuchniętej wardze wyczuł skrzepniętą krew i rozpoznał znajomy smak wymiocin.

Otwierał oczy i ponownie je zamykał, silnie zwierając przy tym powieki. Miał nadzieję, że zdoła dzięki temu przenieść rozrywający czaszkę ból na inne części ciała, na ramiona lub ręce, a przy odrobinie wysiłku nawet na nogi. Kiedy przyzwyczaił się do cierpienia, począł rejestrować niewyraźne obrazy wyłaniające się z migawek. Próbował wędrować wzrokiem po klaustrofobicznym pomieszczeniu, w którym go umieszczono. Zaczynał reagować na bodźce słuchowe. Radio. Serwis informacyjny. Łódź. Zabójstwo. Strzępy informacji wpadały do jego świadomości, ale po chwili się ulatniały, a on tracił przytomność i zapadał w sen.

Po jednym z przebudzeń poczuł niespodziewany przypływ energii. Wspierając się na rękach, podniósł się z kanapy. Dopiero wtedy się zorientował, że nie leży w pomieszczeniu, tylko w samochodzie. I że na przednim siedzeniu pojazdu jest jakiś człowiek. Widział go jednak jak przez mgłę. Opuścił więc głowę, skupiając wzrok na umazanych wymiocinami spodniach.

– Obudził się.

Kawęcki ponownie uniósł swój ołowiany łeb. Długowłosa, potargana istota z pryszczami na twarzy przyglądała mu się z lękiem, przyciskając do ucha telefon. Rozmawiając, a właściwie słuchając rozmówcy, usilnie próbowała wyciągnąć coś z kieszeni. W końcu wyjęła kluczyki i włożyła je do stacyjki. Czekała na kogoś, nerwowo wyglądając przez uchylone okno samochodu. Kawęcki nie potrafił rozpoznać po głosie, czy to kobieta, czy zniewieściały mężczyzna.

Ale zrozumiał, co się stało. A w zasadzie – co się nie wydarzyło. Nie umarł. I nie zanosiło się na to, żeby miał umrzeć niebawem.

A to martwiło go najbardziej.

Kiedy ktoś pytał Witolda Ptaka o najstraszniejszą rzecz, z jaką spotkał się w pracy, on za każdym razem relacjonował tę samą historię.

Opowiadał o tym, jak jednego ze swoich pierwszych dni w policji, na początku lat dziewięćdziesiątych, wraz z partnerem Władysławem Górą, dobijającym pięćdziesiątki grubasem z esbecką przeszłością, wylądował w niedawno wybudowanym bloku na Teofilowie. Wszystko było w nim nowe: począwszy od domofonu przez śnieżnobiałą klatkę schodową, w której nadal pachniało farbą, na drzwiach antywłamaniowych skończywszy. Nawet mieszkańcy bloku wydawali się zupełnie nieużywani. Idealny obraz psuł jedynie zamek w drzwiach do mieszkania pod trójką, który wyglądał jak po interwencji domorosłego MacGyvera.

Opowiadając tę historię, Witold zawsze podkreślał, że gdy weszli do środka, omal nie podeptali zwłok. Mężczyzna, którego ciało blokowało wejście do mieszkania, miał na sobie białą koszulę, zaprasowane w kant spodnie i nienaganną fryzurę. W zasadzie od razu można było go kłaść do trumny. Podobnie jak jego żonę. Leżała kilka metrów dalej, ubrana w elegancką garsonkę, czarne rajstopy i buty na obcasie. Z jedną ręką wyciągniętą wzdłuż tułowia, a drugą uniesioną nad głową, przypominała kraulistkę. Natomiast w pokoju, do którego wstępu broniła drewniana kotara, znajdowało się ich dziecko. Maleńkie, najwyżej kilkutygodniowe. Do tego stopnia jeszcze nieukształtowane, że Witold i Góra nie potrafili określić jego płci. Wiedzieli tylko, że nie oddycha. Najprawdopodobniej od dawna.

Ale to nie ciała, na które natrafili w mieszkaniu, były w tym wszystkim najgorsze. Nie to, że po przepracowaniu zaledwie kilku tygodni w policji natknął się na martwego noworodka, największy koszmar każdego policjanta. Najgorsze było to, że mieszkanie wydawało się sterylne. Nie unosił się w nim fetor rozkładających się zwłok, fekaliów i Bóg wie czego jeszcze, tylko owocowy zapach środków czyszczących. Meble i podłogi pachniały cytrynowym płynem do mycia drewna, a łazienkę wypełniała intensywna woń kostek zapachowych. Stojące na szafce buty były nawoskowane czarną pastą. Wszystkie ubrania leżały na dnie szafy w identycznych kupkach, jak gdyby miały zaświadczyć o czyjejś pedantycznej dewiacji. Ale najgorszy był salon. To tam, w jego centralnym punkcie, znajdowało się kilkanaście fotografii noworodka, oprawionych w jednakowe białe ramki i w równych odstępach zawieszonych na ścianie.

Kiedy jednak Witold stał w przedpokoju mieszkania na Próchnika i ściskał w zębach niezapalonego papierosa, nie był pewien, czy nadal będzie opowiadał tę historię.

Bo właśnie zdobył lepszą.

– Telefon.

– Co?

Magda Giętka wycelowała w Witolda palcem.

– Telefon ci dzwoni. Odbierz.

Jej słowa dotarły do niego z dużym opóźnieniem. W końcu zdjął lateksowe rękawiczki, rozsunął suwak papierowego kombinezonu ochronnego, który musiał na siebie założyć, żeby móc obejrzeć miejsce zbrodni, i zanurkował do kieszeni. Przez dobre kilka sekund wpatrywał się w wyświetlacz telefonu. Przez kilka kolejnych obracał trzymanego w ustach papierosa, bezmyślnie wpatrując się w Magdę. Był blady. Bardziej niż ściany mieszkania na Teofilowie, do którego przed laty wparował z tłustym esbekiem, aby podziwiać efekty rozszerzonego samobójstwa.

– Aż tak źle? – zapytała Magda, która w pośpiechu wciskała się w kombinezon.

– Gorzej.

Witold wyciągnął w końcu papierosa z ust. Ścisnął go w dłoni.

– Nie wchodź tam – powiedział.

– Muszę. Taka praca. Poza tym nieźle się nakombinowałam, żeby ubrać się w to cholerstwo.

Witold wyciągnął rękę. Zagrodził Magdzie drogę.

– Kiedyś mi za to podziękujesz – powiedział.

Magda zatrzymała się i spojrzała na niego. Nie żartował. Ale ona też nie. Chwyciła jego rękę i powoli ją opuściła.

– Nie będę musiała. A przynajmniej nie za to.

Tomek Kawęcki długo gmerał w kieszeniach spodni. W końcu wyciągnął z jednej garść papierków, parę monet, banderolę po wódce i kilka połamanych, sypiących tytoniem papierosów. W drugiej znalazł jedynie puste pudełko po zapałkach i dziurę, przez którą musiała się ulotnić większość zawartości.

– Masz ogień? – wycharczał, po raz pierwszy od wielu godzin wydobywając głos z gardła.

– Tu nie wolno palić.

Policjant popatrzył na pryszczatą twarz nastolatka przypiętą do zbyt dużej głowy, którą z trudem utrzymywało wątłe ciało.

– Przecież to nie twój samochód.

– Skąd wiesz?

– Widziałeś kiedyś faceta, który we własnym samochodzie siedziałby na miejscu pasażera?

Kawęcki obnażył udawaną pewność siebie chłopaka. Małolat niemal zapadł się w sobie.

– Tym samochodem jeździ kobieta. Mężczyźni nie wieszają misiów pod lusterkami i nie przypinają futrzanych breloków do kluczyków. Chyba że są pedałami. – Kawęcki uchwycił w lusterku wzrok chłopaka. – Jesteś pedałem?

– Nie jestem.

– A mówisz i wyglądasz jak pedał.

Małolat milczał, bojąc się cokolwiek powiedzieć. Miał pilnować cywilizowanego człowieka z problemem alkoholowym. Niegroźnego i małomównego. Tymczasem wpatrywał się w niego agresywny brudas przypominający narkomana na głodzie. Można było się po nim spodziewać okropnych rzeczy. Również tego, że za chwilę się na niego rzuci i rozłupie mu głowę o kierownicę. Zastanawiał się, czy Witold nie wrobił go w pilnowanie jakiegoś przestępcy.

– Ile masz lat? – zapytał Kawęcki.

– Dziewiętnaście.

– Niewykluczone, że jeszcze nie jesteś świadomy swojej orientacji. Chłopaki w twoim wieku, zamiast rozmawiać, obrzucają się gównem. Wyzywają się od ciot i wyliczają, kogo i ile razy dymali Murzyni. Nakręcają się wzajemnie, tworząc środowisko, w którym posuwający się faceci uchodzą za największych zwyrodnialców. Może się okazać, że odrzucasz swój homoseksualizm podświadomie, byle nie być zgnojonym przez otoczenie.

– Nie jestem pedałem!

Podnosząc głos, chłopak odzyskał pewność siebie. Witold by mi tego nie zrobił, pomyślał. Nie zostawiłby mnie z jakimś pieprzonym zbirem.

– Nieważne. Mówisz, że nie palisz?

– Nie.

– A potrafisz uruchomić zapalniczkę samochodową?

– Tu nie ma zapalniczki.

– A co jest?

– Transmiter.

– Co?

– Transmiter. Można do niego podłączyć pendrive’a lub kartę SD. To CQ-118, jeden z najtańszych transmiterów na rynku. Obniża jakość dźwięku, generuje szumy i trudno go wyregulować. Dokąd idziesz?

Tomek Kawęcki uchylił drzwi i zaczął przesuwać zbolałe ciało w stronę wyjścia. W głębokim poważaniu miał parametry urządzenia, które bezprawnie zajęło miejsce zapalniczki samochodowej. Interesowało go jedynie, jak zdobyć ogień.

Kiedy wydostał się z pojazdu, nie żałował trudu, jaki go to kosztowało. Późne promienie słoneczne przebijały się przez chmury, rozświetlały betonowy parking i tłumiły typową późnozimową ponurość. Przypomniał sobie studenckie czasy, kiedy we wczesnych godzinach porannych przedzierał się przez centrum miasta. Zamroczony alkoholem, chłonął pierwsze symptomy wiosny. Lubił nietrzeźwość. Stan beztroski, pogardy dla lęków i przeciwności losu, spychania w odmęty świadomości obaw o teraźniejszość i przyszłość. Dlatego żałował, że od kilku lat tak rzadko bywał wstawiony. Że od niezachwianej trzeźwości przechodził od razu do stanu podłego i posępnego upojenia. Że tak gwałtownie zatapiał się w rynsztokową rzeczywistość.

– Masz ogień? – zaczepił jednego z dwóch siedzących na chodniku meneli.

Obdartus pokręcił głową, co nie musiało oznaczać, że nie ma ognia. Mógł po prostu nie zrozumieć pytania.

– A ty? – zapytał Kawęcki drugiego męta.

– Może mam, a co? – wychrypiał tamten głosem zwiastującym raka krtani.

– Chciałem ci zaproponować układ. Dasz mi ogień, a ja dam wam po papierosie.

Kawęcki pochylił się, z trudem utrzymując równowagę, i pokazał parze bezdomnych zawartość swojej dłoni. Menele zerknęli zachłannie na wymięte kawałki papierosów i szybko porozumieli się spojrzeniami. Jeden z nich zanurkował do kieszeni i wyjął pudełko zapałek.

– Dawaj – powiedział.

Obaj bezdomni i policjant rozsiedli się na murku i w milczeniu palili coś, co kiedyś musiało być papierosami. Na pierwszy rzut oka wyglądali na ludzi tego samego sortu, fabrycznie uszkodzonych i skazanych na błyskawiczną eksploatację. Różnili się tylko sposobem palenia. Bezdomni zaciągali się zachłannie, co rusz pokasłując i spluwając wpadającymi im do ust drobinami tytoniu. Kawęcki palił wolniej, z namaszczeniem wciągając dym w płuca i powoli go wypuszczając. Przypominał arystokratę, który przypadkiem trafił na ulicę.

W pewnym momencie na ramieniu Kawęckiego wylądowała ciężka ręka i pociągnęła go za sobą. Zanim się zorientował, co się stało, ponownie znalazł się na tylnym siedzeniu auta, z nowym guzem na głowie. Tyle że tym razem w towarzystwie rozwścieczonego Witolda Ptaka.

– Co ty, kurwa, wyprawiasz! – pieklił się Witold.

Zacisnął pięść i złożył się do uderzenia, ale nie wyprowadził ciosu. Rozprostował palce, a po chwili zacisnął je ponownie na zagłówku fotela. Jeszcze długo po tym, jak go puścił, widniały na nim deformacje spowodowane przez jego stalowy uścisk.

– Masz w ogóle pojęcie, co się stało?

– Zgubiłem papierosa. Podejrzewam, że jesteś za to przynajmniej częściowo odpowiedzialny.

– Nie zgrywaj się. Pamiętasz cokolwiek?

Kawęcki skrzywił się w głupkowatym uśmiechu.

– Jaka jest ostatnia rzecz, którą pamiętasz?

– „Kiedy wypijam ostatni kieliszek, wtedy piję tym bardziej, ponieważ ostatniego kieliszka nie wypiłem nigdy”¹ – wybełkotał w afektowany sposób Kawęcki.

Witold opuścił szybę i zapalił papierosa.

– Tu nie wolno palić. – Małolat wciąż zasiadał na przednim siedzeniu, przysłuchując się mężczyznom, którzy zapomnieli o jego obecności.

– Wyjdź, proszę, zanim dam ci w łeb za to, że pozwoliłeś mu wysiąść – powiedział Witold, rzucając chłopakowi ukradkowe spojrzenie spod pomarszczonego czoła.

Małolat błyskawicznie ulotnił się z auta.

– Nie chcesz być poważny? Nie szkodzi. Ja będę. Opowiem ci, co się stało. Nie będzie to jednak historia o tobie. Opowiem ci o dziewczynie, której poćwiartowane ciało właśnie widziałem.

Witold osiągnął swój cel. Z twarzy Kawęckiego zaczął się zsuwać irytujący uśmiech.

– Kilkaset metrów stąd, w kamienicy na Próchnika, znaleźliśmy martwą kobietę. Ktoś ją zaszlachtował. Choć nie wiem, czy „zaszlachtował” to odpowiednie słowo – powiedział Witold. – Jej ciało było w kawałkach. Kilkunastu. Ktoś porąbał ją siekierą.

Kawęcki milczał. Jego obolała głowa wolno przetwarzała przyswojone przed chwilą informacje.

– Daj mi papierosa – poprosił po chwili.

– Nie, nie będziesz teraz palić. Za półtorej godziny ma się odbyć konferencja prasowa. Po niej mamy zebranie, na którym Szczebiot uformuje grupę śledczą. Spróbuję je przesunąć, a ty doprowadzisz się do porządku. W bagażniku masz czyste ubrania i przybory kosmetyczne. Odśwież się i przebierz. Kup sobie coś do jedzenia. W drodze na komendę opowiem ci, co wiadomo o zabójstwie.

– Jak się nazywa ta kobieta?

– Martyna Bułecka.

Tomek Kawęcki skinął powoli głową i wyciągnął rękę po banknot, który Witold wydobył z portfela.

– Jesteś mi winny pięćdziesiąt złotych, które zapłaciłem temu gówniarzowi, żeby cię pilnował. I dwadzieścia złotych, które daję ci teraz. Oraz flaszkę, za fatygę. Ale jeśli kupisz za te pieniądze wódkę zamiast jedzenia, nie będziesz musiał mi nic oddawać, ponieważ urwę ci łeb. Rozumiesz?

– Kupię papierosy i wodę.

– Nie kupuj szlugów – powiedział Witold, wyrzucając przez okno wypalonego do połowy papierosa. – Nie słyszałeś młodego? Tu się nie pali.

– A czyj to samochód?

– Magdy. Zacznij się do niego przyzwyczajać.

Menedżer powinien delegować zadania i efektywnie rozdzielać pracę.

Menedżer powinien umiejętnie zarządzać czasem, zarówno swoim, jak i pracowników, którzy mu podlegają.

Menedżer powinien ufać podwładnym.

Mariusz Szczebiot wściekał się, przypominając sobie teorie, które zapamiętał z jednej z wielu książek dotyczących zarządzania i przywództwa. Zaczytywał się w nich od kilku miesięcy, choć właściwie nie wiedział, czy ma to jakikolwiek sens. Z każdą książką nabierał przekonania, że piszą je niekompetentni cwaniacy nastawieni na łatwy zarobek. Wypisują rady coachów i ekspertów od zarządzania, które ich zdaniem mają uniwersalne zastosowanie. Tymczasem, jak uważał Szczebiot, żadna rada nie może go mieć, ponieważ wszędzie tam, gdzie czynnik ludzki odgrywa choćby minimalną rolę, teorie biorą w łeb. A rzeczywistość zawsze przynosi rezultat gorszy od spodziewanego.

Dlatego w życiu Mariusz Szczebiot uznawał tylko dwie teorie, których nie znalazłby w żadnym menedżerskim podręczniku: Jeśli chcesz, żeby coś zostało zrobione dobrze, zrób to sam. I nigdy nie ufaj ludziom.

Naczelnik Wydziału Kryminalnego Komendy Wojewódzkiej Policji dreptał po korytarzu, nerwowo zerkając w kierunku schodzących się do budynku dziennikarzy. Co kilkanaście sekund przyciskał do ucha telefon, a następnie, zdenerwowany, wpychał go z powrotem do kieszeni. Konwulsyjnie poprawiał swoją nienaganną fryzurę – krótko ostrzyżone czarne włosy z niewielką, lekko podniesioną grzywką – i strzepywał niewidzialne okruchy z munduru. Nie miał pojęcia, co zrobić z rękoma, które zdawały się służyć mu wyłącznie do ściągania spojrzeń zdezorientowanych kolegów. Już nawet nie łudził się, że podczas konferencji prasowej zdoła zapanować nad stresem. Miał jedynie nadzieję, że przed tą bandą żądnych sensacji pajaców nie skompromituje się do reszty.

Kiedy zobaczył na korytarzu Witolda Ptaka, momentalnie ruszył w jego stronę. Wskazał mu palcem puste pomieszczenie, w końcu znajdując jakieś zastosowanie dla swoich rąk. Będąc już poza zasięgiem wzroku pozostałych policjantów, wręczył Witoldowi zadrukowaną do połowy i złożoną we czworo kartkę.

– To jest treść komunikatu, który przedstawimy mediom – oznajmił.

Witold rozłożył kartkę i szybko przebiegł ją wzrokiem.

– Poważnie?

– Tak.

– Ale przecież tu nie ma żadnych informacji. Niczego się nie dowiedzą.

– A czy zależy nam, żeby dużo wiedzieli? Jeśli ludzie się dowiedzą, że jakiś psychopata zaszlachtował atrakcyjną dziewczynę, zlecą się sępy i zaczną dziobać. Przez kilka dni będą nas zamęczać wszystkie ogólnokrajowe telewizje. A to sprawi, że góra zacznie jeszcze mocniej naciskać, żebyśmy szybko rozwiązali sprawę. Tego nie chcemy. To znaczy chcemy szybko rozwiązać sprawę, ale nie chcemy, by wywierano na nas nacisk.

Szczebiot zrobił kilka kroków w miejscu, po czym poluzował krawat. Pocił się, jakby był na bieżni.

– Jesteś pewien, że to dobra strategia?

– Gdybyśmy wszystko dali im od razu, toby nas rozszarpali. Dlatego musimy dozować wiedzę. Codziennie będziemy podrzucać strzępy informacji, powoli oswajając ich z tym, co się wydarzyło. Rozumiesz?

Witold wsparł się pod boki i głośno sapnął, okazując w ten sposób dezaprobatę wobec władczego tonu szefa. Niektórzy w wydziale mówili, że Szczebiotowi nie służy władza, którą dostał wraz z objęciem funkcji naczelnika. Sprawiła, że stał się arogancki, nieuprzejmy, nieufny i z jakiegoś powodu przekonany o swojej wyższości nad niedawnymi kolegami, często starszymi od niego. Inni twierdzili, że zawsze taki był. Tyle że ukrywał to pod fasadą nieszczerego uśmiechu i poufałego klepania po plecach. Witold zaliczał się do tych drugich.

– Widziałeś kiedyś coś podobnego? – zapytał Szczebiot, próbując zmienić temat. – To nieludzkie. Ten pokój wyglądał jak ubojnia.

– Wiem, jak wyglądał – odburknął Witold. – Właśnie próbuję wyrzucić ten widok z pamięci.

– Czy mamy DNA sprawcy?

– Prawdopodobnie tak.

– Prawdopodobnie?

– Musimy poczekać na analizę nasienia znalezionego w pochwie ofiary. Nie zdziwiłbym się, gdyby w tym chaosie zostało zanieczyszczone czymś, co nie pozwoli dokonać odczytu.

Naczelnik ze zrozumieniem pokiwał głową, po czym zerknął na zegarek. Do rozpoczęcia konferencji zostało piętnaście minut. Czuł, że coraz mocniej pocą mu się dłonie.

– Gdzie jest Kawęcki? – zapytał.

– Trudno powiedzieć – odparł Witold. – Ostatni raz widziałem go godzinę temu.

– Dlaczego nie było go na miejscu zbrodni?

– Był, ale ulotnił się, zanim przyjechałeś. Już ci to mówiłem.

– Mówiłeś też, że pojechał coś sprawdzić. Coś, co nie może czekać. I nie powiedział, co to takiego?

– Nie.

– A ty nie byłeś na tyle ciekawy, żeby go o to zapytać?

– Wiem, kiedy nie warto zadawać mu pytań.

Witold włożył ręce do kieszeni i wymacał palcami wygniecioną paczkę papierosów. Miał ochotę zapalić. Najlepiej dwa naraz. Tak, by każde zaciągnięcie raniło jego płuca i wyżerało wszystko, co znajduje się na drodze łączącej je z ustami. Wiedział, że Szczebiot przejrzał jego kłamstwa i że z trudem się powstrzymuje, by mu tego nie wygarnąć.

– Znowu zaczął chlać? – zapytał naczelnik.

– Nic mi o tym nie wiadomo.

Witold przypomniał sobie, jak kilka godzin wcześniej trzymał głowę Kawęckiego, żeby nie zakrztusił się rzygami. Jak wpychał jego bezwładne ciało na tylne siedzenie samochodu.

– Dzisiaj wydawał się trzeźwy – dodał.

Szczebiot ponownie zerknął na zegarek. Dwanaście minut. Nie miał czasu martwić się ewentualną kompromitacją podwładnego, kiedy wielkimi krokami zbliżała się jego własna.

– Dopilnuj, żeby przyszedł na jutrzejszą odprawę. Trzeźwy. W przeciwnym razie wykluczę go ze śledztwa.

Może tak byłoby lepiej, pomyślał Witold, kierując się do wyjścia.

Tomek Kawęcki patrzył, jak pod jego stopy spływa mocz ściekający z tylnej ściany nieczynnego kiosku. Zapiął rozporek, mocując się z guzikami. Schylił się po stojącą obok powstałej właśnie kałuży puszkę piwa i opróżnił ją kilkoma haustami. Beknął, uwalniając smród strawionego alkoholu i taniej zapiekanki, którą zjadł kilka minut wcześniej. Po raz pierwszy tego dnia mógł powiedzieć, że czuje się przyzwoicie. A przynajmniej nie tak, jakby pod wpływem najdrobniejszego ruchu miał się rozpaść na kawałki.

Zapalił papierosa. Z kieszeni lekkiej wiosennej kurtki, której nie widział od przynajmniej kilku lat i nie pamiętał, w jaki sposób znalazła się na jego grzbiecie, wyciągnął telefon z popękanym wyświetlaczem. Miał siedemnaście nieodebranych połączeń, większość od Magdy i Szczebiota. Otrzymał też jednego esemesa. Od Witolda.

Próbowałem przekonać Szczebiota, że pojechałeś sprawdzić coś, co ma związek ze sprawą. Nie uwierzył mi. Odprawa rozpoczyna się o ósmej. Przeczytaj raport, który Ci wysłałem, i przyjdź na nią przygotowany. A przede wszystkim zacznij odbierać ten jebany telefon.

Kawęcki rzucił niedopałek pod nogi. Włożył do ust gumę do żucia i zaczął ją energicznie przeżuwać. Obmacał kieszenie, upewniając się, że ma odznakę i dokumenty, po czym ruszył w kierunku ulicy Próchnika.

Kamienica niczym się nie wyróżniała. Przed laty wraz z sąsiadującymi z nią budynkami musiała stanowić bardzo atrakcyjną lokalizację w tętniącej rytmem robotniczego życia Łodzi. Usytuowana była zaledwie kilkaset metrów od Piotrkowskiej, towarzyskiego i kulturalnego centrum miasta, nieopodal zakładów włókienniczych i wystawnych domów wielkich fabrykantów. Ale ślady świetności tego miejsca zostały skutecznie zatarte. Zmył je kryzys i upadek przemysłu włókienniczego. Resztę zadeptali dawni robotnicy, biedujący, głodni, częściej wybierający się do monopolowego niż do pracy. Gustowne elewacje niszczały, a jedyne zabiegi renowacyjne prowadzili młodzi gniewni, szalikowcy albo zwykli dresiarze, zostawiając na ścianach bezmyślne bazgroły lub odciski butów. Na niegdyś urokliwych balkonikach dziś wisiały sprane prześcieradła, postrzępione obrusy i podarte portki.

Policjanci znali takie miejsca zbyt dobrze. To tu byli wzywani przez mieszkańców zaniepokojonych odgłosami dochodzącymi zza ścian. Zazwyczaj przyjeżdżali do awantur domowych, mężów tłukących żony, konkubentów gwałcących konkubiny albo pozwalających na to innym w zamian za pieniądze. Przyjeżdżali do mężczyzn i kobiet trzymających papierosy w dziurach pomiędzy połamanymi zębami, spluwających i smarkających na podłogę. Do humanoidalnych stworów, którym ewolucja wyrządziła psikusa, w równym stopniu upodabniających się do ludzi, jak do wstrętnych elewacji budynków, w których przyszło im dogorywać.

Ale oprócz nich w tego typu budynkach mieszkali młodzi łodzianie i przyjezdni z pobliskich wsi. Zazwyczaj bardziej zagubieni od lokalnych mętów. A przy tym piekielnie zdolni. Zawieszeni między Akademią Muzyczną, filmówką i Akademią Sztuk Pięknych. Podróżujący po świecie, znający języki obce, rozsmakowani w kulturze. Z premedytacją przedkładający złożoność nad prostotę. Celowo wynajmowali jamy w takich kamienicach, ponieważ chcieli żyć blisko centrum, miejscowego elementu i miejskiego folkloru. W gnijącym sercu miasta odnajdywali piękno, które kryło się głęboko pod powłoką kurzu, brudu i marazmu.

Być może dwudziestoczteroletnia Martyna Bułecka była jedną ze zbłąkanych dusz, które w łódzkim piekle szukały sensu życia, a znalazły niewyobrażalne cierpienie. Tego Tomek Kawęcki zamierzał się dowiedzieć. Na razie znał tylko jej imię, nazwisko i adres.

Budynek, w którym mieszkała ofiara, opustoszał dopiero kilkanaście minut po północy. Wtedy pracę zakończyli lekarz medycyny sądowej, policyjni technicy i funkcjonariusze, którzy przez kilka godzin przesłuchiwali sąsiadów i potencjalnych świadków. Przed kamienicą kręcił się jeden policjant. Maszerował w tę i z powrotem, robiąc, co tylko się da, żeby zbytnio nie zmarznąć. Kawęcki machnął mu przed nosem legitymacją policyjną i pewnym krokiem wszedł do budynku.

Martyna Bułecka wynajmowała mieszkanie na ostatnim, czwartym piętrze kamienicy. Prowadziły do niego betonowe schody i szerokie korytarze, w których dobrze niósł się dźwięk. Sąsiedzi musieli wyraźnie słyszeć wszystkie stąpnięcia, kaszlnięcia i krzyki, zwłaszcza że drewniane drzwi broniące dostępu do większości mieszkań nie wyglądały na dźwiękoszczelne. To samo tyczyło się wejścia do lokum Martyny Bułeckiej, przed którym rozpościerała się biało-niebieska taśma odgradzająca z napisem POLICJA, który niemal zlewał się z bliźniaczym nadrukiem na kamizelce siedzącego obok policjanta.

– Komisarz Tomasz Kawęcki.

Młody policjant rzucił mu podejrzliwe spojrzenie, a potem przyjrzał się jego legitymacji policyjnej. Szukał podobieństw między człowiekiem ze zdjęcia a wrakiem mężczyzny, który się przed nim zameldował.

– To zdjęcie sprzed kilku lat. Tutaj bardziej przypominam siebie. – Kawęcki podał policjantowi dowód osobisty. – Czas nie jest dla mnie łaskawy – powiedział.

Policjant przeniósł wzrok na listę osób uprawnionych do wejścia do mieszkania. W końcu oddał Kawęckiemu legitymację i dowód, a z obszernej torby wydobył kombinezon ochronny.

– Proszę to założyć, komisarzu. Technicy nie zdążyli zająć się dzisiaj wszystkim. Dokończą jutro.

– A co już zrobili?

– Na pewno zabrali zwłoki.

Kawęcki wciskał się w papierowy strój, starając się wykonywać jak najmniej ruchów, aby nie rozpylać fetoru swojego ciała. Młody policjant przyglądał mu się uważnie, zastanawiając się, czy wpuściwszy pijanego komisarza na miejsce zbrodni, zasłużył na większy gniew przełożonych, niż gdyby zabronił mu tam wstępu.

– Będzie mi to potrzebne? – zapytał Kawęcki, wskazując na opakowanie maści mentolowej, które leżało w torbie.

– Jeżeli przeszkadza panu zapach krwi, to tak.

– Uwielbiam go. Zwłaszcza o poranku.

Młody odpowiedział mu wymuszonym uśmiechem, podając listę do podpisania. Potem zszedł na półpiętro.

Kawęcki wszedł do mieszkania, schylając się pod policyjną taśmą, i zapalił światło. Kiedy tylko znalazł się w środku, w nozdrza uderzyła go charakterystyczna metaliczna woń. Rozejrzał się po przedpokoju, starając się nie zaglądać do pomieszczenia, w którym, jak wywnioskował z rozstawu policyjnych oznaczeń, jeszcze niedawno znajdowały się zwłoki. Najpierw jego uwagę przykuła okrągła plama na zniszczonej brązowej wykładzinie, prawdopodobnie po wymiocinach, a potem stojąca przy drzwiach wejściowych szafka na buty, na której równo ustawiono cztery pary damskich pantofli. Podniósł pierwszą z nich i przyjrzał się podeszwom. Były czyste. Czyste letnie buty pod koniec mroźnej zimy. A nad nimi pusty wieszak na kurtki i opróżniona z ubrań szafa.

Patrząc przed siebie, Kawęcki ruszył w głąb wąskiego przedpokoju. Mieszkanie nie było duże, najwyżej trzydziestokilkumetrowe, za to wysokie, jak w większości łódzkich kamienic. Wyremontowane i odświeżone mogłoby wyglądać ładnie, ale najwyraźniej nikt w nie od lat nie inwestował. Mimo to wydawało się wyjątkowo zadbane. Nic nie wskazywało na to, że parę godzin wcześniej przewinęło się przez nie kilkanaście osób w kombinezonach ochronnych. To znak, że technicy i policjanci dobrze wykonali swoją pracę.

Na końcu mieszkania znajdowało się małe kwadratowe pomieszczenie, zapewne należące do współlokatorki zamordowanej dziewczyny. Zdecydowanie różniło się od przedpokoju. Pełno w nim było drobiazgów i szpargałów, gęsto poupychanych w szafkach i zajmujących większość jednego biurka. Drugie, dostawione obok, było puste. Na niedokładnie zasłanym łóżku leżała sterta ubrań oraz pościel. Obok niego stała niedomknięta szafa. Gdy Kawęcki rozsunął drzwi, wysypało się z niej kilka par czarnych kozaków i parę kurtek. Pewnie zawartość wieszaków i szafki z przedpokoju. Na parapecie ledwo mieściły się doniczki z różnokolorowymi kwiatami.

Wrócił na korytarz i zajrzał do łazienki. Gdy włączył światło, zobaczył idealnie wysprzątane pomieszczenie. Pochylił się, żeby podnieść klapę toalety. Poczuł silny chemiczny zapach cytrynowego detergentu. Następnie przyjrzał się uważnie odpływom w zlewie i w wannie. Nie dostrzegł ani jednego włosa. Podobne oględziny przeprowadził w kuchni. Potwierdziły jego przypuszczenia: mieszkanie było idealnie wysprzątane. Nienaturalnie czyste. Żaden, nawet najbardziej pedantyczny domownik nie byłby w stanie utrzymać w nim takiego porządku. Wyjątek stanowił jedynie mały kwadratowy pokój.

Oraz pomieszczenie, które Kawęcki zostawił sobie na koniec.

Zabójca najwidoczniej chciał dać wszystkim do zrozumienia, gdzie dokonał zbrodni. A właściwie – gdzie stworzył swoje dzieło. Widząc zalane krwią ściany, pokryte niezliczonymi czerwonymi plamami o najróżniejszych kształtach, Kawęcki miał wrażenie, że ogląda obraz abstrakcjonisty, który wnętrze niewielkiej podłużnej izdebki potraktował jak płótno. Na rozłożonej kanapie, jedynym meblu w pomieszczeniu, nie licząc przymocowanej do sufitu lampy, artysta zostawił ślady swojego pędzla. Stara wersalka była połamana w kilku miejscach, w innych przecinały ją głębokie nacięcia. Na Kawęckiego spoglądało jej puste wnętrze, które roiło się od krwawych plam przypominających niepożądane, choć nieszkodzące dziełu zacieki. Brakowało tylko bohaterki portretu. Wymknęła się z obrazu w kilkunastu plastikowych torbach.

Powinienem być pieprzonym krytykiem sztuki, a nie śledczym, pomyślał Kawęcki.

Odruchowo sięgnął do kieszeni, ale strój ochronny zagrodził mu dostęp do papierosów.

Zaklął pod nosem i pospiesznie wyszedł z mieszkania.

– I jak, dowiedział się pan czegoś? – zagadnął go młody policjant.

– Tylko tego, że nie lubię malarstwa.

Kawęcki ściągnął kombinezon, rzucił go w kąt i bez pożegnania opuścił budynek. Zapalił papierosa i mocno się nim zaciągnął. Wszedł do pierwszej napotkanej bramy, oparł się o mur i sięgnął po telefon. Uruchomił transfer danych i otworzył skrzynkę pocztową. Spośród kilku otrzymanych tego dnia wiadomości tylko jedna miała dla niego jakąkolwiek wartość – ta od Witolda, zatytułowana „Martyna.Bułecka_raport”. Kawęcki otworzył plik i zjechał na dół dokumentu, pomijając notatkę policyjną. Skoncentrował się na zdjęciach ofiary.

Rozdygotane palce sunęły po ekranie, co chwila ujawniając przerażające szczegóły zbrodni. Policyjny fotograf wyodrębnił każdą część ciała, która została oderwana od tułowia denatki: począwszy od pojedynczych fragmentów palców, a skończywszy na głowie, z piękną twarzą młodej kobiety. Ofiara miała duże piwne oczy, wypielęgnowane brwi i wyraziste usta. Krew lepiła się do jej długich jasnych włosów.

Kawęcki wrócił do notatki. Dowiedział się z niej, że Martyna Bułecka została przywiązana do rozłożonej wersalki, zgwałcona, o czym miały świadczyć zaschnięte ślady spermy na jej udach, a następnie poćwiartowana. Sprawca prawdopodobnie najpierw okaleczył jej narządy płciowe, potem zaś rozkawałkował ciało, rozrzucając jego części po pokoju niczym niepasujące do siebie puzzle. Pierwszą osobą, która ujrzała tę makabrę, była Weronika Tarnawska, współlokatorka Bułeckiej. Gdy tylko to zobaczyła, zwymiotowała. Kawęcki przypomniał sobie okrągłą plamę na wykładzinie. Zastanowił się, czy to dzieło Tarnawskiej, czy któregoś z policjantów.

Zgasił papierosa pod butem i wybrał numer Witolda.

– Czy wiesz, która jest godzina?

Witold był zły, ale nie zaspany. Po tym, co zobaczył, zapewne nie mógł usnąć.

– Mniej więcej.

– Czego chcesz?

– Byłem na miejscu zbrodni.

– I co w związku z tym?

– Nic. Po prostu uznałem, że powinieneś wiedzieć.

– To twój zasrany obowiązek. Nie mogę się z tego powodu cieszyć.

– Nie dzwonię, żeby cię uszczęśliwić. Chcę, żebyś po mnie jutro przyjechał. Nie dotrę na komendę o własnych siłach.

Kawęcki rozłączył się, zanim Witold zdążył zaprotestować.

Schował telefon do kieszeni i wyciągnął kolejnego papierosa. Zapalił go, po czym sięgnął do górnej kieszeni kurtki, w której schował dwustumililitrową butelkę czystej wódki. Opróżnił ją w dwóch krótkich podejściach i roztrzaskał flaszkę o beton. Ruszył przed siebie.

Zatrzymał się na skrzyżowaniu Próchnika z Zachodnią. Spojrzał na rozświetlony szyld sklepu monopolowego. Ciężko westchnął. Po długim namyśle ruszył w przeciwną stronę. W stronę Radogoszcza. W stronę domu.

2

Jakuba Możejkę przeszył smutek. Ten rodzaj smutku, którego źródło trudno zlokalizować. Na moment rzucający cień na wszystko, co znajduje się wokół. Wysysający z życia cały sens, podający w wątpliwość prawdy, które uznawało się za obiektywne i niepodważalne. Sprawiający, że każda wizja kolejnych minut, dni, tygodni czy lat, które dopiero mają nadejść, wydaje się nieprzyjemna.

Tego typu uczucie nękało go od czasu do czasu. Zazwyczaj tuż po orgazmie.

Przez dłuższą chwilę siedział na skraju łóżka, głośno dysząc. Ze splecionymi rękoma opartymi na kolanach, lekko zgarbiony. Zdawało mu się, że słyszy jedynie bicie swojego serca, mocne i przyspieszone. Jakby wokół niego nic się nie działo. Jakby jego świat kończył się tam, gdzie zaczyna się powłoka okalająca rozgrzane, spocone ciało.

Z odrętwienia wyrwał go damski głos, który próbował przebić się przez tę powłokę.

– Co mówisz? – zapytał Możejko.

– Ty pieprzony dupku!

Kobieta chciała powiedzieć, a właściwie wykrzyczeć, coś jeszcze, ale powstrzymał ją kaszel. Zakryła usta dłońmi i zaczęła wściekle się miotać, jakby za chwilę miała wypluć płuca. Na jej zaczerwienionej twarzy pojawił się ból.

– Ty cholerny gnoju! – warknęła i wytarła chusteczką obślinione usta. – Co to miało być?

Możejko zostawił swój smutek za sobą i wrócił do rzeczywistości. Nie rozumiał, skąd wzięła się wściekłość dziewczyny. Zrobili to, na co się umawiali, bez jakichkolwiek odstępstw od planu, bez udziwnień. A jednocześnie było inaczej niż zazwyczaj. Nie tak, jak to sobie wyobrażał. Nie chodziło jednak o samą fizyczność, ale o to, co tkwiło w jego głowie. A było to coś, co nie miało żadnego związku z kaszlącą dziewczyną.

– O co ci chodzi? – zapytał, spodziewając się ataku.

– O co mi chodzi? O gówno! Pieprzony zboczeniec. Nie potrafisz nad sobą panować, co?

Zaczęła ubierać się w pośpiechu. Drżącymi rękoma zapięła stanik i rzuciła Możejce pełne nienawiści spojrzenie, jedno z wielu, które dla niego szykowała.

– Mam pomysł. Zadzwonię do swoich znajomych, powiem im, jak się zachowałeś, a oni odpowiednio ci się za to odpłacą. Wiesz jak? Jeden zerżnie cię w dupę, a drugi wsadzi ci go do gęby tak głęboko, że się porzygasz.

„Tak głęboko, że się porzygasz”. Możejko w końcu zrozumiał, co wydarzyło się kilka chwil wcześniej. Pojął, że się zagalopował. Nie wiedział tylko, dlaczego tak się stało.

– Przepraszam – powiedział. – Nie miałem pojęcia, że do tego doszło. Nie chciałem cię upokorzyć ani tym bardziej zrobić ci krzywdy.

– Ale zrobiłeś. I gówno mnie obchodzi, co sobie myślałeś!

Podniósł się z łóżka i włożył majtki. Spojrzał na podłogę, na której walały się chusteczki. Dziewczyny zwykle po sobie sprzątały, jakby nakazywał to obowiązujący w ich fachu savoir-vivre, ale w tym wypadku nie mógł na to liczyć. Wiedział, że jak tylko ona się ubierze i poprawi makijaż, gniewnie chwyci swoją tandetną różową torebkę i wyjdzie, a cały ten syf, z jego i jej wydzielinami, zostanie na podłodze.

– Jestem całkowicie winien tego, co się stało. Pozwól, że ci to wynagrodzę – powiedział, wyciągając portfel ze spodni przewieszonych przez oparcie krzesła. – Twoja wściekłość jest zupełnie uzasadniona, a ja nie mam nic na swoją obronę. Już cię przeprosiłem. Teraz mogę ci tylko za to zapłacić jak za dodatkową usługę.

– W dupę sobie wsadź te… – Ugryzła się w język. – Takich jak ty powinni leczyć albo trzymać w klatkach. Jesteście gorsi niż zwierzęta.

– Po tym, co zrobiłem, nie zamierzam z tobą polemizować.

– Pierdol się! – Sięgnęła po wyciągnięty w jej stronę banknot, wściekle wpatrując się w twarz Możejki, na której mimowolnie pojawił się szyderczy uśmiech.

Kiedy rzucając ostatnie wyzwiska, trzaskała drzwiami, on był już w salonie, gdzie łapczywie pił wodę i drapał się po podbrzuszu. Dopiero gdy jego mieszkanie wypełniła cisza, zaczął sobie przypominać, co się wydarzyło przed paroma minutami. Bo choć kobieta słusznie miała mu za złe jego zachowanie, a jej brak wiary w jego dobre intencje był całkowicie uzasadniony, on naprawdę tego nie planował. Umawiali się, że gdy będzie zbliżał się koniec, ona uklęknie i włoży go sobie do ust. Nie było mowy o tym, że złapie ją za włosy. Ani że przyciągnie do siebie. Ani że zacznie energicznie poruszać biodrami.

Skłamał natomiast w innej kwestii. Nie uważał, żeby był w całości winien tego, co się stało. Zdecydowanie nie.

Włożył koszulę, tę samą co wczoraj, i zamknął drzwi, które prostytutka niemal wyrwała z futryny. Wrócił do salonu i włączył komputer. Zastanawiał się, czy powinien odpisać na zaległe maile, wziąć się za sprawdzanie grafomańskich wyczynów swoich studentów, czy może przejrzeć serwisy internetowe, aby uporządkować wiedzę na temat wydarzeń minionego weekendu. Wybrał opcję czwartą. Wszedł na stronę pornhub.com i w wyszukiwarce serwisu wpisał: facefuck cum in mouth blowjob pov.

Spojrzał na zegarek. Była siódma dziesięć. Miał zatem piętnaście minut. Potem będzie musiał wyjść do pracy.

Dwie tabletki przeciwbólowe. Prysznic. Golenie. Kawa. Dużo kawy. O śniadaniu pomyśli później. Zresztą i tak nie miał go z czego zrobić.

Tomek Kawęcki dawno temu pogodził się z tym, że nie będzie się zdrowo odżywiać. Przystał na zjadane w pośpiechu kanapki, hamburgery, zapiekanki, kebaby. Czasem sajgonki lub panierowane piersi kurczaka, jeśli starczyło mu czasu na wizytę w azjatyckim barze. Nie gotował, bo nie potrafił. I nie miał ochoty się nauczyć. Warzyw i owoców unikał, ponieważ prowadziły jedynie do krótkotrwałego zaspokojenia głodu, stwarzały iluzję nasycenia. Jego organizm, przez który przetoczyły się już najdziwniejsze i najbardziej szkodliwe substancje tego świata, znosił niemal wszystko, ale nie lubił być oszukiwany.

Zła dieta nie była zresztą jego jedynym problemem. W zasadzie w natłoku różnorakich zmartwień pozostawała praktycznie niezauważona. Nie umywała się do najgorszych z nich. Tych, które go obłaziły, przylegały do ciała niczym larwy, a następnie wpełzały do środka przez najszczelniej chronione otwory, za każdym razem wyrządzając mu niewyobrażalną krzywdę.

Ból głowy zelżał na tyle, że Kawęcki był w stanie zaprowadzić w pokoju prowizoryczny porządek. Porozrzucane na podłodze ubrania zbił w jedną masę i cisnął do sąsiedniego pomieszczenia, opróżnione butelki wrzucił do worka na śmieci, a brudne szklanki wstawił do zlewu. Otworzył okno i wpuścił do zatęchłego lokum orzeźwiające chłodne powietrze. W mieszkaniu, które od dwóch lat było niemym obserwatorem jego upadku, pojawiły się dawno niewidziane ślady normalności.

Mimo że nie golił się od mniej więcej tygodnia, jego twarzy nie pokrywała gęsta szczecina, tylko sterczące tu i tam kępki włosów. Szybko się ich pozbył. Pod przerzedzonym zarostem ukrywały się popękane naczynia, plamy, pozostałości po trądziku i rozmaite przebarwienia, do których dołożył w weekend kilka powierzchownych ran. Zabiedzony, z wydatnymi kośćmi policzkowymi, wyglądał niezdrowo. Choć i tak zdecydowanie lepiej niż dzień wcześniej. I tydzień wcześniej. I miesiąc temu.

Sięgnął po telefon i wybrał numer Witolda. Wiszący na ścianie zegar – jedno z nielicznych sprawnych urządzeń w mieszkaniu – wskazywał siódmą trzydzieści. Tomek wiedział, że Witold się wścieknie, ale było mu to zupełnie obojętne. Nigdy nie przejmował się tym, jaki ludzie mają do niego stosunek. I nie zamierzał nagle tego zmienić.

– Czego chcesz? – warknął Witold.

– Żebyś po mnie przyjechał. Nie mogę jeszcze prowadzić auta.

– Zamów taksówkę.

– Taksówkarz nie może być pierwszą osobą, jaką dzisiaj zobaczę.

– A może nią być kierowca autobusu?

– Muszę z tobą o czymś pogadać. To ma związek ze sprawą.

– Gówno wiesz o sprawie – odburknął Witold, najgrzeczniej jak potrafił. – Wczoraj była okazja, by o tym porozmawiać. Teraz już nie ma czasu na gadanie, musimy działać. Jak chcesz się wycofać ze śledztwa, zadzwoń do Szczebiota.

– Nie zamierzam się wycofywać. Wręcz przeciwnie. Myślę, że wiem coś, na co nikt nie zwrócił do tej pory uwagi.

– Przecież nawet nie wiesz, co do tej pory udało nam się ustalić.

– Wiem, że nic nie ustaliliście. Przeczytałem raport, który mi wysłałeś. Jeśli analiza laboratoryjna nie poda nam sprawcy na tacy, będziemy w dupie. Możemy czekać, aż to się stanie, albo spróbować działać.

Witold głośno westchnął. Z jednej strony był ciekaw, co Kawęcki ma do powiedzenia. Z drugiej zaś wiedział, że szuka on szofera, naiwniaka, który zawiezie jego zapijaczone dupsko na komendę. Witold bywał ciekawski. Ale starał się nie bywać frajerem.

– Zadzwoń do Magdy. Może ona po ciebie przyjedzie.

Rozłączył się.

Kawęcki rzucił telefon na niezaścielone łóżko, ledwo się powstrzymując, by nie rąbnąć nim o ścianę. Wiedział jednak, że nie ma prawa wściekać się na Witolda. Gdyby zamienili się rolami, zapewne nawet nie odebrałby telefonu. Nie miałby ochoty rozmawiać z kimś, kto regularnie wpędzał go w kłopoty. Unikałby jak ognia spotkań z człowiekiem, który wielokrotnie wymuszał na nim okłamywanie przełożonych i nieustannie oczekiwał wyciągania z tarapatów. Pozwoliłby mu na swobodny lot zakończony twardym lądowaniem. I w najlepszym wypadku by mu życzył, aby upadek zakończył się śmiercią, a nie trwałym kalectwem.

Pochylił się nad łóżkiem i sięgnął po telefon. Przejrzał wykaz ostatnich połączeń i wybrał jeden z numerów.

Dziś wydawało jej się to infantylne i zupełnie niepoważne, ale dawniej jej największym zmartwieniem było nazwisko. Giętka. Pracując w Komendzie Miejskiej, przywykła do seksistowskich żartów, celowo albo przypadkiem wypowiadanych na tyle mało dyskretnie, aby za każdym razem mogła je usłyszeć. Banda niewyżytych, ograniczonych umysłowo samców używała sobie na niej do woli. Magda myślała, że będzie twarda i to zniesie, tak jak znosiła na studiach kryminologicznych, ale okazało się to znacznie trudniejsze, niż sądziła. Minęło kilka lat, zanim nauczyła się lekceważyć takie prymitywne zaczepki.

Dziś dałaby jednak wiele, żeby niefortunne nazwisko było jej głównym zmartwieniem.

Nowy kłopot numer jeden Magdy Giętkiej mierzył niespełna sto osiemdziesiąt centymetrów wzrostu, ważył jakieś sześćdziesiąt pięć kilogramów, miał zapadnięte policzki i podkrążone oczy. Śmierdział tanimi perfumami i wodą po goleniu, wymieszanymi z fetorem strawionego alkoholu i kawy, którą popijał z gargantuicznego srebrnego termosu. Wydawał się trzeźwy, ale wiedziała, że to tylko złudzenie. Alkomat wskazałby na coś innego.

Nie znała go zbyt dobrze. Właściwie nie znała go wcale. Pracowali razem od zaledwie dwóch tygodni. W tym czasie zamienili ze sobą jedynie kilkanaście lapidarnych zdań. Prawie się nie widywali, a Kawęcki kontaktował się z nią wyłącznie za pomocą maili lub esemesów. Był dla niej obcym, zagadkowym człowiekiem, o którym dowiedziała się więcej od jego dawnych partnerów i z plotek niż od niego samego.

Żałowała, że zgodziła się przyjechać i zabrać go na komendę. Wydało jej się to całkiem racjonalne, wręcz naturalne, kiedy Kawęcki wyznał, że nie nadaje się jeszcze do prowadzenia samochodu. Pomagając mu, chciała uczynić pierwszy krok na drodze do nawiązania z nim partnerskiej relacji, a przynajmniej pierwszy, o którym będzie pamiętał. W końcu to, co robili, polegało na współpracy. Nauczyła się tego na studiach. Wykładowcy, często byli śledczy, profilerzy czy psychologowie kryminalni, na każdym kroku podkreślali, że to właśnie współpraca odgrywa podczas dochodzenia kluczową rolę. Powinna zaś opierać się na zrozumieniu, szacunku i zaufaniu, jakim wzajemnie darzą się partnerzy, a najlepiej wszyscy członkowie zespołu śledczego.

Kawęcki preferował jednak inny sposób działania. Którego podstawą było milczenie.

Magda zrozumiała, dlaczego to jej, najmłodszej osobie w wydziale, przypadła wątpliwa przyjemność pracy z Kawęckim.

– Byłeś na miejscu zbrodni? – zapytała nieśmiało, próbując odkleić Kawęckiego od szyby, w którą uporczywie się wpatrywał.

Komisarz westchnął tak, by Magda nie miała wątpliwości, że nie powinna się do niego odzywać.

– Rozmawiałaś z Witoldem? – zapytał po dłuższym namyśle, nie odrywając wzroku od szyby.

– Dzwonił do mnie rano. Chwilę po tym, jak rozmawiał z tobą. Udało ci się czegoś dowiedzieć?

Zatrzymali się na światłach przed skrzyżowaniem Zgierskiej z Pojezierską. Znajdowali się w samym sercu Bałut, najludniejszej dzielnicy Łodzi. Miasto budziło się do życia, a jego centrum powoli wsysało mieszkańców z obrzeży milionowej aglomeracji. Na ulicach zaczynało robić się tłoczno. W samochodzie Magdy panował natomiast zaduch. Nie miała czasu na pozbycie się zatykającego żulerskiego smrodu, jaki Kawęcki zostawił w aucie dzień wcześniej.

– Dowiedziałeś się czegoś? – zapytała ponownie.

– Nie – odburknął, jakby odpowiadał upierdliwemu dziecku.

Ruszyli. Wolno pokonali skrzyżowanie, przejechali kilkaset metrów i zatrzymali się na kolejnych światłach.

– Nie jesteś zbyt rozmowny – zauważyła.

– Rano nie bywam rozmowny.

– A po południu bywasz?

– Raczej nie.

Magda spojrzała na profil człowieka, który z każdą chwilą irytował ją coraz bardziej. Jego oblicze pozostawało niewzruszone. Jeśli odburkiwał jej, ponieważ sprawiało mu to przyjemność, to w żaden sposób nie dawał tego po sobie poznać. Rzeczywiście, pomyślała Magda, wygląda na gościa z zespołem Aspergera.

Minęli Rynek Bałucki, na którym rozstawiali się pierwsi handlarze, przecięli ulicę Limanowskiego i skręcili w Lutomierską. Udało im się nie utknąć w żadnym większym korku, dzięki czemu byli już prawie na miejscu.

– Ja również nie jestem zachwycona tym, że muszę z tobą pracować – powiedziała, długo ważąc słowa. – To nie był mój pomysł.

Kawęcki odwrócił się i spojrzał w jej kierunku.

– W takim razie zamknij się i prowadź ten pieprzony samochód.

Przejechała kilkadziesiąt metrów, jakby nie zarejestrowała słów, które przed chwilą padły. Nagle gwałtowanie zahamowała. Wjechała na wysoki krawężnik, szorując zderzakiem o beton, i zatrzymała samochód.

– Wysiądź – powiedziała stanowczo.

Kawęcki jednak nawet nie drgnął.

– Wynoś się!

– Zgodziłaś się podwieźć mnie do pracy, więc zrób to.

– Nie zgodziłam się na słuchanie wyzwisk.

Czekała na jakąkolwiek reakcję z jego strony. Bezskutecznie.

– Nie do wiary – powiedziała, kręcąc głową.

– Zostało nam kilka minut jazdy. Jakoś to zniesiesz.

Kawęcki wydobył spod nóg termos. Napełnił nakrętkę do połowy i opróżnił jej zawartość. Magda przyglądała mu się najpierw z wściekłością, a następnie ze zdumieniem. Zastanawiała się, jak udało mu się dożyć tylu lat. Jakim cudem nikt go jeszcze nie zastrzelił, nie pobił śmiertelnie, nie zadźgał nożem? Przez niezdecydowanie co najmniej kilkudziesięciu, jeśli nie kilkuset osób, które niewątpliwie miały na to ochotę, teraz musiała znosić jego obecność.

Obiecała sobie, że nie będzie z nim rozmawiać, jeżeli nie okaże się to konieczne. Może dzięki temu stłumi chęć, żeby go udusić. Albo nie znienawidzi siebie za to, że nie spróbowała.

– Mieszkałaś kiedyś na Śródmieściu albo Polesiu? – odezwał się Kawęcki.

Magda spojrzała na niego, zaskoczona pytaniem. Wciąż tkwił przyklejony do szyby i gapił się na szarzyznę wylewającą się na łódzkie ulice, kamienice i podwórka.

– Tak – odparła po chwili. – Wychowałam się na Pomorskiej.

Poklepał się po kieszeniach spodni i wydobył paczkę papierosów. Wyjął jednego i zaczął go obracać w palcach.

– Zastanawiałaś się kiedyś, dlaczego ludzie dorastający w tego typu miejscach mają tak silną potrzebę życia? – Powoli wymawiał słowa. – Równie silną jak osoby wychowane w bogatych domach, posiadające wszystkiego w bród?

Odpowiedź wydawała się Magdzie oczywista: ponieważ mają do tego takie samo prawo jak wszyscy inni, jak ty i ja, choć akurat tobie chętnie bym je odebrała. Mimo to nie odezwała się słowem.

– Jim Morrison powiedział kiedyś, że rozmyślanie o śmierci jest rozmyślaniem o wolności. Myślę, że gdyby nie był naćpany, ująłby to dokładniej. Powiedziałby, że rozmyślanie o śmierci jest rozmyślaniem o wolności, o ile nie jest ona koniecznością, warunkiem bycia przyzwoitym człowiekiem.

Magda przyspieszyła, kiedy wyrósł przed nimi budynek Komendy Wojewódzkiej Policji w Łodzi. Włączyła kierunkowskaz i zbliżyła się do osi jezdni. Chciała jak najszybciej zakończyć tę podróż.

– Trzeba być masochistą – kontynuował Kawęcki – by wychowując się na zaszczanym podwórku, mając ojca pijaka i matkę analfabetkę, z rodzeństwem kształcącym się na złodziei i dziwki, wykazywać chęć do życia. Trzeba być ślepym lub nieczułym, pozbawionym receptorów do odbioru jakichkolwiek bodźców zewnętrznych. Albo po prostu bezdennie głupim.

– Myślę, że dzieci w Afryce mają gorzej – wtrąciła Magda, zanim skręciła na policyjny parking. – Ale one pewnie gówno cię obchodzą.

Kawęcki kilkukrotnie chrząknął, a następnie pociągnął nosem.

– Zawsze ktoś ma gorzej. To zależy od tego, co widzimy na co dzień. Punktem odniesienia dla dzieci w Afryce są inni mali Murzyni z brzuchami nadętymi od głodu. Dla meneli z Polesia punktem odniesienia są wypacykowani celebryci albo lalusie w garniturach wartych trzy średnie krajowe. Ludzie, którzy żyją obok nich, a mimo to znajdują się kilka poziomów nad nimi. Jakby ci menele byli ich niewolnikami, tylko że ktoś zapomniał im o tym powiedzieć. – Włożył papierosa do ust. – Godzenie się na życie w takich warunkach, bez jakichkolwiek szans na zmianę, jest jak samobójstwo. W wersji skrojonej pod idiotów.

Magda zaparkowała na jednym z niewielu wolnych miejsc. Zanim zdążyła wyłączyć silnik i rozpiąć pasy, Kawęcki zapalił papierosa i wysiadł z samochodu, zabierając ze sobą swój absurdalnie duży termos. Zanim zatrzasnął drzwi, wpuścił do środka potężną chmurę dymu, która rozlała się na przedniej szybie.

– Autystyczny skurwiel – warknęła Magda, odprowadzając go wzrokiem.

– Zanim zaczniemy, chciałbym was prosić o dyskrecję – zagaił Mariusz Szczebiot, patrząc po twarzach osób zasiadających w sali konferencyjnej. – Do mediów nie może wydostać się nic poza tym, co powiedziałem na wczorajszej konferencji prasowej. Nie rozmawiajcie z dziennikarzami, a jeżeli nie jesteście w stanie tego uniknąć, odsyłajcie ich do mnie. Nie chcę, aby jakiekolwiek informacje dotyczące tej sprawy wyszły na zewnątrz bez mojej wiedzy. Radzę wam również nie rozmawiać o szczegółach z członkami rodziny i przyjaciółmi, dla waszego i ich dobra.

W pomieszczeniu wyposażonym w podłużny stół, plastikową tablicę i niewystarczającą dla ponad dwudziestu osób liczbę krzeseł upchnęli się policjanci pracujący łącznie w dwóch komendach i trzech wydziałach. Witold Ptak pojawił się na odprawie w towarzystwie Artura Waliszewskiego, swojego nowego partnera. Trzymał przed sobą zbiór notatek, wydruków i zdjęć. Bezrefleksyjnie je wertował, zastanawiając się nad tym, co kilka minut wcześniej usłyszał od Magdy Giętkiej.

– Czy Kawęcki miewa myśli samobójcze? – zapytała.

Udawał, że nie jest jej słowami zaskoczony.

– Dlaczego o to pytasz?

– Bo odbyliśmy bardzo ciekawą rozmowę w drodze do pracy. Choć właściwie nie była to rozmowa, tylko jego monolog.

Opowiedziała mu o wywodzie Kawęckiego. O tym, jak ją lekceważył i obrażał, a potem bredził niczym człowiek pogrążony w głębokiej depresji.

– Skąd on w ogóle pochodzi? – zapytała na koniec.

– Ze Starego Polesia – odparł Witold z uśmiechem.

Początkowo wydawało mu się, że to nic takiego. Przywykł do grubiaństwa i dziwacznych wywodów Kawęckiego, kiedy pojawiał się kac, a wraz z nim rozeźlenie, przygnębienie i niechęć do każdego przedstawiciela gatunku ludzkiego. Nie wyłączając jego samego. Mimo to Witold się zafrasował. Zastanawiał się, czy Kawęcki byłby w stanie odebrać sobie życie. W końcu każdego roku w Polsce kilkunastu policjantów popełnia samobójstwo. Najczęściej strzelają sobie w głowę albo wieszają się w swoim mieszkaniu. Czasem zabierają ze sobą innych – najbardziej znienawidzonych ludzi z jednostki albo przypadkowych pechowców, którzy natrafili na nich w nieodpowiednim czasie. Najczęściej giną policjanci w wieku od trzydziestu jeden do czterdziestu lat, mający za sobą od trzech do piętnastu lat służby, przeżywający problemy w życiu osobistym lub zawodowym.

Kawęcki spełniał wszystkie kryteria.

Mariusz Szczebiot pospiesznie wprowadzał w śledztwo ludzi, którzy dopiero dzisiaj zostali do niego przydzieleni, i przypominał, co do tej pory udało się ustalić. Witold co jakiś czas unosił wzrok znad notatek i zerkał na siedzącego kilka krzeseł dalej Kawęckiego. Próbował wyczytać cokolwiek z jego pustego wyrazu twarzy. Tomek wydawał się nieobecny. I z całą pewnością miał gdzieś to, o czym Szczebiot mówił z wystudiowanym przejęciem.

– Jak zapewne wiecie, ofiara była studentką polonistyki na Uniwersytecie Łódzkim. W materiałach, które macie przed sobą, znajduje się garść informacji o Martynie Bułeckiej. Są tam też imiona i nazwiska jej sąsiadów oraz osób, które mogą ją znać. – Szczebiot zerknął do notatek. – Wiemy, że ofiara wynajmowała mieszkanie na Próchnika razem z Weroniką Tarnawską, swoją rówieśniczką, studentką kulturoznawstwa. To ona znalazła ciało.

Wypowiedziawszy ostatnie zdanie, naczelnik rozejrzał się po sali. Przebiegł wzrokiem po posępnych obliczach słuchaczy. Zatrzymał się na chwilę na Kawęckim, jedynej osobie, która nie odwzajemniła jego spojrzenia.

– Próbowaliśmy porozmawiać z Tarnawską wczoraj, była jednak w zbyt dużym szoku. Psycholog zalecił, żeby poczekać z tym kilka dni, ale nie możemy sobie pozwolić na zwłokę. Dlatego porozmawiamy z nią jeszcze dzisiaj. Magdo, chciałbym, żebyś mi przy tym towarzyszyła.

Magda kiwnęła głową, choć nie wyglądała na zachwyconą pomysłem.

– Rozmawialiśmy z sąsiadami Martyny Bułeckiej – kontynuował Szczebiot – ale niewiele nam to dało. Nic nie widzieli, niczego nie słyszeli, o niczym nie wiedzą. Dzisiaj trzeba porozmawiać z mieszkańcami sąsiednich budynków. Do przesłuchania jest około osiemdziesięciu osób.

Szczebiot przerwał swój wywód, kiedy do sali wszedł potężny mężczyzna w płaszczu i kaszkiecie. Nie zapukał, nie przywitał się z nikim. Wcisnął do tłocznego pomieszczenia swoje dwumetrowe cielsko i zaczął zdejmować płaszcz.

– Czy macie pytania do tej części? – zapytał naczelnik. – Z mojej strony to wszystko. Śledztwo prowadzi nadkomisarz Witold Ptak. Odpowiadacie przed nim, a on odpowiada przede mną. W kwestiach prawnych możemy liczyć na pomoc prokuratora Adama Wargi, który powierzył nam śledztwo i który ostatecznie wsadzi sprawcę za kratki. Powodzenia!

Skinął Witoldowi głową i zajął jedyne wolne miejsce w pomieszczeniu, nieopodal drzwi. Jak tylko usiadł, wyciągnął telefon i zaczął odpisywać na maile.

– Zanim podzielimy się obowiązkami, chciałbym oddać głos doktorowi Janowi Ronertowi, naszemu specjaliście od medycyny sądowej – powiedział Witold, nie wstając od stołu. – Czy jesteś gotowy?

– Na to nie da się być gotowym – odparł wielkolud, grzebiąc w torbie. Ściągnął kaszkiet, pokazując siwe kępki włosów porastające jego niekształtną czaszkę. – Ale spróbuję.

Stanął przed plastikową tablicą. Po chwili namysłu odsunął ją w kąt. Położył na stole tablet i podłączył go do projektora. Na ścianie ukazała się pierwsza strona jego makabrycznej prezentacji. Spojrzał na policjantów i pogładził się po zmęczonej końskiej twarzy, w której uwagę przykuwały zaczerwienione ze zmęczenia oczy. Prawdopodobnie pracował całą noc.

– Zdążyliśmy dokonać jedynie pobieżnych badań, dlatego informacje, które za chwilę usłyszycie, mogą nie być dokładne. Miejcie to na uwadze.

Ronert mówił flegmatycznie. Patrzył ponad głowami zgromadzonych, jakby kierował swoje słowa do kogoś, kto dopiero miał przyjść.

– Udało nam się ustalić, że ofiara zmarła w sobotę, prawdopodobnie w okolicach południa, oczywiście na skutek obrażeń, jakie jej zadano. Otrzymała ponad siedemdziesiąt ciosów ostrym narzędziem. Na przykład dobrze naostrzoną siekierą. – Przeskoczył na drugi slajd, na którym znajdowało się zdjęcie Martyny Bułeckiej. Jeszcze żywej. – Zabójca atakował z dużą siłą, ale niezbyt precyzyjnie, wiele uderzeń jedynie drasnęło ciało ofiary. Efektem jego niedokładnych ciosów są widoczne w niektórych miejscach krwiaki.

Ronert zaprezentował policjantom kilka zdjęć, na których utrwalono poranione kończyny Martyny Bułeckiej.

– Dużo cięć skoncentrowanych jest w okolicy szyi, karku i ramion. Sprawca wyraźnie próbował odrąbać ofierze głowę. Ostatecznie mu się to udało.

Pokazał zgromadzonym fragment zdekapitowanego tułowia i odciętą głowę, rozłożone na stole sekcyjnym. Policjanci wydali chóralny jęk zniesmaczenia.

– Na kolejnych fotografiach są oderwane fragmenty ciała denatki, ale przypuszczam, że nie ma potrzeby tego oglądać.

– Darujmy to sobie – stwierdził Witold. – Czy znalazłeś coś, co może doprowadzić nas do zabójcy?

Zamiast odpowiedzieć na pytanie śledczego, Ronert przerzucił kilka slajdów i zatrzymał się na spisanych w punktach ustaleniach.

– Jak pewnie wiecie, ofiara została zgwałcona. Być może kilkukrotnie. Świadczą o tym ślady ingerencji w jej pochwie oraz odbycie. Niestety, wiele wskazuje na to, że sprawca gwałcił ją nie tylko za pomocą swojego przyrodzenia. Narządy płciowe ofiary zostały poważnie uszkodzone, prawdopodobnie jakimś narzędziem.

– Chory zwyrol – warknął Artur Waliszewski, głośno wypowiadając to, co każdemu chodziło po głowie.

– Albo zwyrole – odparł Jan Ronert. – Nie wiemy jeszcze, czy mamy do czynienia z jednym, czy z wieloma sprawcami. Wiemy tylko, że obrażenia zadawał jej wysoki praworęczny mężczyzna dysponujący sporą siłą. Ale o tym, kto ją gwałcił, na razie wiele powiedzieć nie możemy. Najpierw musimy zbadać znalezione nasienie. I jeszcze jedno. – Zrobił długą pauzę. – Zwłoki są niekompletne. Brakuje lewego kciuka ofiary. Niewykluczone, że został na miejscu zbrodni, które było dość… zabałaganione. Będę wdzięczny, jeżeli ekipa, która tam wróci, rozejrzy się za nim.

Zgarnął tablet i podszedł do Szczebiota siedzącego w ostatnim rzędzie i nieustannie grzebiącego w smartfonie. Szepnął mu kilka słów do ucha, a chwilę później razem opuścili pomieszczenie.

Witold wyszedł na środek sali i przyciągnął stojącą w kącie tablicę. Przypiął do niej zdjęcie Martyny Bułeckiej i podpisał je flamastrem. Odwrócił się i zobaczył, że po występie Ronerta niewielu policjantów jest zainteresowanych tym, co on chce powiedzieć. Dał im kilkadziesiąt sekund wytchnienia, udając, że przegląda zabrane ze sobą notatki.

– Beato, co udało się wam ustalić? – zapytał.

Zniszczona cera, zaniedbane włosy i niechlujny ubiór sprawiały, że samotność niemal wyzierała z małomównej Beaty Tarki. Szefowa techników przerzuciła w roztargnieniu kilka kartek, po czym schowała je do starej, znoszonej torby. Nie zamierzała podchodzić do tablicy ani nawet wstawać z krzesła.

– Sprawdzamy odciski palców, kosmyki włosów, plamy krwi i strzępy ubrań. Podejrzewamy, że wszystkie ślady, które do tej pory zbadaliśmy, pozostawiły Martyna Bułecka i Weronika Tarnawska, ale dopiero w laboratorium się okaże, czy nasze przypuszczenia są słuszne.

– Wiecie, w jaki sposób zabójca dostał się do mieszkania?

– Zamek w drzwiach jest nienaruszony. Wygląda więc na to, że albo sprawca miał klucz, albo ofiara wpuściła go do środka. W mieszkaniu nie znalazłam śladów walki. Ofiara mogła więc znać zabójcę.

Witold uważał Beatę Tarkę za sumiennego, skrupulatnego i zimnego technika kryminalistycznego, ożywiającego się jedynie w trakcie palenia papierosów. Wydawało się mało prawdopodobne, aby mogła popełnić błąd i coś przeoczyć.

– Musimy sprawdzić, czy spodziewała się wizyty kuriera, listonosza albo inkasenta z gazowni. Jakiejkolwiek osoby, która bez wzbudzania podejrzeń mogłaby się dostać do mieszkania Bułeckiej. Musimy zbadać wszystkie możliwości. – Witold ponownie spojrzał na Beatę. – Co zdążyliście do tej pory sprawdzić?

– Pokój, w którym doszło do zabójstwa, oraz wejście do mieszkania. Dzisiaj zajmiemy się resztą pomieszczeń. Najtrudniej będzie z pokojem współlokatorki Martyny Bułeckiej. Jest cały zagracony. Sprawca pewnie przeniósł do niego większość mebli z pokoju ofiary.

Witold pokiwał głową.

– Dla mnie jest to wystarczający dowód na to, że nie mogło się obyć bez sporego hałasu. Skoro przesłuchani wczoraj ludzie upierają się, że nic nie słyszeli, musimy znaleźć takich, którzy coś wiedzą.

Odwrócił się do tablicy i wielkimi niezgrabnymi literami rozpisał obowiązki poszczególnych członków zespołu. Przydzielonych do tej sprawy funkcjonariuszy z Komendy Miejskiej Policji w Łodzi i sąsiedniego Wydziału Wywiadu Kryminalnego oddelegował do rozmów z sąsiadami oraz dalszymi krewnymi i kolegami ofiary, a także do przeglądania nagrań z monitoringu. Obecnego na sali informatyka poprosił, aby przetrząsnął komputer Martyny Bułeckiej i wyciągnął z niego wszystko, co może w jakikolwiek sposób pomóc w sprawie. Kawęckiego, pod nieobecność Magdy, która będzie asystować Szczebiotowi podczas rozmowy z Weroniką Tarnawską, przydzielił do siebie oraz Artura Waliszewskiego. Zdecydował, że najpierw spróbują porozmawiać z matką Bułeckiej, a następnie udadzą się do uczelni, w której studiowała ofiara.

– Czy wszystko jest jasne? – Rozejrzał się po sali, bezskutecznie szukając optymizmu na twarzach kolegów. – Dwudziestoczteroletnia Martyna Bułecka została zamordowana w sobotę około południa w mieszkaniu przy ulicy Próchnika, które wynajmowała wraz z Weroniką Tarnawską. Mamy kilkadziesiąt godzin, żeby się dowiedzieć, kto to zrobił. Potem będzie znacznie trudniej. Do roboty.

Jakub Możejko odsunął się od okna i rozejrzał po sali, jednej z kilkuset w nowoczesnym gmachu Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Łódzkiego. Zobaczył strapione, ale też zdeterminowane oblicza studentów. Schlebiało mu to, że potrafi obudzić w nich zaangażowanie. Oderwać ich od telefonów i przykleić do zapełnionych bazgrołami zeszytów.

Wiedział, że go lubią, ponieważ różnił się od innych wykładowców. Nie karmił ich serwowaną w podręcznikach papką i nie zanudzał językoznawczymi wywodami. Wolał, żeby to oni karmili jego. Swoją niestrawną pisaniną, wzorowaną na twórczości bohaterów literatury współczesnej, o których mieli się uczyć na jego zajęciach. I zmuszał ich, żeby czytali. O każdej porze dnia, w każdym miejscu, przy użyciu dowolnego nośnika. Nawet literaturę najniższych lotów, bezdennie głupie romansidła, opowieści o zakochanych wampirach i niewyżytych studentkach podkochujących się w wyuzdanych biznesmenach. A nawet grafomańskie wypociny kolegów z uczelnianych ławek.

– Zostało wam piętnaście minut – powiedział, nie zerkając nawet na zegarek.

Praca na uczelni nigdy nie była jego pasją, a krzewienia miłości do literatury nie traktował jako misji. Ale uwielbiał mówić o książkach. O słowach, które je tworzą. O różnicach, powiązaniach, znaczeniach, symbolach. Z krasomówczych pobudek chętnie cytował ulubione fragmenty wybranych dzieł, za każdym razem napawając się barwą swojego głosu. Wiedział, że studentom to imponuje. Lubił robić na nich wrażenie. W szczególności na studentkach.

– Dziesięć minut – oznajmił, wyglądając przez potężne okno wychodzące na Pomorską.

Wyławiał z pamięci twarze kobiet, z którymi będzie miał następne zajęcia. Na konwersatoria uczęszczali również mężczyźni, ale stanowili zdecydowaną mniejszość. Było mu to na rękę, ponieważ nie musiał okazywać im nieszczerego zainteresowania. I nie odciągali od niego uwagi studentek, które wprawdzie gardzą wykładowcami, ale wprost uwielbiają pisarzy. Szczególnie gdy są dobrze wyglądającymi mężczyznami po czterdziestce. Facetami takimi jak on.

Nagle zadzwonił jego telefon. Jakub Możejko przeprosił podopiecznych, wyszedł z sali i odebrał.

Kiedy wrócił, zdecydował się zakończyć zajęcia przed czasem.

Witold Ptak schował telefon do kieszeni i wymownie westchnął. Wiedział, że będzie tak wzdychać jeszcze wielokrotnie, za każdym razem gdy będzie oznajmiać ludziom, że dzwoni do nich w sprawie zabójstwa.

– Dlaczego tak się uparłeś, żeby z nami jechać? – zapytał, zerkając w lusterko wsteczne. – Widziałem twoje spojrzenie. Wręcz błagałeś, żebym przygarnął cię do samochodu.

Tomek Kawęcki wypuścił dym przez nieznacznie uchylone okno. Spoglądał chwilę przed siebie, po czym wbił wzrok w szybę, by uniknąć głupkowatego spojrzenia Artura Waliszewskiego, który gapił się na niego jak na rzadki okaz zwierzęcia. Wyswobodzonego, uprowadzonego i nieobliczalnego. Niebezpiecznego, ale przez to dostarczającego dodatkowej frajdy.

– Nie miałem wyboru. Sam mi go odebrałeś.

– Nie ja, tylko Szczebiot. Miałem pozwolić, żebyś czekał, aż skończą z Magdą rozmawiać z tą dziewczyną? – Witold prychnął. – Aż strach pomyśleć, co mógłbyś sobie zrobić w tym czasie.

– A przez moment myślałem, że to ty będziesz prowadzić to śledztwo.

Witold spojrzał na Kawęckiego, spodziewając się, że dostrzeże na jego chudej gębie głupkowaty uśmiech. Nie mylił się. A co gorsza, ten uśmiech był w pełni uzasadniony.

– Chcesz mi coś powiedzieć?

– Może później – odparł Kawęcki, pokładając się na fotelu. – Czy mógłbyś ściszyć to gówno?

– Nie – powiedział Artur. – To, że jedziesz z nami, nie znaczy, że możesz o czymkolwiek decydować.

Kawęcki gardził Arturem Waliszewskim i ludźmi takimi jak on. Spędzającymi mnóstwo czasu na siłowni i słuchającymi gównianej muzyki. Przesadnie dbającymi o swój wygląd, mimo że nigdy by się do tego nie przyznali. Opowiadającymi o ambicjach zawodowych i długofalowych planach, choć tak naprawdę zależało im na dwóch rzeczach: adrenalinie i ruchaniu.

– Jeśli badanie nasienia wskaże sprawcę, wyjdzie na to, że niepotrzebnie nękamy tę kobietę – powiedział Witold.

– Nie wskaże – odparł Kawęcki, odrywając wzrok od rzucającego mu gniewne spojrzenia Artura.

– Skąd wiesz?

– Sprawca prawdopodobnie nie zostawił w mieszkaniu żadnych śladów. Miałby więc zostawić swoje DNA na ofierze? Ktoś, kto to zrobił, nie jest głupi. W przeciwieństwie do większości ludzi, którzy będą próbowali go złapać.

Witold westchnął znacząco i postanowił, że nie będzie drążyć tematu. Najchętniej nie podejmowałby żadnego, który ma jakikolwiek związek ze sprawą. Przynajmniej nie z Kawęckim.

– Po co ci taki wielki termos? – zapytał Artur, nieprzerwanie taksując komisarza wzrokiem.

Kawęcki wyrzucił niedopałek przez okno. Podniósł z sąsiedniego siedzenia potężną srebrną tubę i zaczął ją obracać w dłoniach.

– Słyszałeś kiedyś o grzybicy jelit?

Artur pokręcił głową.

– Ja też nie, dopóki się jej nie nabawiłem.

– Co to takiego?

– Każdy ma w swoim organizmie drożdże. Nawet taki twardziel jak ty – powiedział Kawęcki, rzucając młodemu policjantowi wyzywające spojrzenie. – Problem zaczyna się wtedy, kiedy jest ich za dużo. A dzieje się tak, gdy spożywasz zbyt wiele cukru, niedokładnie przeżuwasz pokarm albo w jakiś sposób utrudniasz swojemu organizmowi prawidłowe trawienie. Objawów grzybicy możesz się domyślić: silne wzdęcia, naprzemienne biegunki i zatwardzenia, nieustanne uczucie parcia na stolec.

– I kawa pomaga przy tej grzybicy?

– Nie, w zasadzie nawet przeszkadza, ponieważ pijam bardzo słodką kawę. Zresztą gdyby miała mi pomagać, nie musiałbym taszczyć ze sobą termosu. – Kawęcki pochylił się do przodu. – Ta tuba potrzebna jest mi dopiero wtedy, gdy jest pusta. Domyślasz się już, do czego mi służy?

– Jesteś popierdolony – syknął Artur i odwrócił się w kierunku jazdy.

Resztę drogi trzej mężczyźni pokonali w ciszy. Dwaj z nich z dyskretnymi uśmiechami przyklejonymi do twarzy.

Jeżeli rozpacz może mieć zapach, to pachniało nią mieszkanie Heleny Bułeckiej. Zapuszczona klitka w starym dziesięciopiętrowym bloku na Retkini śmierdziała dymem papierosowym, kurzem, niemytym ciałem i psią sierścią. Wszystkie te zapachy wgryzały się w drewnianą boazerię, którą pokryte były ściany wąskiego, ciemnego przedpokoju, z podłogą zadeptaną ciężkimi policyjnymi buciorami.

– Klaustrofobik by tu nie wytrzymał – zauważył Witold Ptak.

– Mieszka sama, więc rozmiar mieszkania raczej jej nie przeszkadza – odparła Marta Przybylska.

Wysoka brunetka z krótko ostrzyżonymi włosami zaczesanymi do góry i usztywnionymi sprejem wyszła z pokoju, wypuszczając z niego chmurę dymu. Włożyła kurtkę i wskazała drzwi wejściowe trzem policjantom, którzy zatarasowali przedpokój. Kiedy znaleźli się na korytarzu, głęboko odetchnęła.

– Jak ona się trzyma? – zapytał Witold.

– Kilkanaście minut temu przestała płakać i popadła w otępienie. Trudno będzie coś z niej wydobyć, ale przynajmniej nie zacznie przy was histeryzować. To, co od niej usłyszycie, o ile cokolwiek wam powie, powinniście zweryfikować za kilka, może kilkanaście dni. Może mylić daty i mieć błędne poczucie czasu. Namawiała mnie, żebym zjadła obiad, który ugotowała wczoraj. Sprawdziłam jej kuchnię. W zlewie stoi brudny gar po zupie.

Marta Przybylska odpowiadała w Komendzie Wojewódzkiej Policji w Łodzi za kontakty z rodziną. Przyjmowała na siebie całą falę cierpienia, które wylewało się z bliskich ofiar najcięższych przestępstw. Była pocieszycielką, koleżanką, a kiedy trzeba – także tarczą. Robiła to od kilkunastu lat i osiągnęła najwyższy poziom zobojętnienia. Mogła przesiedzieć z Heleną Bułecką kilkanaście godzin, a potem wrócić do domu, zjeść kolację i bawić się ze swoim kilkuletnim synem w gwiezdne wojny.

– Uprzedzę twoje pytanie: nie próbowałam wyciągnąć od niej żadnych informacji. Zanotowałam tylko to, co sama powiedziała. – Podała Witoldowi niewielki kołonotatnik, w którym zapisała kilkanaście stron. – Uprzedziłam ją, że zaraz przyjdziecie, więc lepiej już idźcie. Postarajcie się jej nie zmasakrować.

– A można jeszcze bardziej?

– Wy na pewno możecie. Zwłaszcza gdy jesteście w takim składzie – powiedziała, spoglądając na Kawęckiego. – Idę coś zjeść. Za pół godziny będę z powrotem.

Policjanci wrócili do klaustrofobicznego mieszkania i weszli do pokoju stanowiącego epicentrum cierpienia.

Helena Bułecka wyglądała na osobę, która śmierć ma już za sobą. Znoszone ubrania zwisały z jej wątłego ciała, choć dopiero miała zacząć zmagać się z jadłowstrętem i gubić kilogramy. Jej blade ręce składały się głównie z żył, a dłonie – niemal wyłącznie ze zmarszczek. Twarz, napuchnięta i pełna popękanych naczyń, zdawała się należeć do staruszki. Podobnie jak czarno-biała głowa: w połowie pokryta ciemną czupryną, a w połowie siwymi odrostami.

Czarno-biały wydawał się też pokój. Z przestarzałych mebli coś wyssało życie na długo przed zmianą ustrojową, od której upłynęło już ponad ćwierć wieku. Ciężka ciemnobrązowa meblościanka wydawała się wrośnięta w ścianę, łączącą się z sufitem rozległą plamą pleśni. Masywny stół wsparty na czterech grubych nogach stał przy dawno nieotwieranym oknie, zasłoniętym poszarzałymi od dymu firankami.

Kobieta tępo wpatrywała się w oszklony czarny kredens z porcelanową zastawą stołową, zapewne nigdy nieużywaną albo wyciąganą jedynie na specjalne okazje. Z papierosa zalegającego między jej nieruchomymi palcami został kilkucentymetrowy słupek popiołu. Obok Heleny Bułeckiej, w oblepionym sierścią kojcu, leżał zmęczony kundel, który przywitał gości leniwym uniesieniem kudłatej głowy.

Policjanci dziarsko weszli do pokoju, ale tylko Witold odważył się usiąść obok Bułeckiej na zniszczonej kanapie obłożonej grubym kocem. Tomek Kawęcki i Artur Waliszewski stanęli w narożnikach pokoju, jakby się bali, że od matki zamordowanej kobiety mogą zarazić się smutkiem.

– Możemy się tylko domyślać, co pani czuje – zaczął Witold, odgrzebując z pamięci zdania, które ułożył w drodze do domu Bułeckiej. – Mamy świadomość, że jest pani niewyobrażalnie ciężko. Wiemy też, że rozmowa z nami jest ostatnią rzeczą, na jaką ma pani ochotę. Ale to dzięki niej mogą znacznie wzrosnąć szanse na szybkie schwytanie człowieka, który zabił pani córkę.

Kobieta pokiwała głową i wytarła zaczerwieniony nos w chusteczkę.

– Kiedy będę mogła ją zobaczyć? – zapytała prawie szeptem, z trudem wydobywając głos z gardła.

– Jak tylko lekarz sądowy skończy badać zwłoki. Być może stanie się to już jutro, ale nie chciałbym pani niczego obiecywać. – Witold zastanawiał się przez chwilę, czy ze strzępów ciała Martyny Bułeckiej da się uformować coś, co sprawi, że jej matka do reszty nie odejdzie od zmysłów. Szybko odpędził te myśli. – Czy spróbuje pani odpowiedzieć na kilka pytań?

Helena Bułecka wzięła głęboki oddech, wprawiając w drganie całe swoje ciało.

– Kiedy po raz ostatni widziała pani córkę?

– Muszę ją pochować – powiedziała, gniotąc w dłoniach zużytą chusteczkę. – Muszę powiadomić rodzinę. Przygotować dom na stypę. Coś ugotować.

– Pani Heleno… – Witold pochylil się w stronę kobiety. – Proszę mi uwierzyć, w tym momencie to nie jest najważniejsze. Wkrótce zobaczy pani córkę, a potem zaplanuje pogrzeb. Ale teraz musi nam pani pomóc.

– Dlaczego nie mogę jej zobaczyć? – Spojrzała na Witolda z wyrzutem. – Jako matka chyba mam do tego prawo.

– Oczywiście. Tak jak mówiłem, być może już jutro będzie pani mogła zobaczyć córkę.

– Ale…

– Woli pani zobaczyć ją już dzisiaj czy żebyśmy złapali tego skurwysyna? – wtrącił się Kawęcki.

Komisarz stał w drugim końcu pokoju i przyglądał się oprawionemu w ramkę zdjęciu, na którym Helena Bułecka przytulała się do swojej nastoletniej córki. Fotografia została zrobiona jakieś dziesięć lat temu, nad jeziorem, w któryś z letnich miesięcy. Naburmuszona mina zdradzała, że Martyna nie była zachwycona wakacyjnym wyjazdem z matką.

– Spróbuję – wychrypiała Helena Bułecka. – Ale nie obiecuję, że powiem coś, co wam pomoże. Nie śpię, odkąd się o tym dowiedziałam. Nie wiem, czy sobie cokolwiek przypomnę.

Witold zmierzył Kawęckiego wzrokiem, niepewny, czy powinien go zganić za brak elementarnej empatii, czy pochwalić za skuteczność. Otworzył notatnik i krótkim ołówkiem wyrył w nim imię i nazwisko przesłuchiwanej.

– Kiedy po raz ostatni widziała pani córkę? – zapytał ponownie.

Zastanawiała się, nerwowo przygryzając wysuszone wargi.

– Jakieś dwa miesiące temu. Przyszła na obiad, ale prawie nic nie zjadła, trochę w talerzu podłubała. Powtarzała, że się spieszy, bo umówiła się z koleżanką.

– Z którą?

– Pewnie z Weroniką. Widziałam ją ze dwa razy, miła dziewczyna.

– Czy to normalne, że przez dwa miesiące nie widziała się pani z córką?

Pokręciła głową.

– A czy to normalne, że matka widuje dziecko raz na dwa miesiące, zwłaszcza gdy mieszkają pół godziny od siebie? Oczywiście, że nie. Ale Martynka rzadko mnie odwiedzała. Pewnie wszystkie dziewczyny w jej wieku tak mają.

– O czym wtedy rozmawiała pani z córką?

– Nie pamiętam – stwierdziła po chwili namysłu. – Chyba o niczym ważnym. Pewnie o studiach. O tym, jak jej się mieszka. Pytałam ją, czy ma chłopaka, bo była mocno umalowana.

– I co powiedziała?

– Że nie.

– Czy rozmawiała pani później z córką przez telefon?

– Raz czy dwa. Często nie odbierała, kiedy do niej dzwoniłam, ale potem wysyłała mi esemesy. Wydawało mi się, że wszystko u niej w porządku.

– Czy możemy zobaczyć te esemesy?

– Tam, na półce, jest telefon. – Wskazała palcem na meblościankę. – Proszę go sobie wziąć. Mam jeszcze stacjonarny.

Artur podniósł starą nokię i zdmuchnął kurz, który pokrywał ekran.

– Nie wspominała pani o żadnych problemach?

– Nie, na nic się nie skarżyła. Nawet nie chciała ode mnie pieniędzy. Sama przelałam jej na konto pięćset złotych, bo się o nią martwiłam.

Nie na tyle, żeby ją odwiedzić, zauważył Witold.

– Czy zna pani znajomych córki?

– Tylko Weronikę. Kiedyś byłam u nich w mieszkaniu. Całkiem przytulnie tam. Brakuje tylko telewizora. Może Martynka dopiero zamierzała go kupić.

Helena Bułecka pochyliła się i zaczęła płakać, nie wydając przy tym żadnego dźwięku. Miała problem ze złapaniem tchu, jakby z przypływem każdej kolejnej fali rozpaczy ulatniało się z niej życie. Uspokoiła się dopiero po kilku minutach. Wytarła nos i oczy strzępami chusteczki, które zostały jej w dłoni. Witold pomógł jej zapalić papierosa, ponieważ za bardzo się trzęsła, żeby zrobić to samodzielnie.

– Co jeszcze chce pan wiedzieć? – zapytała, spoglądając na Witolda jak na oprawcę.

– Jak długo pani tutaj mieszka?

– Ze dwadzieścia lat. Przeprowadziliśmy się tutaj, gdy Martynka miała cztery lata.

– Gdzie jest ojciec Martyny?

– Kiedy była niemowlęciem, wyjechał do Niemiec. Dostał dobrze płatną robotę w Hamburgu, brat mu ją załatwił. Przez pierwszych parę lat co kilka miesięcy przyjeżdżał do Polski. Potem mu się znudziło. Znalazł sobie tam jakąś babę i założył rodzinę. Nie widziałam go już z dziesięć lat.

– Wie pani, gdzie mieszka?

– Zapisałam gdzieś jego adres.

– Czy kontaktował się jakoś z Martyną?

– Nigdy mi o tym nie wspominała.

Witold spojrzał na psa, który wyszedł z kojca tylko po to, by położyć się pod stołem. Wydawało się, że dzieli smutek swojej właścicielki.

– Czy jest coś, co powinniśmy wiedzieć o pani córce albo o pani rodzinie?

Zamyśliła się. Przez moment Witold sądził, że popadła w odrętwienie. W pewnym momencie zaczęła jednak wyginać usta, jakby chciała coś powiedzieć, ale zapomniała, jak to się robi.

– Bardzo się kochaliśmy – powiedziała w końcu łamiącym się głosem. – Ja i Martynka. Bardzo. Nie wiem, co ludzie sobie o tym pomyślą i co będą gadać, ale to prawda.

Po uzyskaniu zgody Heleny Bułeckiej, która w tym stanie dałaby się nawet pokroić, policjanci splądrowali pokój przez kilkanaście lat należący do jej córki. Nie znaleźli w nim nic ciekawego. Większość rzeczy Martyna zabrała do wynajmowanego mieszkania. To, co zostało, jej matka wymieszała ze swoimi rzeczami: starymi ubraniami poupychanymi w szafkach, prześcieradłami i kołdrami, bezużytecznymi szpargałami i stertami dokumentów. Zainteresowały ich jedynie dwa grube rodzinne albumy, które Bułecka dopiero po długich namowach zgodziła się im pożyczyć. Podziękowali jej za rozmowę, obiecali, że wkrótce zobaczy swoją córkę, i wyszli z mieszkania.

Zanim wsiedli do samochodu, niemal równocześnie sięgnęli po papierosy.

– Nie rozumiem, dlaczego tak się cackasz z ludźmi – powiedział Kawęcki, który oparł się o auto i przyglądał topornej bryle bloku, z którego wyszli.

– Bo mam sumienie – odparł Witold. – I empatię. Coś, czego ty nie masz i nie rozumiesz.

– Raczej nie potrzebuję.

– Tak ci się tylko wydaje. Jeszcze będziesz potrzebować ludzi. I wtedy pożałujesz swojej oziębłości.

Kawęcki spojrzał w okno mieszkania Heleny Bułeckiej. Wiedział, że nikogo by w nim nie zobaczył, nawet gdyby gapił się w nie przez kolejne kilka godzin. Bułecka oderwie się od swojego fotela tylko wtedy, kiedy będzie już bliska zsikania się w majtki. O ile zrobi jej to jakąkolwiek różnicę.

– Tej kobiecie niepotrzebne są twoje słodkie słówka, tylko córka. Najlepiej w jednym kawałku. Żywa. Jeżeli nie możesz jej tego dać, to nie sil się na wymuszoną troskę. – Kawęcki otworzył tylne drzwi samochodu i czubkiem buta zgasił papierosa. – A teraz jedźmy już stąd. Zwłoki stygną.

Garstka wykładowców w osłupieniu słuchała profesor Zofii Grajewskiej, dziekan Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Łódzkiego. Nie codziennie się dowiadywali, że jedna z ich studentek została brutalnie zamordowana. Wypowiadane przez krępą kobietę słowa docierały do nich powoli, ale potem błyskawicznie przedzierały się do świadomości, wyżłabiając w ich psychice leje, jak bomby. Dla większości z nich była to najbardziej makabryczna rzecz, jaką kiedykolwiek usłyszeli, mimo że poznali ledwie zarys okoliczności śmierci Martyny.

– Czy jej rodzice już wiedzą? – zapytała nauczycielka, która jako pierwsza ośmieliła się zabrać głos.

– Jej matka dowiedziała się wczoraj wieczorem. Ojciec mieszka za granicą – wyjaśniła dziekan.

– Mój Boże – westchnęła inna wykładowczyni. – Przecież ona zwariuje.

– Jest z nią policyjna psycholożka. Robi, co w jej mocy, aby pomóc matce uporać się z tą stratą.

– To przecież niemożliwe – oponował jeden z nauczycieli. – Niemożliwe.

W sali zapadła cisza. Zgromadzeni – w większości rodzice, lepsi lub gorsi, ale niewątpliwie kochający swoje dzieci – wyobrażali sobie, jak nieprawdopodobne spustoszenie w ich życiu spowodowałaby taka strata. Zastanawiali się, czy byliby w stanie nie postradać zmysłów. Czy odnaleźliby motywację, aby dalej żyć? Czy potrafiliby odczuwać coś poza smutkiem?

– Czy możemy jakoś pomóc? – zapytała jedna z kobiet.

– Po to was tutaj zgromadziliśmy – powiedziała Zofia Grajewska. – Martyna Bułecka uczęszczała na prowadzone przez niektórych z was zajęcia. Policja chce się dowiedzieć, co o niej wiecie: jaką była studentką, z kim się zadawała, jakie sprawiała wrażenie. Wszystko, co może im jakoś pomóc. Co może pomóc rodzinie Martyny.

Zerknęła na filigranowy zegarek, który oplatał jej trzęsącą się ze zdenerwowania rękę.

– Za jakieś pół godziny powinni tutaj być. Chcę, żeby do tego czasu wszyscy, którzy znali Martynę Bułecką, przyszli do mojego gabinetu.

Do Jakuba Możejki ledwo docierały jej słowa. Zamiast nich słyszał Martynę Bułecką, która wypłowiałym, znużonym głosem ciągnęła narrację, nieudolnie, choć na swój sposób uroczo, naśladującą styl José Saramago. Widział jej krągłą twarz z delikatnie zarumienionymi policzkami i biust wybijający się spod opinającej ciało bluzki. Czuł kokosowy zapach olejku, który wcierała we włosy i w skórę.

I wspominał dzień, w którym widział ją po raz ostatni.

3

Tomek Kawęcki uważał, że mężczyźni nie są zdolni do zazdrości. Nie zazdroszczą – jak kobiety, które frustruje, kiedy ich partner gwałci wzrokiem młodsze i atrakcyjniejsze konkurentki albo gdy jedna z koleżanek wspina się po szczeblach kariery zawodowej – lecz podziwiają. A że często ten podziw podlany jest nienawiścią – do podziwianych obiektów albo samych siebie – to już zupełnie inna historia.

Dlatego gdy Kawęcki przyglądał się Jakubowi Możejce, buzowała w nim nienawiść, a jednocześnie darzył wykładowcę największym możliwym szacunkiem. Dałby wiele, a może nawet wszystko, co miał, by znaleźć się w jego skórze. Aby być dobrze zbudowanym i zadbanym mężczyzną po czterdziestce, z twarzą równo porośniętą delikatnym zarostem i z majestatyczną siwizną na głowie. Chciałby być na tyle zamożny, aby do pracy wkładać eleganckie garnitury któregoś ze znanych projektantów, nosić na nadgarstku efektowny zegarek i roztaczać wokół siebie woń perfum z górnej półki. Przede wszystkim jednak chciałby klecić zgrabne zdania, sprzedawać nieprawdopodobne historie i wciskać naiwnym małolatom głodne kawałki, zamiast uganiać się za psychopatami.

Wieczorny mrok wlewał się do środka jednej z przestronnych sal Wydziału Filologicznego, zdecydowanie zbyt obszernej jak na potrzeby spotkania czterech mężczyzn, a pożółkłe światło jarzeniówek wprowadzało do pomieszczenia peerelowskie tchnienie, którego efektowny i nowoczesny budynek do końca nie zdołał się wyzbyć. Kawęcki spoglądał przez wysokie okno na obszerny betonowy plac, który oddzielał budynek od parkingu. Po jego prawej stronie stał kilkunastometrowy stojak na rowery, w połowie zajęty przez fikuśne jednoślady. Kawęckiemu trudno było pojąć, dlaczego młodzi ludzie nimi jeżdżą. Zwłaszcza zimą.

Jakub Możejko nie spodziewał się, że kiedykolwiek znajdzie się w sytuacji, o jakiej czytywał w książkach: naprzeciw twardogłowych stróżów prawa, chętniej stosujących siłę pięści niż argumenty słowne, uznających dedukcję za najwyższą formę wysublimowania. Nie oczekiwał, że najbliższy kwadrans – policzył, że tyle mniej więcej trwały wcześniejsze przesłuchania – przyniesie mu jakiekolwiek doznania intelektualne. Wiedział natomiast, że będzie niezwykle stresujący. Z wielu powodów.

– Jak już zapewne pan wie, chcemy zdobyć jak najwięcej informacji na temat Martyny Bułeckiej – powiedział Witold i zerknął na listę nazwisk, którą przygotowała dla niego profesor Zofia Grajewska. – Był pan jej promotorem, zgadza się?

Jakub Możejko nieznacznie skinął głową.

– Jak by ją pan opisał?

– Ma pan na myśli jej wygląd zewnętrzny?

– Nie, chcemy się dowiedzieć, jaką była osobą.

Możejko pogładził się po szerokiej szczęce. Długo się zastanawiał, co powiedzieć.

– Dojrzałą i zaskakująco mądrą.

– Może pan to rozwinąć?

– Wyróżniała się na tle rówieśników inteligencją i zdolnościami pisarskimi. Wydaje mi się, że zwracam na to większą uwagę niż inni wykładowcy, którzy bardziej cenią studentów za ich wiedzę z zakresu językoznawstwa czy historii literatury. Zapewne usłyszeli państwo, że była zwyczajną studentką, jakich mamy tu na pęczki.

– Niestety, nie możemy powiedzieć, co o niej mówili pana koledzy.

– Rozumiem.

– Czy w ostatnich tygodniach regularnie uczęszczała na pana zajęcia?

– Tak – odparł po krótkim namyśle. – Nie zauważyłem żadnego odstępstwa od normy.

– Kiedy widział ją pan po raz ostatni?

– W czwartek rano.

Witold zrobił pauzę, aby przeanalizować grafiki, które otrzymał od dziekan wydziału. Miał tam rozpisane siatki zajęć zarówno Martyny Bułeckiej, jak i nauczycieli, którzy mieli z nią cokolwiek wspólnego.

– Zdaje się, że nie ma pan w czwartek żadnych zajęć.

– To prawda, ale prowadzę tego dnia konsultacje. Wszyscy studenci, którzy mają do mnie jakąś sprawę, którzy chcą napisać zaległą pracę, odrobić nieobecności albo po prostu zamienić ze mną słowo, mogą mnie wtedy zastać na uczelni. Widzę, że panowie zapomnieli, jak to jest na studiach – powiedział, rzucając każdemu z trzech policjantów prowokacyjne spojrzenie.

– Czego chciała wtedy od pana? – zapytał Artur Waliszewski, który poczuł się wywołany do tablicy.

– Jestem jej promotorem. Rozmawialiśmy na temat pracy magisterskiej i jej przyszłości na uczelni. Martyna zamierzała zrobić doktorat.

– Czy często rozmawiał pan z nią o przyszłości? – wtrącił się Witold.

– Co pan rozumie przez „często”?

– Zapytam inaczej: jak często rozmawiał pan z Martyną Bułecką o jej przyszłości?

Możejko zawahał się.

– Regularnie. Martyna miała problem, ponieważ jej oceny i dotychczasowe zaangażowanie w naukę stawiały ją w trudnym położeniu.

– Co ma pan na myśli?

– Martyna Bułecka nie była osobą idealnie skrojoną do polskiego systemu edukacji. Cechy, którymi się odznaczała, predysponowały ją do pracy twórczej, koncepcyjnej, ale niekoniecznie do pokonywania kolejnych szczebli na… nie ukrywajmy… spróchniałej drabinie akademickiej. System nie uznałby jej za swój najlepszy wytwór.

– Ale pana zdaniem powinna robić karierę naukową?

Jakub Możejko głośno westchnął i nerwowo pokręcił zegarkiem, który oplatał jego nadgarstek.

– Wierzę w mądrość i nieskrępowane wybory. Jeśli taka była jej wola, moją moralną koniecznością było udzielenie jej wsparcia i pomoc w realizacji celu.

Witold zanotował coś w notesie, a następnie splótł ręce na klatce piersiowej.

– Czy Martyna miała jakichś wrogów?

Możejko powoli pokiwał głową.

– Aż tak dobrze jej nie znałem, żeby móc to stwierdzić. Ale podejrzewam, że tak. Każdy ma jakichś wrogów.

– Pan również?

– Oczywiście. – Możejko spojrzał Witoldowi głęboko w oczy, po czym przeniósł wzrok na Kawęckiego, który przez całą rozmowę intensywnie mu się przyglądał, a teraz drżącą ręką włożył papierosa do ust. – Czy mógłby pan tutaj nie palić? W tym budynku obowiązuje zakaz.

Kawęcki wyciągnął zapalniczkę z kieszeni spodni, kilkukrotnie obrócił ją w palcach i ponownie schował.

– Mogę nie palić w pana towarzystwie – powiedział.

Nie spuszczając wzroku z Możejki, zsunął się z parapetu i ruszył do wyjścia.

Magda Giętka siedziała przy biurku, z niezbyt wygodnymi słuchawkami na uszach i dwoma monitorami przed nosem. Na pierwszym oglądała nagranie z przesłuchania Weroniki Tarnawskiej. Na drugim wypełniała dokument tekstowy, który za kilkanaście minut miał się zamienić w protokół przesłuchania świadka.

Rozmowa ze studentką okazała się zupełnym niewypałem. Dziewczyna była rozdygotana i rozbita. Wciąż łkając, z trudem składała zdania. Nie potrafiła wyjaśnić, co robiła, zanim znalazła ciało. Z największym wysiłkiem przypominała sobie wydarzenia minionego tygodnia. Szczegółowo potrafiła opisać tylko okoliczności, w jakich poznała Martynę Bułecką. Zresztą cały czas o tym opowiadała, praktycznie ignorując pytania, które zadawali jej policjanci. W końcu zupełnie przestała przejmować się ich obecnością, a przerywane łkanie przeszło w skowyt, którego ani Magda, ani jej szef nie potrafili przerwać.

Udało im się dowiedzieć, że Weronika Tarnawska i Martyna Bułecka poznały się prawie pięć lat temu, tuż przed rozpoczęciem studiów. Weronika wprowadziła się do mieszkania kilka dni po tym, jak wynajęła je Martyna. Od razu się polubiły. Dwa tygodnie poprzedzające początek roku akademickiego spędziły na imprezowaniu, uzupełnianiu wyposażenia mieszkania i poznawaniu uroków samodzielnego życia.

Weronika Tarnawska wymieniła też wszystkich znajomych Martyny Bułeckiej, których była w stanie sobie przypomnieć. Jak na kogoś, kto mieszkał z nią niemal pięć lat, lista była zaskakująco krótka.

Magda skończyła spisywać rozmowę i weszła do policyjnej bazy danych. Miała stworzyć wstępną listę osób, które mogą być zamieszane w zabójstwo. Wypatrywała gwałcicieli, pedofilów, sadystów i wszelkiej maści zwyrodnialców przebywających na wolności. Policjanci nie mieli pojęcia, wedle jakich kryteriów powinni szukać sprawcy. I czy w ogóle powinni, skoro badanie nasienia mogło załatwić sprawę. Po dziesięciu minutach na liście Magdy znalazło się kilkudziesięciu osobników, których żadna kobieta nie chciałaby spotkać na swojej drodze. Po godzinie wykaz zawierał już kilkaset nazwisk.

Otworzyła notatnik i wykreśliła jeden punkt ze swojej długiej listy zadań. Dochodziła piętnasta, a ona była dopiero w połowie pracy. Czekało ją jeszcze wiele godzin szukania informacji, weryfikowania ich i raportowania. Nie było najmniejszych szans, żeby wyrobiła się ze wszystkim do dwudziestej. Sięgnęła po telefon. Musiała poinformować Filipa, że kolację zje w samotności.

– No trudno – odparł.

– Obawiam się, że kilka najbliższych dni może tak wyglądać.

– Dobrze.

– Mamy mnóstwo roboty przy tym śledztwie.

– Rozumiem.

Jego głos był obojętny. Nie znosiła, gdy odpowiadał tak, jakby jej nie słuchał. Odnosiła wtedy wrażenie, że mu na niej nie zależy, choć doskonale wiedziała, że nie do końca tak jest. Po prostu bardziej zależało mu na sobie samym niż na kimkolwiek innym. Jak każdemu facetowi.

– A co u ciebie słychać? Wszystko w porządku?

– Tak, wszystko w porządku – odparł po chwili namysłu, którą zdominował odgłos stukania w klawiaturę. – Czy możemy porozmawiać później? Jestem trochę zajęty.

Później? Przecież przed chwilą ci powiedziałam, że mam zawalony cały dzień, denerwowała się w duchu Magda.

– Jasne. Zadzwoń, jak będziesz mieć chwilę.

– Pa.

I tyle. Żadnego „okej, tak zrobię”, „miłego dnia”, „wracaj szybko”, „kocham cię”. Obojętność w czystej, nieskalanej formie. Rozmowa, której nie było. Dwojga ludzi, których związek nie miał żadnego sensu.

Mieszkali ze sobą zaledwie od kilku miesięcy. Niedługo, a jednak wystarczająco, aby zepsuło się wszystko, co przez dwa lata budowali. Nie pasowali do siebie i nie dogadywali się na wielu płaszczyznach. W dodatku zamiast się kłócić, rozgrywali cichą, zdradziecką wojnę: on zostawał dłużej w pracy, mówiąc, że trafił mu się upierdliwy klient, który nie ma bladego pojęcia o informatyce i programowaniu, albo zasłaniał się obowiązkami uczelnianymi; ona częściej niż zazwyczaj chodziła na siłownię, więcej biegała i chętniej odwiedzała rodziców. Od ponad miesiąca nie uprawiali seksu. Ostatnia próba zakończyła się bolesną porażką. Nie dogadali się co do długości gry wstępnej i zakończyli zabawę, zanim ktokolwiek ściągnął bieliznę.

Ich związek umierał śmiercią naturalną. Przypominał wykupioną na pół roku usługę, która z każdym miesiącem stawała się coraz mniej satysfakcjonująca. Przedłużenie umowy nie miało żadnego racjonalnego uzasadnienia.

Magda porzuciła prywatne rozmyślania i wróciła do pracy. Do ponurego biurka, komputera i kilkuset zwyrodnialców, których twarze przewijały się na ekranie. Oderwała od nich wzrok i przypomniała sobie Weronikę Tarnawską. Z tylnej kieszeni spodni wyciągnęła wymiętą, złożoną na czworo kartkę i ponownie przeczytała kilka niechlujnie zapisanych zdań.

Dlaczego miałam ją o to zapytać? – zastanawiała się. Dlaczego odpowiedzi na te pytania miałyby coś wnieść do sprawy? A przede wszystkim: dlaczego, do cholery, miałabym słuchać Kawęckiego?

Witold Ptak schował telefon do kieszeni. Wyciągnął papierosa.

– Technicy przekopali pokój Weroniki Tarnawskiej i znaleźli torebkę Bułeckiej. Było w niej wszystko z wyjątkiem telefonu. Jej aparat jest wyłączony. Spróbujemy ustalić jego położenie na podstawie ostatniego logowania do stacji bazowej. Poproszę też prokuratora, żeby załatwił nam dostęp do jej billingów. – Witold zrobił pauzę, by wziąć głęboki oddech. – Nie znaleźli fragmentu palca. Nasz nowy przyjaciel zachował go sobie na pamiątkę.

Tomek Kawęcki opierał się o ścianę, wydmuchując przed siebie dym. Przyglądał się wychodzącym z budynku studentom. Wychwytywał tych, od których emanował smutek. Nie było ich wielu.

– Dziwny typ z tego Możejki – powiedział Witold. – Najdziwniejszy z całej tej zgrai dziwolągów.

– A moim zdaniem najnormalniejszy z nich – sprzeciwił się Kawęcki. – Jako jedyny nie marnował naszego czasu i nie zasypywał nas bezwartościowymi komunałami. Dzięki niemu wiemy, że Bułecka nie była nudnym molem książkowym, lecz osobą inteligentną i specyficzną. A takie częściej niż nudziarze ściągają na siebie nieszczęścia.

Powietrze przeszył donośny głos Waliszewskiego. Witold spojrzał w jego kierunku. Artur snuł się wśród studentów, rozmawiając z kolegą na temat samochodów, i raz po raz oglądał się za mijającymi go dziewczynami. Śmiał się i żartował. Zachowywał się jak sutener robiący casting do burdelu.

– Wiesz, że Możejko jest pisarzem? – zapytał Witold.

– Wiem.

– Podobno niezłym. Tak przynajmniej piszą na Wikipedii.

– Nie kłamią.

– Skąd wiesz?

– Czytałem jego dwie pierwsze książki.

Witold odwrócił się w stronę Kawęckiego i rzucił mu pełne zdziwienia spojrzenie.

– Picie wódki jest absorbujące, ale nie na tyle, żebym nie znalazł czasu na czytanie – wyjaśnił Kawęcki.

– Mimo wszystko jestem zaskoczony.

– Pisze mroczne thrillery psychologiczne. Takie fabularyzowane psychoanalizy. Zdaje się, że z wykształcenia jest psychologiem.

– Zabija w nich ludzi?

– Nie zawsze. Ale pisze o mroku, który kryje się w człowieku. W zakamarkach każdej duszy. Czasem się ujawnia, czasem pozostaje w ukryciu. Pisze też o instynktach, nad którymi człowiek nie jest w stanie zapanować.

Stali przez chwilę w milczeniu, powoli dopalając papierosy.

– W takim razie pewnie cię ucieszy, że nie chciał nam powiedzieć, co robił w miniony weekend. Stwierdził, że uważa się za osobę publiczną i dopóki go nie zmusimy, nie zamierza się dzielić tymi informacjami.

– Ciekawe, ale to o niczym nie świadczy. Nie zdziwiłbym się, gdyby zrobił to tylko dlatego, że uważa nas za debili. Sam słyszałeś, jak się do nas odzywał.

Witold pokiwał głową.

– Jak do psów.

– Gorzej. Ma nas za półgłówków. Nieudaczników wytresowanych do łapania przypadkowych głąbów z ulicy.

Zamilkli, kiedy podszedł do nich Artur z ubawioną gębą, otoczony irytująco wesołą aurą. Ale po chwili się oddalił, żeby odebrać telefon, a Kawęcki i Witold podążyli za nim wzrokiem.

Remain Strong, krzyczał do niego tytuł z okładki, na której bezpalczasta dłoń, schowana w coś, co przypominało rękawiczkę, sięgała po szklankę whisky.

Z książki, do której Tomek Kawęcki zajrzał po raz pierwszy kilka miesięcy temu, nie zostało wiele. Miała zmurszałą, pożółkłą okładkę, a jej kartki były wygniecione i podziurawione papierosowym żarem. Wielu stron brakowało. Pamiętał, że ciskał nią po mieszkaniu. Śmiał się z niej. Przeklinał ją, jakby to ona była wszystkiemu winna. Nigdy nie przebrnął przez pierwszy rozdział. Teraz, nie mając trzeciej i czwartej strony, uznał, że nie warto nawet próbować.

Położył książkę na stercie śmieci, które wypełniały jeden z kilku worków stojących pod drzwiami jego mieszkania. Pierwszy raz w życiu wyrzucił książkę. Na dodatek taką, którą inni uznaliby za najbardziej mu potrzebną, niezależnie od tego, czy znajdowały się w niej przydatne rady, czy denne slogany wymyślone przez jakiegoś domorosłego speca od zwalczania nałogów.

Wiedział, że i tak by mu nie pomogła.

Wsadził do pralki prześmierdłe ubrania, nawet nie próbując segregować ich kolorystycznie. Wsypał więcej proszku niż zazwyczaj i wlał trzy zakrętki taniego płynu do płukania. Wątpił, czy to przywróci jego koszule i spodnie do stanu używalności, ale musiał spróbować. W przeciwnym wypadku musiałby kupić sobie nowe, a na to nie było go stać. Przekonał się o tym, kiedy uruchomił nieużywanego od kilku dni laptopa i zajrzał na swoje konto bankowe. Policzył, że stać go jedynie na opłacenie rachunków. I to pod warunkiem, że przestanie pić i palić. Długo się zastanawiał, z czego powinien zrezygnować. W końcu sięgnął po papierosa.

Kiedy skończył robić porządki, zegar wskazywał dwudziestą drugą.

Nie znał dobrej recepty na walkę z nałogiem. Wiedział tylko, że te powszechnie uznawane za skuteczne, polecane w książkach i na forach internetowych, opisywane w pracach psychologów, wymyślane przez alkoholików, którzy po latach picia wyszli na prostą, w jego przypadku się nie sprawdzą. Nie sprawdzi się żadne rozwiązanie skoncentrowane na akcie. Na piciu. Na bezmyślnym, niemożliwym do wyjaśnienia działaniu sprowadzającym się do bezwolnego dewastowania organizmu. W pokonaniu nałogu nie pomoże ciągłe podkreślanie tego, co w alkoholizmie najgorsze: kłótni, upokorzeń i zdrad, słów niewypowiedzianych i wypowiedzianych niepotrzebnie, zachowań, których się nie pamięta albo których nie chce się pamiętać, wstydu, który wsiąka w każdy, nawet najmniejszy ruch alkoholika.

Pomóc może tylko całkowite rozliczenie się z przeszłością. Zaakceptowanie jej. Ale w jego przypadku wydawało się to niemożliwe.

Wszedł do minimalistycznie urządzonego salonu, w którym znajdowały się jedynie dwa drewniane krzesła, biurko, dwuosobowa kanapa i szafka na ubrania. W oknie wisiały szare firanki. Były zbyt brudne, by ktokolwiek ośmielił się przypuszczać, że kiedyś mogły być białe. Kawęcki nigdy ich nie prał i wątpił, czy zrobił to kiedyś jego dziadek, który zostawił mu mieszkanie w spadku. Staruszek długo się nim nie nacieszył. Wprowadził się tu na początku lat dziewięćdziesiątych, kiedy na Radogoszczu Wschodzie, najbardziej oddalonym na północ łódzkim osiedlu, deweloperzy stawiali ostatnie bloki. Wkrótce potem zmarła mu żona. Wszystkie jego wspomnienia, które wiązały się z tym miejscem, były przygnębiające. Nie omieszkał napomknąć o tym wnukowi, kiedy przepisywał na niego mieszkanie. A ten najwyraźniej poczuł się zobowiązany podtrzymać emocjonalną tradycję miejsca.

Kawęcki położył na biurku laptopa, a chwilę później podłączył do niego zakurzoną drukarkę. Obok niej postawił popielniczkę. Otworzył pocztę i przejrzał maile. Ściągnął pliki, które były związane ze śledztwem: wstępną analizę kryminalistyczną, meldunek Witolda Ptaka z miejsca zbrodni i pobieżny raport lekarza medycyny sądowej. Utworzył trzy nowe dokumenty tekstowe. W pierwszym umieścił wszystkie informacje na temat ofiary i miejsca zbrodni. W drugim zgromadził zeznania, które jego kolegom udało się zebrać w ciągu ostatnich kilkunastu godzin. W trzecim umieścił zdjęcia.

Fotografie były najbardziej wymowne. Pokazywały brutalną siłę, z jaką zabójca wyprowadzał ciosy. Zdradzały intencję sprawcy, który nie chciał zwyczajnie odebrać ofierze życia. Pragnął widzieć, jak jej ciało się rozczłonkowuje, skóra oddziela od kości, a kończyny od tułowia, jak odcięta od korpusu głowa toczy się po podłodze. Jak coś pięknego, wzbudzającego zachwyt i pożądanie, po brutalnym rozkawałkowaniu traci cały swój urok, stając się bezwartościową zbieraniną mięśni, ścięgien i kości. Chciał zrealizować wielokrotnie oglądaną projekcję swojej chorej wyobraźni.

Kawęcki wydrukował wszystkie materiały, które zamieścił w plikach. Pozszywał kartki z informacjami o sprawie. Podpisał zdjęcia i rozłożył je na podłodze. Wpatrywał się w nie przez kilka minut, próbując dostrzec w nich coś więcej, niż widział do tej pory. Przestał, gdy się zorientował, że utracił zdolność koncentracji, a jego myśli znalazły się gdzie indziej.

Choć w mieszkaniu panował chłód, Kawęcki obficie się pocił. Kiedy więc skończył porządkować materiały, usiadł na krześle i głęboko westchnął. Grzbietem dłoni otarł pot z czoła i odkleił od niego mokre włosy. Wypalił dwa papierosy, jednego po drugim. Potem wstał i podszedł do okna. Otworzył je na oścież.

Z trzeciego piętra bloku dobrze widział starą krańcówkę autobusową, stojące za nią szeregowe domy zamieszkane przez zamożniejszych lokatorów osiedla, betonowy parking i gęste chaszcze, które ciągnęły się do ogródków działkowych. Nad majaczącym w oddali Lasem Łagiewnickim stało bezgwiezdne granatowe niebo. Kawęcki wsłuchiwał się w krótkie salwy młodzieńczego chichotu, wybuchające w różnych rejonach osiedla, i spoglądał na ludzi, którzy wyprowadzali psy na spacer. Nerwowo szarpali smycze, jakby dzięki temu ich zwierzęta mogły się szybciej wysrać. Szerokimi chodnikami, wzdłuż rzędów smukłych lub niskich drzew, snuły się małolaty w dresach. Nie widział ich twarzy, ale domyślał się, że gniewne miny przylepione do dziecięcych buziek muszą wyglądać komicznie.

Na myśl o tych wszystkich ludziach zrobiło mu się niedobrze. Splunął przed siebie i zamknął okno.

Gdy wybiła dwudziesta trzecia, wyłączył komputer i poszedł do sypialni. Z niepokojem zgasił światło. Nie pamiętał, kiedy po raz ostatni kładł się do łóżka trzeźwy. Zapomniał, że jego materac zapada się na środku, tworząc na wysokości lędźwi nieprzyjemną dziurę, a kołdra jest za krótka, żeby przykryć ciało. Szybko zaczął żałować, że będzie o tym wszystkim pamiętać.

Zapalił kolejnego papierosa.

Żeby zająć czymś myśli, próbował w najdrobniejszych szczegółach zaplanować kolejny dzień. Znaleźć w nim coś, co sprawi mu przyjemność. Coś, na co warto czekać. Nie potrafił. Wpatrywał się więc w okopcony sufit, na którym rozbijały się wydmuchiwane kłęby dymu. Słuchał miarowych uderzeń sekundnika, nie mogąc oprzeć się wrażeniu, że zegar próbuje wymierzyć mu pokutę. Wiedział, że czeka go długa bezsenna noc. Nie pierwsza. I nie ostatnia.

4

Po krótkiej odprawie, tym razem w całości poprowadzonej przez Witolda Ptaka, Mariusz Szczebiot wrócił do swojego gabinetu. Skrzywił się na widok kubka z niedopitą kawą, który zostawił na biurku, obok komputera stacjonarnego. W schludnym gabinecie stały jeszcze tylko dwa krzesła obrotowe, szafa i obszerny regał na dokumenty. Niczego więcej nie potrzebował. Zresztą nie tolerował miejsc pracy urządzonych tak, by w jak największym stopniu kojarzyły się z domem. Nie znosił obrazów, malowideł ściennych czy oblepionych zdjęciami tablic korkowych. Nie akceptował biurek zastawionych jedzeniem i napojami. Nie cierpiał kubków na długopisy, książkowych kalendarzy, maskotek mających przynosić szczęście i wszelkich innych bezwartościowych rupieci.

Nie przeszkadzało mu to, że choć zajmował ten pokój od ponad pół roku, nikt by się nie domyślił, że to jego gabinet.

– Czy możemy porozmawiać?

Szczebiot drgnął. Miał nadzieję, że dojdzie do tego spotkania, i to raczej wcześniej niż później, ale nie spodziewał się, że nastąpi to akurat teraz. Był zupełnie nieprzygotowany na trudną rozmowę kilkanaście minut po ósmej. Mimo to odrzekł:

– Myślę, że nawet musimy.

Przeszedł na drugą stronę biurka i usiadł na krześle, uważając, by nie pognieść garnituru. Przez dłuższą chwilę wpatrywał się w brudny kubek. W końcu zdjął go z blatu i włożył do szuflady.

Kawęcki, który usiadł naprzeciwko niego, posłał mu kwaśny uśmiech.

– A więc nie poradziłeś sobie z natręctwami – zauważył. – W ogóle próbowałeś się ich pozbyć?

Szczebiot, siedząc sztywno na krześle, z nienaturalnym przeprostem kręgosłupa, przyglądał się człowiekowi, z którym przez kilka lat spędzał po kilkanaście godzin dziennie. Razem jeździli do przestępstw, odwalali żmudną papierkową robotę, przesłuchiwali podejrzanych. Przygotowywali zasadzki i godzinami czyhali na zbójów. Jeśli nie mogli opuścić miejsca, z którego prowadzili obserwację, sikali do tej samej butelki. Razem jedli, pili, spali. Wiedzieli o sobie wszystko. Prawie wszystko.

Z tamtego Kawęckiego niewiele zostało. W zasadzie tylko emocjonalna oziębłość, niedostępność i nieskrywane przekonanie o własnej wyższości. Determinacja, chorobliwe wręcz zaangażowanie i gniew, który napędzał go w pracy, wyparowały razem z wódą. Przed Szczebiotem siedział wrak znakomitego niegdyś policjanta. Wepchnięty w nieuprasowaną koszulę, która zwisała z jego patykowatego ciała, znoszone spodnie i brudne adidasy.

– Nie, nie próbowałem. Wierzę, że kiedyś uratują mi życie – powiedział naczelnik. – Myślę, że moje natręctwa są znacznie mniej szkodliwe od różnych nałogów i uzależnień, z którymi zmagają się ludzie. Nie sądzisz?

Kawęcki położył na stole paczkę papierosów. Odchylił się na krześle tak, jakby siedział na leżaku, i otworzył okno. Założył nogę na nogę. Zapalił papierosa i wydmuchnął dym nad głowę.

– Próbowałem rzucić. Nie wyszło. Wyciągniesz ten kubek?

Szczebiot wpatrywał się w Kawęckiego, szukając na jego twarzy śladów intelektu, którym kiedyś imponował i którego niejednokrotnie mu zazdrościł. Jeżeli nadal w nim tkwił, to ukrywał się pod grubą warstwą prymitywnego dziadostwa.

Wyjął z szuflady kubek. Kawęcki z wdzięcznością skinął głową i strzepnął do niego popiół.

– Widziałem cię wczoraj w telewizji. Nie wypadłeś najlepiej – oznajmił. – Przypomniałem sobie, jak kilka lat temu na jednej z imprez opowiedziałeś mi o swoim panicznym lęku przed kamerą. Mówiłeś, że nienawidzisz dziennikarzy. Że gdybyś tylko mógł, tobyś każdego z nich rozszarpał. Miło jest się czasem dowiedzieć, że pewne rzeczy się nie zmieniają.

– À propos imprez – powiedział Szczebiot. – Kiedy ostatni raz piłeś?

Kawęcki odchylił się na krześle i zaczął liczyć na palcach.

– Trzydzieści godzin temu.

– Odnoszę wrażenie, że jak na ciebie to niezły wynik.

– Całkiem niezły.

– Udało ci się wczoraj zasnąć?

Kawęcki pokręcił głową, wydmuchując dym we wszystkie strony. Odgarnął do tyłu włosy, które opadły mu na czoło.

– Ile to już trwa? Dwa lata?

– Z okładem.

– Zamierzasz coś z tym zrobić?

– Miałem nadzieję, że porozmawiamy o śledztwie.

– W pewnym sensie to właśnie robimy. Pytam nie jako twój przyjaciel, lecz jako szef.

– Nie jesteś moim przyjacielem – odparł Kawęcki. – Nigdy nim nie byłeś.

Szczebiot zaczął rytmicznie stukać palcami w blat biurka. Długo zastanawiał się nad tym, co powinien powiedzieć.

– To prawda. Nigdy nie byliśmy przyjaciółmi. I chyba już nimi nie zostaniemy. – Przysunął się do biurka i splótł dłonie na blacie. – Po co przyszedłeś?

– Chciałem porozmawiać o śledztwie – odparł Kawęcki, gasząc papierosa w kubku.

– No to rozmawiajmy.

– Chodzi mi o śledztwo w sprawie haraczy. Chciałbym do niego wrócić, gdy już uporamy się ze sprawą tego zabójstwa.

Naczelnik wzruszył ramionami.

– Nie widzę przeszkód. Pod warunkiem, że utrzymasz dotychczasową skuteczność. Nie wiem, jak ci się to udaje, zważywszy na twój tryb życia, ale masz świetną wykrywalność.

– To nie będzie takie proste – powiedział Kawęcki. – Chciałbym, żeby przez te kilka miesięcy, kiedy będziemy zajmować się zabójstwem Bułeckiej, nikt się do śledztwa nie mieszał.

– Przez kilka miesięcy?

– Może nawet dłużej. Nie mamy śladów ani podejrzanych. Koledzy i rodzina zamordowanej nie są w stanie wskazać nikogo, kto mógłby to zrobić, a mieszkańcy kamienicy zachowują się tak, jakby łączyła ich zmowa milczenia. Wszystko wskazuje na to, że mamy problem.

Szczebiot zastanawiał się nad słowami Kawęckiego, wpatrując się w jego wymizerowaną twarz. Racja, na razie nic nie mieli. Ale dopiero zaczynali swoją mrówczą pracę. W każdej chwili mogło się okazać, że ktoś jednak widział sprawcę albo że zabójca zostawił na miejscu zbrodni ślady, dzięki którym będzie można rozpoznać jego tożsamość. Wykorzystując zaawansowaną kryminalistykę i medycynę sądową, nie pozostawią przestępcy żadnych szans. Wystarczy, że nie popełnią kardynalnych błędów podczas śledztwa.

– Nie stać nas na to, żeby ta sprawa ciągnęła się miesiącami. Tylko przez kilka dni będziemy dysponować tak licznym zespołem, potem zostanie on okrojony, a w końcu wszystko spadnie na barki Witolda, Artura, Magdy oraz twoje. Mam nadzieję, że kiedy to się stanie, będziemy już wiedzieli, kogo powinniśmy szukać. – Szczebiot odsunął się od biurka i położył dłonie na poręczach. – Kto wie, może faceta przyciśnie sumienie i sam się do nas zgłosi.

Kawęcki wymownie westchnął. Wrzucił niedopałek do kubka i sięgnął po następnego papierosa.

– Coś jeszcze? – zapytał Szczebiot.

Kawęcki podrapał się po policzku.

– Chyba nie polubiliśmy się z tą dziewczynką, którą mi przydzieliłeś. Lepiej będzie, jeśli ją gdzieś przeniesiesz. Do pracy ze mną się nie nadaje.

– Poradzi sobie. Coś jeszcze?

Naczelnik próbował uchwycić wzrok Kawęckiego, ale ten błyskawicznie wyślizgnął się z jego gabinetu. Szczebiot wstał i zamknął za nim drzwi. Potem uchylił szerzej okno. Wolał zmarznąć niż wdychać smród tanich papierosów.

Stanął przed biurkiem i spojrzał na nie z góry. Wpatrywał się w obrzydliwą brązową breję na dnie kubka. Zastanawiał się, czy warto go jeszcze myć, czy od razu powinien się go pozbyć.

Zresztą nie tylko co do kubka miał takie wątpliwości.

Wyciągnął z kieszeni wibrujący telefon. Dzwonił doktor Jan Ronert. Nie miał dla niego dobrych wieści. W kilku suchych zdaniach wyjaśnił, że nie znalazł na ciele ofiary żadnych śladów, które umożliwiłyby identyfikację sprawcy. Żadnych włosów, śliny, fragmentów naskórka. Nic, z czego dałoby się wydzielić DNA.

Odkrył natomiast coś, co sprawiło, że Szczebiotowi żołądek podszedł do gardła.

Nasienie, które lekarz medycyny sądowej znalazł w pochwie Martyny Bułeckiej, nie należało do człowieka. Doktor Jan Ronert domyślił się tego, kiedy na rozkawałkowanym ciele zauważył ślady zadrapań. Większość ran – płytkich, prawdopodobnie zadanych niecelowo – znajdowała się na lędźwiach. Analiza próbki nasienia wykazała, że zanim sprawca, używając zapewne pałki, zdewastował narządy płciowe ofiary, pozwolił, aby zgwałcił ją pies.

Witold Ptak i Artur Waliszewski przeciskali się samochodem przez zatłoczone miasto. Kierowali się w stronę Lumumbowa, położonego we wschodniej części Łodzi osiedla akademickiego. W jednym z dziewięciu domów studenckich wybudowanych na terenie kompleksu, który oprócz akademików tworzyły między innymi hala sportowa, boiska piłkarskie, biblioteka miejska i stołówka, zamierzali spotkać się z Borysem Zarzecznym, byłym chłopakiem Martyny.

– Pamiętasz „Księcia”? – zapytał Artur, przerywając milczenie, które towarzyszyło im, odkąd usłyszeli od Szczebiota o odkryciu lekarza.

– Kim jest „Książę”?

– Kimś, kogo nie chciałbyś poznać. – Artur zaśmiał się krótko, po czym z dezaprobatą pokręcił głową. – Widać, że nie pracowałeś w obyczajówce.

Zatrzymali się kilkadziesiąt metrów przed rondem Solidarności. Stali za żółto-czerwonym tramwajem, w sznurze pojazdów, który ciągnął się wzdłuż wysłużonych beżowych bloków. Za chwilę mieli wjechać w pełną sprzeczności plątaninę skrzyżowań – zmorę początkujących kierowców. Jeden z najbardziej skomplikowanych węzłów komunikacyjnych w mieście otaczały trzy monumentalne budowle: szklany biurowiec Infosys Green Horizon, toporny kościół Świętej Teresy, zwieńczony masywną kopułą o średnicy ponad dwudziestu metrów, i charakterystyczny, przypominający paragraf gmach Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego.

– „Książę” był legendą półświatka. Człowiekiem, o którym wszyscy policjanci z łódzkiej obyczajówki mówili i którego wszyscy chcieli posadzić, ale jednocześnie nikt nie miał ochoty go spotkać. Był koszmarem wszystkich dziwek. Wcielonym diabłem. Dziwię się, że o nim nie słyszałeś. Drugą młodość przeżywał w czasach, kiedy już byłeś na służbie. Ja się wówczas jeszcze uganiałem za spódniczkami i kombinowałem, jak poruchać, żeby nie wpakować się w alimenty.

– Od zawsze było mi bliżej do zabójców i narkomanów – odparł Witold, zastanawiając się, czy życie Artura tak bardzo się od tego czasu zmieniło. Jego na pewno.

– „Książę” był szefem grupy, która trzęsła łódzkim rynkiem prostytucji. Jego ekipa przez kilka lat rozstawiała dziewczyny po ulicach i decydowała, z kim i za ile mają się pieprzyć. „Książę” czerpał korzyści z większości odpłatnych numerków w mieście. Jeżeli więc zdarzało ci się kiedyś zamoczyć w którejś z ulicznych kurewek, to jest całkiem prawdopodobne, że zasiliłeś jego konto. – Artur próbował sztubackim uśmiechem zachęcić Witolda do interakcji, ale ten wpatrywał się w ludzi wypełzających z tramwaju. – Miał dwa pseudonimy, oba uzasadnione: „Książę” oraz „Buhaj”. „Książę”, bo przez kilka lat był w tym środowisku nietykalny, policja nie potrafiła mu nic zrobić, a inni gangsterzy panicznie się go bali. A „Buhaj”? Pewnie się domyślasz.

Silnik wiekowego passata zarzęził i ruszyli. Ponownie zatrzymali się tuż przed światłami. Widzieli ludzi smaganych wiatrem, w pośpiechu przechodzących przez ulicę. Gwałtowne podmuchy rozniecały w powietrzu drobiny sypiącego od kilkunastu minut śniegu, który stopniowo zabielał asfalt.

– Złą sławę zawdzięcza temu, w jaki sposób doglądał swojego biznesu. Był, delikatnie mówiąc, brutalny. Zwłaszcza gdy ktoś mu się sprzeciwiał. Najbardziej nie lubił, kiedy któraś z dziewczyn próbowała działać na własną rękę i nie płaciła haraczu. Zaczynało się od gróźb i pobicia, ale rzadko się na tym kończyło. Wiesz, czym jest pociąg?

Witold pokręcił głową, jakby chciał sprzeciwić się temu, co miał za chwilę usłyszeć.

– To forma gwałtu zbiorowego, którym ekipa „Księcia” wymuszała posłuszeństwo prostytutek. Pierwszy dziwkę ruchał „Książę”, jak przystało na szefa grupy. Potem robili to jego żołnierze, jeden po drugim. A na koniec wkraczał pies „Księcia”, wytresowany w tym celu pitbull. – Witold i Artur wymienili spojrzenia. – Gangsterzy wszystko nagrywali, na wypadek gdyby któraś z dziewczyn nie zrozumiała przekazu. Wówczas jej dzieci, mąż albo rodzice mogliby obejrzeć, jak gwałci ją gromada nafaszerowanych narkotykami chamów i ich psisko.

Witold poczuł gorycz w ustach. Opuścił nieznacznie szybę, żeby zaciągnąć się zimnym miejskim powietrzem.

– „Książę” stosował też inne metody. Niektóre dziewczyny bił tak, że już nie mogły wrócić do zawodu, bo miały zbyt pokancerowane gęby, żeby ktokolwiek chciał się z nimi ruchać. Stawały się bezużyteczne. Podobnie jak laski, którym oblewał twarz kwasem. Sterroryzował prostytutki do tego stopnia, że później trudno było je nakłonić do złożenia zeznań. Za bardzo się bały. Nawet nie o siebie, lecz o swoich bliskich.

– Co się z nim stało?

– Po raz pierwszy trafił za kratki na początku lat dziewięćdziesiątych. Sprawą zajął się twardy prokurator, który postawił sobie za punkt honoru wsadzić go do pierdla. Dopiął swego, choć zważywszy na to, co „Książę” nawywijał, wyrok wydawał się śmieszny. Kilka lat później gość wyszedł na wolność. Próbował wrócić do branży, ale na szczęście ponownie wylądował w pace. Co się z nim dzieje teraz, nie mam pojęcia. Słyszałeś kiedyś o czymś podobnym?

Witold początkowo chciał odpowiedzieć, że nie, ale kiedy cofnął się pamięcią do śledztw sprzed lat, zaczęły na niego zerkać twarze ludzi, którzy zabijali dla pieniędzy, władzy, z nienawiści albo głupoty. Narkomani na głodzie, gotowi na wszystko, byle zdobyć towar; zdesperowani małżonkowie, wpędzeni przez hazard w tarapaty finansowe i zdecydowani wyjść z nich za wszelką cenę, nawet śmierci najbliższych; frustraci, którzy nie potrafili odnaleźć się w życiu, więc wybierali drogę na skróty – przez rozboje, gwałty, kradzieże czy zabójstwa.

– Świat pełen jest potworów – skonstatował Witold. – Tyle że większość ludzi ma szczęście, bo nigdy ich nie widuje, nie spotyka albo nie zauważa. My natomiast żyjemy w tym samym zasranym ekosystemie co oni.

Ostre elektroniczne szarpnięcia niespodziewanie wypełniły samochód. Witold spojrzał na Artura, który próbował wyciągnąć telefon z ciasnej kieszeni spodni. Miał prawie czterdzieści lat, żonę, córkę w wieku szkolnym, chorego na nowotwór ojca i dwudziestopięcioletni kredyt hipoteczny na karku, a mimo to wciąż regularnie imprezował, zwykle z dziewczynami prawie dwukrotnie młodszymi od niego. Spędzał upojne noce w wynajętych ruderach studentek spoza miasta, a potem faszerował je pigułkami „dzień po”, jakby prowadził hurtownię leków. Na dodatek zachwycał się głupawą muzyką, której słuchają nastolatki. Witold nie był pewien, czy powinien mu zazdrościć takiego życia, czy współczuć.

Po zakończeniu krótkiej rozmowy Artur włożył do ust dwie miętowe pastylki i zaczął je młócić zębami. Przyjrzał się swojemu odbiciu w lusterku i poprawił miniaturowego irokeza z krótkich, lśniących od żelu włosów.

– Pamiętasz pigalak z tamtych czasów? – zapytał Artur.

– Od ponad dwudziestu lat jestem żonaty.

– Łódzki pigalak widział już niejednego żonatego. Zresztą nie oszukujmy się, też jestem żonaty, a do świętoszków nie należę.

– Pewnie zdążyłeś zauważyć, że nasze systemy wartości trochę się różnią.

– Wiem, wiem. Zarzuciłeś sobie kaganiec monogamii, a ja staram się korzystać z życia na tyle, na ile to możliwe. Dla mnie to jedyny sposób, żeby z tą samą kobietą wytrzymać tyle lat pod jednym dachem. Ale na pigalaku nie bywam, odkąd zgarnęliśmy stamtąd jedną dziewczynę. – Artur odwrócił się w stronę Witolda. – Chcesz o tym posłuchać?

Witold uniósł rękę w geście zaprzeczenia.

– Może innym razem.

Kiedy rozglądając się za właściwym akademikiem, skręcali w ulicę Patrice’a Lumumby, miał nadzieję, że ów „inny raz” nigdy nie nastąpi.

– Niezła robota. Jakbyś układał puzzle.

Doktor Jan Ronert uniósł na Kawęckiego zmęczone oczy.

– To tymczasowe rozwiązanie – powiedział powolnym głosem, który złowrogo rozszedł się po surowym pomieszczeniu. – Uparliście się, że jej matka musi zobaczyć ciało, więc musiałem coś wymyślić.

Na masywnym stole sekcyjnym ze stali nierdzewnej leżały zwłoki Martyny Bułeckiej. Kilkanaście mniejszych i większych kawałków tworzących jej ciało Ronert skleił ze sobą za pomocą bezbarwnej taśmy pakowej. Najwięcej materiału potrzebował do połączenia głowy z pozbawionym kończyn tułowiem. Głęboką bruzdę, przecinającą na ukos twarz ofiary, wypełnił kwasem hialuronowym, którego zużył kilkadziesiąt razy więcej niż przy rutynowym zabiegu tuszowania zmarszczek. Wcześniej zmył krew z jej głowy i osuszył włosy. Próbował ją jeszcze uczesać, ale porzucił to zajęcie, kiedy uświadomił sobie jego absurdalność.

– Przyszliście pożartować czy chcecie się czegoś dowiedzieć? – zapytał, spoglądając z wyrzutem na Magdę, jakby miał jej za złe, że przyprowadziła ze sobą Kawęckiego.

– Jedno drugiego nie wyklucza – odparł komisarz.

Jan Ronert przykrył ciało białą płachtą, ruchem ręki wyprosił policjantów z sali sekcyjnej i zgasił światło. Następnie poprowadził ich do klaustrofobicznego gabinetu, na który składało się krótkie biurko, stojący na nim laptop, trzy krzesła i kilka regałów wypchanych preparatami chemicznymi, książkami i dokumentami. Przygarbiony dwumetrowiec o pociągłej twarzy, w okularach nasuniętych na niekończące się czoło, w swoim pokoiku prezentował się śmiesznie – niczym komediant wciśnięty na potrzeby gagu w przyciasny kombinezon. Kiedy usiadł po swojej stronie biurka, zawalonego papierami i ozdobionego okrągłymi plamami po kubku, zdjął z czoła okulary, położył je na blacie i poklepał się po twarzy, żeby oprzytomnieć. Wydawał się skrajnie zmęczony.

– Jeśli chodzi o spermę, to dopiero wyniki badania laboratoryjnego dadzą stuprocentową pewność, z czym mamy do czynienia. Sądząc jednak po ilości ejakulatu i ranach znalezionych na ciele ofiary, Martynę Bułecką zgwałcił pies. I tylko pies.

– To mnie akurat w ogóle nie interesuje – powiedział Kawęcki, ciężko opadając na krzesło.

– A co?

– Wzrost sprawcy. Jesteś przekonany, że był to duży facet?

Ronert zaczął wodzić palcem po oprawkach okularów.

– Raczej tak.

– Raczej?

– Sądzę, że nie mógł tego zrobić niski mężczyzna ani kobieta. Wskazują na to obrażenia oraz ślady, które zostały na kanapie. Beata Tarka może to potwierdzić.

Wielkolud czekał na jakąkolwiek reakcję Kawęckiego, ale się nie doczekał. Komisarz przyglądał mu się beznamiętnym wzrokiem człowieka, który wszystko w życiu widział i którego nic nie jest w stanie zaskoczyć.

– Jakiego wzrostu jest sprawca? – zapytał Kawęcki. – Takiego jak ty?

– Możliwe. Ale równie dobrze może być o pięć centymetrów niższy lub wyższy ode mnie.

– Stwierdziłeś, że jest ponadprzeciętnie silny. Na jakiej podstawie?

Ronert zawahał się. Rzucił chłodne spojrzenie siedzącej obok Magdzie, która w małym notatniku skrzętnie zapisywała przebieg rozmowy.

– Rąbałeś kiedyś drewno? – zapytał.

– Na szczęście nie.

– Więc pewnie nie wiesz, że czasem o wyjątkowo twardych odmianach drewna mówi się, że są twarde jak kość. Jest w tym oczywiście sporo przesady, ale złamanie kończyny to wbrew pozorom nie taka prosta sprawa. A żeby zadać ciału takie obrażenia, jakie zaobserwowałem u Martyny Bułeckiej, trzeba dysponować niezłą krzepą. Nawet jeśli zabójca miał świetnie przygotowany sprzęt, to musiał uderzać z góry, ze sporej wysokości i z potężną siłą.

Kawęcki powiódł wzrokiem za rękoma medyka, który plastycznie zademonstrował, w jaki sposób sprawca wyprowadzał uderzenia: oburącz, z prawą dłonią bliżej ostrza, biorąc bardzo obszerne zamachy.

– Czy wszystkie ciosy wskazują na to, że zadawała je jedna osoba? – zapytała Magda.

– Niektóre ledwie drasnęły ciało ofiary, ale kąt cięć wskazuje na jednego praworęcznego sprawcę, który po prostu parokrotnie chybił. Nie doszukiwałbym się tu niczego nietypowego.

Lekarz wydobył z biurkowego rozgardiaszu fotografie, które obrazowały to, o czym mówił.

– Wykluczasz możliwość, że zabójstwa dokonało dwóch praworęcznych mężczyzn o podobnym wzroście? – odezwał się Kawęcki. – Albo jeden, ale z dysocjacyjnym zaburzeniem tożsamości?

Ronert uśmiechnął się. Rozbawiło go pokrętne rozumowanie Kawęckiego.

– Wykluczyć tego nie mogę, ale jest to bardzo mało prawdopodobne. Wiem, że skala obrażeń jest porażająca i trudno sobie wyobrazić, aby mógł to zrobić jeden człowiek w trakcie kilkuminutowej furii, jednak to zdecydowanie najbardziej realistyczne rozwiązanie. Poza tym – Ronert uniósł dłonie, a następnie oparł je o brzeg biurka – dwie osoby prędzej by się wzajemnie zarżnęły, niż tak dokładnie rozczłonkowały ciało.

– Trochę nawet zbyt dokładnie – stwierdził cicho Kawęcki.

– Co masz na myśli?

Komisarz odgarnął do tyłu opadające na czoło włosy. Uniósł głowę i zawiesił wzrok na jednym z regałów.

– Czy sposób zadawania ciosów może świadczyć o tym, że sprawca dysponował wiedzą medyczną? – Zobaczywszy pytające spojrzenie Ronerta, wyjaśnił: – Czy gdyby chciał podzielić jej ciało na części, a nie tylko zabić ją w bezmyślny i wyjątkowo brutalny sposób, to uderzałby właśnie tak, wiedząc, że w ten sposób zdoła ją rozkawałkować?

Ronert pokręcił głową.

– Jak już mówiłem, powierzchowność niektórych ran wskazuje na to, że ciosy wyprowadzane były w sposób niekontrolowany.

– Mógł ją najpierw zabić, dając upust swojej złości, a potem ze znawstwem pokroić na kawałki. I wtedy odciąć jej kciuk – powiedziała Magda.

Kawęcki na chwilę przeniósł na nią wzrok.

– Mogę wam znów powiedzieć to samo: to możliwe, choć bardzo mało prawdopodobne. – Ronert potarł dłońmi skronie, a następnie założył okulary i nasunął je na czoło. Odchylił się na krześle i splótł dłonie na brzuchu. – W dziwnym kierunku brniecie. Jakiś świr zarżnął Bogu ducha winną kobietę, a wy zamiast próbować go znaleźć, zastanawiacie się, czy mógł to zrobić lekarz. Jeśli pociął ją właśnie tak, bo akurat miał taki kaprys, to mógł się tego nauczyć w piętnaście minut. Wystarczyło, że wpisał odpowiednie hasło w Google.

Kawęcki energicznie wciągnął w nozdrza powietrze, jak człowiek nieoczekiwanie wybudzony ze snu. Flegmatycznie, jakby parodiował Ronerta, podniósł się z krzesła.

– Musiał wpisać nieco więcej haseł niż jedno.

– Z pewnością. Trochę to uprościłem.

– I dlatego ty grzebiesz w trupach, a ja próbuję ustalić, dlaczego musisz to robić.

Ronert, nie mogąc znaleźć dobrej riposty na słowa Kawęckiego, odprowadził policjantów pustym śmiechem.

Jedna z brytyjskich agencji matrymonialnych przeprowadziła kiedyś badania, z których wynikało, że dziennikarki uchodzą za znacznie atrakcyjniejsze od dziennikarzy. Alicja Mioduszewska nie miała pojęcia, dlaczego tak jest. Sama reprezentantów tego zawodu uważała za bezbarwnych, nudnych i wyzutych z uroku osobistego, bez względu na płeć. Miała ich za przeciętniaków, za wbite w garsonki i garnitury przerośnięte gady, które nerwowo wymachują mikrofonem lub paplają coś do kamery. Niżej oceniała chyba tylko mężczyzn bezmyślnie śliniących się na widok plastikowych prezenterek. Była przekonana, że to oni, swoją bezdenną głupotą i bezguściem, wypaczyli wyniki tych badań.

Nie wiedzieć czemu, Alicja przypomniała sobie o nich, gdy zanurkowała do wnętrza torebki. Miała wrażenie, że pod jej palcami przewinęło się wszystko z wyjątkiem notatnika i długopisu. Kiedy się w końcu na nie natknęła, rzuciła swojemu rozmówcy krótki, nerwowy uśmiech, a on, o nic jeszcze niezapytany, bezradnie rozłożył ręce.

– Obawiam się, że nie będę w stanie powiedzieć pani nic ponad to, co zapewne już pani wie. Zakładam, że dysponuje pani największą wiedzą spośród osób, którym ta straszliwa tragedia nie jest obojętna. Oczywiście nie licząc policji – stwierdził Jakub Możejko, roztaczając tajemniczy urok.

Alicja ponownie uśmiechnęła się nieznacznie, mimo że ani słowa, ani sposób, w jaki wypowiedział je Możejko, nie rozśmieszyły jej w najmniejszym stopniu. Nie miała zresztą żadnych powodów do radości, a jednak ten minimalny, ukradkowy uśmiech pojawił się na jej twarzy. Oznaka zawstydzenia i skrępowania, uczuć niemal zupełnie jej obcych. Ujawniających się tylko wtedy, kiedy ma do czynienia z ludźmi wybitnie inteligentnymi, intrygującymi, a przede wszystkim świadomymi swojej wartości. Możejko z całą pewnością był taką osobą. Zdradzał to sposób, w jaki podjął ją w jednej z sal wykładowych. Nie przypominała sobie, kiedy po raz ostatni ktoś odsunął jej krzesło, aby mogła na nim usiąść. Do tego jego strój: niebieska koszulka polo pasująca do szytej na miarę marynarki, świetnie leżące dżinsy, nieznoszone, ale też niekłujące w oczy nowością skórzane brązowe buty. Nie musiał podkreślać swojej pewności siebie, żeby uczynić ją odczuwalną.

– Zanim się z panem spotkałam, zamieniłam kilka słów z kolegami Martyny – powiedziała Alicja. – Usłyszałam od kogoś, że na piątym roku jej stosunek do nauki się zmienił. Nagle zapragnęła zostać na uczelni na kolejne lata. Podobno chciała napisać doktorat.

– Myśli pani, że chodzi o jedno zdarzenie, które spowodowało u niej zmianę postawy?

– Nie mam pojęcia. A co pan o tym sądzi?

Możejko zamyślił się, patrząc w okno i lekko przygryzając wargi.

– Pojedyncze zdarzenie mogłoby przyczynić się do zmiany podejścia w przypadku osoby, która się waha i rozważa różne możliwości. Martyna nie jest… nie była osobą niezdecydowaną. Stanowczo i wyraźnie wyrażała niechęć do edukacji. Zresztą nie tylko do niej.

– Co pan ma na myśli?

– Była nonkonformistką. Czasem odnosiłem wrażenie, że żyje głównie po to, by iść pod prąd. Nie żeby na siłę wytyczać własne ścieżki, ale by czerpać jak największą przyjemność z życia. A to udawało jej się wtedy, kiedy udowadniała, że drogi powszechnie uznawane za właściwe, te, którymi podążali inni, prowadzą donikąd. A na pewno nie do szczęścia.

– Dobrze ją pan znał.

Alicja spojrzała głęboko w błękitne oczy wykładowcy i przypomniała sobie, co o nim wie. Autor kilku niezłych powieści, kryminałów i thrillerów psychologicznych, wykładowca, najpierw na prywatnej uczelni, następnie na Uniwersytecie Łódzkim, człowiek mający opinię kobieciarza albo uznawany za geja z uwagi na dbałość o urodę i brak obrączki na palcu serdecznym. Obiekt kobiecych westchnień i męskiej zawiści.

– Nie lepiej niż inne studentki, którym pomagam w pisaniu prac magisterskich.

– Opiekuje się pan wyłącznie studentkami?

– Przede wszystkim. Zważywszy na strukturę płciową wydziału, nie jest to zaskakujące.

– Siedemdziesiąt pięć do dwudziestu pięciu procent?

Możejko uśmiechnął się – elegancko, skromnie, nie wyszczerzając zębów, tylko nieznacznie unosząc kąciki ust. Przekrzywił głowę i rzucił Alicji pytające spojrzenie.

– Wygląda na to, że nic się nie zmieniło, odkąd pani opuściła mury uczelni. Kiedy to się stało?

– Kilka lat temu. Niedługo po tym, jak zaczął pan wykładać.

– Czy to jest jedyny powód, dla którego się nie spotkaliśmy?

– Główny jest taki, że nie prowadził pan zajęć, które by mnie interesowały.

Możejko ponownie się uśmiechnął, tym razem ukazując równy biały zgryz.

– Jest pani dziennikarką. Woli pani fakty niż konfabulacje. Rozumiem to i szanuję. Zdziwiłaby się jednak pani, gdyby się dowiedziała, że wszystkie przedstawiane w literaturze opowieści, choć zmyślone, wywodzą się z życia. Są wizualizacjami zdarzeń, historii, traum i radości autorów. Każde literackie zmyślenie jest odpryskiem rzeczywistości, mniej lub bardziej zmodyfikowanym na potrzeby prozy czy poezji. A czasami niezmienionym w ogóle.

Alicja zarejestrowała wyraźną zmianę w głosie Możejki. Stał się niższy, wytłumiony, bardziej chrapliwy. Mogło to oznaczać dwie rzeczy: albo napawa się mówieniem o pisarstwie, albo w ten subtelny sposób wyraża zainteresowanie jej osobą. Prawdopodobnie jedno i drugie.

– Wróćmy do Martyny Bułeckiej – powiedziała. – Czy często rozmawiał pan z nią na tematy niezwiązane z nauką?

– Myślę, że zdecydowana większość naszych rozmów dotyczyła kwestii nieedukacyjnych. Martyna nie miała problemów z nauką, interpretowaniem tekstów literackich, wyciąganiem wniosków czy pisaniem. Trudność sprawiało jej utrzymywanie pozytywnego kierunku swoich rozważań i koncentrowanie się na długofalowych celach.

– Jak jej pan w tym pomagał?

Możejko znów się uśmiechnął. I znów inaczej: szeroko, nie ukazując zębów, przeciągle i na swój sposób ponuro.

– Nie mam doświadczenia pedagogicznego, więc musiałem zdać się na intuicję. Bardzo żałuję, że nie będzie nam dane sprawdzić, czy moja pomoc na coś się zdała.

Zgiął rękę w łokciu, zsunął rękaw marynarki i spojrzał na zegarek. Kolejny przejaw pewności siebie, zanotowała Alicja. Osoba nieśmiała dyskretnie próbowałaby zasugerować – chrząkając, wzdychając czy mimochodem wspominając o czekających ją zobowiązaniach – że czas rozmowy dobiega końca. Możejko nawet się nie odezwał, a jego komunikat rozbrzmiał niczym gong oznajmiający koniec rundy. Alicja schowała więc notatnik i zaczęła szykować się do wyjścia.

– Czy jest coś, co pana zdaniem powinnam wiedzieć o Martynie, a o co nie zapytałam?

Możejko pogładził palcami delikatny zarost.

– Nie wydaje mi się. Ale jeśli przypomnę sobie coś godnego odnotowania, zadzwonię do pani. Możemy się tak umówić?

Alicja zawahała się, ale jej wątpliwości rozwiał Możejko, który podniósł leżący na biurku telefon. Podyktowała mu swój numer, a następnie zarzuciła torebkę na ramię. Przez kilka chwil stała bezczynnie, przyglądając się, jak zadbanymi palcami wpisuje jej nazwisko do książki adresowej.

– Czy chce pan zobaczyć swoje wypowiedzi przed publikacją? – zapytała.

– Nie ma takiej potrzeby. Wiem, jacy są pisarze. Chcą zmieniać wszystko, co nie pochodzi spod ich pióra, nawet jeżeli są to ich własne słowa. Będę natomiast wdzięczny, jeżeli poinformuje mnie pani, kiedy tekst trafi do druku.

– Oczywiście.

– Chętnie przeczytam.

Uśmiech numer cztery, bez zębów, wąski, enigmatyczny. Zdecydowanie uwodzicielski.

– Na co tak patrzysz?

Tomek Kawęcki stał na środku okrągłego podwórka, które ze wszystkich stron otaczały czteropiętrowe szare kamienice. Przez betonowy plac, połyskujący od rozbitego szkła i powoli przykrywany białym puchem, ciągnęły się dwa wydzielone pasma ziemi z niskimi bezlistnymi drzewami połączonymi cienkim sznurem, na którym wisiały kolorowe dziecięce ubranka. Kawęcki stał obok nich, w ciężkim grafitowym płaszczu silnie kontrastującym z barwnymi spodenkami, koszulkami, kombinezonami i sweterkami, i hipnotycznie wpatrywał się w okno mieszkania Martyny Bułeckiej.

– Odstępy pomiędzy budynkami są niewielkie – powiedział. – Poszczególne mieszkania dzieli zaledwie kilka metrów. Niemożliwe, żeby nikt nic nie słyszał.

Magda Giętka rozejrzała się po placu, czując, że spoczywają na nich wścibskie spojrzenia. Żadnego jednak nie napotkała. Kiedy Kawęcki zapalił papierosa i powoli zaczął iść w kierunku bramy, ruszyła za nim. Naprzeciw nich pojawił się młody funkcjonariusz. To właśnie on pilnował wejścia do mieszkania ofiary w dniu, w którym znaleziono zwłoki. Teraz towarzyszyło mu dwóch mężczyzn.

Kawęcki skinął policjantowi głową i dokładnie otaksował cywilów. Odziani byli w jednakowe czapki z daszkiem, wytarte szare dresy i białe adidasy z ponadprogramowym czwartym paskiem. Choć obaj mieli zacięty wyraz twarzy, wyglądali na speszonych i nieufnych.

– Który z panów to Ryszard Szalpuk?

– To ja – powiedział niższy.

– W takim razie pan nazywa się Tadeusz Szalpuk. – Kawęcki spojrzał na wyższego i kurtuazyjnie się do niego uśmiechnął. – Komisarz Tomasz Kawęcki. Próbuję wyjaśnić, co się tutaj stało kilka dni temu. Panowie mieszkają na czwartym piętrze, zgadza się?

Wskazał palcem brudną elewację z oderwanym tynkiem, a bracia zgodnie pokiwali głowami. Wyciągnął w ich kierunku paczkę papierosów. Po chwili wahania wzięli po sztuce. Schował paczkę do kieszeni i oparł się o ścianę budynku.

– Możemy przejść na ty?

Ponownie pokiwali głowami.

– Dowiedziałem się od kolegów, że nie pamiętacie, co robiliście w weekend, kiedy wasza sąsiadka została zamordowana. Czy to prawda?

Bracia równocześnie zaczęli się rozglądać na boki, jakby liczyli, że z którejś strony nadejdzie wsparcie.

– Tak – powiedział Ryszard Szalpuk.

– Czy macie problem z pamięcią? – zapytał Kawęcki. – Zmagacie się z jakąś chorobą, która powoduje zaniki świadomości? Z alzheimerem? Miażdżycą? Guzy wam wyrosły na mózgu?

Ryszard głośno westchnął i podrapał się po pomarszczonym czole.

– Mamy problem z policją – odparł. – Nie lubimy was. Nie lubimy z wami rozmawiać.

– Czy to dlatego, że kilka lat temu mieliście z nami sporo do czynienia?

– Między innymi dlatego. Dlatego, że potraktowaliście nas jak ścierwo.

– Przyłapaliśmy was, jak w środku nocy wybiegaliście ze sklepu z dwoma telewizorami. Były większe od was, a przynajmniej od ciebie – powiedział Kawęcki, mierząc wzrokiem niższego z braci. – Trudno mi uwierzyć, że ktoś był na tyle głupi, by w ogóle podjąć próbę takiej kradzieży.

– Jeśli coś na nas macie, to powiedzcie. Nie musimy się z niczego tłumaczyć.

Kawęcki uśmiechnął się szeroko.

– Tu się mylisz. Nie musicie z nami rozmawiać w tej chwili, ale prędzej czy później będziecie musieli to zrobić. Próbuję ułatwić wam zadanie. Możemy pogadać teraz, u was w mieszkaniu, albo za kilka godzin na komendzie, na którą pojedziecie w charakterze głównych podejrzanych. – Rzucił papierosa na beton i przydepnął niedopałek. – To co, zaprosicie nas na górę?

Dwupokojowe mieszkanie Ryszarda i Tadeusza Szalpuków wypełniały głównie rupiecie, które bracia musieli gromadzić od lat. Gości wchodzących do przedpokoju witały dwa składane rowery, dwie drewniane półki zbite własnoręcznie z niekoniecznie pasujących do siebie elementów, dwie miniaturowe szafki na buty, dwie kurtki wiszące na przyczepionych do ściany hakach i dwie wąskie, niedomykające się, wypchane łachmanami szafy. W pokoju leżał materac, stał stary telewizor, a przed nim fotel. Żeby Kawęcki i Magda mieli na czym usiąść, bracia musieli przynieść z kuchni dwa krzesła ogrodowe.

– Za cztery miesiące skończą się wam zawiasy. Czy ma to jakiś związek z tym, że nie chcecie z nami rozmawiać? – zapytał Kawęcki, wiercąc się na niewygodnym plastikowym krześle. – Czy może raczej chodzi o to, że większość rzeczy w tym mieszkaniu pochodzi z kradzieży?

Młodszy z braci Szalpuków, Tadeusz, który nerwowo kręcił się przy wejściu na balkon służący za dodatkową graciarnię, głośno parsknął.

– Bzdura! Wszystko, co mamy, kupiliśmy. Albo znaleźliśmy – powiedział, sepleniąc tak, że trudno było go zrozumieć.

– W cudzych mieszkaniach – dodała Magda, biorąc do ręki starą miedzianą cukiernicę, efektowną, ale bezwartościową. – Potraficie kraść, ale nie umiecie sprzedawać skradzionych rzeczy.

– Gdybym miał trzydzieści parę lat na karku, wyrok za kradzież i kilkadziesiąt cudzych rzeczy w mieszkaniu, prawdopodobnie też nie chciałbym rozmawiać z policją – podsumował Kawęcki.

– Nic nie ukradliśmy – zapewnił starszy Szalpuk z uspokajającym gestem. – Po prostu nie chcemy mieć kłopotów.

– Unikanie policji to kiepski sposób na unikanie kłopotów – odparł Kawęcki. – Gdybyście w minioną niedzielę wpuścili do mieszkania jednego z naszych chłopaków, którzy wtedy szwendali się po klatce i rozpytywali o Bułecką, dzisiaj nie mielibyście na głowie dwojga policjantów. A my od razu się połapaliśmy, że jesteście złodziejami. I to aktywnymi. Nie porzuciliście swojego fachu, bo nic innego nie potraficie robić. Jesteście ofermami. Życiowymi nieudacznikami.

Kawęcki podniósł się, podszedł do okna i spojrzał w głąb podwórka. Od mieszkania Bułeckiej dzieliło go najwyżej siedem metrów.

– Oglądaliśmy telewizję – powiedział Ryszard. – Przez całą sobotę oglądaliśmy telewizję. I popijaliśmy piwo. Niedużo, najwyżej po trzy, cztery browary na głowę.

– W którym pokoju?

– W tym.

– Od rana do wieczora oglądaliście telewizję?

– Tak. Około południa, może trochę później przenieśliśmy się do kuchni, żeby przygotować obiad. A wcześniej Tadek poszedł do sklepu.

– Co jedliście?

– Ziemniaki z jajkiem sadzonym.

Kawęcki odwrócił się w stronę młodszego z braci i podał mu pilota, który leżał na parapecie.

– Włącz telewizor – powiedział.

Tadeusz wykonał jego polecenie.

– Zawsze macie telewizor ustawiony na taką głośność?

– Przeważnie – powiedział Ryszard.

– I jest tak włączony przez cały dzień, bez przerwy?

– Zazwyczaj tak.

– Nie słyszeliście żadnych dźwięków dobiegających z sąsiedniego bloku?

– Ja nie, Tadek też nie.

Młodszy z braci pokręcił głową.

– Ani w sobotę, ani w niedzielę? Niczego, co wzbudziłoby waszą czujność?

– Nie – odparł starszy, a po chwili zastanowienia dodał: – Jedynie w sobotę w nocy. W bloku na końcu podwórka mieszka kilku studentów. Każdego tygodnia robią imprezy. Zwykle zachowują się jak bydło, drą mordy, głośno słuchają muzyki, łażą po podwórku i palą fajki. Ale oni pewnie nie mają z tym nic wspólnego.

– Pamiętacie, w jakich godzinach odbywała się ta impreza? – zapytała Magda, unosząc wzrok znad notatnika.

– Zaczęli koło dwudziestej, a skończyli jakoś w środku nocy. Nie potrafię powiedzieć dokładnie, bo już spałem.

– A ty? – Kawęcki zwrócił się do młodszego z braci. – Zarejestrowałeś coś nietypowego, słyszałeś jakieś odgłosy albo widziałeś jakichś dziwnych ludzi kręcących się po okolicy?

Tadeusz Szalpuk bezradnie wzruszył ramionami.

– Pamiętam tylko, o której skończyli imprezę – wyseplenił. – Było koło trzeciej, gdy muzyka przestała grać. Wiem, bo obudziłem się, kiedy jakichś dwóch gówniarzy zaczęło rechotać w bramie. Zatrzymali się tam, żeby się odlać.

Kawęcki westchnął i odgarnął do tyłu włosy.

– Czy w ciągu ostatnich kilku tygodni naprawdę nie wydarzyło się nic, co wzbudziłoby waszą ciekawość?

Bracia przez kilka sekund zastanawiali się nad odpowiedzią, po czym równocześnie pokręcili głowami.

Kilka minut później Kawęcki wszedł do mieszkania Martyny Bułeckiej. Otworzył okno i wyjrzał na wyrastające u podnóża bloku podwórko. Na środku, obok jednego z nagich drzew, leżały dziecięce niebieskie ogrodniczki, które spadły ze sznurka.

– Rozmawiałam z Beatą Tarką – powiedziała Magda, chwilę później dołączywszy do Kawęckiego. – Wśród śladów zabezpieczonych w mieszkaniu Bułeckiej nie ma ani jednego pozostawionego przez but w rozmiarze większym niż czterdzieści cztery. Młodszy z braci Szalpuków nosi gigantyczne kajaki.

– A poza tym jest leworęczny – dodał Kawęcki, odwracając się do niej plecami. – Jego starszy brat jest natomiast za niski. Mimo to czegoś tu nie rozumiem.

– Czego?

– Parę osób się poskarżyło, że słyszało tych imprezujących studentów. Kilka innych zeznało, że regularnie docierają do nich odgłosy ubijania kotletów. Ktoś inny stwierdził, że dostaje szału, gdy mieszkający pod nim sąsiad wierci dziury w ścianie, a jakąś babę wkurzał pies, który wariuje pod nieobecność właścicieli. Jak to możliwe, że nikt nie słyszał, co się tutaj działo?

– Może ktoś kłamie.

– Albo kłamią wszyscy.

Kawęcki rozejrzał się po pomieszczeniu. W niczym nie przypominało miejsca, gdzie dokonała się rzeź. Raczej pokój porzucony przez lokatora na czas remontu. Świadectwem niedawnej tragedii były jedynie pozostawione na ścianach zacieki po zmywaniu, zadrapania na drewnianych panelach i metaliczny zapach krwi, bardziej niż w nozdrza wgryzający się w wyobraźnię.

– Skoro jeszcze o tym nie wspomniałaś, zakładam, że nie zadałaś Tarnawskiej pytań, o które prosiłem – powiedział niespodziewanie Kawęcki.

– Nie – odparła Magda. – Po kilku minutach przesłuchania doszłam do wniosku, że nie ma sensu ją o to pytać. Była zbyt zszokowana śmiercią koleżanki i tym, co tutaj zobaczyła, żeby opowiadać o rodzinie i jakichś zdarzeniach z przeszłości, które rozegrały się w sąsiedniej wsi.

Kawęcki przeszedł się po pokoju, po czym odwrócił się w stronę Magdy i przeszył ją surowym wzrokiem.

– Masz świadomość, że w ten sposób prawdopodobnie spierdoliłaś nam jeden dzień śledztwa?

– Niby jak?

– Srak. Będziesz musiała zatankować samochód, ponieważ czeka nas jutro podróż za miasto. Tylko kiedy będziesz na stacji, poproś kogoś o pomoc. Taka durna pizda jak ty może sobie nie poradzić z dystrybutorem.

Kawęcki ze złością odgarnął włosy z czoła i zrobił krok w kierunku Magdy. Nagle się zatrzymał i uważnie przyjrzał policjantce. Zauważył, że jej dłoń spoczęła na kaburze.

– Panuj nad sobą – powiedział i zatrzasnął okno.

Jeszcze chwila, a Magda rozryczałaby się ze złości. Nie do końca zdając sobie sprawę z tego, co się przed chwilą wydarzyło, wyszła z mieszkania. Zbiegła po schodach i omal nie staranowała funkcjonariusza, który kręcił się przed klatką schodową. Kiedy znalazła się na zewnątrz i zaczerpnęła chłodnego powietrza, trochę się uspokoiła i po raz pierwszy zastanowiła się nad tym, co w kolejnych dniach będzie wielokrotnie zaprzątać jej głowę: jak niewiele brakowało, aby tam na górze, w mieszkaniu Martyny Bułeckiej, rzeczywiście sięgnęła po broń.

5

Kiedy się przedzierali przez zakorkowane miasto, Magda uważnie przyglądała się Kawęckiemu. Jak leniwie wyciąga nogi, siedząc w maksymalnie odsuniętym do tyłu fotelu; jak flegmatycznie odgarnia z czoła włosy, cienkie i bezbarwne, przypominające papier; jak powoli odkręca termos i z pietyzmem nalewa kawę do nakrętki; jak nurkuje dłonią do kieszeni spodni, wydobywa zapalniczkę, a następnie obraca ją w palcach. Zerkała na jego wymizerowaną, zblazowaną twarz – twarz człowieka, któremu na niczym nie zależy. Obojętnego na zdarzenia pozytywne i negatywne, niewrażliwego na radości i smutki, martwiącego się jedynie tym, że musi przeżyć kolejny dzień. Beznadziejnie strapionego swoją codziennością.

Przypomniała sobie słowa Kawęckiego na temat samobójstwa. Być może właśnie to robi, pomyślała. Popełnia samobójstwo idealnie skrojone pod siebie. Samobójstwo przez zaniechanie.

– Tu się nie pali – powiedziała.

Energicznym ruchem wyciągnęła mu papierosa z ust i wyrzuciła przez uchyloną szybę.

Nawet na nią nie spojrzał. Rozparł się w fotelu i wyciągnął przed siebie nogi.

– Nie musiałaś tego robić – powiedział.

– Zmusiłeś mnie do tego.

– Najpierw daje się ostrzeżenie. Siły używa się wtedy, gdy ono nie zadziała.

– Posłuchaj – powiedziała, po czym głośno wypuściła powietrze. – To nie musi tak wyglądać. Nie musimy się obrażać i zachowywać tak, jakbyśmy się nienawidzili. Nie znamy się. Nie mieliśmy okazji się poznać. Nie wiesz jeszcze, czy masz powód, żeby mnie nie lubić. Ja także nie wiem, jakim jesteś człowiekiem. – Oderwała wzrok od drogi i spojrzała na obojętne oblicze Kawęckiego. – Może zaczniemy jeszcze raz, w nieco innych okolicznościach? – zaproponowała. – Na przykład w pubie, przy piwie?

Kawęcki zamknął oczy.

– Kilkanaście minut temu chciałaś mnie zastrzelić – zauważył.

– Nie chciałam. To był tylko odruch. Gdybym strzelała do każdego, kto wywołuje u mnie taką reakcję, miałabym na koncie przynajmniej kilkadziesiąt trupów.

– I tak nie uważam, żeby to był dobry pomysł.

– Dlaczego?

– Ponieważ są przynajmniej dwa powody, dla których cię nie polubię.

– Zżera mnie ciekawość. Wal.

– Po pierwsze, do wydziału sprowadził cię Szczebiot i to on wpadł na pomysł, żebyśmy zostali partnerami. A wszystko, co ma jakikolwiek związek ze Szczebiotem, źle mi się kojarzy. Wywołuje u mnie odruch wymiotny.

Odkleił się od fotela, odmierzył sobie kolejną porcję kawy i kilkoma siorbnięciami opróżnił nakrętkę.

– A po drugie?

Kawęcki rzucił Magdzie pogardliwe, a zarazem pełne politowania spojrzenie, jakby właśnie zadała najdurniejsze pytanie na świecie.

– Jesteś kobietą. – Poczekał, aż Magda uświadomi sobie, że się nie przesłyszała, a następnie dodał: – Nie ma żadnych szans, żebyśmy się dogadali. Będziemy pielęgnować naszą toksyczną relację, aż zmiękniesz i zaczniesz błagać Szczebiota o przeniesienie.

– Albo aż ty wylecisz z pracy.

– Na twoim miejscu nie liczyłbym na to.

Magda zwolniła, kiedy się zorientowała, że po raz drugi w trakcie kilkuminutowej jazdy przejechała skrzyżowanie na żółtym świetle. Mimo licznych prób nie potrafiła zapanować nad nerwami.

– Dlaczego nienawidzisz kobiet? – zapytała. – Przez żonę? Wściekasz się na kobiety, bo cię zostawiła?

Kawęcki długo milczał, po czym z niewzruszonej twarzy wycisnął skąpy uśmiech.

– Byłbym skończonym kretynem, gdybym niechęć do jednej osoby przekuł w niechęć do całej płci – powiedział flegmatycznie, uważnie dobierając słowa. – Ale swoją cegiełkę niewątpliwie dołożyła.

– Kto jeszcze się do tego przyczynił?

Kawęcki sięgnął do znajdującego się pod fotelem pokrętła i odchylił siedzenie do poziomu, który pozwalał mu się niemal położyć.

– Twoja matka? Siostra? Kobieta, z którą zdradzałeś żonę? Jakaś dziwka, która odgryzła ci kawałek fiuta?

– Skup się na drodze – odparł. – Chciałbym się trochę zrelaksować, a nie wylądować w szpitalu.

Wyciągnął z paczki kolejnego papierosa. Zapalił go i wydmuchnął dym nad głowę, prosto w sufit. Magda odwróciła się do niego, ale odchylony na fotelu Kawęcki znajdował się za daleko, żeby wyrwać mu papierosa. Mogła jedynie opuścić szybę i liczyć na to, że dym nie wsiąknie w tapicerkę.

Alicja Mioduszewska

Dziennikarka i reporterka, specjalizuje się w tematyce miejskiej, kulturalnej i sensacyjnej. Rodowita łodzianka, pasjonująca się historią miasta, literaturą fantastycznonaukową i skandynawskim punk rockiem. Absolwentka polonistyki i kulturoznawstwa na Uniwersytecie Łódzkim. Wychowanka „Expressu Łódzkiego”, z którym związana jest od 2009 roku.

Jakub Możejko przyglądał się fotografii, która znajdowała się na stronie internetowej „Expressu”. Alicja miała na niej chudą, dziewczęcą twarz, smutne spojrzenie i spięte w kucyk włosy. Biały sweter z kołnierzem zasłaniał niemal całą szyję. Na podstawie zrobionego kilka lat temu zdjęcia trudno było przypuszczać, że wkrótce stanie się efektowną i pobudzającą zmysły kobietą. Wydawała się bezbarwną i zahukaną dziewczyną. Niedziwne, że nie zwrócił na nią uwagi, kiedy przemierzała korytarze Wydziału Filologicznego.

W przeciwieństwie do większości rówieśników Alicja Mioduszewska nie zamieszczała w internecie relacji ze swojego życia. Możejko dowiedział się o niej tylko tego, co napisała o sobie na stronie gazety. Poznał ledwie zarys jej zainteresowań. Przede wszystkim jednak nie znalazł zdjęć, na które liczył. To nadzieja na ich ujrzenie kazała mu przedwcześnie opuścić uczelnię, wsiąść do pierwszej lepszej taksówki i w pośpiechu wrócić do domu.

Na szczęście miał plan awaryjny.

Otworzył plik tekstowy o nazwie „Iris”. Miał w nim zapisane numery telefonów, nazwiska, krótkie charakterystyki osób i całe linijki dziwnych skrótów myślowych. Chaotyczny dokument przypominał fragment wyrwany z niechlujnie prowadzonego notatnika. Nawet rozmiary i kolory czcionki były w nim różne.

Po dłuższym namyśle wybrał jeden z numerów i przyłożył telefon do ucha.

– Dzień dobry, z tej strony Marek Krawczyk. Czy mam przyjemność z Iwoną? Świetnie, nie byłem pewien, czy dobrze zapisałem twoje imię. Podczas naszego zeszłotygodniowego spotkania wspominałaś o swojej koleżance. Tak, zgadza się. Możesz powiedzieć mi o niej kilka słów? – Pospiesznie zanotował to, co usłyszał, używając do tego tylko sobie znanych skrótów. – Ile ma lat? A na ile wygląda? Najlepiej na trzydzieści. A czy jest teraz wolna? Dobrze, poczekam.

Rozłączył się i położył telefon na blacie. Przyjrzał się swojemu odbiciu w ekranie smartfona. Zobaczył zmęczonego człowieka, który wszystkie trudy życia tuszował ponadprzeciętnie zadbaną twarzą. Ludzie błędnie sądzili, że wygląd zawdzięcza treningowi, diecie albo niezwykłej dbałości o siebie, i Możejko nie zamierzał wyprowadzać ich z błędu. Wręcz przeciwnie – parokrotnie pytany w wywiadach o sekret swojego wyglądu, opowiadał dziennikarzom o rzeczach, o których nie miał pojęcia: wegańskich dietach, jodze czy triathlonie. Dobre geny pozwalały mu kreować fikcyjną postać, którą z istniejącym pierwowzorem łączyły jednie zawód i nazwisko.

Telefon zawibrował na stole. Na wyświetlaczu pojawił się numer, który Możejko wybrał przed chwilą.

– I jak? Co to znaczy „niedługo”? – Spojrzał na zegarek. – Dobrze. Pamiętasz mój adres? Przekaż jej, że z niecierpliwością na nią czekam.

Dwie minuty później wylądował pod prysznicem. Dokładnie rozprowadził na ciele mydło, a następnie pozwolił, aby spływająca woda sama spłukała pianę. Po kąpieli włożył czystą bieliznę, luźne dżinsowe spodnie i koszulę, której nigdy nie zapinał. Wrócił do salonu i na szklanym stole, obok laptopa, położył chudy czarny portfel. Przyciągnął komputer na skraj stołu i otworzył pocztę. Nie musiał długo zastanawiać się nad treścią maila. Nie wysyłał go po raz pierwszy.

Szanowni Państwo,

z przyczyn niezależnych ode mnie muszę odwołać jutrzejsze konwersatoria. Odwołanie zajęć nie oznacza jednak zwolnienia Państwa z obowiązku przygotowania zadanych przed tygodniem prac. Proszę o przesłanie tekstów drogą mailową. W przyszłym tygodniu przedstawię Państwu propozycje trzech terminów, w których będziemy mogli odrobić zajęcia.

Z poważaniem

dr Jakub Możejko

Wiadomość wysłał do trzech grup studentów, z którymi następnego dnia powinien mieć zajęcia. Kiedy to zrobił, wszedł na YouTube i wpisał do wyszukiwarki hasło scandinavian punk rock. Wybrał losowo utwór jakiejś szwedzkiej grupy o zupełnie nieznanej mu nazwie. Przy ostrych gitarowych riffach, przerywanych niezrozumiałymi okrzykami, zaczął rozsypywać na stole zawartość tytki, którą do połowy wypełniał biały proszek. Potem wyjął z portfela srebrną kartę płatniczą i z niewielkiej góry proszku kilkoma wprawnymi ruchami uformował dwie równe, kilkucentymetrowe kreski. Przechylił się na kanapie, z tylnej kieszeni spodni wydobył wymięty stuzłotowy banknot, który niemal samodzielnie zwinął się w rulon, i przyciskając palce do nosa, delikatnie przedmuchał obie dziurki. Wziąwszy głęboki oddech, poruszał głową w obie strony, niczym bokser sposobiący się do walki, w której spodziewa się otrzymać kilka potężnych ciosów. Pochylił się nad stołem. Za jednym podejściem pozbył się pierwszej kreski. Uniósł głowę i kilkukrotnie pociągnął nosem. Chwilę później uporał się z drugą. Pozostawione na stole resztki białego proszku zebrał na obśliniony palec i pieczołowicie wtarł w dziąsła. Po wszystkim przejechał dłonią po stole, prowizorycznie go czyszcząc, i podniósł się z kanapy.

Przeszedł do kuchni, gdzie napełnił szklankę wodą i szybko ją opróżnił, wypłukując z gardła gorzki posmak narkotyku. Następnie przeciągnął się, wznosząc ręce aż pod sufit, i skierował do sypialni. Rozsunął drzwi jasnobrązowej lakierowanej szafy, w której wisiały w szeregu jego garnitury oraz stało kilka jednakowych szarych pudełek. Zajrzał do tego, które schowane było najgłębiej. Uważnie obejrzał znajdującą się w nim odzież. W końcu wybrał kilka rzeczy, wrócił do salonu i położył je na stole.

Kiedy chwilę później rozległ się dźwięk domofonu, uśmiechnął się. Nie spodziewał się tak idealnego timingu. Ściszył skandynawski łomot, który ani trochę mu się nie podobał, i ruszył do przedpokoju. Zanim odebrał domofon, spojrzał na swoje odbicie w lustrze. Przyklepał siwe, równo obcięte włosy, wyszczerzył zęby w szerokim uśmiechu, po czym nieznacznie podciągnął spodnie. Ponownie poczuł gorzki smak narkotyku, który zaczął spływać mu do gardła.

– Słucham? – powiedział, podnosząc słuchawkę. – Tak, to ja. Zapraszam na górę.

Mówiąc to, spoglądał na rozświetlony salon i leżące na stole części garderoby: czarne pończochy, krótką spódnicę, obcisłą bluzkę z dużym dekoltem i kilkunastocentymetrowe szpilki.

Miał nadzieję, że będą na nią pasować.

Mariusz Szczebiot zastanawiał się, co by zostało z grubego pliku dokumentów i służbowego laptopa, gdyby upuścił je na zalewającą podłogę breję, która wypełzała spod ciężkich butów policjantów. Odstręczająca maź szpeciła nie tylko podłogę na korytarzach budynku Komendy Wojewódzkiej Policji w Łodzi, ale też jedną z niewielkich sal konferencyjnych. Szczebiot czuł się w niej jak w ponurej klitce, do której został zesłany za karę. Ale jeszcze bardziej mierziła go świadomość, że sam wyznaczył to pomieszczenie na miejsce spotkania z zespołem.

Jego negatywne odczucie spotęgowały posępne oblicza siedzących w pokoju policjantów – Witolda Ptaka i Magdy Giętkiej, zatopionych w walających się na stole notatkach, grzebiącego w telefonie Artura Waliszewskiego i znudzonego Tomka Kawęckiego, bezmyślnie wpatrzonego w ścianę. Szczebiot zajął jedyne wolne krzesło. Miał do dyspozycji niewielką przestrzeń, ale zdołał zmieścić przed sobą trzy pliki raportów, pogrupowane według dat, oraz komputer, którego właściwie nie potrzebował, ale na wszelki wypadek zawsze zabierał ze sobą. Dopiero gdy z położonych na stole rzeczy uformował prostokąt, oderwał wzrok od swojej kompozycji i krótkim skinieniem głowy przywitał policjantów, którzy uważnie śledzili jego poczynania, choć udawali, że są im obojętne. Wszyscy z wyjątkiem Kawęckiego. On jeden uraczył naczelnika drwiącym uśmiechem.

– Co wam się udało ustalić? – zapytał Szczebiot.

– To, że Borys Zarzeczny nie jest osobą, której szukamy – odpowiedział Witold. Pociągnął duży łyk kawy, chrząknął i odstawił kubek na stół. – Ostatnie dni spędził w akademiku. Potwierdzają to jego współlokatorzy oraz portier pełniący w miniony weekend dyżur w budynku. Zarzeczny nie sprawia zresztą wrażenia osoby, która mogłaby skrzywdzić kogokolwiek poza sobą. A właściwie swoimi płucami.

– Przyłapaliśmy go na paleniu skrętów – wyjaśnił Artur.

– Dowiedzieliśmy się natomiast kilku interesujących rzeczy na temat Martyny Bułeckiej – kontynuował Witold. – Zarzeczny spotykał się z nią przez kilka miesięcy, choć bardzo wzbraniał się przed nazywaniem jej swoją dziewczyną. Byli raczej niezbyt bliskimi znajomymi, którzy pociągali się fizycznie i dlatego od czasu do czasu uprawiali ze sobą seks. Według Zarzecznego była modelową kobietą wyzwoloną.

– Jak Frytka z Big Brothera – stwierdził Artur, bezskutecznie próbując wzbudzić entuzjazm Magdy.

– Zarzeczny twierdzi, że uprawiała seks przynajmniej z dwoma innymi osobami z akademika. A kilka tygodni temu widział ją w klubie w towarzystwie jakiegoś faceta, znacznie starszego od niej.

– Czy to mógł być jej sponsor? – zapytał Szczebiot.

Witold pokręcił głową.

– Według Zarzecznego – nie. Chłopak twierdzi, że nie była prostytutką, lecz hedonistką. Traktowała mężczyzn przedmiotowo. Służyli jej do zabawy i zaspokajania żądzy. Tak przynajmniej było w jego przypadku. Kiedy miała ochotę na seks, dzwoniła do niego, umawiali się w akademiku, wypijali trochę wina, a następnie się bzykali. I do widzenia. Po kilku lub kilkunastu dniach dzwoniła i robili to ponownie.

– Kiedy widział ją po raz ostatni?

– Przed paroma tygodniami w Hermesie, w towarzystwie tamtego starszego faceta.

– W Hermesie? – zdziwił się Szczebiot. – Czy to nie jest przypadkiem gejowski klub?

– Jest. Nas też to zdziwiło. Okazuje się, że teraz studenci chodzą do takich lokali, ponieważ do tych teoretycznie normalnych przyłażą, jak to określił Zarzeczny, „zakamuflowani dresiarze, którzy chcą wszystkim wpierdolić”. W gejowskich klubach jest po prostu bezpieczniej.

Szczebiot westchnął głęboko i osunął się na oparcie krzesła.

– Miejmy nadzieję, że mają jeszcze nagranie z tego dnia.

– Sprawdzamy to – powiedział Artur.

– Sprawdźcie też przeszłość Zarzecznego oraz tych dwóch pozostałych chłopaków, którzy rzekomo spali z Bułecką.

– Właśnie to robimy – powiedział Witold z naciskiem. – Gdyby nie to zebranie, prawdopodobnie właśnie byśmy z nimi rozmawiali.

Szczebiot wytrzymał gniewne spojrzenie podwładnego, a następnie rozprostował zaciśnięte w pięść palce i wstał od stołu. Podszedł do okna, z którego rozciągał się widok na wynędzniałą polanę. Latem, gdy służyła do czegoś więcej niż tylko do wyprowadzania psów, zdarzało mu się organizować na niej pikniki z żoną. Nie pamiętał jednak, kiedy byli tam po raz ostatni. Musiało to być na długo przedtem, zanim został naczelnikiem. Przyjmując awans, nie wiedział, że zapłaci za niego niemal całkowitą rezygnacją z przyjemności życia rodzinnego, których i tak mu brakowało. Po spędzeniu kilku miesięcy na nowym stanowisku nie potrafił jeszcze rozstrzygnąć, czy powinien żałować swojej decyzji, czy nie. Jego żona nie miała takich wątpliwości.

– Będziesz go używać?

Mariusz Szczebiot odwrócił się i ujrzał palec Tomka Kawęckiego wycelowany w swój komputer.

– Na razie nie.

– Mogę go pożyczyć?

– Jasne – odparł po chwili wahania i usiadł z powrotem na krześle.

Kawęcki pochylił się nad stołem i przyciągnął do siebie laptopa. Szczebiot nie liczył, że się dowie, do czego jest mu potrzebny. Dzięki temu się nie przeliczył.

– Z tą Bułecką jest coś nie tak – odezwał się Witold, który po zakończonej rozmowie splótł ręce na klatce piersiowej i utkwił wzrok w stos papierów piętrzących się na stole. – Każdy inaczej ją charakteryzuje. Według Weroniki Tarnawskiej była oazą spokoju: wieczorami zamykała się u siebie, żeby się pouczyć albo poczytać książkę. Jej były chłopak mówi, że była puszczalska, a jego koledzy mają to potwierdzić. Z kolei promotor Bułeckiej uważa, że była zbuntowaną intelektualistką, która dość nieoczekiwanie postanowiła wziąć się za naukę i zrobić doktorat. Z tych opisów nie da się ulepić jednej spójnej osoby.

– Co sugerujesz? – zapytał Szczebiot.

– Na razie tylko to, że musimy dowiedzieć się o niej czegoś więcej, bo nie jesteśmy w stanie stworzyć jej charakterystyki. Zgromadziliśmy garść informacji, które praktycznie się wykluczają.

– Niekoniecznie – powiedział Kawęcki, leniwie wpatrując się w ekran komputera. – Oczytana intelektualistka, która ma problem z wyborem drogi życiowej, może być jednocześnie dziwką.

– To, że uprawiała seks z kilkoma osobami, nie oznacza, że można ją tak nazywać – zaprotestowała Magda.

– Można nazwać ją także lambadziarą, szmatą albo kurwą. Nie przywiązuję się do słów, więc jeśli chcesz, możesz wybrać odpowiednie określenie.

Magda przewiercała Kawęckiego wzrokiem, zastanawiając się, jakie cierpienia by mu zadała, gdyby zostali w pokoju sam na sam. W ciągu ostatnich dni zdążyła przerobić różne scenariusze, a rozdrażniona wyobraźnia wciąż podrzucała jej nowe.

– Nie ma w tej chwili znaczenia, jak ją będziemy nazywać – wtrącił się Szczebiot. – Czy udało wam się porozmawiać z ludźmi, którzy w niedzielę odmówili składania zeznań?

Magda pospiesznie przewertowała swoje notatki.

– Tak, ale nie powiedzieli nam nic ciekawego o Bułeckiej – odparła. – W zasadzie powtórzyli to, co słyszeliśmy od innych: że czasami widywali ją ze współlokatorką, ale nic szczególnego nie rzucało im się w oczy. Wygląda jednak na to, że możemy ich wykluczyć z grona podejrzanych. Bracia Szalpukowie nie chcieli z nami rozmawiać, ponieważ nie wygasły im jeszcze zawiasy, a ich mieszkanie roi się od kradzionych rzeczy. Bali się, że ich za to przymkniemy. Z kolei Marianna Żurawska, kobieta, która w niedzielę poszczuła naszych chłopaków psem i kazała im spieprzać, od kilku lat opiekuje się ciężko chorą matką. Znajduje się na skraju załamania nerwowego. Prędzej zrobiłaby krzywdę sobie niż komuś innemu.

Szczebiot z niezadowoleniem pokręcił głową.

– Czyli w ciągu ostatnich kilkunastu godzin dowiedzieliśmy się tylko tego, że mamy do czynienia z większym świrem, niż sądziliśmy na początku. Psychopatą, który wparował do mieszkania ofiary z psem i jakimś cudem nie zostawił żadnych śladów. I zrobił to niezwykle cicho, skoro nikt w okolicy się nie zorientował, że w sąsiedztwie ktoś szlachtuje kobietę.

– Sporo o tym myślałem – powiedział Witold. – O tym, jak to możliwe, że nikt nic nie słyszał. Wydaje mi się, że potrafię to wyjaśnić. Kiedyś pracowałem przy sprawie porwania córki jednego z łódzkich przedsiębiorców. Uprowadzili ją dwaj mocno zadłużeni faceci, którzy pracowali w jego firmie. Zrobili to jednak wyjątkowo nieudolnie, ponieważ dziewczyna uwolniła się i zgłosiła na policję. Nie miała żadnych problemów z rozpoznaniem tych dwóch głąbów.

– Jaki to ma związek z Bułecką? – przerwał mu Szczebiot.

– Trzymali dziewczynę w mieszkaniu jednego z nich. Związali ją i założyli jej opaskę na oczy, ale zapomnieli, że przydałoby się ją również zakneblować. Kiedy wyszli z mieszkania, zaczęła się wydzierać jak najęta. Darła się przez kilka godzin, licząc na to, że ktoś ją usłyszy i zadzwoni na policję. Nikt nie zareagował. Faceci byli bezdennie głupi, ale jako tako znali się na majsterkowaniu. Wiedzieli, że mogą wygłuszyć pokój za pomocą mat bitumicznych.

– Czego?

– Takich mat wygłuszających, które stosuje się między innymi w samochodach, ale można również w budynkach. Sądzę, że zabójca Bułeckiej także z nich korzystał.

– Musiałby te maty jakoś przytargać do jej mieszkania – zauważył Szczebiot. – Chyba nie zmieściłyby się w zwykłym plecaku.

– Nie potrzebował ich aż tak dużo. Zapewne wygłuszył jedynie drzwi i okno w pokoju Bułeckiej. Zresztą tylko one nie były ubrudzone krwią. Potrzebował więc zaledwie kilku mat, które można zmieścić w obszernej torbie sportowej.

– A jak wyjaśnić to, że ludzie mieszkający pod nią nic nie słyszeli? – zapytał naczelnik.

– To osiemdziesięciolatkowie, którzy od rana do wieczora słuchają kazań w radiu – wyjaśnił Artur. – Nie słyszą nawet własnych pierdów.

Szczebiot zasępił się i spuścił wzrok. Nerwowo przerzucał zabrane ze sobą kartki, bardziej próbując zająć czymś ręce, niż rzeczywiście starając się coś znaleźć.

– Załóżmy, że był to człowiek, którego nie znała – powiedział, nie podnosząc głowy. – Dlaczego wpuściła go do mieszkania?

– Na pewno nie dlatego, że spodziewała się montera, kuriera lub listonosza. Sprawdziliśmy to – odparł Artur. – Jeśli facet był wystarczająco sprawny, to mógł ją obezwładnić, zanim zdążyła się wydrzeć i zamknąć mu drzwi przed nosem.

– A dlaczego nikt go nie widział? – zapytał Szczebiot. – Dlaczego w okolicy, po której pałęta się cała masa meneli, pełnej ganiających się po podwórku dzieciaków oraz wścibskich bab przesiadujących w oknach, nikt nie widział wielkiego gościa z torbą sportową i psem?

Ciszę, która zapadła w pomieszczeniu, mącił jedynie stukot palców Witolda miarowo bębniących w stół, szelest kartki w dłoniach Magdy i szuranie wyglancowanych butów Artura po ubłoconej podłodze. Nikt nie miał ochoty się odezwać.

– On nie kręcił się tam w ciągu dnia – powiedział w końcu Kawęcki.

Szczebiot wpatrywał się w niego przez dłuższą chwilę, po czym zerknął do notatek.

– Patolog ustalił, że Bułecka zginęła w sobotnie popołudnie. Sprawca skrupulatnie zatarł ślady, ale zapewne nie zajęło mu to więcej niż dwie godziny. Kiedy więc twoim zdaniem wyszedł z mieszkania?

– Nocą. Wiedział, co należy zrobić, aby nie zostać zauważonym. I wiedział, że jeśli ktoś w środku nocy zobaczy faceta z psem, to nie będzie dzwonić na policję, tylko uzna, że gość nie chciał, żeby mu się psisko zesrało w mieszkaniu.

– Ale to by oznaczało, że po zabójstwie Bułeckiej sprawca spędził w jej mieszkaniu jeszcze wiele godzin.

– A najpierw wiele godzin przygotowywał je do rytuału.

Kawęcki oderwał na chwilę wzrok od komputera i napotkał spojrzenia czworga policjantów.

– Tak was to dziwi? – zapytał. – Ten człowiek wiedział, kiedy współlokatorka Bułeckiej wyjeżdża do domu i ile zamierza spędzić w nim czasu. W najdrobniejszych szczegółach zaplanował zarówno zabójstwo, jak i sposób, w jaki będzie się nim napawał. Do tego nie potrzeba genialnego umysłu, tylko opanowania.

Szczebiot z niedowierzaniem pokręcił głową.

– Nie spotkałem się z tak opanowanym zabójcą.

– To znaczy, że niewielu ich spotkałeś.

Kawęcki przymknął ekran laptopa i odsunął komputer na bok. Oparłszy łokcie na krawędzi stołu, pochylił się i skierował wzrok najpierw na Szczebiota, a potem na Witolda.

– Gdyby Martyna Bułecka żyła, pewnie opowiedziałaby nam, jak w ostatnich tygodniach kilka razy natknęła się na faceta, którego nigdy wcześniej nie widziała. I który przyglądał jej się nieco zbyt natarczywie, sprawiając, że ciarki przechodziły jej po plecach. Ale że mężczyźni często jej się przyglądali, uznała, że to nic takiego. Kolejny napalony samiec, któremu marzy się, żeby ją zerżnąć. Dlatego zlekceważyła niepokój towarzyszący jej za każdym razem, kiedy napotykała świdrujące spojrzenie. Pewnie bardzo tego żałowała, gdy gwałcił ją pies. – Kawęcki odkleił się od stołu, osunął na oparcie krzesła i wygrzebał z kieszeni wymiętą paczkę papierosów. – Jeśli ustalimy, dlaczego zabójca wybrał akurat ją, dowiemy się, kto to zrobił.

Wstał, szurając krzesłem po pokrytej breją podłodze.

– Idę zajarać. Ktoś chce się przyłączyć?

Witold i Artur podnieśli się niemal równocześnie i wraz z Kawęckim wyszli z pomieszczenia. Szczebiot przyciągnął do siebie laptopa i podniósł jego ekran.

– Nie do wiary – parsknął oburzony i również wyszedł z sali.

Magda została sama. Odwróciła laptopa w swoją stronę, by zobaczyć, co tak bardzo zirytowało Szczebiota. Kiedy ujrzała na ekranie ułożony pasjans, mimowolnie się uśmiechnęła.

Brunet w czarnym garniturze, ciemnoniebieskim krawacie i wykrochmalonej białej koszuli uśmiechnął się nienaturalnie, ukazując rząd niezbyt równych, spiczastych zębów. Spojrzał porozumiewawczo na kolegę, ubranego podobnie i jednakowo uczesanego: na bok, z wyraźnie zaznaczonym przedziałkiem. Splótł dłonie na brzuchu i przeciągle cmoknął, jakby język przykleił mu się do podniebienia.

– Obawiam się, że nie mamy dla pana dobrych wieści – powiedział.

Roman pociągnął niewielki łyk wystygłej kawy i odstawił filiżankę. Przejechał dłonią po ostrzyżonej na jeża głowie, jak gdyby próbował coś z niej zrzucić, i spojrzał przez okno na stojący po drugiej stronie ulicy szklany budynek jakiejś korporacji finansowej, w którym jak na wtorkowy wieczór paliło się niepokojąco dużo świateł. Następnie swobodnie założył nogę na nogę i zsunął po nadgarstku zegarek. Chciał, żeby dobrze widzieli jego efektowną omegę, która wraz z szarym garniturem marki Brioni mogła być warta więcej, niż wynoszą ich miesięczne pensje.

– To widzę – odparł.

Mężczyźni ponownie porozumieli się wzrokiem. Niemal w tym samym momencie przybliżyli się do stołu.

– Podejmując decyzje inwestycyjne, kierujemy się trzema podstawowymi kryteriami – powiedział brunet. – Najpierw oceniamy innowacyjność projektu. Określamy, czy wnosi on na rynek coś nowego. Na tym etapie nie interesuje nas, czy to coś wartościowego, czy nie. Interesuje nas wyłącznie jego wyjątkowość.

– Na drugim etapie – ciągnął blondyn nieprzyjemnym nosowym głosem – oceniamy, czy firma jest przygotowana do realizacji danego przedsięwzięcia. Przyglądamy się jej zasobom kadrowym i finansowym, zerkamy do historii, szukamy zalet i wad. Sprawdzamy też właściciela przedsiębiorstwa, dokonując ewaluacji jego kompetencji menedżerskich.

– A na trzecim etapie oceniamy sytuację rynkową. Sprawdzamy podstawowe wskaźniki ekonomiczne i analizujemy kondycję danej branży. W przypadku pana projektu dostrzegamy trudności we wszystkich wymienionych obszarach.

– Tutaj wypisaliśmy nasze wątpliwości. – Blondyn podał Romanowi zadrukowaną po obu stronach kartkę. – Podstawowym problemem jest to, że cały pana projekt opiera się na współpracy ze wschodnimi rynkami: ukraińskim, białoruskim i rosyjskim. A mając na uwadze, że na Ukrainie toczy się wojna, byłoby nieodpowiedzialnością z naszej strony, gdybyśmy w to weszli.

– Doceniamy pana znajomość specyfiki tych rynków oraz to, że większość pana pracowników pochodzi ze Wschodu, ale nie możemy sobie pozwolić na takie ryzyko. Poza tym pana projekt nie jest innowacyjny. Świadczenie transgranicznych usług transportowych to wprawdzie dość nietypowe zajęcie, ale nie ma w nim nic odkrywczego.

Roman palcem wskazującym delikatnie obracał stojącą na podstawce filiżankę i uważnie przyglądał się obu mężczyznom. Wpatrywał się w ich powiększone od kawy źrenice, chude, pozbawione wyrazu twarze, papierową cerę. Zwracał uwagę na wszystkie niedoskonałości ich wyglądu: podziurawione przez trądzik policzki bruneta i jego spiczaste zęby oraz nienaturalnie wysunięte kości policzkowe blondyna. Chciał, aby mieli świadomość, że nie są w stanie niczego przed nim ukryć. Chciał, żeby się go bali.

– Sądziłem, że jesteście funduszem wysokiego ryzyka – powiedział, odsuwając na środek stołu kartkę, na którą nie raczył nawet zerknąć.

– Bo jesteśmy. Gdybyśmy nim nie byli, nie siedzielibyśmy teraz przy stole i nie rozmawiali na temat pana przedsięwzięcia transportowego – wyjaśnił brunet, wolno i wyraźnie wypowiadając każde słowo. – Musimy jednak bardzo ostrożnie dobierać firmy, którym oferujemy finansowanie.

Roman uśmiechnął się chytrze i spojrzał na zegarek.

– Myślę, że właśnie na tym polega wasz problem. Błędnie postrzegacie firmy, które się do was zgłaszają. Nie widzicie w nich inwestycji, tylko skarbonkę, do której trzeba coś wrzucić. Traktujecie je jak żebraków.

Brunet odchylił się na krześle i nerwowo poprawił krawat.

– Myli się pan – powiedział. – Mamy na koncie inwestycje w firmy, które stały się większe od nas. Śmiem twierdzić, że nie znajdzie pan w Łodzi funduszu, który jest równie otwarty na oryginalne pomysły, a przy tym tak skuteczny w swoich decyzjach inwestycyjnych.

Roman wyciągnął spod stołu lewą rękę i położył ją na blacie. Odwrócił się w stronę okna, ponieważ wiedział, że tylko wtedy odważą się przyjrzeć jego dłoni. A w zasadzie temu, co z niej zostało. Poznał w życiu zaledwie trzy osoby, które bezceremonialnie gapiły się na jego dłoń, a następnie miały wystarczająco dużo odwagi, aby z lekceważeniem patrzeć mu w oczy. Jedną z nich był jego starszy brat, drugą – policjant, który przez kilka lat go prześladował, a trzecią największy wróg. Żadna z tych osób już nie żyje.

– Pewnie zastanawiacie się, co mi się stało w rękę.

Odwrócił się w kierunku mężczyzn, którzy udawali, że nie są zainteresowani jego dłonią. Ale kiedy uniósł ją nad stołem, podążyli za nią wzrokiem jak zahipnotyzowani.

– Dawno temu zaufałem komuś, komu nie powinienem był ufać. Popełniłem błąd, który kosztował mnie utratę czterech palców i części śródręcza. Dzisiaj wy popełniacie błąd. Ciekawe, ile będzie was kosztować.

– Czy pan nam grozi? – zapytał brunet.

– W żadnym wypadku. – Roman opuścił rękę i zaczął masować nierówną powierzchnię kikuta. – Potraktujcie moje słowa jako koleżeńskie ostrzeżenie.

Kiedy kilka minut później znalazł się przed budynkiem, wyciągnął z kieszeni telefon i spojrzał na długą listę nieodebranych połączeń. Pospiesznie ją przewertował, po czym ruszył do zaparkowanego na chodniku samochodu. Otworzył tylne drzwi i wsiadł.

– Jak poszło? – zapytał kierowca, włączając silnik.

Roman zastanawiał się nad odpowiedzią, przyglądając się łysemu mężczyźnie o okrągłej głowie, z zadziwiająco czerwonymi i jędrnymi ustami. Przypominał mu wyrośniętego niemowlaka.

– Podaj mi aspirynę. I wodę.

Kierowca pospiesznie spełnił jego polecenie. Roman włożył do ust dwie tabletki, a potem popił je wodą. Rozparł się na kanapie i z niedowierzaniem pokręcił głową.

– Przysłali do mnie dwóch chujków z mlekiem pod nosem. Nie sprawdzili nawet, kim jestem. Ale może to i lepiej. – Wyjrzał przez boczną szybę na portiera, który właśnie zaczynał robić obchód wokół budynku. Zanotował w pamięci jego wiek, ubiór i zachowanie. Potem popatrzył na zegarek. – Na pewno lepiej dla mnie. Zresztą jebał ich pies. Zawieź mnie do domu.

– Pamiętaj – powiedział nieznajomy, którego Janusz poznał kilkanaście minut wcześniej przy barze. – W każdej kobiecie jest kurwy dwie trzecie.

Janusz stuknął się z nim kuflem na znak solidarności i nadał twarzy wyraz zrozumienia, mimo że miał ochotę dać mu w mordę. Ten zgorzkniały gbur z posiwiałą brodą i zadziwiająco pomarszczonym czołem, które przykrywała zmierzwiona kępka przetłuszczonych włosów, w telegraficznym skrócie przedstawił mu historię swojego nieudanego małżeństwa. Była to opowieść o uczciwym, ciężko pracującym i rzadko zaglądającym do kieliszka facecie, któremu niewdzięczna żona przyprawiła rogi i uciekła, zabierając ze sobą ich nastoletnią córkę.

– Po Euro 2012 nastał kryzys w budowlance. Straciłem robotę, a ona wciąż pracowała w salonie fryzjerskim. Wtedy poczuła, że może robić, co jej się podoba. Miała wobec mnie coraz większe wymagania i coraz więcej pretensji. Kurwa! Nie mogłem nawet w spokoju napić się piwa i obejrzeć meczu. – Jakby próbując dowieść swojej traumy, pociągnął potężny łyk, po czym wytarł usta dłonią. – Kiedy odeszła, pomyślałem, że nawet dobrze się stało. Miałem jej serdecznie dość. Ale jak się dowiedziałem, że uciekła z tą ciotą z salonu, to nie wytrzymałem. Myślałem, że gość jest pedałem, a okazało się, że od kilku miesięcy regularnie rypie moją żonę.

– Co zrobiłeś? – zapytał Janusz bardziej z kurtuazji niż z ciekawości.

– Odszukałem ich i urządziłem piekło. Temu cwaniakowi złamałem nos, a dziwce po prostu dałem po pysku. Co miałem zrobić? – Nieznajomy rozdziawił usta, jakby tą wymowną pauzą chciał podkreślić wagę swoich słów. – Przez tyle lat byłem dla niej dobry. Nie piłem, nie awanturowałem się. Aż do tamtego momentu ani razu jej nie uderzyłem. Kto na moim miejscu postąpiłby inaczej? No kto? Nikt! Nikt nie zachowałby się inaczej wobec takiego kurwiska.

Kiwając z pobłażaniem głową, Janusz spoglądał ponad ramieniem nieznajomego wystającym z przepoconej koszulki bez rękawów. Patrzył na drugi koniec lady barowej, przy którym siedział niewysoki mężczyzna w płaszczu, pogrążony w rozmyślaniach. Nieuprasowana koszula wisiała na jego chudym ciele, a lewy policzek pokrywało kilka drobnych zadrapań. Siedział mocno przygarbiony na barowym krześle i przez większość czasu nie robił nic, tylko hipnotycznie wpatrywał się w stojący przed nim kieliszek wódki.

Tak się w popkulturze maluje depresję, pomyślał Janusz. Wkłada się ją w wychudłe ciało faceta w średnim wieku, zabiera mu się żonę, dzieci, pracę, pieniądze, perspektywy i godność. Obdarowuje się go nieporadnością, wymiętymi ubraniami, pooraną bliznami twarzą. A jego życie umieszcza się w obskurnym lokalu: taniej postkomunistycznej spelunie, w której uszy gości męczy nędzna mieszanka popu i disco polo, a smakujące jak szczyny piwo podaje znudzona barmanka z obwisłym biustem, odstraszającym makijażem i w obcisłej bluzce, z której wylewa się sadło.

– Idę się odlać – oznajmił nieznajomy.

Była to pierwsza dobra informacja, jaką Janusz usłyszał z jego ust.

Kiedy został przy barze sam, zorientował się, że nie tylko on obserwuje przygnębionego mężczyznę przy drugim końcu lady. Ukradkowo zerkali na niego także dwaj wytatuowani faceci, w milczeniu popijający piwo i skręcający papierosy, podstarzała kobieta w płaszczu przeciwdeszczowym, która zjawiła się w lokalu z uroczym kundelkiem, oraz barmanka, leniwie wycierająca niedomyty kufel. Słowem wszyscy, którzy tego ponurego wieczoru przyszli do Soboty, ponurego lokalu w ponurej części Bałut. Domyślił się, że choć nie znają faceta, to już nieraz go tu widzieli. Robiącego dokładnie to samo. I że wszystkim na usta ciśnie się to samo pytanie: ile jeszcze wytrzyma?

– Długo pan już tak siedzi?

Tomek Kawęcki nie zareagował ani na słowa Janusza, ani na to, że ten nagle pojawił się obok niego.

– Jeszcze trochę posiedzę – odparł ze sporym opóźnieniem.

Janusz opróżnił swój kufel i odstawił go na ladę.

– Mam nadzieję. Wiem, przez co pan przechodzi. Mam to za sobą. Muszę przyznać, że niechętnie wspominam tamte czasy.

Kawęcki, nie odrywając wzroku od kieliszka, wycelował palcem w pozostawiony przez nieznajomego kufel.

– Bezalkoholowe – wyjaśnił Janusz. – Można powiedzieć, że jestem od niego uzależniony. Gdy mam gorszy dzień, potrafię wypić nawet sześć czy siedem kufli. Ale prawdziwego alkoholu nie miałem w ustach od ośmiu lat czterech miesięcy i dwunastu dni. Wie pan, że nie spotkałem jeszcze alkoholika, który nie liczyłby, jak długo już nie pije?

Kawęcki odwrócił się do Janusza i nerwowo przygryzł wargę.

– Czy istnieje jakiś powód, dla którego musiałem się tego dowiedzieć? – zapytał.

Janusz uniósł dłonie w uspokajającym geście.

– Tak jak wspominałem, nie lubię wracać do tamtego okresu. Wolę mówić o tym, co robiłem, zanim stałem się alkoholikiem. Zajmowałem się wówczas terapią uzależnień. I nadal to robię.

Kawęcki zaśmiał się pod nosem.

– Sam pan sobie pomagał, kiedy walczył z nałogiem?

– Niestety, to tak nie działa. Sam bym sobie nie poradził.

– A więc jest pan swoją największą porażką terapeutyczną.

Janusz oparł łokcie o blat i po raz pierwszy spojrzał Kawęckiemu w oczy.

– Nie znam pana, ale przypuszczam, że pan również sam sobie z tym nie poradzi. Zdecydowana większość ludzi tego nie potrafi, ponieważ wymaga to nadzwyczajnego samozaparcia, które nie leży w naszej naturze. – Spojrzał nerwowo w kierunku toalety, a następnie położył na blacie swoją wizytówkę. – Potrafię pomagać ludziom w walce z uzależnieniem, ale nie znoszę rozmawiać z prymitywnymi natrętami. Jeden z nich za chwilę wróci z kibla i będzie próbował mnie przekonać, że jego żona jest niewdzięczną dziwką. Wolałbym tego uniknąć. Proszę do mnie zadzwonić, gdy już dojrzeje pan do tego, żeby poprosić o pomoc.

W pośpiechu zarzucił kurtkę na grzbiet i wyszedł z lokalu. Chwilę po tym, jak się ulotnił, przy barze pojawił się zdezorientowany facet w koszulce bez rękawów. Nie mogąc znaleźć niedawnego kompana, przez dłuższą chwilę wyglądał przez okno, za którym szalała śnieżna zawierucha. Prawdopodobnie ostatnia tej zimy. W końcu zamówił następną kolejkę i w poszukiwaniu papierosów zaczął przekopywać kieszenie leżącej na sąsiednim stołku kurtki.

– Lubi pan ciepłą wódkę? – zapytał go Kawęcki, nie ruszając się ze swojego miejsca.

– Wolę zimną. Ale ciepłą też da się wypić. W końcu liczy się efekt, a nie smak – wyjaśnił tamten, uśmiechając się kwaśno. – A dlaczego pan pyta?

Kawęcki zsunął się ze stołka i sięgnął po stojący przed nim kieliszek. Przeszedł kilka kroków i podstawił go nieznajomemu pod nos.

– Na zdrowie – wyszeptał i poklepał go po plecach.

Mężczyzna tak się ucieszył z darmowej kolejki od przypadkowego faceta, że nawet nie poczuł, gdy ten włożył mu wizytówkę do kieszeni.

Pociągnięciem za sznurek uwolnił słabe światło zwisającej z sufitu żarówki. Przesunąwszy zardzewiały rygiel, zamknął masywne drewniane drzwi. Zaciągnął się zapachem, który panował w wąskim garażu. Uwielbiał go. Mieszanka gotowanego mięsa, stęchlizny, smarów i potu. Zapach sprawiał, że to miejsce – ze ścianami zastawionymi półkami pełnymi słojów, kanistrów, narzędzi oraz różnego rodzaju lin, stertą czasopism tworzących w kącie pomieszczenia niezgrabną różnokolorową wieżę, pełne dziwnych, nieużywanych od dziesięcioleci urządzeń, takich jak wyżymaczka czy maszyna do szycia – przypominało mu jaskinię. Wydrążoną w kruchej skale nieopodal jakiegoś zbiornika wodnego, kilka metrów pod powierzchnią ziemi. Z dala od ludzi. Wolną od rozmów, wybuchów śmiechu, stukotu obcasów i obleśnie obłudnych twarzy. Idealnie odczłowieczoną.

Ściągnął plecak i wydobył z niego gruby plik lokalnych gazet. Położył go na betonowej posadzce, przeciął scyzorykiem obwiązujący gazety sznurek i usiadł na plastikowym krześle, z trudem utrzymującym ciężar jego ciała. Spojrzał na swój cień: ciągnął się aż pod drzwi wejściowe, zasłaniając wyryte na posadzce napisy, które wypełniały przestrzeń pomiędzy czarnymi smugami pokrywającymi beton. Nie miało to jednak żadnego znaczenia. Nikt poza nim nie byłby w stanie ich rozszyfrować.

Zabrał się do pracy.

Każdą z leżących przed nim gazet dokładnie powąchał, jakby był w stanie wywęszyć ich zawartość. Zatrzymał tę, która jego zdaniem pachniała najintensywniej. Rozłożył ją na podłodze, pomiędzy szeroko rozstawionymi nogami, i zaczął kartkować. Żadnej ze stron nie poświęcił więcej niż kilka sekund, tylko omiatał je wzrokiem. Gdy dobrnął do końca, wrócił do jedynego fragmentu, który wzbudził jego zainteresowanie. Wydarł go i odsunął na bok. Gazetę zaś złożył na pół i rzucił na szczyt papierowej wieży.

W taki sam sposób postąpił z pozostałymi. Niektóre okazały się dla niego zupełnie bezwartościowe.

Kiedy skończył, policzył to, co mu zostało. To, co uznał za naprawdę ważne. Przypomniał sobie, ile każda gazeta ma stron, i wykonał w myślach szybkie obliczenia. Pięć do czterdziestu siedmiu. Pięć z pięćdziesięciu dwóch. Niecałe dziesięć procent.

Niewiele. Mniej, niż się spodziewał.

Wziął do ręki jeden z fragmentów, które wyrwał z gazety. Zerknął na zegarek, po czym zatopił się w lekturze. Czytał teksty dokładnie i analitycznie, odnotowując w pamięci wszystkie istotne informacje oraz przymiotniki, jakimi je opatrzono, a mimo to przebrnięcie przez nie zajęło mu niecałe pięć minut.

Mało. Mniej, niż się spodziewał.

Nawet nie dziesięć procent, niespełna sześćdziesiąt sekund na tekst. Tyle w skali medialnej warte było dzieło, nad którym pracował przez kilka ostatnich miesięcy. Niewiele osób się pofatygowało, żeby je dostrzec. Jeszcze mniej dostrzegło to, co było w nim ważne. Nikt nie spróbował go zinterpretować. Nikomu nawet nie przyszło do głowy, żeby się zastanowić, kim może być autor: po co to zrobił, dlaczego w taki sposób, czym się inspirował.

A jednak nie poczuł gniewu ani frustracji. Nie czuł się upokorzony, pominięty, zlekceważony czy niezrozumiany. Nie miał ochoty wyżywać się na świecie, który po raz kolejny okazał się bezdennie głupi. Był co najwyżej niepocieszony. Zupełnie inaczej niż wtedy, kiedy robił to po raz pierwszy.

Przez wiele lat pracował nad tym, by nauczyć się poskramiać swoje pokusy. Udało mu się osiągnąć nawet wyższy poziom samokontroli, niż tego oczekiwał. Taki, który umożliwiał mu organizowanie perwersyjnych zabaw z własnymi emocjami. Pozwalał swojej ekscytacji swobodnie narastać, aby następnie powolnie ją tłamsić. Czuł się wtedy tak, jakby koczował za grubym murem usypanym z przezroczystych kamieni, wyjątkowo śliskich i ostrych. Wiedział, że gdyby chciał, zdołałby się na niego wspiąć i przedostać na drugą stronę. Kosztowałoby go to jednak sporo wysiłku. I bólu. A to nie on miał cierpieć.

Odsunął na bok krzesło, na którym ledwo się mieścił, i uklęknął na podłodze. Rozsunął suwak kurtki i spod znajdującej się pod nią białej koszulki wyciągnął złoty krzyżyk. Pocałował go, a następnie się przeżegnał. Wyciągnął z kieszeni zapałki i podpalił bezwartościowe fragmenty gazet, z których uformował skromną pochodnię. Uniósł ją nad pochyloną głową.

– „Przeto bądźcie cierpliwi, bracia, aż do przyjścia Pana. Oto rolnik cierpliwie oczekuje cennego owocu ziemi, aż spadnie wczesny i późniejszy deszcz. Bądźcie i wy cierpliwi, umocnijcie serca swoje, bo przyjście Pana jest bliskie. Nie narzekajcie, bracia, jedni na drugich, abyście nie byli sądzeni; oto sędzia już u drzwi stoi”².

Ponownie się przeżegnał i rzucił na posadzkę niedopalone resztki papieru. Wstał i wtarł je butem w podłogę, wzbogacając ją o kolejną czarną plamę. Ponownie uklęknął i długim kluczem wyrył w betonie kilka liter, na pozór niemających ze sobą nic wspólnego. Wstał i otrzepał dłonie. Zaciągnął się ulubioną mieszanką zapachów, którą urozmaicił swąd palonej prasy. Uśmiechnął się. Choćby dla tego zapachu powinienem tu częściej zaglądać, pomyślał.

Kłódka nieprzyjemnie szczęknęła, kiedy włożył do niej klucz. Załomotał nią, aby się upewnić, że zamknął drzwi. Odwrócił się i rozejrzał wokół, szukając na ulicy, chodnikach i w oknach otaczających go bloków pytających spojrzeń sąsiadów. Grzeszników, od których roiło się to miasto. Na żadne jednak się nie natknął. Jak zawsze. Schował klucz do kieszeni kurtki i ruszył przed siebie, w głąb betonowego lasu rozświetlanego żółtym światłem latarni.

6

Magda Giętka zacisnęła ciężkie powieki, jakby chciała zrobić sobie krzywdę. Głośno wypuściła powietrze z płuc. Była wycieńczona i wściekła. Poprzedniego wieczoru rozpętała w domu wojnę, która, jak sądziła, stanowiła preludium końca jej związku z Filipem. W zbyt krótkim czasie powiedzieli sobie zbyt wiele przykrych słów, które mogłyby wstrząsnąć nawet najtrwalszym związkiem. Natomiast taki jak ich – zawieszony na cienkich sznurkach, które w każdej chwili mogą pęknąć – musiały doszczętnie rozbić.

Nie pamiętała dokładnie, jak do tego doszło. Po powrocie do domu zamierzała wykąpać się i pójść spać. Zetrzeć z siebie trudy dnia, usunąć makijaż, który tworzył skorupę ochronną dla jej zatroskanej twarzy, i pozwolić znokautować się zmęczeniu. Nie była w stanie przypomnieć sobie powodu, dla którego wyszła z łazienki, ubrana jedynie w majtki i biustonosz, z przetłuszczonymi zwisającymi włosami, i niczym harpia doskoczyła do Filipa, wygarniając mu wszystko, co jej w nim przeszkadzało: egocentryzm, samolubność, brak empatii i oziębłość. A on odwdzięczył się jej tym samym.

Nie przypuszczała, że może to ją aż tak zaboleć. Że cokolwiek, co od niego usłyszy, może wywołać w niej takie spustoszenie.

– Zielone – powiedział Tomek Kawęcki, wyrywając ją z letargu. – To znaczy, że możesz jechać.

Magda spojrzała na niego, a następnie poprawiła okulary przeciwsłoneczne, które zsunęły jej się z nosa. Wrzuciła pierwszy bieg. Ruszyli.

– Jeśli chcesz, mogę poprowadzić – zaoferował Kawęcki, przyglądając jej się uważnie.

– Nie, nie trzeba – odparła. – Kiepsko spałam. To wszystko.

Sunęli rozświetloną porannym słońcem aleją Włókniarzy, mijając zlewające się ze sobą blokowiska, stacje benzynowe i sklepy wielkopowierzchniowe, które tworzyły smętną mozaikę niepasujących do siebie elementów. Magda uporała się ze zmęczeniem i rozpędziła samochód do niemal stu kilometrów na godzinę. W kilkanaście minut wydostali się z zaspanego miasta, które przed siódmą rano nie zdążyło się jeszcze zakorkować, i dostali się na drogę krajową. Kierując się podpowiedziami przyklejonego do szyby GPS-u, pędzili na południe.

– Przyjrzałam się sprawie, o której mówiłeś – powiedziała Magda, przerywając tak miłe dla nich obojga milczenie. – Tej, o którą miałam zapytać Tarnawską podczas przesłuchania.

– No i? – burknął Kawęcki.

– Na początku myślałam, że to kolejna twoja fanaberia. Że szukasz dziury w całym, próbując połączyć nasze zabójstwo z zabójstwem jakiejś dziewczyny ze wsi. Zresztą nadal tak uważam. Ale rzeczywiście – pokiwała głową – jest w tej sprawie coś dziwnego.

Wyciągnęła z kieszeni kurtki notatnik. Była przygotowana do tej rozmowy. Po kłótni z Filipem musiała zająć się czymś, co odciągnęłoby jej uwagę od możliwych konsekwencji awantury – od rozstania i całego syfu, jaki mu zawsze towarzyszy. Rozgrzebywanie zabójstw sprzed lat nie było szczególnie wysublimowanym zajęciem, ale na żaden inny pomysł nie wpadła.

– Na pierwszy rzut oka trudno o bardziej oczywisty przypadek. Dwudziestoczteroletni Bernard Lubera zabił osiemnastoletnią Justynę Kepler. Obezwładnił ją, związał i zgwałcił, a następnie poćwiartował siekierą. Po wszystkim wrócił do swojego mieszkania, cały zakrwawiony i ze śladami zaschniętej spermy w majtkach, i zamknął się w swoim pokoju. Policjanci nie mogli mieć łatwiej: miejscowy głupek, parokrotnie przyłapany na podglądactwie i publicznej masturbacji, na którego wszyscy mieszkańcy wioski, gdy tylko dowiedzieli się o zabójstwie, skierowali podejrzenia, nie zrobił nic, żeby nie dać się złapać. – Magda pokręciła głową. – Tyle że to wszystko jest zbyt proste. Zbyt oczywiste.

– Czasami proste wyjaśnienie jest najlepsze. Brzytwa Ockhama.

– Tak, ale pod warunkiem, że prawidłowo prowadzi się śledztwo. A to nie zostało prawidłowo poprowadzone.

Kawęcki zerknął na Magdę, a następie głośno siorbnął kawę z nakrętki termosu.

– Kontynuuj – powiedział.

– Wygląda to tak, jakby wszyscy poszli po linii najmniejszego oporu. Błyskawicznie schwytano podejrzanego, ustalono, że to on jest sprawcą, i zadecydowano, co z nim zrobić. Śledczy, prokurator oraz sędzia, a nawet obrońca, nie mieli co do tego żadnych wątpliwości.

– A ty masz?

Magda wzruszyła ramionami.

– Wszystko wskazuje, że ten chłopak to zrobił. Ale dziwi mnie, że w szopie, w której do tego doszło, nie znaleziono odcisków palców matki dziewczyny. Że nie sprawdzono, skąd pochodzi lina, którą ofiara była związana. Technicy nie pofatygowali się, żeby porządnie przyjrzeć się miejscu zbrodni. Analiza tego, jak Lubera wyprowadzał ciosy, też jest bardzo powierzchowna. Ślady wskazują na to, że uderzał z ogromną siłą, o którą nikt go nie podejrzewał.

– Ludzie z defektami psychicznymi często są znacznie silniejsi, niż się wszystkim wydaje.

– Ale on wcześniej nie wykazywał się ani siłą, ani agresją. Z relacji świadków wynika, że ci dwoje, Kepler i Lubera, dobrze się dogadywali. Niewiele osób w wiosce chciało się zadawać z przygłupim Bernim, ale Kepler stanowiła wyjątek. Wydaje mi się mało prawdopodobne, by człowiek niespełna rozumu mógł dopuścić się tak brutalnej zbrodni na jedynej osobie, która była dla niego dobra. Mogę założyć, że jej pożądał i nie potrafił się powstrzymać, gdy zobaczył jej nagie ciało, ale nie sądzę, żeby był w stanie ją zabić. – Magda podniosła notatnik na wysokość twarzy, próbując rozszyfrować swoje bazgroły. – Wątpliwości co do tego mieli także lekarze, którzy badali Berniego. Nie byli zgodni, czy jest niepełnosprawny intelektualnie w stopniu znacznym, czy tylko umiarkowanym. Różnili się także w ocenie, czy ma skłonność do przemocy. Dwaj psychologowie twierdzili, że najprawdopodobniej tak. Jeden był przekonany, że Berni nie skrzywdziłby muchy.

– A ty co o nim sądzisz?

– Nie mam pojęcia. Nigdy z nim nie rozmawiałam. Poza tym nie jestem psycholożką.

Kawęcki wbił wzrok w pobocze, mając już ochotę uciąć tę rozmowę. Magda jednak nie zamierzała odpuścić.

– Najbardziej zastanawia mnie to – powiedziała – że nikt nie próbował wydobyć od Lubery zeznań. W aktach sprawy…

– Próbowali – wtrącił Kawęcki.

– Skąd wiesz?

– Próbowali, ale chłopak zamilkł na dobre. W dniu, w którym zginęła Justyna Kepler, przestał z kimkolwiek rozmawiać. Armia psychologów i psychiatrów przez kilka lat próbowała do niego dotrzeć. Bezskutecznie.

Pokonawszy kilkadziesiąt kilometrów, zamienili drogę krajową na autostradę i niedługo później z niej zjechali. Minęli dwoje ludzi na składanych rowerach, którzy opatuleni od stóp do głów długimi płaszczami przeciwdeszczowymi, z pustymi torbami, kierowali się w stronę lasu. Za zniszczoną wiatą autobusową, z której pozostał jedynie szkielet i kawałek blachy falistej, policjanci skręcili w prawo i znaleźli się na mocno ubitej drodze gruntowej.

– Dlaczego zapamiętałeś akurat tę sprawę? – zapytała Magda.

Kawęcki opuścił klapkę przeciwsłoneczną i obejrzał swoją twarz w niewielkim brudnym lusterku. Wyciągnął z kieszeni płaszcza gumkę, ściągnął do tyłu włosy i związał je w krótki kucyk. Zbyt krótki, żeby mógł z nim wyglądać dobrze, ale nie odstraszający tak, jak bezładna plątanina piór, którą miał na głowie przedtem.

– Pamiętam wszystkie brutalne zabójstwa popełnione w województwie łódzkim w ciągu ostatnich dwudziestu lat. A na pewno większość.

– Słyszałam, że masz niezłą pamięć.

– To nie kwestia pamięci, lecz zainteresowań – odparł Kawęcki. – Kiedyś w wolnym czasie przeglądałem akta spraw, które z różnych powodów wydawały mi się dziwne.

– Czy wszystkie dotyczyły zabójstw?

Wodząc dłonią po ogolonej twarzy, przez chwilę zastanawiał się nad odpowiedzią.

– Większość – odparł.

– Nie dziwię się, że żona cię zostawiła.

Kawęcki spojrzał na nią i nieznacznie się uśmiechnął.

– Nie dlatego mnie zostawiła. Przynajmniej tak mi się wydaje.

Kiedy wyrosły przed nimi pierwsze zabudowania, Magda zwolniła niemal do zera. Wkrótce zjechała z drogi i zaparkowała samochód na piaszczystym zakolu porośniętym nielicznymi kępkami zieleni. Kilkanaście metrów dalej znajdował się stary drewniany dom, do którego szło się przez opustoszałe podwórko.

– Według GPS-u to tutaj – powiedziała.

– Zgadza się.

– Skąd wiesz? Byłeś tu już?

Odpowiedział jej tylko wymownym spojrzeniem.

Wyłączyła silnik. Zanim wysiadła, otaksowała Kawęckiego rozbawionym wzrokiem.

– Mam nadzieję, że nie zamierzasz brać tego ze sobą – powiedziała, celując palcem w termos. – Jeszcze dostanie zawału, gdy cię z tym zobaczy.

Kawęcki zamyślił się, wpatrzony w swoją srebrną tubę z kawą. W końcu – nie znalazłszy powodu, dla którego miałby się z Magdą nie zgodzić – odłożył termos.

Herbata była czarna jak heban. Od kawy odróżniała ją jedynie gęsta siatka fusów unosząca się na powierzchni. Tomek Kawęcki nieufnie przyglądał się wbitej w cynowy koszyczek szklance, która wylądowała tuż przed jego nosem. Wiedział, jak taka herbata smakuje. Jak ból brzucha, nudności i repulsja. To był smak wakacji spędzanych pod opieką dziadków, którzy nie mogli pojąć, że dziesięciolatek nie chce każdego posiłku popijać herbatą.

Jadwiga Kepler przyglądała się policjantom tak samo nieufnie, jak oni przygotowanemu przez nią napojowi. Była niepokojąco otyła, z siwymi odrostami wystającymi spod gęstej czapy kasztanowych włosów, o pomarszczonej twarzy i zatroskanych oczach. Nie powiedziała tego wprost, ale mową ciała dała do zrozumienia, że jeśli nie spróbują jej herbaty, nie mają czego u niej szukać. Dopiero gdy Kawęcki kilka razy głośno siorbnął gorący napój, starając się przy tym nie krzywić, gospodyni usiadła na taborecie i zgodziła się z nimi porozmawiać.

– Wiem, po co tu przyjechaliście – powiedziała, ugniatając w dłoniach fałdę domowej sukienki, na której widniały ślady co najmniej kilkunastu lat użytkowania.

– Próbowałem wczoraj dodzwonić się do pani, ale nikt nie odbierał.

– A kto miał odebrać, skoro tylko ja tu mieszkam? Pewnie nie słyszałam, jak pan dzwonił.

– Żałuję, że nie udało mi się uprzedzić pani o naszej wizycie. Być może wtedy mogłaby się pani do niej jakoś przygotować.

– A do czego tu się przygotowywać? – uniosła się staruszka. – Co jak co, ale pamięć mam jeszcze dobrą. Pamiętam wszystko dokładnie. Zresztą która matka mogłaby coś takiego zapomnieć?

– Właściwie nie chcemy z panią rozmawiać o tamtym zdarzeniu – powiedział Kawęcki. – Czytaliśmy akta sprawy i wiemy, co się wtedy wydarzyło. Chcieliśmy porozmawiać o czymś innym. Obawiam się, że to może być dla pani jeszcze trudniejsze.

Jadwiga Kepler odchyliła się na stołku i wybałuszyła oczy. Chwilę później wstała i wyszła na moment do kuchni, aby zmniejszyć ogień, na którym gotował się rosół. W dawno niewietrzonym mieszkaniu zapach dochodzący z garnka mieszał się z kwaśnym odorem niedopranych ubrań staruszki. Magda próbowała uchylić okno, ale okazało się zabite gwoździami.

– Nie jesteście głodni? – zapytała Jadwiga Kepler po powrocie do pokoju. – Jak poczekacie godzinę, to rosół będzie gotowy. Wrzuciłam cały mostek wołowy, zupa musi przejść jego smakiem.

– Bardzo dziękujemy, ale nie chcemy pani zabierać dużo czasu – odparł Kawęcki.

– Może pani?

– Dziękuję, niedawno jedliśmy śniadanie – odmówiła Magda, najuprzejmiej jak potrafiła.

Staruszka ponownie usiadła na stołku. Na jej pomarszczonej twarzy pojawił się szeroki uśmiech, jakby była w znakomitym humorze. Zupełnie innym niż jeszcze kilka minut wcześniej.

– Chcieliśmy z panią porozmawiać o Bernardzie Luberze – powiedziała Magda.

– O kim?

Policjanci zamilkli i wymienili się spojrzeniami. Magda chciała coś powiedzieć, ale Kawęcki ją uprzedził.

– O Bernim, chłopaku z sąsiedztwa. Pani najmłodsza córka ponoć dobrze go znała.

Jadwiga Kepler na chwilę się zachmurzyła, próbując coś sobie przypomnieć, po czym zapiała wesoło, mącąc wypełniającą dom ciszę.

– Berni, mały Berni! Pewnie, że go pamiętam. Tyle lat go nie widziałam.

– Berni był dobrym znajomym pani córki Justyny. Zgadza się?

– Ano był. Przychodził tu prawie codziennie. Zresztą co innego mógłby robić? Tylko Justysia chciała się bawić z Bernim.

– Dlaczego inni się z nim nie bawili?

– Bo Berni był inny. Głupawy. Niezdarny. Dzieciaki mu dokuczały. Tylko Justysia była dla niego dobra.

– Berni nie miał żadnych kolegów? – dopytywał się Kawęcki.

– Miał, ale co to byli za koledzy. Tacy, co chwilę się z nim pobawili, a potem zaczynali mu dokuczać. I nie potrafili przestać. Czy takich to można nazwać kolegami?

– Raczej nie. Pamięta pani ich imiona?

– A skąd! – Jadwiga Kepler wzruszyła ramionami. – Dobrze, że ten Berni miał Justysię. Jak tylko coś złego mu się działo, od razu do niej leciał. Jak do matki. Raz tak dali mu wciry, że cały poobijany przyszedł. Przyłapali go na tym, że bawił się fiutkiem. Pokopali go. Stłukli. Chryste, jak on wtedy wyglądał!

– Czy często to robił? – zapytał Kawęcki. – Często bawił się fiutkiem?

– No wie pan! – Twarz kobiety oblał rumieniec. – Przecież nie chodziłam za nim i go nie pilnowałam, w końcu on nie był mój. Czasem mu się zdarzało. Ale przecież wszyscy chłopcy się bawią, nie? Berni tylko nie wiedział, że nie można tego robić gdzie popadnie, że trzeba się schować. Ale to przecież nie jego wina. Taki się urodził. Takim stworzył go Bóg.

Magda hipnotycznie wpatrywała się w kobietę, słuchając, jak ta, z uśmiechem na ustach, opowiada o człowieku, który najprawdopodobniej zabił jej córkę.

– A czy była pani zdziwiona, kiedy dowiedziała się, co zrobił? – zapytała.

– Berni? A co on mógł takiego zrobić?

– Kilka lat temu…

– Został oskarżony o zabójstwo kobiety – wtrącił się Kawęcki, posyłając Magdzie karcące spojrzenie.

– Gdzie tam! – żachnęła się staruszka. – Berni nikomu by krzywdy nie zrobił. Kiedyś przyszedł do nas, gdy odcinałam kurczakom łby. Jak to zobaczył, to czmychnął do siebie, jakby go piorun trafił. Justysia musiała pójść do niego i go uspokajać, bo chłopak w histerię wpadł. Zresztą Justysia dzisiaj przyjedzie, to sama wam o tym opowie.

Jadwiga Kepler zamilkła, pochyliła się do przodu i spuściła wzrok. W zamyśleniu zaczęła ponownie ugniatać sukienkę.

– Powinniście już iść – burknęła. – Nie chcę z wami rozmawiać.

Policjanci odczekali kilkanaście sekund, a następnie podziękowali kobiecie za spotkanie i ruszyli do drzwi. Magda wyszła z budynku i skierowała się w stronę samochodu. Kawęcki zatrzymał się w progu. Odwrócił się i spojrzał na staruszkę, która nadal siedziała na stołku, zajadle gniotąc w palcach pomarszczony materiał. Wpatrywała się w niego pustym, nieodgadnionym wzrokiem, zatopiona w mrocznym świecie, do którego tylko ona miała dostęp.

– Prawie o tym zapomniałem – powiedział Kawęcki, teatralnie unosząc ręce.

Wrócił do pokoju, spojrzał na Jadwigę Kepler z góry i widząc gniewny wzrok, którym przez cały czas go obrzucała, westchnął znacząco. Uniósł ze stołu niemal pełną szklankę, wstrzymał oddech i duszkiem ją opróżnił. Staruszka wstała i popatrzyła na stół. Omal nie uniosła się z radości, kiedy zobaczyła pustą szklankę z pozostawioną na dnie grubą warstwą fusów.

Kawęcki wyszedł z budynku. Zatrzymał się na środku zaniedbanego, porośniętego chwastami podwórka. Zapalił papierosa i z tylnej kieszeni spodni wyciągnął plik fotografii. Na zdjęciach znajdowało się to samo podwórko, tyle że sprzed czterech lat. Wiele się od tego czasu nie zmieniło. Stodoła, z pokrytym strzechą spadzistym dachem, w dalszym ciągu wyglądała tak, jakby za moment miała się zawalić. Plątanina sznurków łączyła dom z ogołoconym z liści bukiem. Nadal wisiały tam prześcieradła, obrusy i ubrania, tyle że od dawna nieużywane, wystawione na dewastujące działanie temperatury i wilgoci. Na środku podwórza znajdowała się studnia, wokół której walały się dziurawe wiadra. Chaszcze zarastały rzadko uczęszczaną drogę prowadzącą do gospodarstwa.

Brakowało jedynie szopy, którą cztery lata temu obfotografowano najdokładniej.

Kawęcki wiedział, że Jadwiga Kepler postanowiła rozebrać ją zaraz po tym, jak technicy skończyli swoją pracę. W miejscu, w którym niegdyś stała, znajdował się łysy, sczerniały plac. Staruszka musiała więc nie tylko rozebrać budynek, ale też wypalić pod nim ziemię. Jakby chciała ją odkazić.

Ogień nie strawił jednak ani wspomnień Jadwigi Kepler, ani cierpienia, które zdeformowało jej życie. Zniszczył natomiast ślady, a właśnie za nie Kawęcki wiele by dziś oddał.

– Jedziemy?! – zawołała Magda, wyrywając go z zadumy.

Przydeptał papierosa, zaklął w myślach i ruszył do samochodu.

Mieszkańcy Majdan nie mieli ochoty rozmawiać z policjantami o dawnych sąsiadach: Bernardzie Luberze i Justynie Kepler. Jedni upierali się, że ich nie znali, kłamiąc niczym nędzni aktorzy filmów klasy B. Inni okazali się złodziejami czasu. Udzielali wymijających odpowiedzi, uciekali w bezwartościowe historie na temat wsi i za wszelką cenę próbowali zwrócić na siebie uwagę. Najczęściej jednak ludzie łypali na policjantów spode łba i milczeli, po czym, jakby nigdy nic, wracali do swoich codziennych obowiązków. Od nich policjanci dowiedzieli się najwięcej. Tego, że raz zasiana w ludziach nieufność zostaje w nich bardzo długo. Być może na zawsze.

Do Zaborowa, miejscowości, w której mieszkała Weronika Tarnawska, dotarli dopiero po południu. Główna ulica we wsi – ozdobiona równym, niedawno położonym asfaltem – sprawiała wrażenie nieużywanej, jak gdyby miejscowi celowo ją omijali, żeby nie zniszczyć swojej nowej wizytówki. Nie krępowały się jedynie psy, które rozstawiły się po obu stronach, wściekle ujadając na przybyszów z miasta.

Znalezienie domu Weroniki Tarnawskiej nie było trudne. Rzucał się i w oczy, i w nozdrza – za sprawą stojącego na tyłach gospodarstwa potężnego chlewu, z którego wydobywał się uciążliwy odór. Aldona Tarnawska, matka Weroniki, musiała stać w oknie i obserwować drogę, ponieważ wyszła z budynku, gdy tylko policjanci podjechali pod bramę wjazdową. Przywitała się z nimi szorstko, dając jasno do zrozumienia, że nie jest zadowolona z tej wizyty. Szybko jednak wypogodniała, zaprosiła ich do środka i okazała im gościnność. Nie pytając, czy mają na cokolwiek ochotę, postawiła przed nimi dwa talerze, a następnie wyciągnęła z garnka gotowaną kiełbasę. Ukroiła kilka pajd chleba i zostawiła ich samych w domu. Magda, która od rana nie miała nic w ustach poza kawą i napojem energetycznym, z animuszem zabrała się do jedzenia. Tomek omijał kiełbasę nie tylko ustami, ale również wzrokiem. Na samą myśl o tym, że mogłaby wylądować w jego przełyku, robiło mu się niedobrze.

Kilka minut później Aldona Tarnawska wróciła do domu, a wraz z nią przyszło jej troje dzieci: dwie trzydziestokilkuletnie brunetki, które wzburzonymi spojrzeniami próbowały strzec prywatności swojej siostry, i młodszy od nich blondyn, z pozostałościami młodzieńczych wykwitów na twarzy, wycofany i zawstydzony. To jemu, Rafałowi, matka kazała zaprowadzić policjantów nad rzekę.

Weronika Tarnawska siedziała na ściętym pniu, który leżał równolegle do strumyka przedzierającego się przez przerzedzony, zimowy las. W jednej dłoni trzymała telefon, a w drugiej papierosa. Poruszała się w przód i w tył, pulsując w rytm muzyki, która zagłuszała trzask gałęzi łamiących się pod butami brata i policjantów. Kiedy troje ludzi bezszelestnie wyszło zza jej pleców, aż podskoczyła z wrażenia.

– Boże, ale mnie przestraszyliście! – powiedziała, po czym schyliła się po upuszczonego na ściółkę papierosa i drżącymi rękoma wyciągnęła słuchawki z uszu. – Myślałam, że to moja mama.

– To tylko ja – odparł Rafał niewyraźnie i szybko, jakby nie mógł słuchać brzmienia własnego głosu. – Oni chcą z tobą porozmawiać.

Weronika uścisnęła dłoń Magdy Giętkiej, która wyrzuciła z siebie kilka troskliwych formułek powitalnych, a następnie przedstawiła swojego antypatycznego, dziwnie wyglądającego partnera. Kawęcki nawet nie raczył się z dziewczyną przywitać, tylko stanął nieco z boku, na szeroko rozstawionych nogach i z rękoma splecionymi na klatce piersiowej, i wbił w nią jaszczurzy wzrok. Przypomniało jej się spojrzenie, jakim Joseph Goebbels obrzucił robiącego mu zdjęcie Alfreda Eisenstaedta, kiedy się dowiedział, że fotograf jest Żydem.

– Zostawisz nas samych? – zapytała Magda, zwracając się do brata Weroniki. Kiedy byli już tylko we troje, powiedziała: – Chcemy z tobą porozmawiać o życiu erotycznym Martyny.

Z paczki schowanej na dnie torebki Weronika wyciągnęła kolejnego papierosa.

– Dlaczego was to interesuje?

– Powiedziałaś nam, że była spokojna i nieszczególnie towarzyska. Że rzadko wychodziła i nie spotykała się z wieloma mężczyznami. Mamy powody, żeby w to wątpić.

Dziewczyna nachmurzyła się i spuściła głowę.

– Wiemy, że miała wielu adoratorów – kontynuowała Magda. – I że raczej nie była osobą, którą próbowałaś nam sprzedać w trakcie zeznań.

Weronika parsknęła śmiechem. Patrząc na czubki swoich butów, pokręciła głową.

– Dziwicie się? Widzieliście jej zdjęcia. Widzieliście też ją. Wszyscy się do niej łasili, do jej cycków. Gdyby mogli, toby ustawiali się w kolejce, żeby ją zerżnąć.

– Ale nie mogli, bo nie wszystkim na to pozwalała.

– Nie, nie wszystkim. Ale kilku facetom się poszczęściło.

– Kilku?

– Może kilkunastu.

– Dlaczego wcześniej twierdziłaś, że przesiadywała w domu i czytała książki?

– Bo to prawda. – Weronika spojrzała na Magdę z wyrzutem. – Nie można wieść bujnego życia erotycznego, będąc jednocześnie spokojnym i oczytanym?

Magda skarciła się w myślach za słowa, które mogły zostać odebrane jako seksistowskie. Spojrzała na Kawęckiego, spodziewając się, że ujrzy jego rozbawioną gębę. Ten jednak nadal wgapiał się w Tarnawską. Milczał, jakby ktoś zasznurował mu usta.

– Oczywiście, że można. Nie to miałam na myśli – usprawiedliwiła się Magda. – A więc wiodła bujne życie erotyczne.

– Można tak powiedzieć. Bujne, choć tajemnicze.

– Co masz na myśli?

– Byłyśmy przyjaciółkami, ale bardzo się od siebie różniłyśmy. Bardzo. – Weronika pociągnęła nosem i wytarła łzy, które zaczęły napływać jej do oczu. – Opowiadałam jej o wszystkim. O chłopakach, nocnych przygodach, problemach osobistych. Ona natomiast nie mówiła mi prawie nic. Tak naprawdę nie wiem, jaką była osobą. Nie pozwoliła mi się poznać. Wiem, że spotykała się z kilkoma chłopakami, którzy mieszkali w akademiku, ale to chyba nic poważnego. Najciekawsze zapewne było to, o czym mi nie mówiła.

– Spotykała się z jakimś starszym mężczyzną?

Weronika wzruszyła ramionami.

– Pewnie tak. To znaczy pewnie mogła się spotykać z niejednym. Mogła przebierać w facetach. Jeżeli któryś ją pociągał, to nie sądzę, żeby zaglądała mu do dowodu i skreślała z powodu wieku.

– Pewien jej kolega z akademika twierdzi, że widział ją niedawno w klubie w towarzystwie starszego mężczyzny. Wiesz, kto to mógł być?

Dziewczyna pokręciła głową.

– Nie wiem – odparła. – Ale jeśli się nie obmacywali, to mógł to być po prostu przypadkowy facet, którego naciągnęła na drinka albo który pomagał jej się opędzić od jakiegoś natręta. Uwierzcie mi. Faceci ślinili się na jej widok. Ciągle się odwracali, kiedy ich mijała, i gapili na jej tyłek. Pan też by tak zrobił.

Zerknęła na Kawęckiego, ale ten wolał uniknąć jej spojrzenia. Włożył papierosa do ust i powiódł wzrokiem wzdłuż rzeki.

– Jest jeszcze jeden powód, dla którego chcieliśmy się z tobą zobaczyć – powiedziała Magda. – Chodzi o coś, co wydarzyło się w tej okolicy cztery lata temu.

Uważnie przyglądała się Weronice, wypatrując zmian w jej zachowaniu.

– Czy mówi ci coś nazwisko Justyna Kepler?

– Nic a nic.

– Na pewno?

– Tak, na pewno – odparła po krótkim namyśle. – A powinno?

– To zależy.

Kawęcki niespodziewanie wyrzucił papierosa do rzeki i wycelował palcem przed siebie.

– To twoja siostra? – zapytał, wskazując dziewczynę, która kilkanaście metrów dalej rozmawiała z bratem Weroniki.

– Jeśli jakaś dziewczyna z własnej woli rozmawia z Rafałem, można założyć, że to jedna z moich sióstr – wyjaśniła Weronika i zaśmiała się nerwowo. – Moja mama tak bardzo przejęła się tym wszystkim, że poprosiła ją, aby chodziła za mną wszędzie. Na wypadek gdybym zasłabła albo dostała ataku paniki.

– Jak ma na imię?

– Malwina.

Kawęcki ruszył w jej stronę.

– Kontynuujcie, za chwilę do was dołączę – powiedział, odwracając się do kobiet plecami, i z nietypową dla siebie werwą ruszył brzegiem rzeki.

Gdy zbliżał się do dziewczyny, coraz wyraźniej dostrzegał jej włosy o ogniście rudej barwie i malujące się na twarzy piegi. Migawki z przeszłości, mgliście majaczące w jego głowie, w końcu zlały się w jeden kompletny obraz, który przed nim wyrósł. Serce zaczęło mu łomotać jak oszalałe. Musiał wziąć kilka głębokich oddechów, żeby opanować podniecenie.

– Nazywasz się Malwina Tarnawska?

Niepewnie zerknęła na brata.

– Nie – odparła, a widząc na twarzy Kawęckiego zdziwienie, dodała: – Cis. Malwina Cis. Jestem młodszą siostrą Weroniki – wyjaśniła, spoglądając w jej kierunku. – Mamy różnych ojców.

Kawęcki przez chwilę stał skonsternowany, pustym wzrokiem wpatrując się w dziewczynę.

– Komisarz Tomasz Kawęcki – przedstawił się w końcu i zerknął na chłopaka. – Zostawisz nas samych?

Rafał doświadczył déjà vu. Wzruszył ramionami, włożył ręce do kieszeni i pokornie się oddalił.

– Ile masz lat?

– Dziewiętnaście.

Czyli cztery lata temu miała piętnaście, pomyślał Kawęcki, uważnie jej się przyglądając.

– Muszę cię zapytać o pewne zdarzenie. Chcę, żebyś spróbowała je sobie przypomnieć.

– Chodzi panu o morderstwo Justyny Kepler – oznajmiła Malwina. – Byłam wtedy młoda, ale nie głupia. Wiem, co się stało. Nie musi mnie pan traktować jak dziecko.

– Przepraszam, nie zamierzałem – odparł Kawęcki, uświadamiając sobie, że nie ma pojęcia, jak należy postępować z nastolatkami. – Tak, chodzi o Justynę Kepler.

– Dlaczego to pana interesuje?

– Przyglądam się kilku sprawom z przeszłości. Sprawdzam, czy poprowadzono je prawidłowo.

– Jaki to ma związek z moją siostrą i Martyną?

– Nie ma żadnego – stwierdził Kawęcki, ale dziewczyna nie wyglądała na przekonaną. – Widziałem cię na jednym ze zdjęć, które wtedy zrobiono. A teraz już wiem, że czytałem też twoje zeznania.

Malwina Cis nieznacznie przekrzywiła głowę.

– A czy my przypadkiem wtedy nie rozmawialiśmy? Wygląda pan znajomo.

Kawęcki odwrócił się i zobaczył, że Magda z Weroniką przerwały rozmowę i zmierzają w ich stronę. Zanurkował do kieszeni płaszcza. Nie mogąc znaleźć w niej żadnej czystej kartki, wyciągnął jakiś stary paragon i na jego odwrocie zapisał swój numer.

– Przypomnij sobie tamtą zimę i ludzi, z którym się wówczas zadawałaś. Jak to zrobisz, zadzwoń do mnie. To bardzo ważne. – Podał dziewczynie paragon. – I nie wspominaj o tym siostrze.

Wykrzywił twarz w grymasie, który miał chyba przypominać uśmiech.

– O czym rozmawiacie? – zapytała Weronika.

– O niczym – odparła Malwina, wciąż wpatrując się w Kawęckiego. – Pan policjant mówi, żebym się o ciebie nie martwiła, ponieważ nic ci nie grozi.

– Wiem o tym – westchnęła Weronika ze smętnym uśmiechem. – Gdyby jeszcze tylko mama to wiedziała!

Objęła młodszą siostrę, zatapiając nos w jej rudych włosach.

Kiedy wracali do Łodzi, Magdę rozsadzało napięcie. Wiedziała, że siostra Tarnawskiej skłamała. I że Kawęcki też by skłamał, gdyby zapytała go o tę rozmowę. O ile w ogóle cokolwiek by jej powiedział. Odkąd wsiadł do samochodu, tkwił na odchylonym do tyłu fotelu i wpatrywał się w ekran telefonu. W szybie odbijała się niebieska poświata facebookowego interfejsu.

Przynajmniej już nie próbuje tu palić, pomyślała Magda, szukając jakiegokolwiek pocieszenia.

Zanim wjechali do miasta, zatrzymała się na stacji benzynowej. Kupiła hot doga i kolejny napój energetyczny, już trzeci tego dnia. Wróciła do samochodu i pospiesznie pochłonęła zanurzoną w sosie bułkę z parówką. Nie zdążyła jeszcze przeżuć jedzenia, gdy otworzyła napój.

– Kiedyś to lubiłem – powiedział Kawęcki, który przywrócił fotel do pionu i spojrzał na Magdę.

– Energetyki?

– Zabójstwa. Rozgrzebywanie starych spraw. Szukanie winnych i ustanawianie sprawiedliwości społecznej.

Przełknęła ostatni kęs i wytarła usta wierzchem dłoni.

– Nie wystarczy ci to na co dzień?

Pokręcił wolno głową.

– Na co dzień robimy to, bo to nasza praca. Dla pieniędzy. Żeby mieć co włożyć do garnka, pójść z dziewczyną do kina albo napić się piwa. Pracujemy dla zabicia czasu. Żeby jakoś popchnąć życie do przodu. Mamieni nadzieją, że kiedyś coś w nim osiągniemy. Zazwyczaj nie jesteśmy w stanie czerpać z tego satysfakcji.

– To zależy, jakiej satysfakcji oczekujesz.

Magda włożyła palec do ust, próbując wygrzebać resztki jedzenia z zębów. Kawęcki przyjrzał się jej, po czym odwrócił się w stronę bocznej szyby.

– To, co robimy, nie różni się od pracy listonosza, sprzedawcy ubezpieczeń czy panny tańczącej w nocnym klubie – kontynuował, przyglądając się wyrastającej przed nimi betonowej dżungli. – Stanowimy mało ważną część złożonej struktury, na której kształt nie mamy żadnego wpływu. Od tego, czy będziemy dobrze wykonywać naszą pracę, czy nie, niewiele zależy. Nie wnosimy nic pozytywnego. Jesteśmy jak larwy. Żerujemy na świecie, nie dając mu nic w zamian. A mamy wobec niego niewyobrażalne oczekiwania. To smutne. Samolubne. I przerażające.

Magda przyjrzała się Kawęckiemu, próbując zrozumieć, skąd bierze się to jego dziwne gadanie, po czym głośno wypuściła powietrze z płuc.

– A gdy robimy to samo, tyle że za darmo, coś na tym zyskujemy? Dajemy z siebie więcej?

– Może – odparł, obgryzając kciuk. – Myślę, że kilka lat temu byłem bliski osiągnięcia krótkotrwałej satysfakcji. Sprawiłem, że kilku naprawdę złych facetów zostało wykluczonych ze społeczeństwa. Odebrałem im jedyną rzecz, na której im zależało. Wolność. – Odkręcił termos i jednym haustem opróżnił resztę jego zawartości. – Byłem w tym dobry. Cholernie dobry. Myślę, że to najlepsza rzecz, jaką mogłem dać od siebie światu.

– Powinieneś dostać awans – powiedziała Magda. – Dlaczego nie jesteś teraz tam, gdzie Szczebiot?

– Bo nikt się o tym nie dowiedział. Gdyby ktoś się dowiedział, nie miałbym z tego żadnej przyjemności.

– Więc dlaczego mnie o tym mówisz?

Kawęcki odwrócił się, podążając wzrokiem za stojącym przy drodze autostopowiczem, który nie miał ze sobą nic oprócz wielkiej kartki z napisem Gdańsk.

– Bo teraz to i tak nie ma żadnego znaczenia.

Sprawdził godzinę w telefonie.

– Wysadź mnie na rogu Włókniarzy i Zielonej.

– Nie wracasz na komendę?

– Nie. Mam coś do załatwienia.

Pół godziny później Tomek Kawęcki siedział na ławce i przyglądał się grupie nastolatków grających w piłkę na sąsiadującym ze szkołą boisku. Nie przeszkadzały im ani ciemności, przez które ledwo widzieli pomarańczową futbolówkę, ani betonowe boisko, gdzie zdzierali skórę z kolan przy każdym upadku. Kawęcki palił papierosa i liczył wydobywające się z ust dzieciaków przekleństwa. Przestał, kiedy „kurwy” i „chuje” zaczęły się ze sobą zlewać, zastępując nie tylko wszelkie możliwe znaki interpunkcyjne, ale również imiona i pseudonimy grających.

Nastolatkowie, zdyszani i rozbawieni, w końcu zeszli z boiska. Przylgnęli do jednej ze ścian budynku, żeby ukryć się przed okiem kamery i czujnym wzrokiem szwendającego się po szkolnych korytarzach ochroniarza. Puścili w obieg kilka papierosów. Palili szybko, niemal się nie zaciągając i raczej nie czerpiąc z tego większej przyjemności. Poza tą, którą daje robienie czegoś nielegalnego, dozwolonego jedynie w świecie dorosłych.

Zastygli w bezruchu, gdy zza rogu budynku wyłonił się potężny zakapturzony mężczyzna w dresie. Minął ich szybkim krokiem, nie zwracając na nich uwagi. Kierował się w stronę Kawęckiego, który leniwym wzrokiem obserwował wyłaniającą się spod kaptura twarz.

Kiedy mężczyzna podszedł do ławki, Kawęcki wstał. Zanurkował do wewnętrznej kieszeni płaszcza, wyciągnął z niej kopertę i wręczył ją przybyszowi.

– Nawet się ze mną nie przywitasz? – zapytał tamten rozbawionym głosem.

– Nie drzyj się – odparł ostro Kawęcki. – Przekaż Mariuszowi, że przez kilka najbliższych tygodni będę niedostępny.

– Wyjeżdżasz na miesiąc miodowy?

Kawęcki zapalił papierosa i mocno się zaciągnął.

– Wiesz, że to tak nie działa. – Zakapturzony wyciągnął telefon i latarką oświetlił zawartość koperty. – Nie możesz wziąć sobie wolnego. Nie tak się umawialiśmy.

– Nie umawiałem się z tobą, tylko z nim – odparł Kawęcki. – Przekaż mu, że będę niedostępny. Tylko tyle.

Mężczyzna ściągnął z głowy kaptur, odsłaniając krótko ostrzyżoną głowę, wytatuowany kark oraz odstające, spiczaste uszy. Przypominał wyjątkowo szpetnego elfa, który za dużo czasu spędza na siłowni.

– Chyba nie próbujesz nas wydymać, co? – zapytał, unosząc głowę i spoglądając na Kawęckiego z góry. – Wiesz, czym mogłoby się to skończyć?

Komisarz rzucił na beton niedopalonego papierosa.

– Wiem. I coraz częściej się zastanawiam, czy tego nie zrobić.

– Co ty pierdolisz? – warknął elf. – Jeśli się rozprujesz, znajdę cię i połamię. Obiecuję.

Kawęcki uśmiechnął się kwaśno i rozłożył szeroko ręce.

– Mam coraz mniej do stracenia – powiedział. – Przekaż to Mariuszowi. I powiedz, że następnym razem sam się do niego zgłoszę.

Przejechał dłonią po twarzy. Otworzył usta, jakby chciał coś jeszcze powiedzieć, ale odwrócił się na pięcie i ruszył przed siebie. Przemaszerował wzdłuż betonowego boiska, gniotąc pod stopami drobiny potłuczonych butelek, paczki papierosów i opakowania po czipsach. Przy warkocie przejeżdżającego ulicą tramwaju opuścił teren szkoły.

7

Tłuste palce prokuratora Adama Wargi z zaskakującą zwinnością manewrowały nad talerzem. Mariusz Szczebiot łypał na nie okiem z niewielką dozą podziwu i potężną porcją odrazy. Był pod wrażeniem tego, że jedząc w takim tempie, praktycznie nie przeżuwając i niemal żonglując kolejnymi porcjami jedzenia, można za każdym razem bezbłędnie trafiać do ust. I dostrzegał coś wyjątkowo obrzydliwego w przypominających serdelki paluchach, które nadziewały na widelec, a następnie wpychały do gęby ociekające żółtkiem plastry jajka sadzonego.

Adam Warga nie wyglądał jak prawnik. Źle dobrany garnitur opinał pulchne ciało, sprawiając, że tylko duża blada głowa, zwieńczona krótkimi rudawymi włosami, nie wydawała się należeć do uniformu. I nie stołował się w miejscu, w którym zwykle jadają prawnicy. Rolety skromnie urządzonego baru mlecznego były jeszcze zasłonięte. Ale on mógł tu przyjść nawet godzinę przed otwarciem, wypić kawę, zjeść śniadanie i zapłacić za wszystko tyle co nic. Warga twierdził, że właściciel lokalu sporo mu zawdzięcza. Patrząc, jak prokurator się opycha, Szczebiot był gotów mu uwierzyć.

– Narobiło się, co? – powiedział Warga, przeżuwając z otwartymi ustami.

Szczebiot w nerwowym odruchu napił się kawy i pokiwał głową. Nie jadł. Już sama perspektywa spotkania z prokuratorem odebrała mu apetyt.

– Opowiadaj – polecił Warga. – Udało wam się ruszyć z miejsca?

Szczebiot zrelacjonował pobieżnie, jakie kroki podjęli w sprawie Martyny Bułeckiej i co zdołali do tej pory ustalić. Obserwował prokuratora i próbował wyczuć, jak wiele wie na temat śledztwa. Wcześniej spotkali się tylko raz, w dniu zabójstwa, i odbyli jedynie kilka krótkich rozmów telefonicznych. Szczebiot doszedł jednak do wniosku, że prokurator musi mieć całkiem niezły przegląd sytuacji, skoro bardziej niż jego wyjaśnienia zajmuje go gmeranie tłustym paluchem w ustach.

– Kiepsko to wygląda – mruknął Warga, kiedy Szczebiot skończył, i ponownie wetknął palec między zęby.

– Wciąż czekamy na wyniki niektórych badań. Dopiero za parę dni będziemy mieli pełną wiedzę na temat wydarzeń, do jakich doszło w tamtym mieszkaniu.

– Ale nie sądzisz, że te wyniki coś zmienią – oznajmił prokurator, przyglądając się drobinie pokarmu, którą udało mu się nadziać na paznokieć. – Nic nie każe nam się spodziewać, by miały wskazać sprawcę, prawda?

– Raczej nie.

– Co o nim wiecie? – zapytał Warga, chowając dłonie pod stół.

– Wiemy, że to sadystyczny zboczeniec. Choć niekoniecznie gwałciciel. Nie ma dowodów na to, że uprawiał seks z ofiarą. Kim może być? Rozważamy kilka wariantów.

– Który wydaje ci się najbardziej prawdopodobny?

Szczebiot głośno westchnął.

– Myślę, że to ktoś z jej otoczenia. Sfrustrowany psychopata, którego odrzuciła albo zlekceważyła. Zaczaił się, odczekał, aż wszyscy o nim zapomną, przygotował plan. I zrobił to, co podpowiedziała mu chora wyobraźnia.

Warga przyglądał mu się uważnie, wbijając w niego głęboko osadzone piwne oczy.

– Prawdę mówiąc, nie mamy na razie zbyt wiele. Cały czas szukamy jakiegoś punktu zaczepienia. Martyna Bułecka była niejednoznaczną osobą. Jeszcze nie jesteśmy pewni, z kim mogła się zadawać. Nawet jej najbliższa przyjaciółka tego nie wie.

Warga w milczeniu przyglądał się Szczebiotowi. Potem przeniósł wzrok na umazany resztkami żółtka talerz. Dał ręką znak właścicielowi, który krzątał się w drugiej części lokalu.

– Co teraz zamierzacie robić?

– To, co do tej pory. Szukać. Grzebać. Dopytywać. Jestem przekonany, że prędzej czy później na coś natrafimy. Oczywiście wolałbym tę pierwszą opcję.

Warga wolno pokiwał głową.

– Czy jest coś, w czym mogę wam pomóc?

– Właściwie tak.

Naczelnik poprawił krawat i położył splecione dłonie na brzegu stołu.

– Wiem, że twoja praca na dobre rozpocznie się wtedy, kiedy nasza się zakończy, ale… – zawahał się – przydałoby się nam twoje wsparcie już teraz. Chciałbym, żeby moi ludzie wiedzieli, że mogą liczyć na pomoc prokuratury. Że nie zrzuciłeś tej sprawy na nas, żeby sobie nie ubrudzić rąk.

Warga odchylił się na krześle, wydymając potężny brzuch, i wyciągnął z kieszeni spodni chusteczkę w kratę. Wytarł nią usta, a następnie czoło, na którym wysiłek włożony w pospieszne pożarcie śniadania wycisnął krople potu.

– Myślałem, że o tym wiedzą. Że są świadomi, jakie wsparcie otrzymują od prokuratury.

Szczebiot podniósł ręce w uspokajającym geście.

– Owszem, są. Ale widzieli cię tylko przez chwilę, w dniu znalezienia zwłok. Nie było cię, kiedy zaczęło się zamieszanie z mediami. Nie pojawiłeś się na pierwszej odprawie, na którą przyszło kilkadziesiąt osób. Wiem, że masz mnóstwo pracy, i absolutnie nie mam do ciebie pretensji.

– Więc czego ode mnie oczekujesz? – przerwał mu Warga.

– Chciałbym, żebyś przyszedł do nas na zebranie. Pokazał się. Powiedział, co o tym wszystkim sądzisz.

Warga uniósł kubek, mimo że już od dłuższego czasu nie było w nim kawy. Oblizał usta szybkim ruchem języka, spojrzał ponad głową Szczebiota i sztucznie się uśmiechnął.

– Smakowało?

Michał, właściciel lokalu, niepostrzeżenie podszedł do stołu i kilkoma wprawnymi ruchami zgarnął stojące na nim nakrycia. Na jego twarzy gościł nieprawdopodobnie szeroki uśmiech. Jakby od odległości dzielącej kąciki ust miała zależeć wysokość napiwku.

– Jak zawsze. Właśnie mówiłem koledze, ile traci, zamawiając tylko kawę.

– Nie jest jeszcze za późno – odparł Michał, przenosząc swój niekończący się uśmiech na Szczebiota.

– Niestety, jest – odparł Warga. – Przed nami długi dzień. Chcielibyśmy siedzieć u ciebie do wieczora, ale nie możemy. Przestępcy sami się nie złapią.

– Może następnym razem?

– Może – odparł sucho Szczebiot.

Kiedy właściciel odszedł od stołu, Wargą wstrząsnęło kilka gwałtownych spazmów. Suchy kaszel rozdarł powietrze, by za chwilę przekształcić się w nieprzyjemny, raniący uszy rechot.

– Wiesz, jak go poznałem? – zapytał, wskazując podbródkiem wchodzącego za kontuar Michała. – Kilka lat temu, kiedy jeszcze pracowałem w Prokuraturze Rejonowej Łódź-Polesie, byłem oskarżycielem publicznym w sprawie o napaść na niego. Paru gnojkom nie podobało się, że w ich okolicy mieszka pedał i jeszcze ośmiela się afiszować ze swoją orientacją. – Lekko przekrzywił głowę i spojrzał z ukosa na Szczebiota. – Michał prowadził wtedy sklep spożywczy. Weszli do środka, wyciągnęli go przez ladę, pobili i zdemolowali lokal. Nie wiedzieli, że przed wejściem znajdowała się kamera. A pech chciał, że sędzią była lesbijka. – Wyraźnie rozbawiony swoją opowieścią, ponownie zarechotał. – Musiałem się mocno nagimnastykować, by nie trafili do pierdla.

– Nie rozumiem – powiedział Szczebiot. – Dlaczego nie chciałeś ich posadzić?

– Chciałem. Ale Michał nie chciał – stwierdził Warga, uśmiechając się enigmatycznie. – Gnoje biły i kopały go przez kilkadziesiąt sekund, ale całe zajście w sklepie trwało znacznie dłużej. Najwięcej czasu zajęło im wyrycie na dupie Michała napisu, który miał mu już towarzyszyć do końca życia. Chcieli, żeby każdy następny facet, który będzie się do niego dobierał, wiedział, że bycie pederastą w tym kraju wyjątkowo się nie opłaca.

Prokurator pochylił się nad stołem, zawieszając na jego kancie swój potężny bęben.

– Na szczęście facet Michała był lekarzem i pomógł mu uporać się ze szramą na tyłku. Teraz, jak twierdzi Michał, po napisie nie ma śladu, a blizna jest ledwo widoczna. – Odchylił się na oparcie krzesła, które zaskrzypiało pod ciężarem jego ciała. – Tego samego nie da się powiedzieć o śladzie, który jakiś czas później Michał zostawił na ciele jednego ze swoich oprawców. Nie mógłby tego zrobić, gdyby trafili za kratki.

Warga ponownie zarechotał. Kiedy się opanował, wytarł chusteczką mokre od śliny usta.

– A wracając do sprawy – powiedział, patrząc uważnie na Szczebiota – radzę wam skupić się na tym, co jest pod ręką. Nie grzebcie w przeszłości, nie wymyślajcie spiskowych teorii, nie szukajcie na siłę więzi, które nie istnieją. Dobrze wiesz, że w większości przypadków zabójcą okazuje się ktoś, kogo ofiara dobrze znała. Założę się, że w tym jest tak samo. – Podniósł się z krzesła i zapiął górny guzik marynarki. – Jutro, najpóźniej pojutrze zajrzę na komendę. Porozmawiam z tobą i twoimi ludźmi. Wspólnie się zastanowimy, co możemy zrobić, żeby usprawnić nasze działania. I spróbujemy poprawić wasz team spirit. – Sięgnął po aktówkę i położył ją na krześle. – To, co spotkało tę dziewczynę, jest straszne. Zrobię co w mojej mocy, żeby pomóc wam złapać bydlaka.

Podał Szczebiotowi lepką dłoń i ruszył do wyjścia. Gruba, wypchana dokumentami aktówka zwisała mu na wysokości kolan i kołysała się w rytm chybotliwych kroków.

A więc nie tylko zwierzęta upodabniają się do swoich właścicieli, pomyślał Szczebiot, odprowadzając Wargę wzrokiem.

Piotr Królak zdjął okulary i przetarłszy kłykciami oczy, jakby przed chwilą się obudził, założył je ponownie. Za sprawą grubych żółtych oprawek i niemal tak samo grubych szkieł oraz przedzielonych łysiną kępek włosów, które wyrastały z jego skroni niczym czułki, przypominał owada. Nikogo nie dziwiło, że koledzy mówią na niego „Robal”.

Czując na sobie zniecierpliwione spojrzenia policjantów, Królak odłożył smartfona i podniósł głowę. Zasłonił dłonią usta i ziewnął.

– Długo jeszcze będziemy czekać? – zapytał Artur Waliszewski.

– O to samo chciałem zapytać – odparł Piotr Królak. – To już wszyscy?

Rozejrzał się po niewielkiej sali konferencyjnej, która nasiąkła kwaśnym zapachem potu. Tomek Kawęcki wpatrywał się w nagą ścianę jak w abstrakcyjny obraz, którego nie jest w stanie zinterpretować. Artur Waliszewski, odchylony na krześle, nerwowo stukał palcami w stół i inhalował się wlatującym przez okno powietrzem. A Witold Ptak, obserwowany przez Magdę Giętką, wertował połączony zszywką plik kartek i dopiero ze sporym opóźnieniem się zorientował, że pytanie było skierowane do niego.

– Tak, Mariusz Szczebiot nie przyjdzie – powiedział. – Przysłał mi wiadomość, że zasiedział się na spotkaniu z prokuratorem Wargą. Może to i dobrze. Prokuratorskie wsparcie też nam się przyda.

Piotr Królak przez dłuższą chwilę podejrzliwie wpatrywał się w Witolda, ale ostatecznie w żaden sposób nie skomentował jego słów. Zatopił wzrok w ekranie laptopa. Podłączył go do rzutnika i po chwili obraz pulpitu wyświetlił się na ścianie.

– Mam dobrą i złą wiadomość – powiedział, nie odrywając wzroku od ekranu. – Dobra jest taka, że dokładnie przestudiowałem zawartość komputera Martyny Bułeckiej. Przez kilka dni przekopywałem się przez jej twardy dysk i pocztę elektroniczną, a także analizowałem najświeższą aktywność w internecie i mediach społecznościowych. Myślę, że poznałem denatkę lepiej niż jej własna matka.

– A zła? – zapytał Artur.

– Zła jest taka, że nie znalazłem w tym komputerze nic szczególnie interesującego.

– Jak to możliwe? – zapytał Witold.

Królak westchnął, jakby zdecydowanie zbyt często słyszał to pytanie, i kilkoma kliknięciami myszy uruchomił przygotowaną w PowerPoincie prezentację.

– W ciągu ostatniego półrocza była bardzo mało aktywna mailowo. Wysyłała po kilkanaście wiadomości miesięcznie, zwykle do wykładowców lub koleżanek z roku, z którymi przygotowywała projekty na zajęcia. Przejrzałem prawdopodobnie wszystkie maile, które otrzymała i wysłała przez ostatnie sześć miesięcy, i nie natknąłem się na nic, co mogłoby mieć jakąkolwiek wartość dla śledztwa. Na wszelki wypadek stworzyłem listę jej kontaktów.

Pokazał slajd z wykazem osób, które korespondowały z Martyną Bułecką.

– Jeśli chodzi o media społecznościowe – kontynuował, przeskakując między kolejnymi stronami prezentacji – sytuacja jest ciekawsza. Ale tylko trochę. – Rozejrzał się po sali, szukając na posępnych twarzach policjantów choćby zarysu uśmiechu, ale ci beznamiętnie wpatrywali się w wyświetlane na ścianie obrazki. – Nie korzystała ani z Instagrama, ani ze Snapchata, ani z Twittera, więc w całości mogłem skupić się na Facebooku. Za jego pośrednictwem komunikowała się głównie ze znajomymi ze studiów i z wcześniejszych lat. Nie uczestniczyła natomiast w żadnych publicznych dyskusjach i nie komentowała tego, co znajduje się na profilach innych użytkowników. Można więc powiedzieć, że Facebook służył jej przede wszystkim do komunikowania się ze znajomymi. – Wyświetlił listę dwudziestu osób, z którymi Bułecka kontaktowała się najczęściej; znajdowały się na niej głównie kobiety. – Nie traktowała Facebooka jako ściany wystawowej. Czyli miejsca, w którym pokazuje się swoje wdzięki, żeby przyciągnąć wzrok internetowych onanistów.

– Tak, zrozumieliśmy to. Nie jesteśmy idiotami – odparł oschle Witold. – Czy rozmawiała z jakimiś starszymi mężczyznami?

– Nie natknąłem się na taką rozmowę. Natomiast sporo starszych facetów komentowało jej zdjęcia.

Królak pokazał slajd z twarzami mężczyzn, którzy polubili fotki Martyny Bułeckiej lub zostawili pod nimi komentarze. Przy każdym wizerunku znajdowały się personalia danego osobnika oraz treść wiadomości, jakie przesłał Bułeckiej.

– Jeśli dobrze liczę, sześciu z nich ma więcej niż trzydzieści pięć lat – powiedział Witold.

– To dla was ważne?

– Tak, musimy sprawdzić ich wszystkich.

Witold spojrzał na Magdę, która zanotowała w notatniku nazwiska widoczne na slajdzie.

– Jak uważacie – stwierdził Robal, wzruszając ramionami, i wrócił do prezentacji. – Choć Bułecka nie angażowała się w życie znajomych na Facebooku, zaglądała na kanały rozmaitych firm, muzyków, polityków czy gazet. Polubiła łącznie ponad sto stron związanych głównie z modą, kinem, literaturą, rozrywką lub polityką. Zalajkowanie kanałów Roberta Biedronia, Tomasza Raczka czy „Gazety Wyborczej” wskazuje na to, że miała jasno sprecyzowane poglądy.

– Lewak – powiedział Artur, jakby chciał wypluć to słowo.

– Jeśli już, to lewaczka – odparła Magda, piorunując go wzrokiem.

Królak rozłożył ręce, sugerując, że nie jest w stanie rozstrzygnąć tego sporu. I że jest mu on kompletnie obojętny.

– A co z jej twardym dyskiem i historią wyszukiwania? – zapytał Witold.

Analityk uśmiechnął się kwaśno, a następnie pierdnął ustami.

– Nuda. Null. Odwiedzane przez nią strony z grubsza pokrywają się z tym, co znalazłem na Facebooku. W ciągu ostatniego miesiąca była mocno skoncentrowana na ściąganiu z sieci filmów, oglądaniu seriali na Netfliksie i słuchaniu muzyki ze Spotify. Robiła to, co robią wszyscy normalni ludzie w jej wieku.

Wyświetlił wykaz stron najczęściej oglądanych przez Martynę Bułecką w ciągu ostatniego miesiąca. Oprócz popularnych portali informacyjnych znajdowały się w nim polskie i anglojęzyczne serwisy poświęcone kulturze oraz kilka witryn sklepów odzieżowych.

– A co ze stronami pornograficznymi? – zapytał Kawęcki. – Nie ma ich na liście? W ogóle tam nie zaglądała?

– Nie w ciągu ostatniego miesiąca. Przykro mi.

Piotr Królak przeskoczył kilka slajdów, aby przejść do omówienia zawartości dysku twardego, na którym znajdowała się potężna baza filmów, seriali i muzyki, kilkanaście e-booków, kilka gigabajtów rozmaitych materiałów dydaktycznych i rozgrzebana praca magisterska.

– Zastanawiające jest to – powiedział – że po raz ostatni aktualizowała swoją magisterkę półtora miesiąca temu. Z zeznań jej kolegów i nauczycieli wynika, że była raczej solidną studentką. Po takiej można by oczekiwać, że będzie zaglądać do pracy częściej.

Witold pokiwał głową i spojrzał na analityka.

– Masz dla nas coś jeszcze?

– Mam całkiem sporo, ale nie wiem, czy jest sens, żebym wam o tym opowiadał. Wszystko znajdziecie w prezentacji, którą ci wysłałem.

Analityk odłączył projektor od komputera i poprawił okulary, mimo że idealnie przylegały do jego twarzy. Ze znudzoną miną i zmrużonymi oczami oparł się na krześle i położył na brzuchu splecione dłonie. Przypominał rozleniwionego studenciaka, który wypalił o jednego skręta za dużo.

– Co teraz? – zapytał.

Kawęcki po raz pierwszy odwrócił się w jego stronę.

– Przeanalizowałeś jej aktywność na Facebooku tylko z ostatniego miesiąca?

Królak przytaknął, poruszając całym ciałem.

– To teraz wrócisz do swojego biura i sprawdzisz, co robiła wcześniej. Dwa miesiące temu. Trzy miesiące temu. Rok temu.

Robal podniósł brwi ze zdziwienia i zerknął na Witolda.

Ten odpowiedział mu niewyrażającym żadnych emocji spojrzeniem.

– Ostatni miesiąc nam nie wystarczy – powiedział. – Musimy się dowiedzieć więcej. Ile czasu potrzebujesz, żeby się przekopać przez ostatni rok?

Kiedy Królak wyszedł z sali, nerwowo pogwizdując pod nosem, Witold rzucił Kawęckiemu surowe spojrzenie. Potem zwrócił się do zespołu.

– Macie jakieś przemyślenia? – zapytał. – Obserwacje? Wnioski?

– Cokolwiek robimy, nie możemy ruszyć z miejsca – powiedziała Magda. – Bułecka w każdym aspekcie jest zagadką. Nie daje nam żadnych odpowiedzi. Może powinniśmy skupiać się nie na niej, tylko na zabójstwie – zasugerowała.

Witold pokręcił głową.

– Nie rozwiążemy tej sprawy, nie dowiedziawszy się niczego o ofierze. Nawet jeśli… choć to mało prawdopodobne… nie jest ona w ogóle istotna. Coś poza tym?

Przez dłuższą chwilę policjanci milczeli. W końcu Artur, od jakiegoś czasu wiercący się na krześle, zdecydował się odezwać:

– Może powinniśmy podzielić się z prasą informacjami na temat zabójstwa i zobaczyć, kto się do nas zgłosi?

– Nie możemy tego zrobić – powiedział Witold. – Szczebiot i prokurator Warga są temu przeciwni.

– Warga? A to on w ogóle interesuje się tą sprawą? – zadrwił Artur.

– Nie on jest naszym problemem, tylko ta dziewczyna. I to, że albo jesteśmy ślepi, albo głupi. Albo jedno i drugie.

Na kilkadziesiąt sekund w pomieszczeniu zapanowała cisza. Witold odwrócił się na krześle i wyjrzał przez okno na niskie bloki wyrastające zza ogołoconych drzew. Zamknął oczy. Próbował oczyścić umysł, w którym bezwartościowe informacje wymieszały się z negatywnymi emocjami, tworząc nieskładną plątaninę impulsów. Miał ochotę wyjść z budynku. Zapalić papierosa. Pojechać do domu. Bezmyślnie wpatrywać się w telewizor. Pić zimne piwo i nie myśleć o niczym, co miałoby jakikolwiek związek z pracą.

– Czy nie zdziwiło was to, że wysyłała tak niewiele maili? – zapytała Magda.

– Ona jest studentką – odparł Artur.

– A co to ma do rzeczy?

– To, że nie musi produkować maili jak w jakiejś jebanej korporacji. Zastanów się, czy wysyłałaś po kilkadziesiąt wiadomości dziennie, kiedy byłaś na studiach.

Magda długo wpatrywała się w Artura, który napawał się tym, że w tej kwestii wykazał się większą logiką.

– Bardziej zastanawiające jest to, że nie korespondowała ze swoim promotorem – odezwał się Kawęcki. – Na liście osób, którą pokazał ten chłoptaś w swojej prezentacji, nie było Jakuba Możejki. Kiedy się z nim widzieliśmy, przekonywał nas, że utrzymywali ze sobą dobre relacje. Bułecka rozważała nawet karierę naukową. Podobno często o tym rozmawiali. Jak to zatem możliwe, że ani razu nie wymienili się mailami? – Znowu zapatrzył się w ścianę.

Witold odwrócił się w jego stronę.

– Może to jest to – powiedział. – Może poznaliśmy człowieka, którego szukamy, zanim udało nam się dowiedzieć, dlaczego zabił Bułecką.

Palcem wskazującym wycelował w Kawęckiego.

– Pogadam o nim ze Szczebiotem. Wygląda na to, że rzeczywiście powinniśmy mu się przyjrzeć. Ale najpierw zajmiemy się tym.

Przesunął na środek stołu spięty plik kartek. Wyciągnął z kieszeni paczkę papierosów i włożył jednego do ust.

– To wykaz billingów i transakcji bankowych Bułeckiej. Jedne i drugie spłynęły do nas dzisiaj rano. Musimy się przez nie przekopać. Spotkajmy się za piętnaście minut w tej sali. – Ruszył do wyjścia, ale zatrzymał się przed drzwiami. Wciągnął nosem powietrze i podejrzliwie rozejrzał się po pomieszczeniu. – Albo w sąsiedniej – powiedział. – W tej strasznie śmierdzi potem.

Alicja Mioduszewska przestępowała z nogi na nogę, czekając, aż furtka się otworzy i pozwoli jej wejść na teren posesji. Na ulicy panowała niezmącona wieczorna cisza, przerywana jedynie rzadkimi syknięciami zacinającego wiatru i pojedynczymi szczeknięciami psów. Kiedy chwilę wcześniej nacisnęła przycisk domofonu, miała wrażenie, że rozległ się obezwładniający hałas, który ściągnął na nią spojrzenia mieszkańców całego osiedla.

Zdenerwowana wpatrywała się w okna domu, czekając, aż w którymś z nich zapali się światło. Tak jak paliły się w sąsiednich piętrowych domach, zgrabnych i zadbanych, z niewielkimi kwadratowymi trawnikami i kafelkowymi wjazdami prowadzącymi do garaży, tworzących iluzję, że życie mieszkańców Rudy Pabianickiej jest ponadprzeciętnie uporządkowane. Zastanawiała się, jaki status majątkowy trzeba osiągnąć, żeby pozwolić sobie na kupno jednego z takich domów. I czy da się to zrobić wyłącznie dzięki talentowi i pracowitości, czy też niezbędne jest wyzyskiwanie innych. Wywyższanie się i tłamszenie tych, którzy nie są wystarczająco drapieżni, zastygłych na styku miernoty i przeciętniactwa. Nie była pewna, czy potrafiłaby wieść życie zawodowe, które pozwoliłoby jej znaleźć się w takim miejscu.

W końcu domofon zaskrzeczał. Energicznie szarpnęła klamkę i weszła na teren posesji.

Marek Bachniarz, redaktor naczelny „Expressu Łódzkiego”, czekał na nią w progu, jedną ręką przytrzymując drzwi, a drugą opierając się o futrynę. Miał na sobie dżinsy i znoszony sweter. Choć z nosa zsuwały mu się okulary, spoglądał ponad nimi. Przywitał się z Alicją mocnym uściskiem dłoni i zaprosił ją do środka.

– Napijesz się czegoś? – zapytał tubalnym głosem, który zdradzał, że pracował kiedyś w radiu.

– Poproszę wodę.

Bachniarz zaprowadził dziennikarkę do obszernej kuchni, w której unosił się zapach smażonego mięsa. Ściągnął z suszarki dwie szklanki. Do jednej wlał wodę mineralną, do drugiej jacka daniel’sa. Alicja przypomniała sobie zapach, który przywitał ją w progu mieszkania, i domyśliła się, że nie będzie to jego pierwszy drink tego wieczoru.

– Skąd to masz? – zapytał Bachniarz, unosząc kartki, które leżały na środku drewnianego kuchennego stołu.

Alicja nie znała odpowiedzi na to pytanie. Kilka godzin wcześniej odebrała telefon od mężczyzny, który się nie przedstawił. Opowiedział jej o zabójstwie Martyny Bułeckiej, podając informacje, które do tej pory policja ukrywała przed społeczeństwem. Były na tyle szokujące, że dopiero po kilkudziesięciu sekundach Alicja się zreflektowała i zaczęła je zapisywać. Nie miała pojęcia, kim jest ten człowiek ani czy to, co powiedział, jest prawdą. Ale według niej brzmiał wiarygodnie. Jak sterany życiem policjant, który miał dobry powód, żeby zostać kretem.

– Nie mogę panu powiedzieć. Zgodził się udzielić mi tych informacji, pod warunkiem że nikt nie pozna jego tożsamości – skłamała.

– To ktoś z policji? Z Wydziału Kryminalnego?

– Tego też nie mogę zdradzić.

Bachniarz przyglądał się Alicji wnikliwie, jakby był w stanie wyczytać z jej twarzy tożsamość informatora.

– Dobrze, nie będę naciskać. – Położył kartki na stole, a następnie przykrył je dłonią, którą pokrywały rozległe plamy wątrobowe. – To nam jednak nie wystarcza. Wystarczałoby w gadzinówce, ale nie u nas. Musimy mieć silne poparcie tych informacji. Wycinek policyjnego raportu albo potwierdzenie drugiej osoby.

– Próbuję uzyskać od informatora dowód na to, że nie jest to historia wyssana z palca – stwierdziła Alicja. – Na razie bezskutecznie.

Nieznajomy dzwonił do niej z zastrzeżonego numeru, nie była więc w stanie do niego oddzwonić ani niczego się o nim dowiedzieć. Przez dwie godziny przetrząsała fora internetowe w poszukiwaniu instrukcji, jak można zadzwonić pod zastrzeżony numer, ale gubiła się w informatycznych zawiłościach. Przez kolejną obdzwaniała znajomych z innych łódzkich redakcji, próbując wywęszyć, czy kogoś spotkało coś podobnego. W końcu zostawiła to i zabrała się do porządkowania informacji, które udało jej się wyłapać z długiego i monotonnego monologu anonimowego rozmówcy. Po kolejnych dwóch godzinach miała gotowy tekst.

– Próbuj dalej. Dopóki nie zdobędziesz potwierdzenia, ten artykuł nigdzie się nie pojawi. Zresztą trzeba jeszcze nad nim popracować. – Bachniarz pospiesznie przeleciał wzrokiem po tekście. – Na razie usunąłem trochę twoich wypocin i dodałem od siebie nieco mięsa. Napisałaś go zbyt ostrożnie, jakbyś miała pinezkę w dupie i bała się na niej usiąść. Ale ogólnie wyszło nieźle.

Podał jej wydruki. Spojrzała na naniesione czerwonym kolorem poprawki i komentarze naczelnego, a następnie złożyła kartki na pół i schowała do torebki. Szef w tym czasie opróżnił szklankę, odchrząknął i oparł ręce na stole.

– Dlaczego nie poszłaś z tym do Kornelii?

Alicja spodziewała się tego pytania i przygotowała na nie odpowiedź. Ale gdy już miała ją wyartykułować, wydała jej się zaściankowa i niedojrzała. Jak skarga małolaty na koleżankę, która szybciej dojrzewa. Zawahała się i poczuła zżerający ją od wewnątrz stres.

– Zresztą nieważne. – Bachniarz machnął ręką. – Dobrze zrobiłaś. Kornelia i tak musiałaby porozumieć się ze mną w tej sprawie. Tylko ominęłaś łącznika. – Rzucił jej filuterne spojrzenie, zupełnie inne od tego podejrzliwego i gniewnego, którym gromił ją od początku rozmowy. – Jesteś głodna? Właśnie robię pieczeń z indyka.

– Nie, dziękuję. Muszę już iść.

– Dobrze. Nie będę naciskać. Zgłoś się do mnie w poniedziałek rano. Do tego czasu zdobądź potwierdzenie tych informacji.

Bachniarz odprowadził Alicję do drzwi. Kiedy szli korytarzem, dziennikarka mimowolnie zerkała w głąb przestronnego domu. Ciemne pokoje ziały niepokojącą pustką, jakby były od lat niezamieszkane. Przypominała sobie, że podczas kolegiów redakcyjnych naczelny nie wspominał o żonie ani dzieciach. Widocznie nie było o kim.

– A czy ty nie miałaś być dzisiaj na urlopie? – zapytał, zanim wyszła na zewnątrz.

– Miałam.

Kiedy się z nią żegnał, ponownie mocno ścisnął jej dłoń i obdarzył serdecznym uśmiechem. Odrobinę zbyt serdecznym. Uśmiechem wyzyskiwacza zadowolonego z naiwności swojej ofiary.

Witold Ptak zaparkował samochód przed Sobotą. Spojrzał na wiszący nad wejściem do baru szyld, który wyglądał dokładnie tak, jak go sobie wyobrażał. Pstrokaty, brudny, podły dla wzroku. Zaciągnął się papierosem. Przez dłuższą chwilę się zastanawiał, czy nie powinien stąd odjechać i wrócić do domu. Zapomnieć o ostatnich kilkunastu godzinach. I o telefonie, który odebrał kwadrans wcześniej. Zamiast tego wyłączył silnik, przeklinając siebie w myślach. Zgasił papierosa w przepełnionej popielniczce, podniósł szybę i wysiadł.

W barze było prawie pusto, dzięki czemu od razu zlokalizował Tomka Kawęckiego. Siedział przy barze, z kuflem piwa podsuniętym pod nos. Nietkniętym. Kawęcki odwrócił się w jego stronę i wbił w niego wzrok. Zmęczony i cierpiący, ale świadomy. Odsunął stołek barowy, sugerując Witoldowi, z której strony powinien usiąść.

– Jesteś trzeźwy – zauważył Witold.

– Nawet mnie to się zdarza – odparł Tomek.

– Szkoda, że tak rzadko.

Kawęcki wzruszył ramionami.

– Wydaje ci się. Po prostu mam problem wizerunkowy.

Witold dyskretnie rozejrzał się po barze, który w środku wyglądał jeszcze gorzej niż z zewnątrz. Nie pamiętał, kiedy ostatni raz siedział w równie zapuszczonej spelunie. Pewnie jakieś dwadzieścia lat temu.

– Dlaczego ludzie tak dziwnie na ciebie patrzą?

– Nie pytaj.

Kawęcki podsunął Witoldowi oszroniony kufel piwa i czystą popielniczkę.

– Nie chcę piwa. Wyszedłem z domu tylko na chwilę. Pod kurtką, którą widzisz, mam jedynie koszulkę, w której sypiam. Swoją piżamę. Dlatego jak tylko mi powiesz, po jaką cholerę mnie tu ściągnąłeś, wrócę do domu. Do żony i dzieci – podkreślił.

– Dobrze, nie musisz pić. Wystarczy, że mnie wysłuchasz.

Witold zmierzył Kawęckiego wzrokiem od stóp do głów. Dostrzegał w nim dziecięcą nieporadność. To ona w niezrozumiały sposób wysysała z niego gniew, a w zostawioną po nim lukę wlewała żal i specyficzny rodzaj troski – bardziej ojcowskiej niż koleżeńskiej. Rachityczne ciało Kawęckiego i beznadzieja wyzierająca z jego twarzy tworzyły coś na kształt powłoki ochronnej. Chroniła go jednak tylko przed Witoldem, przed nikim więcej. A przede wszystkim – nie przed nim samym.

– Cztery lata temu we wsi pod Łodzią została zamordowana osiemnastoletnia Justyna Kepler. O zabójstwo oskarżono Bernarda Luberę, niepełnosprawnego intelektualnie chłopaka, którego kilka razy przyłapano na publicznym waleniu konia. Według śledczych zgwałcił ją, a następnie zabił siekierą. Sam natomiast omal nie został zlinczowany przez lokalną społeczność. Uratowała go szybka interwencja miejscowych policjantów. Słyszałeś o tej sprawie?

Witold pokręcił głową. Jeżeli nawet gdzieś w czeluściach jego pamięci majaczyła ta historia, to nie próbował jej wydobywać, żeby nie przedłużać spotkania.

– Niewiele osób o tym słyszało – kontynuował Kawęcki. – Śledczy prowadzili sprawę szybko i dyskretnie, a media z jakiegoś powodu nie chciały o niej pisać. Sam dowiedziałem się o wszystkim przypadkiem.

– Do rzeczy – burknął Witold i przyłożył swoją wielką dłoń do ust, żeby ukryć ziewnięcie.

Kawęcki zapalił papierosa.

– Przypomniałem sobie o tej sprawie niedawno – powiedział, wpatrując się w znużone oczy Witolda. – I znalazłem osobę, która łączy zabójstwa Justyny Kepler i Martyny Bułeckiej.

Wypuścił dym, czekając na reakcję Witolda. Ten, nic nie powiedziawszy, sięgnął po papierosa.

– Nazywa się Malwina Cis. Była jedną z kilkudziesięciu osób, z którymi rozmawiano po zabójstwie Justyny Kepler. Jako dziecko często jeździła do ciotki, która mieszkała w tej samej wsi co Kepler i Lubera. Tam ich poznała. – Kawęcki strzepnął popiół do popielniczki i spojrzał Witoldowi głęboko w oczy, aby się upewnić, że słucha go z uwagą. – Malwina Cis to siostra Weroniki Tarnawskiej.

– I co z tego?

Kawęcki wyciągnął z kieszeni płaszcza koszulkę na dokumenty, zwiniętą w pomarszczony rulon, i położył ją na lepkim blacie. Znajdowało się w niej kilkanaście kartek i plik zdjęć.

– Istnieje możliwość, że obie kobiety mógł zabić ten sam człowiek.

Witold uśmiechnął się z politowaniem.

– Posłuchaj, zanim mnie wyśmiejesz – powiedział stanowczo Kawęcki. – Nie ulega wątpliwości, że Bernard Lubera uprawiał seks z Justyną Kepler, kiedy ta jeszcze żyła. Bułecka także została zgwałcona za życia, tyle że przez psa i za pomocą jakiegoś narzędzia. Może się zatem okazać, że w obu przypadkach mamy do czynienia z tym samym rodzajem perwersji. – Widząc, że Witold skręca wzrokiem w stronę dokumentów, przykrył je ręką. Chciał, aby całą uwagę skupił na nim. – Gość lubi patrzeć, jak kobieta jest gwałcona – powiedział, wyraźnie artykułując każde słowo. – Dawniej wystarczył mu wioskowy głupek, teraz potrzebuje do tego psa i pałki. Jego wynaturzenie rozwinęło się w okrutny, odrażający sposób. Podobnie jak forma zabijania.

Kawęcki odchrząknął i pochylił się ku Witoldowi, który od dłuższego czasu zbierał się, żeby coś powiedzieć.

– Zabójstwa nie są identyczne – oznajmił. – Martynie Bułeckiej sprawca zadał zdecydowanie dotkliwsze rany. Może to jednak wynikać z tego, że miał wtedy więcej czasu niż cztery lata wcześniej. Kiedy szlachtował Justynę Kepler, jej matka znajdowała się w sąsiednim budynku. Możliwe też, że po prostu nabrał doświadczenia i zadawanie okrucieństwa przychodzi mu dzisiaj z większą swobodą. Stał się lepszym drapieżcą.

Kawęcki zamilkł, kiedy jeden z klientów stanął przy barze. Barmanka obsłużyła go bez zapału i wprawy, nalewając kufel piwa z grubą warstwą piany. Chwilę później policjanci znów zostali sami.

– Chciałbym cię o coś zapytać – powiedział Witold, gdy w końcu doszedł do głosu. – Czy kiedy dzisiaj przesłuchiwałem niedawno wypuszczonych na wolność gwałcicieli, Magda i Artur przekopywali się przez billingi i transakcje Bułeckiej, a reszta naszego małego zespołu, który z każdym dniem będzie się kurczyć, wypytywała sprzedawców, sąsiadów i taksówkarzy, czy nie widzieli w okolicy zabójstwa nic podejrzanego, ty pracowałeś nad tym?

– I tak, i nie.

– Co to ma, kurwa, znaczyć?

– Przyglądałem się temu, ale nie cały czas. Przez kilka godzin nie pracowałem w ogóle.

Witold zacisnął zęby. Wyglądał jak niedoszły zabójca, który właśnie zlokalizował ofiarę.

– Staram się nie pić – wyjaśnił Kawęcki. – To trudne. I męczące. Zdarza się, że na parę godzin muszę zrezygnować z jakichkolwiek zajęć, uwolnić się od własnych myśli. – Drżały mu ręce, przez co strzepnął popiół obok popielniczki. – Nie wiem, czy ma to jakikolwiek sens. Mam na myśli rzucanie picia. Ale próbuję. Zobaczymy.

Witold podrapał się po czole, które przecinała jedna wielka zmarszczka.

– Czy jesteś pewien, że w momencie wymyślania tej teorii byłeś trzeźwy? – zapytał znacznie spokojniej.

– To nie jest teoria, tylko zbiór faktów, które do siebie pasują. Uwierz mi, ja również bym wolał, żeby te sprawy nie miały ze sobą nic wspólnego. Żeby za śmierć tamtej dziewczyny odpowiedzialny był jakiś niedorozwinięty zboczeniec. Ale jest za dużo punktów styku. Znacznie więcej, niż ci przed chwilą wymieniłem.

Kawęcki przesunął w stronę Witolda koszulkę z dokumentami.

– Chciałbym tylko, żebyś się temu przyjrzał – powiedział. – Ocenił, czy to, co mówię, może być prawdą.

Witold przejechał dłonią po twarzy, czując, jak krótki zarost przyjemnie wrzyna mu się w śródręcze. To, o co poprosił go Kawęcki, nie miało jednak nic wspólnego z przyjemnością.

– Dlaczego nie wspomniałeś o tym podczas zebrania?

– Ponieważ naszym przełożonym jest pieprzony biurokrata, który potrafi działać wyłącznie w zgodzie z zasadami. A jeśli to, co podejrzewam, się potwierdzi, to będziemy musieli wyjść poza schematy. Być może nagiąć kilka przepisów.

– My? – zdziwił się Witold. – Dlaczego uważasz, że ci w tym pomogę?

– Bo cię znam.

Witold wypuścił dym i uważnie przyjrzał się Kawęckiemu. W jego przekrwionych oczach dostrzegł podniecenie. Nie widział go w nich od dawna. W zasadzie od dawna nie widział w jego oczach nic poza upodleniem, żalem i tęsknotą za czymś, czego nie potrafił nazwać. Nie starczyło mu odwagi, żeby od razu zgasić ten entuzjazm.

Krótka salwa śmiechu wypełniła na moment lokal. Chwilę później rozległo się szuranie krzeseł, kiedy grupa nawalonych facetów próbowała wytoczyć się z pubu. Kawęcki zgasił papierosa i zsunął się ze stołka.

– Te materiały są dla ciebie – powiedział. – Rzuć na nie okiem. O nic więcej cię nie proszę.

Zanim Witold podjął decyzję, żeby wrócić do domu, pojawiła się przed nim barmanka i zapytała, czy ma zabrać nietknięty kufel. Zastanawiał się nad jej pytaniem, próbując nie wlepiać oczu w wylewający się z dekoltu biust. W końcu powiedział, żeby zostawiła. Nie miał pojęcia dlaczego. Może dlatego, że nigdy nie stawał przed podobnymi dylematami. Zapalił papierosa i mocno się nim zaciągnął. Wypuszczając dym, uświadomił sobie, że właśnie zapewnił sobie nocleg na kanapie. I prawdopodobnie kilka cichych dni.

Zgarnął piwo oraz pozostawione przez Kawęckiego dokumenty i usiadł przy jednym z wielu wolnych stolików w niemal opustoszałym lokalu. Słabe oświetlenie utrudniało mu czytanie, więc skoncentrował się na fotografiach. Na większości widać było dwie dziewczyny: Justynę Kepler i Martynę Bułecką. Skupił się na pierwszej z nich. Młodszej, chętnie pozującej do zdjęć w towarzystwie rodziny i znajomych. Atrakcyjnej i zgrabnej, ale zarazem niewyróżniającej się niczym szczególnym.

Zastanawiał się, dlaczego Kawęcki zostawił mu także zdjęcia Martyny Bułeckiej. Nie było wśród nich ani jednego, którego by wcześniej nie widział. Przejrzał je wyłącznie dla formalności. Tak jak przypuszczał: nie znalazł w nich nic, co by wzbudziło jego ciekawość. Nic, czego nie dostrzegł wcześniej.

Szybko opróżnił piwo i zapalił kolejnego papierosa. Podszedł do baru, żeby uregulować rachunek.

– Pana kolega zapłacił za piwo – oznajmiła barmanka. – Zamówić panu taksówkę?

– Nie, nie trzeba.

– Nalegam – powiedziała kobieta, łypiąc na kluczyki, które Witold trzymał w ręku.

Policjant głośno westchnął.

– Nie do wiary.

– Nie do wiary, że chciał pan wrócić samochodem – powiedziała oskarżycielskim tonem barmanka. – Przez takich jak pan ludzie giną na ulicach.

Przez takich jak ja ginie ich znacznie mniej, pomyślał Witold.

Kilka minut później rozsiadł się wygodnie w taksówce, zastanawiając się, o której powinien jutro wstać, żeby zdążyć przed pracą odebrać samochód. Podrapał się po zmęczonej twarzy. Próbował sobie uzmysłowić, co właściwie wydarzyło się w ciągu ostatnich kilkudziesięciu minut. Dlaczego Kawęcki w taki sposób przedstawił mu swoje odkrycie. I nagle go olśniło. Stara policyjna sztuczka, pomyślał na tyle głośno, że później się zastanawiał, czy przypadkiem nie powiedział tego na głos. Wyciągnął z kurtki schowane do koszulki materiały. Zapalił światełko nad głową i obojętny na zgorszone spojrzenie taksówkarza zaczął uważnie wpatrywać się w fotografie dwóch młodych kobiet.

Szukał na zdjęciach tego, co Kawęcki kazał mu zobaczyć.

8

Według wielu biologów kac następuje wskutek odwodnienia mózgu. Uważają, że winę za ból głowy i suchość w ustach ponosi wtłaczany do organizmu etanol, który powoduje, że wraz z moczem człowiek wydala więcej wody niż zazwyczaj. Kac jest zatem efektem masochistycznych skłonności organizmu, który próbując ukarać mózg, karze swojego gospodarza.

Witold Ptak uważał jednak, że to gówno prawda. Po wypiciu jednego piwa i spędzeniu nocy na kanapie czuł się tak, jakby wrócił z całonocnej imprezy. Pulsowanie w skroniach sprawiało, że plątały mu się myśli, jakby nie mogły zrozumieć, w jaki sposób znalazły się w jego głowie, w tym dziwacznym gąszczu obrazów, symboli i dźwięków.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Cytat z powieści Pod Mocnym Aniołem Jerzego Pilcha. [wróć]

Biblia Warszawska, List św. Jakuba 5, 7. [wróć]