Redakcja

Autorzy: Dorota Rosłoń, Izabela Kotowska, Katarzyna Czajkowska-Matosiuk, Joanna Mazur,

Bartłomiej Matysiak, Joanna Markiewicz, Przemysław Dąbrowski, Grzegorz Dziub, Roman Kozub, Norbert Szymkiewicz

Redakcja: Marta Hebda

Menedżer produktu: Mariusz Miętusiewicz

Kierownik grupy tematycznej:Alina Sulgostowska

Zdjęcie na okładce: fotolia.pl

Korekta: Zespół

Koordynator produkcji: Mariusz Jezierski

Projekt graficzny okładki: Magdalena Huta

Skład i łamanie: Dariusz Ziach

Druk: KRM Druk

ISBN: 978-83-269-8623-9

Copyright by Wiedza i Praktyka sp. z o.o., Warszawa 2019

Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

03-918 Warszawa, ul. Łotewska 9a

Tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10, e-mail: cok@wip.pl

NIP: 526-19-92-256

Numer KRS: 0000098264 – Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego

Wysokość kapitału zakładowego: 200.000 zł

Publikacja „Kontrole WIOŚ i audyt w przedsiębiorstwie z uwzględnieniem najnowszych zmian. Wydanie II” chroniona jest prawem autorskim. Przedruk i sprzedaż tych materiałów bez zgody wydawcy jest zabroniony. Zakaz nie dotyczy cytowania publikacji z powołaniem się na źródło. Publikacja „Kontrole WIOŚ i audyt w przedsiębiorstwie z uwzględnieniem najnowszych zmian. Wydanie II” została przygotowana z zachowaniem najwyższej staranności i wykorzystaniem wysokich kwalifikacji, wiedzy i doświadczenia autorów i konsultantów. Zaproponowane w publikacji „Kontrole WIOŚ i audyt w przedsiębiorstwie z uwzględnieniem najnowszych zmian. Wydanie II” wskazówki, porady i interpretacje nie mają charakteru porady prawnej i dotyczą sytuacji typowych. Ewentualne zastosowanie się do nich powinno być skonsultowane z wykwalifikowanym specjalistą lub ekspertem, w celu uwzględnienia indywidualnych okoliczności związanych z daną sprawą, w związku z czym zastosowanie lub wykorzystania w jakikolwiek sposób informacji zawartych w tych materiałach następuje na własne ryzyko i odpowiedzialność osoby tego dokonującej. Publikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowiska organów i urzędów państwowych.

Wstęp

Podczas prowadzenia działalności gospodarczej trzeba spełnić wiele wymogów. Za te najbardziej trudne i kłopotliwe uważane są wymogi związane z podatkami i polityką fiskalną państwa. Tymczasem regulacji prawnych związanych z ochroną środowiska jest nie mniej niż tych związanych z podatkami.

Polskie przepisy prawne związane z szeroko rozumianą ochroną środowiska nakładają obowiązki uzyskania decyzji, zezwoleń, pozwoleń oraz licencji w zakresie różnych aspektów prowadzonej działalności gospodarczej, tak aby była ona zgodna z prawem. Problem w tym, że przedsiębiorcy często nie zdają sobie sprawy, że podlegają wymogom ochrony środowiska. A w rzeczywistości nawet właściciele niewielkich firm mają do spełnienia wiele obowiązków.

Wystarczy używać samochodu służbowego, wytwarzać odpady (od czego nie jest wolna prawie żadna działalność gospodarcza) czy wprowadzać na rynek produkty w opakowaniach, aby mieć obowiązki wynikające z przepisów ochrony środowiska. Ich dokładne określenie nie jest prostą sprawą, bo zarówno ogromna liczba przepisów, nierzadko niezbyt precyzyjnych, a do tego pisanych hermetycznym prawniczym językiem, jak i częste ich zmiany powodują, że przedsiębiorcy mają problemy z interpretacją ustaw czy rozporządzeń.

Dlatego też przygotowaliśmy publikację, w której prezentujemy listę najważniejszych i najczęściej spotykanych regulacji z zakresu ochrony środowiska, z którymi mają do czynienia przedsiębiorcy, tak aby szybko można było sprawdzić, czy w świetle aktualnie obowiązujących przepisów dany wymóg dotyczy typu działalności prowadzonej przez konkretnego przedsiębiorcę.

Dzięki dobrze przeprowadzonemu audytowi mamy ogromną szansę bardzo dobrze wypaść podczas kontroli WIOŚ. Co jednak, jeśli inspektorzy będą mieli inne zdanie? Czy taka kontrola zawsze przebiega zgodnie z prawem i jak odwołać się od niekorzystnej decyzji urzędnika? Tym zagadnieniom poświęcona jest druga część książki. Podpowiadamy, jak może przebiegać taka kontrola, na co może pozwolić sobie inspektor oraz jakie prawa ma kontrolowana firma.

Ważne definicje

Emisje – wprowadzane bezpośrednio lub pośrednio, w wyniku działalności człowieka, do powietrza, wody, gleby lub ziemi:

a) substancje,

b) energie, takie jak ciepło, hałas, wibracje lub pola elektromagnetyczne.

Ewidencja odpadów – obowiązek dokumentowania ilości oraz sposobów gospodarowania odpadami. Do ewidencji zalicza się:

a) prowadzenie kart ewidencji odpadu;

b) prowadzenie kart przekazania odpadu;

c) składanie rocznych zestawień o odpadach do właściwego urzędu marszałkowskiego (zbiorcze zestawienia danych należy przekazywać marszałkowi województwa właściwemu ze względu na miejsce wytwarzania, zbierania, odzysku lub unieszkodliwiania odpadów corocznie w terminie do 15 marca roku kolejnego za poprzedni rok kalendarzowy tzw. rok sprawozdawczy).

Instalacja – poprzez instalacje należy rozumieć:

a) stacjonarne urządzenie techniczne,

b) zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot, i położonych na terenie jednego zakładu,

c) budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami,

których eksploatacja może spowodować emisję.

KEO – karta ewidencji odpadu. Służy do udokumentowania działań związanych z gospodarowaniem danym odpadem – poczynając od jego wytworzenia do ewentualnego zagospodarowania we własnym zakresie lub przekazania do przetworzenia. Wzór KEO znajduje się w rozporządzeniu ministra środowiska w sprawie wzorów dokumentów stosowanych na potrzeby ewidencji odpadów.

KPO – karta przekazania odpadu. Jest dowodem zdania odpadu uprawnionemu odbiorcy. Wzór KPO znajduje się w rozporządzeniu ministra środowiska w sprawie wzorów dokumentów stosowanych na potrzeby ewidencji odpadów.

Krajowy system handlu uprawnieniami do emisji – system, którym są objęte substancje inne niż gazy cieplarniane, ustanowiony w Rzeczypospolitej Polskiej w celu ograniczenia emisji tych substancji.

Ochrona środowiska – podjęcie lub zaniechanie działań umożliwiające zachowanie lub przywracanie równowagi przyrodniczej; ochrona ta polega w szczególności na:

a) racjonalnym kształtowaniu środowiska i gospodarowaniu zasobami środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju,

b) przeciwdziałaniu zanieczyszczeniom,

c) przywracaniu elementów przyrodniczych do stanu właściwego.

Organ ochrony środowiska – organy administracji powołane do wykonywania zadań publicznych z zakresu ochrony środowiska – wójt, burmistrz lub prezydent miasta, starosta, sejmik województwa, marszałek województwa, wojewoda, minister właściwy do spraw środowiska, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, regionalny dyrektor ochrony środowiska.

Posiadacz odpadów – wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów. Domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.

Pozwolenie na korzystanie ze środowiska – decyzja administracyjna regulująca zasady wprowadzania substancji lub energii do środowiska. Wyróżnia się pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi oraz wytwarzanie odpadów. Szczególnym rodzajem pozwolenia jest pozwolenie zintegrowane.

Pozwolenie zintegrowane – decyzja administracyjna regulująca zasady wprowadzania substancji lub energii, powodujących zanieczyszczenie, do wszystkich komponentów środowiska z niektórych rodzajów instalacji, wskazanych w rozporządzeniu ministra środowiska z 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz.U. z 2014 r. poz. 1169) wydanego na podstawie art. 201 ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska. Posiadanie pozwolenia zintegrowanego warunkuje w praktyce możliwość prowadzenia (funkcjonowania) tego typu instalacji.

Podmiot korzystający ze środowiska – jest nim:

a) przedsiębiorca w rozumieniu przepisów ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2019 r. poz. 1292) oraz przedsiębiorca zagraniczny w rozumieniu przepisów ustawy z 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1079 i 1214), a także osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego,

b) jednostka organizacyjna niebędąca przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców,

c) osoba fizyczna niebędąca podmiotem, o którym mowa w lit. a, korzystająca ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia.

Ścieki – wprowadzane do wód lub do ziemi:

a) wody zużyte na cele bytowe lub gospodarcze,

b) ciekłe odchody zwierzęce, z wyjątkiem gnojówki i gnojowicy przeznaczonych do rolniczego wykorzystania w sposób i na zasadach określonych w przepisach działu III rozdziału 4 ustawy z 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne oraz w przepisach ustawy z 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz.U. z 2018 r. poz. 1259),

c) wody odciekowe ze składowisk odpadów oraz obiektów unieszkodliwiania odpadów wydobywczych, w których są składowane odpady wydobywcze niebezpieczne oraz odpady wydobywcze inne niż niebezpieczne i obojętne, miejsc magazynowania, prowadzenia odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, wykorzystane solanki, wody lecznicze i termalne,

d) wody pochodzące z obiegów chłodzących elektrowni lub elektrociepłowni,

e) wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie, z wyłączeniem niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych,

f) wody wykorzystane, odprowadzane z obiektów chowu lub hodowli ryb w obiektach przepływowych, charakteryzujących się poborem zwrotnym, o ile ilość i rodzaj substancji zawartych w tych wodach przekracza wartości ustalone w warunkach wprowadzania ścieków do wód określonych w pozwoleniu wodnoprawnym,

g) wody wykorzystane, odprowadzane z obiektów chowu lub hodowli ryb albo innych organizmów wodnych w stawach o wodzie stojącej, o ile produkcja tych ryb lub organizmów rozumiana jako średnioroczny przyrost masy tych ryb albo tych organizmów w poszczególnych latach cyklu produkcyjnego przekracza 1500 kg z 1 ha powierzchni użytkowej stawów rybnych tego obiektu w jednym roku danego cyklu.

Ścieki bytowe – ścieki z budynków mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego oraz użyteczności publicznej, powstające w wyniku ludzkiego metabolizmu lub funkcjonowania gospodarstw domowych oraz ścieki o zbliżonym składzie pochodzące z tych budynków.

Ścieki komunalne – ścieki bytowe lub mieszanina ścieków bytowych ze ściekami przemysłowymi albo wodami opadowymi lub roztopowymi, odprowadzane urządzeniami służącymi do realizacji zadań własnych gminy w zakresie kanalizacji i oczyszczania ścieków komunalnych.

Ścieki przemysłowe – ścieki, niebędące ściekami bytowymi albo wodami opadowymi lub roztopowymi, będącymi skutkiem opadów atmosferycznych powstałe w związku z prowadzoną przez zakład działalnością handlową, przemysłową, składową, transportową lub usługową, a także będące ich mieszaniną ze ściekami innego podmiotu, odprowadzane urządzeniami kanalizacyjnymi tego zakładu.

Wytwórca odpadów – wytwórcą odpadów jest każdy, kogo działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów (pierwotny wytwórca odpadów), ten, kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów. Wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej.

Zgłoszenie emisyjne – upoważnia do wprowadzania gazów i pyłów do powietrza. Zgłoszenia emisyjnego należy dokonać dla instalacji, z której odprowadzane są zanieczyszczenia w sposób zorganizowany (za pomocą wentylatorów, kominów, zaworów itp.), emitowane substancje objęte są poziomami dopuszczalnymi lub wartościami odniesienia oraz jest w niej prowadzona działalność wymieniona w rozporządzeniu ministra środowiska z 2 lipca 2010 r. w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia (Dz.U. z 2010 r. nr 130, poz. 881), oraz rozporządzeniu ministra środowiska z 2 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia (Dz.U. z 2010 r. nr 130, poz. 880).

Więcej znajdziesz w wersji pełnej publikacji

Tematy publikacji w pełnej wersji

Ważne definicje

Rozdział 1. Audyt środowiskowy w firmie

Rozdział 2. Kontrola WIOŚ w firmie

Rozdział 3. Wzory dokumentów

Podstawa prawna

Przygotowanie do wersji elektronicznej: RASTER studio, 603 59 59 71