MARIA

ADOLFSSON

DOGGERLAND. PODSTĘP

Przełożyła Agata Teperek

Tytuł oryginału: Felsteg

Copyright © Maria Adolfsson, 2018

First published by Wahlström & Widstrand, Stockholm, Sweden

Published in the Polish language by arrangement with Bonnier Rights, Stockholm, Sweden and Macadamia Literary Agency, Warsaw, Poland

Copyright © for the Polish edition by Grupa Wydawnicza Foksal, MMXX

Copyright © for the Polish translation by Agata Teperek, MMXX

Wydanie I

Warszawa MMXX

Niniejszy produkt objęty jest ochroną prawa autorskiego. Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku osobę, która wykupiła prawo dostępu. Wydawca informuje, że wszelkie udostępnianie osobom trzecim, nieokreślonym adresatom lub w jakikolwiek inny sposób upowszechnianie, upublicznianie, kopiowanie oraz przetwarzanie w technikach cyfrowych lub podobnych – jest nielegalne i podlega właściwym sankcjom.

Spis treści

- Motto

- 1

- 2

- 3

- 4

- 5

- 6

- 7

- 8

- 9

- 10

- 11

- 12

- 13

- 15

- 16

- 17

- 18

- 19

- 20

- 21

- 22

- 23

- 24

- 25

- 26

- 27

- 28

- 29

- 30

- 31

- 32

- 33

- 34

- 35

- 36

- 37

- 38

- 39

- 40

- 41

- 42

- 43

- 44

- 45

- 46

- 47

- 48

- 49

- 50

- 51

- 52

- 53

- 54

- 55

- 56

- 57

- 58

- 59

- 60

- 61

- 62

- 63

- 64

- 65

- 66

- 67

- 68

- 69

- 70

- 71

- 72

- 73

- 74

- 75

- 76

- 77

- 78

- 79

- 80

- 81

- 82

- 83

- 84

- 85

- 86

- 87

- 88

- 89

- 90

- 91

- Epilog

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

It is not down in any map; true places never are.

Herman Melville, Moby Dick

1

Jeszcze zanim otworzyła oczy, wiedziała. Coś tu jest nie tak. Wszystko jest potwornie nie tak.

Powinna leżeć w innym łóżku, wszystko jedno w jakim, byle nie w tym. Ciche chrapanie, które dolatuje z drugiej strony łóżka, powinien wydawać ktoś inny, wszystko jedno kto, byle nie on. Z pełną jasnością, która przenika jej myśli, wie, że musi się stąd wynosić. Teraz, natychmiast, zanim on się obudzi.

Powoli i najciszej, jak tylko może, Karen Eiken Hornby odsuwa kołdrę i siada, nie spogląda nawet w kierunku drugiej strony szerokiego łóżka. Przesuwa wzrokiem po pokoju hotelowym. Na podłodze, tuż koło swoich bosych stóp, dostrzega majtki i stanik, sukienka leży obok skórzanej kurtki zwinięta na stoliku, torebka rzucona na fotel. Trochę dalej zauważa sportowe buty, które wystają zza otwartych do połowy drzwi łazienki.

Planuje każdy swój ruch, żeby błyskawicznie się stąd zabrać, przysłuchuje się ciężkiemu oddechowi za plecami, ona sama oddycha bezgłośnie i płytko. Szybko powtarza poszczególne kroki, żeby stłumić falę strachu, wzbierającą w jej brzuchu. Rusza, bierze trzy głębokie wdechy, a później sięga po majtki i jednym ruchem wciąga je na siebie. Ostrożnie, żeby materac się nie zakołysał, podnosi się i ma wrażenie, że pokój wiruje. Czeka, nabiera powietrza. Potem, skradając się, robi kilka kroków, po drodze jedną ręką zgarnia stanik i rajstopy, drugą chwyta sukienkę i kurtkę. Czuje narastające mdłości, ale idzie dalej do łazienki i cicho zamyka za sobą drzwi. Zwleka pół sekundy, a później przekręca zamek. Kiedy słyszy kliknięcie rygla, natychmiast żałuje tej decyzji i przykłada ucho do drzwi. Wszystkie dźwięki, które teoretycznie mogłyby dochodzić z drugiej strony, zlewają się z uderzaniami jej walącego serca i krwią szumiącą w jej głowie.

Później się obraca.

Wzrok, który napotyka w lustrze nad umywalką, jest pusty i dziwnie obcy. Z głęboką odrazą do samej siebie przygląda się zarumienionym policzkom i pokruszonej maskarze, tworzącej pod jej oczami ciemne okręgi. Brązowe włosy z jednej strony głowy zwisają, reszta wciąż trzyma się związana na karku. Długa grzywka jest przyklejona do spoconego czoła. Zrezygnowana obserwuje to spustoszenie i szepcze lepiącymi się, suchymi ustami:

– Ty idiotko.

Coś przekręca się jej w żołądku. W ostatniej chwili udaje się jej pochylić nad sedesem, potem nadciągają wymioty. No to teraz się obudzi, myśli, wsłuchując się bezradnie we własne łkanie i sapnięcia. Spodziewając się kolejnej fali torsji, zamyka oczy, żeby nie musieć oglądać w muszli pozostałości wczorajszego dnia. Czeka jeszcze chwilę, ale wygląda na to, że żołądek się uspokoił. Odczuwając chwilową ulgę, prostuje się, odkręca kran i napełnia wodą obie dłonie. Przepłukuje usta, schładza twarz i uświadamia sobie, że teraz będzie miała jeszcze ciemniejsze ślady wokół oczu, ale myśli zaraz, że to bez znaczenia. Stoczyła się już tak nisko, że niżej się nie da.

Chociaż niedługo skończy pięćdziesiąt lat, tym razem naprawdę znalazła się na dnie. Ma wrażenie, jakby miała na karku siedemdziesiątkę.

Szybka ucieczka to jedyna rzecz, która jej teraz zostaje. Pojechać do domu, położyć się i umrzeć. We własnym łóżku. Najpierw jednak musi się stąd wydostać, wsiąść do samochodu i pojechać do domu, z nikim nie rozmawiając i tak by nikt jej nie zobaczył. Później dostrzega nikły promyk nadziei, kiedy dociera do niej, że to właśnie dziś istnieje cień szansy, że naprawdę niepostrzeżenie uda się jej uciec z miasta. Kwadrans po siódmej rano, dzień po święcie ostryg, cały Dunker pogrążony jest we śnie.

Jedną ze szklanek na szczoteczki do zębów napełnia zimną wodą i szybko ją wypija, wolną ręką ściąga frotkę z głowy i patrzy, jak razem z nią straciła kilka długich, ciemnych włosów. Nalewa sobie jeszcze jedną szklankę, wciąga na siebie sukienkę, wciska do torebki stanik i rajstopy i już chce położyć rękę na klamce, kiedy się zatrzymuje. Musi spuścić wodę. Nawet jeśli ten hałas go obudzi, po prostu musi, nie powinna zostać tu po niej żadna pamiątka. Z mocno zaciśniętymi oczami i grymasem przerażenia na twarzy wsłuchuje się w dźwięk wody pieniącej się w muszli klozetowej oraz późniejszy szum, kiedy rezerwuar zaczyna się napełniać. Czeka jeszcze kilka sekund i kiedy słychać już tylko szmer, przewiesza torebkę przez ramię.

Później bierze głęboki wdech i otwiera drzwi.

Mężczyzna w łóżku leży na plecach z głową zwróconą w jej stronę, Karen przez sekundę czuje się jak rażona piorunem. Pod światło odnosi wrażenie, że się jej przygląda. Jednak pokój wypełnia się kolejnym grzmiącym chrapnięciem, a odrętwienie przemija, Karen wzdryga się.

Sześć sekund później trzyma już w ręce swoje buty i otwiera drzwi na korytarz. Ale tam, u progu wolności, coś skłania ją do tego, żeby się odwrócić. To taka sama nagła myśl jak te, gdy się mija wypadek na autostradzie: chociaż wcale nie chce się tego oglądać, nie sposób nie spojrzeć. Wodzi wzrokiem po mężczyźnie na łóżku. Przygląda się jego wiotkim, rozchylonym ustom, wsłuchuje w lekko gulgoczący dźwięk towarzyszący każdemu wydechowi.

Z wrażeniem nierealności wpatruje się przez trzy sekundy w swojego szefa, a później zamyka za sobą drzwi.

2

Drzwi pokoju numer pięćset siedem zamykają się z cichym kliknięciem. Ciemna wykładzina wydaje się miękka, kiedy Karen stąpa po niej bosymi stopami, zmierzając szybkim krokiem do windy. Naciska przycisk. Puls dudni jej w skroni, kiedy wciąga na siebie buty, używając przy tym palca jako łyżki. Udaje jej się je założyć, a zaraz potem winda dzwoni i drzwi otwierają się z cichym szumem.

Ma szczęście. Recepcja jest chyba pusta. Zerkając na nią z ukosa, Karen pędzi przez lobby do wyjścia. Przeszywa ją dreszcz niepokoju, gdy dociera do niej, że w ogóle nie pamięta, jak się tu znalazła. Czy naprawdę przyszli tu razem? Czyj to był pomysł? Urywkowe wspomnienia z wczorajszego wieczoru przelatują jej przez głowę jak krótkie sekwencje filmu: spotkanie w porcie z Eirikiem, Korem i Marike, późniejsza rundka po barach, ostrygi i jeden kieliszek wina za drugim. A do tego niewyraźne wspomnienie Jounasa Smeeda, który pojawił się w którymś z barów nad ranem. Później jeszcze kilka sekwencji miga jej przed oczami: śmiechy, przekomarzanie się, momentalnie wybuchająca kłótnia, pijackie uściski w ramach przeprosin i twarz Jounasa obok jej twarzy. Zdecydowanie zbyt blisko.

W połowie drogi na zewnątrz, zanim irytująco wolne drzwi obrotowe wypuszczą ją na ulicę, dopada ją kolejna przerażająca myśl: czy ktoś ich widział, kiedy się tu meldowali?

Wrześniowe powietrze jest rześkie i przejrzyste, Karen bierze głęboki wdech, a zaraz potem znów fala torsji podchodzi do gardła. Pospiesznie rozgląda się po opustoszałej ulicy i podbiegając, przechodzi na drugą stronę, zasłania przy tym usta ręką. Chwilę później stoi i przechyla się przez barierkę nadbrzeżnej promenady, a mdłości powoli słabną. Ulga trwa jednak sekundę, bo myśl, której starała się unikać, odkąd obudziła się dziesięć minut wcześniej, uderza ją z całym impetem. To, co najgorsze, jest jeszcze przed nią. W poniedziałek rano znów będzie musiała się z nim spotkać.

Wodzi wzrokiem po zatoce w kierunku portu na wschodzie. W porcie dla przyjezdnych widać skupisko chwiejących się masztów, ale terminal promowy, jeszcze kawałek dalej, świeci pustkami, jak w każdą niedzielę. Prom z Esbjerg dotrze tu dopiero o ósmej wieczorem, a od kilku lat nie ma już weekendowych rejsów ani do Danii, ani do Anglii. Temu, kto zechce opuścić w niedzielę Wyspy Doggerlandzkie, zostaje obecnie tylko samolot z Ravenby. Przez poranną mgiełkę, która utrzymuje się jeszcze miejscami nad morzem, Karen dostrzega w oddali białą wieżę radarową na promie pasażerskim zakotwiczonym w porcie głębokowodnym.

Mruży oczy, patrząc na horyzont, i grzebie w wewnętrznej kieszeni kurtki, szukając okularów przeciwsłonecznych. Wymyka się jej ciche przekleństwo, kiedy spostrzega, że nie ma ich tam, gdzie powinny być. Przejeżdża dłonią po pozostałych kieszeniach i stwierdza, że albo zgubiła je gdzieś wieczorem, albo zapomniała ich z hotelu. Teraz będzie musiała pokonać co najmniej połowę drogi do domu, do Langeviku, ze świecącym w oczy, nisko zawieszonym słońcem, palącym pragnieniem, mdłościami i dudniącym bólem głowy. Dobrze zrobiłoby jej podwójne espresso i dwie tabletki przeciwbólowe, żeby nie stwarzała bezpośredniego zagrożenia na drodze, ale nie odwracając się, wie, że wszystkie sklepy i kawiarnie po drugiej stronie Strandegate są jeszcze zamknięte. O tej porze, dzień po Oistrze, jest prawdopodobnie jedyną istotą, która nie śpi w tym skacowanym mieście, no może z wyjątkiem kilku szczurów, które grzebią w przepełnionych śmietnikach i wśród muszli ostryg. Ta myśl sprawia, że w żołądku wzbiera jej kolejna fala.

Zamyka oczy, opiera dłonie o gruby, zimny mur i bierze kilka głębokich wdechów. Świeże powietrze zdaje się jej zbawienne, bryza zwiewa jej wilgotne włosy na twarz. Karen wystawia kark do słońca i spogląda na dół, na plażę. Stado mew śmieszek drze się koło kilku niedbale zawiązanych worków ze śmieciami, które nie zmieściły się w koszach ustawionych specjalnie na tę okazję. Trochę dalej majaczą kontury jeszcze jednego worka. Chwilę później Karen dostrzega jednak, że to śpiący mężczyzna. Leży prosto na piasku pod narzuconym na siebie płaszczem. Obok stoi wózek sklepowy, podwędzony najprawdopodobniej z Qvicka albo Temy i wypełniony pustymi butelkami i puszkami. Wygląda na jednego z pijaków, którzy przesiadują koło galerii przy Salutorget. Zapewne będzie czuł się podobnie jak ona, kiedy się obudzi: spragniony, spocony i przepełniony trwogą „dnia następnego”, ciążącą na barkach niczym ciężki plecak. Jednak, myśli sobie Karen, w przeciwieństwie do mnie przynajmniej spędził tę noc w niewinnej samotności.

Gdzieś w oddali słychać warkot motoroweru, który bez entuzjazmu stara się przebić przez monotonny, dochodzący od morza szum kipieli. Pieniące się fale uderzają o pirs, który dziarsko ciągnie się prosto w morze. W zatoce, przy jednym z sześciu dalbów, stoi zakotwiczona podniszczona żaglówka. Zamyślona Karen zastanawia się, ile potrwa, nim podpłynie policja portowa i ją stamtąd przegoni. Zapewne będą patrzeć na to przez palce co najmniej do popołudnia; w dniu takim jak ten nawet ci zazwyczaj gorliwi chłopcy nie dadzą rady wzniecić w sobie instynktu łowieckiego przed lunchem.

Najdalsza część pirsu spowita jest poranną mgłą, latarnia morska na końcu tego kilometrowego falochronu wciąż ma nieostre kontury. W nocy musiała być gęsta mgła, myśli Karen i przypomina sobie niezwykle uporczywe wycie rogu mgłowego. Pojawia się też inne wspomnienie: poirytowany Jounas, który podnosi się i zamyka okna, a potem wraca do łóżka. Karen szybko wypiera ten obraz, puszcza barierkę i energicznym krokiem rusza w stronę parkingu przy Redehusgate.

Samochód stoi spokojnie zaparkowany trzy przecznice dalej, dokładnie tam, gdzie go zostawiła pół doby wcześniej. W chwili gdy dostrzega swojego ciemnozielonego forda rangera na pustym parkingu przed ratuszem, odpręża się. Za niecałą godzinę będzie leżała we własnym łóżku, w swoim domu za zaciągniętymi żaluzjami, a sen zapewni jej kilka godzin bez wyrzutów sumienia.

Chwilę później spostrzega, że nie ma kluczyków do samochodu.

3

– Jak się dzisiaj miewamy? – Głos za nią jest oficjalny i nieco protekcjonalny.

Karen zastyga w pół ruchu, z jedną ręką w torebce i drugą opartą dla równowagi o maskę samochodu.

Od kilku podszytych paniką minut siedzi już w kucki obok forda i bezowocnie grzebie w swoich rzeczach, szukając kluczyków. Sprawdziła wszystkie kieszenie i schowki, po omacku przeszukała dno torebki i z narastającym niepokojem przeszła do metodycznego wyjmowania z niej wszystkich rzeczy po kolei.

Teraz klnie bezgłośnie przez zaciśnięte zęby: co też, kurna, o tej porze robi policja na mieście? Dlaczego marnują, do cholery, swój czas i pieniądze podatników na patrolowanie ulic i placów, skoro całe miasto i tak śpi? Z ciężkim westchnieniem podnosi się na odrętwiałych nogach. Później odwraca się niechętnie i próbuje przywołać na usta swobodny uśmiech.

Wychodzi z tego sztywny grymas.

Na twarzach obojga policjantów maluje się przerażenie, a później niedowierzanie, kiedy widzą ją – obraz nędzy i rozpaczy.

– Oj, przepraszam… – mówi policjant i cofa się o krok z zakłopotaną miną.

Jego wzrok krąży między rozmazanymi resztkami makijażu na trupio bladej twarzy przed nim a przedmiotami na ziemi. Jego nieco młodsza koleżanka posyła Karen przelotne spojrzenie i z wyraźnym zaciekawieniem przygląda się zestawowi akcesoriów na asfalcie: wczorajsze wydanie porannej gazety, telefon komórkowy, pół paczki papierosów, coś, co wygląda jak czarne rajstopy, ładowarka, zjedzone do połowy jabłko ze śladami po ugryzieniach na pociemniałym miąższu, stanik i opakowanie prezerwatyw.

Karen przywołuje jeszcze jeden sztywny uśmiech i czuje, jak spiętą ma twarz. Później wykonuje nieokreślony gest w kierunku śmietnika na ziemi.

– Nie mogę znaleźć kluczyków do samochodu – mówi na wdechu, próbując nie dopuścić, żeby jej oddech dosięgnął policjantów. – Nowa torebka – dodaje.

– Nocowała pani w mieście?

Policjantka, która zdążyła już ukucnąć, spogląda teraz na nią z delikatnym, jakby porozumiewawczym uśmiechem. Karen czuje narastającą irytację – co też taka nieprzyzwoicie dobrze wytrenowana gówniara z podskakującym końskim ogonem może, do diabła, wiedzieć o „nocowaniu w mieście”?

– Nie, dlaczego? – mówi lodowatym głosem.

Ucieka się do spojrzenia. Tego przenikliwie niebieskiego z żółtym obramowaniem źrenic, którym – jak wie – może skłonić ludzi do milczenia. Patrzy młodej kobiecie prosto w oczy, zmusza ją, żeby odwróciła wzrok, i żałuje tego w tej samej sekundzie, w której wygrywa potyczkę. Co ona wyrabia?

– Wczoraj po Oistrze zrobiło się trochę późno, więc przenocowałam u dobrej przyjaciółki – dodaje, próbując załagodzić sytuację. – Ale chyba najlepiej będzie, jak wrócę do szukania…

Karen wykonuje znaczący gest w stronę torebki i galimatiasu rzeczy, które wciąż zdają się przykuwać uwagę policjantki. W tym samym momencie widzi, jak ta wyciąga odzianą w rękawiczkę rękę, podnosi z ziemi zwinięte rajstopy i lekko nimi potrząsa. Kiedy płaski kluczyk ląduje na wyłożonym kamieniami trotuarze, rozlega się brzdęk. Dwie sekundy później Karen słyszy dobrze sobie znane piknięcie otwieranego zamka w drzwiach.

– Proszę bardzo, szefowo – mówi posterunkowa Sara Inguldsen, podnosząc się i z krzywym uśmiechem podając jej kluczyki.

Nie będąc w stanie wykrztusić ani słowa, Karen bierze je od niej i widzi, jak dwoje policjantów równocześnie cofa się o kilka kroków i oddaje jej honory. Najwyraźniej zdolność mówienia powróciła już także posterunkowemu Björnowi Langemu.

– Proszę jechać ostrożnie, pani komisarz!

4

Autostrada z Dunkeru do Langevik ciągnie się przez sześć kilometrów po południowo-wschodnim wybrzeżu wyspy Heimö, przecina na skos wąski półwysep Skagersnäs i biegnie dalej na północny wschód jeszcze przez półtora kilometra. Karen czuje jak strużka potu spływa jej po plecach, zarazem sztuczny chłód z klimatyzacji przyprawia ją o dreszcze. Mocno ściska rękami kierownicę i w równych odstępach zerka na prędkościomierz. Wprawdzie wątpi, żeby drogówka w taki poranek jak ten posyłała do boju ludzi z radarami, ale sama myśl o tym, że mogłaby zostać zatrzymana przez kolegów i do tego zmuszona dmuchać w balonik, jest mniej więcej równie pociągająca co jeszcze jedna noc z Jounasem Smeedem. I zapewne byłby to koniec mojej kariery, myśli. Mimo zdecydowanie zbyt pobłażliwych przepisów – co wynikało z tego, że pragmatyczni politycy mieli więcej do stracenia niż do ugrania na ich zmianie – stężenie alkoholu w jej krwi najpewniej wciąż znacznie wykracza poza dopuszczalny poziom. Już samo to przypuszczenie sprawia, że chłód ściska ją w żołądku, a ona sama zdejmuje nogę z gazu. Tylko nie to. Przenigdy.

Ruch jest mały, pojedyncze samochody mijają ją co kilka minut. Karen rozluźnia trochę uchwyt na kierownicy i lekko potrząsa ramionami. Później, kiedy prześpi się kilka godzin, przeanalizuje każdy szczegół wczorajszego dnia, przewałkuje to, co się stało, dzieląc włos na czworo, pociągając samą siebie do odpowiedzialności i skazując na skruchę i życie w czystości. Ani kropli alkoholu przez kilka kolejnych tygodni, nigdy więcej żadnych papierosów, codzienne bieganie, trening siłowy i zdrowe odżywianie. Najpierw dochodzenie, później wyrok – robiła tak już wcześniej. Spuścizna po przodkach z północy Noorö tkwi w niej głęboko. Nie na tyle, żeby miała w ogóle nie grzeszyć, ale wystarczająco, żeby najgłupsza gafa napełniała ją lękiem. Nie ze strachu przed gniewem bożym i wykluczeniem z królestwa niebieskiego; raczej przed ceną, jaką może przyjść jej zapłacić w tym życiu. Tym razem szef Wydziału Kryminalnego Policji w Doggerlandzie może zgotować jej piekło na ziemi. Przytyki, szydercze uśmiechy, aluzje. Dalsza praca nie będzie możliwa, lecz równie niemożliwe wydaje się jej teraz znalezienie jakiegoś rozwiązania. Kilka tygodni urlopu raczej nie sprawi, że problem zniknie, a co zrobi potem? Złoży wypowiedzenie? Przekwalifikuje się? W tym wieku? Nic takiego nie potrafi sobie wyobrazić. Odgania od siebie myśli o przyszłości, ale nie może pohamować kolejnych wspomnień z wczorajszego dnia, które zaczynają układać się w całość.

Ostatnia sobota września. Przed rozpoczęciem tradycyjnej uczty ostrygowej umówiła się na piwo z Marike, Korem i Eirikiem w The Rover. Marike była w złym humorze, bo coś jej nie wyszło podczas wypalania w piecu i tym samym poszły na marne dwa tygodnie pracy w atelier. Coś było nie tak z nową glazurą, w której pokładała ogromne nadzieje. Poza tym Marike Estrup brzydziła się ostrygami, co oświadczyła z niezwykle silnym duńskim akcentem. Z czasem przyzwyczaili się do jej karkołomnej mieszanki doggerlandzkiego i duńskiego i doszli do wniosku, że jej akcent działa jak swego rodzaju licznik Geigera, który mierzy nastrój Marike. Wczoraj wskazówka tego licznika dramatycznie się odchyliła i niemal nie dało się zrozumieć jej północnojutlandzkiego syczenia.

Kore i Eirik byli z kolei w wyśmienitym imprezowym nastroju. Dwa dni wcześniej przyjęto ich ofertę na dom w Thingwalli i piątkowy wieczór upłynął im na denerwowaniu się, jak spłacą pożyczkę, kłóceniu się o wystrój i uprawianiu seksu na zgodę. Całą sobotę spędzili w łóżku, snując w kokonie utkanym z wiary w przyszłość po kolei: od planu przeprowadzki, przez późniejszą parapetówkę, aż po wspólną starość.

Karen natomiast miała produktywną sobotę, która rozpoczęła się od tego, że pojechała do marketu budowlanego w Rakne. Potem uszczelniła siedem okien, wymieniła zawiasy w drzwiach do komórki na narzędzia i prawie pół godziny rozmawiała z mamą przez telefon, ani razu nie podnosząc głosu, więc zadowolona z siebie przyglądała się teraz swoim wciąż opalonym przyjaciołom w przyjemnym mroku pubu. Sama – z powodu bladej cery – wyglądała na zmęczoną, niemal chorą, na co bezdusznie zwróciła uwagę Kore.

– Tak, ale teraz kolej na mnie – odpowiedziała. – Wyjeżdżam najpewniej w poniedziałek albo najpóźniej we wtorek.

Tylko kilka wolnych dni na początku czerwca, całą resztę lata przepracowała. Kiedy jej koledzy z policji byli na wakacjach, na własną rękę doprowadziła do końca dochodzenie, napisała ostatnie raporty, posprzątała i trwała na posterunku wspomagana przez personel oddelegowany tutaj tymczasowo z dalszych terenów. Kiedy delikatnie podpytywano ją, czy ewentualnie byłaby skłonna przesunąć urlop na jesień, nawet się nie zająknęła, że pasuje jej to idealnie. Bez mrugnięcia okiem przepracowała całe lato i za swoje poświęcenie zarobiła kilka przydatnych punktów, które wykorzysta akurat w zbliżającej się batalii o wolne w okresie świąteczno-noworocznym.

Rozłożona na jednym z foteli w The Rover, oświadczyła z satysfakcją przyjaciołom, że teraz – gdy Wyspy Doggerlandzkie pogrążają się w mroku i chłodzie – czekają ją trzy tygodnie urlopu, którego dużą część zamierza spędzić w północno-wschodniej Francji. Będzie siedziała tam z Philippe, Agnés i całą resztą w posiadłości w Alzacji, której kilka nędznych procent ziemi i winnic należało do niej. Będą dyskutować o tegorocznych zbiorach i porównywać, jak zmieniły się poprzednie roczniki wina.

Ale najpierw mieli uczcić Oistrę.

Jak zawsze doroczne święto ostryg rozpoczęto w porcie, gdzie mieszkańcy Dunkeru i turyści, którzy się tutaj zjechali, tłoczyli się przy stołach. Ostrygi nie były wprawdzie jeszcze w pełni wyrośnięte, ale pierwsza sobota po jesiennej równonocy wyznaczała początek długiego sezonu, i to właśnie świętowano z taką pompą. Góry ostryg jadalnych i ostryżyc japońskich zmniejszały się i napełniały w tym samym rytmie, w jakim pieniądze przechodziły z rąk do rąk, a nowe beczki z porterem i przyprawianym woskownicą europejską kwasem z Heimö wtaczano przy głośnym posapywaniu zlanych potem pracowników browarów. Ciemne pieczywo i masło stanowiły jedyne tradycyjne dodatki, było jednak tak ważne, żeby ludzie nie skonali tu z głodu i pijaństwa, że serwowano je tego wieczoru za darmo, w związku z czym reklamy sponsorów pokrywały każdą wolną przestrzeń.

Po prostu było tak jak zawsze.

Jakkolwiek wesoły i serdeczny panowałby nastrój, Oistra – zgodnie z tradycją – zbierała obfite plony w ofiarach pijaństwa, bijatyk albo tego lub innego zatrucia pokarmowego. To, co z kolei nie należało do tradycji, to street food i tanie wino serwowane obecnie w papierowych kubeczkach, na co rok w rok uwagę zwracali oburzeni czytelnicy gazet podpisujący się jako „Ratujmy doggerlandzkie dziedzictwo” albo „Zawiedziony 72-latek”. Jeśli chodzi o program artystyczny, niektórzy uważali, że zmiany poszły w dobrą stronę, a inni, że w złą. Zespół muzyków, który jeszcze dwadzieścia lat temu stanowił jedyny punkt tego programu, zyskał konkurencję w postaci lokalnych i zagranicznych zespołów rockowych, niedających się znieść konkursów talentów, hałasów z rozłożonego na tę okazję wesołego miasteczka i przeraźliwych krzyków dzieci.

Wczoraj Kore i Eirik zjedli po tuzinie ostryg, a Karen co najmniej połowę tego, jeszcze zanim opuścili port. Marike przyglądała się z niesmakiem ich odchylonym głowom i pożądliwie rozwartym ustom.

– Mięczaki to nie jest pożywienie dla ludzi, można się od tego potwornie rozchorować – oświadczyła z ustami pełnymi pulled pork, co dodatkowo spotęgowało jej niewyraźny bełkot.

– To od tego syfu ludzie chorują, a nie od ostryg – odparł spokojnie Kore, wlał w siebie ostatni łyk kwasu z Heimö i wyrzucił plastikowy kubek do śmietnika, nieudolnie próbując zdusić w sobie beknięcie. – O cholera – powiedział z grymasem na twarzy. – Niech mnie szlag, muszę napić się czegoś porządnego.

Dalszą część wieczoru spędzili zgodnie z tradycją na rundce po barach, gdzie do każdego kieliszka wina jedli kolejne ostrygi. Dla porównania w niektórych barach przy promenadzie obok tutejszych ostryg podawano francuskie ostrygi belon, a starym doggerlandzkim zwyczajem – nacjonalistycznym, choć zarazem poczciwym – buczano za każdym razem, gdy ktoś zamawiał zagranicznych konkurentów. I to właśnie w trzecim barze, w Café Nova, tuż po zamówieniu kieliszka chablis i dwóch belonów Karen poczuła ciepły oddech tuż przy swoim uchu i usłyszała niski głos:

– Czy komisarz Eiken naprawdę musi wkładać do ust co popadnie?

Powoli obróciła się do naczelnika wydziału kryminalnego i uśmiechnęła.

– Nie, Smeed, nie masz aż tyle szczęścia.

Półtorej godziny później znajdowali się jednak w dwuosobowym pokoju w hotelu Strand. Do tego, co się tam właściwie wydarzyło, Karen podchodzi w myślach z takim samym uczuciem, z jakim podnosi się kamień i obserwuje ze zgrozą, co pod nim pełza. Patrząc teraz na lśniącą szosę, mruży oczy w słońcu.

Alkohol oczywiście nie był tu bez winy, myśli i próbuje nabrać dystansu do tego, co się stało. Podobnie zresztą jak ogólnie swobodna atmosfera. Bądź co bądź świętowanie Oistry nie pierwszy raz – ani w jej przypadku, ani w przypadku innych – doprowadziło do intymnych niezręczności kończących się długim ubolewaniem, a w najgorszym razie nawet rozwodem. Mimo wszystko Karen nie może sobie przypomnieć, żeby po którymkolwiek z dotychczasowych potknięć moralny kac dręczył ją aż do tego stopnia.

Zerka na morze, droga delikatnym łukiem skręca na północ. Mgła się przerzedziła, słońce już do połowy wzeszło i odbija się od wzburzonej wody. Kilka mew siodłatych unosi się na wietrze i sprawia wrażenie, jakby z lenistwa zadowoliły się trawieniem pokarmu podczas spokojnej pogawędki, zamiast wypatrywać kolejnych ryb. Karen opuszcza boczną szybę i zaciąga się przesyconym solą powietrzem. Muszę po prostu zadzwonić do kadr i poprosić o przeniesienie, myśli. Może w Ravenby mają jakiś wolny etat, który mogłabym wziąć, a w najgorszym razie w Grunder, trudno, dobre i to.

Wcześniej też nie było wcale lekko, przypomina sobie. Jej koleżanki – jeszcze za kierownictwa poprzedniego szefa – opuszczały wydział jedna po drugiej. Eva Halvarsson porzuciła nadzieję, że kiedykolwiek awansuje z sierżanta na komisarza, i poprosiła o przeniesienie do policji porządkowej, a Annika Gerber i Inga von Breukelen złożyły papiery do komendy rejonowej na Frisel. Sama Karen zapuściła tu korzenie nie tyle ze względu na to, że niczym się nie przejmowała, ile raczej dlatego, że nie miała sił, żeby zaczynać wszystko od początku. Nie po raz kolejny. Przede wszystkim jednak dlatego, że praca komisarza kryminalnego była skutecznym sposobem na odpędzanie od siebie tych myśli, o których za wszelką cenę chciała zapomnieć. Wraz z tuzinem kolegów i obecnie dwiema koleżankami z Wydziału Kryminalnego Policji w Doggerlandzie bada wszystkie poważne przestępstwa na należących do Doggerlandu wyspach: Heimö, Noorö i Frisel. Decyzję o centralizacji środków podjęto przed jedenastoma laty i spotkała się ona z ostrą krytyką ze strony lokalnych komend, ale protesty ucichły, kiedy wzrósł procent wyjaśnianych spraw. Niestety, wzrosła również liczba ciężkich przestępstw, co oznacza, że liczba bezkarnych sprawców utrzymuje się na stałym poziomie. I że Karen dalej może trzymać swoje myśli w szachu.

Wprawdzie kiedy powierzono jej to stanowisko, niektórzy kwestionowali jej kompetencje – kolegów starej daty nie przekonało to, że dyplom kryminologii z London Met rekompensuje jej braki w „wieloletnim tyraniu” na patrolach. Jednak procent wyjaśnianych przez nią spraw z czasem zamknął usta krytykom. Mimo to szacunek, jakim w chwili obejmowania posady naczelnika kryminalnego wydziału darzył ją – jako śledczą – Jounas Smeed, wydawał się wymuszony, jakby każdy wyraz uznania dla jej kompetencji napawał go wstrętem. Zamiast tego na samym początku wprowadził coś, co określał jako „nieco swobodniejszy żargon między nami gliniarzami” i co zdominowało ton rozmów w wydziale. Na owoce nie trzeba było długo czekać: Jounas Smeed zdobył tym serca męskiej części wydziału – koledzy odczuli ulgę, że trafił się im szef, który zniósł żelazną dyscyplinę i służalczość, i doprowadzili do tego, że nie dało się już znieść „swobodniejszego żargonu”. Karen przyzwyczaiła się do niekończących się żartów w postaci niewielkich szpilek i docinków. A może raczej instynkt samozachowawczy pchnął ją do tego, żeby puszczać mimo uszu, jak Johannisen niezmordowanie utyskuje na feministki i kobiety za kółkiem, a Jounas bez przerwy filozofuje o niemożności zrozumienia kobiecej logiki. Nie zaszczycała tego cyrku nawet jednym komentarzem. Karen zdaje sobie sprawę, że milczenie przemawia głośniej niż protesty. Wie, że zmęczone ziewnięcia są bardziej prowokujące niż głośne wyrazy oburzenia. Z pełną świadomością, że jeśli tylko da się zwabić w pułapkę, będzie jeszcze gorzej, nauczyła się wyłączać, utrzymywać na wodzy swoją irytację. Zrobiła to jednak głównie dlatego, że zauważyła, że dzięki temu zyskuje przewagę. Jounas Smeed prowokuje, nieustannie usiłując wywołać u niej jakąś reakcję, ale ona prowokuje go jeszcze bardziej, nie reagując.

A teraz przespałam się z tym skurkowańcem, myśli sobie. Niech to szlag!

Och, dociera to do niej w chwili, gdy widzi tablice obwieszczające zjazd do Langevik. Wie dokładnie, dlaczego wylądowali w łóżku. Chodziło o tę trwającą między nimi bez końca wojnę, ich zmagania, które wczoraj wieczorem doprowadziły do tego, że oboje przymknęli oko na wszelkie reguły gry. Niepohamowana chęć, żeby wreszcie pokonać przeciwnika. Po pijaku to pragnienie, żeby zyskać ostateczną przewagę, zmusić tego drugiego, żeby przyznał się do słabości, przemieniło się w patetyczne uwiedzenie, przez co oboje mogli postrzegać siebie jako rzekomych zwycięzców. Odurzenie alkoholem przyćmiło wszystkie kontrargumenty, stłumiło wszelkie sygnały ostrzegawcze i w zamian wywołało nagłe pożądanie fizyczne. Iskierkę, która zgasła równie szybko, jak się zapaliła.

Seks nie był nawet udany, pomyślała, nie bez złośliwej satysfakcji. Przede wszystkim było niekończące się i nużące zmienianie pozycji, z których jedna była bardziej niewygodna od drugiej, co zapewne miało jej zaimponować. Ten dziad jest w każdym razie dość gibki jak na swój wiek. Przynajmniej bardziej gibki ode mnie.

Rzuca okiem w tylne lusterko, włącza kierunkowskaz i zjeżdża z autostrady. Boczna droga prowadząca do Langevik jest wprawdzie asfaltowa, ale ograniczenie prędkości wynosi tu sześćdziesiąt kilometrów na godzinę, więc Karen sumiennie zwalnia odrobinę poniżej limitu. Na moment odwraca wzrok od szosy i spogląda na spadzistą grań, na której górują białe elektrownie wiatrowe. Łopaty wirników w turbinach obracają się w równym takcie, przez opuszczone okno słyszy ich świst. Park wiatrowy biegnie po całej grani Langevik i niegdyś – sześć lat temu, kiedy go zakładano – był obiektem głośnych protestów. Mieszkańcy wioski położonej kilkaset metrów dalej w stronę morza organizowali pikiety, listy protestacyjne zalegały na ladach wszystkich sklepów we wsi i między kranami z piwem w miejscowym pubie. Już od dawna nie słychać jednak głosów oburzenia, minęło wiele lat, odkąd elektrownia wiatrowa stanowiła temat rozmów w tej okolicy.

Karen przygląda się wysokim białym wieżom. W ruchach ich smukłych ramion jest coś uspokajającego, niemal pięknego. Ona sama w gruncie rzeczy nie miała nigdy nic przeciwko nim, nawet wtedy, gdy opór był najbardziej zacięty. Ale ponieważ pinta dobrego piwa zawsze znajdowała się u Karen Eiken Hornby na liście rzeczy, które sprawiają, że życie wydaje się znośne, obowiązkowo podpisała list protestacyjny; inaczej na widok tego, kto by się tam nie podpisał, cichłby gwar w jedynym pubie we wsi, a ludzie odwracaliby od niego twarze. Oczywiście jednak wszelkie próby powstrzymania budowy spełzły na niczym: wysokie białe wiatraki stoją rzędem jeden za drugim na grani Langevik. Nie wbrew Karen: dźwięk turbin dolatuje do jej domu tylko wtedy, gdy wiatr wieje prosto z południowego zachodu. Ale tutaj, tuż pod elektrownią, na lekko nachylonym stoku z rzadką zabudową, która sprawia wrażenie przypadkowo rozrzuconej, tu, gdzie grań Langevik opada ku morzu, nieustannie słychać ich zawodzenie.

Nagle sto pięćdziesiąt metrów dalej, na pagórkowatym pustkowiu, które dochodzi do rzeki, widać jakiś ruch. Kobieta w średnim wieku wspina się do domu po stromej ścieżce od pomostu, na którym niegdyś robiono pranie. Ma na sobie szlafrok w ponurym kolorze i ręcznik owinięty wokół głowy jak turban. Nim Karen uda się instynktownie odpędzić dopadające ją wyrzuty sumienia, przechodzi ją nieprzyjemny dreszcz. Jest wprawdzie tysiąc powodów, dla których nie powinnam była iść do łóżka z Jounasem Smeedem, ale w gruncie rzeczy Susanne nie jest jednym z nich, myśli. Już zapewne dobre dziesięć lat są po rozwodzie.

Przez moment zastanawia się, czy powinna zatrąbić na powitanie zgodnie z zasadami wiejskiej etykiety, ale daje sobie z tym spokój. W obecnej sytuacji nie ma najmniejszej ochoty się ujawniać. Poza tym zdaje się, że Susanne Smeed nie zwróciła na nią uwagi – wzrok ma cały czas utkwiony w ziemi i sprawia wrażenie, jakby spieszyła się do domu. Mocno przytrzymuje szlafrok i zdeterminowana idzie pod górę szybkim krokiem. Wygląda na to, że potwornie marznie po porannej kąpieli, myśli Karen, o tej porze woda nie może mieć więcej niż kilka stopni.

Świadomość, że sama jest już tak blisko domu, odpręża ją i Karen czuje, jak coraz bardziej ogarnia ją zmęczenie. Dławi w sobie kolejne ziewnięcie i kilka razy mocno mruga oczami. W tej samej chwili coś porusza się na skraju drogi. Przed samochód wbiega kot z typowo dla drapieżników opuszczonym łbem i podniesionymi łopatkami; czujny i przygotowany, żeby bronić łupu, który dynda mu w pysku. Karen czuje uderzenie adrenaliny, kiedy pasy napinają się przy ostrym hamowaniu.

– Skup się – szepcze. – Przecież wiesz, co się może stać. Lepiej niż ktokolwiek inny.

Jedzie dalej lekko opadającą w dół drogą i zbliża się do centrum wsi. Tutaj domy leżą blisko siebie po obu stronach, ale nadal nie widać żywego ducha. Jeszcze bardziej zwalnia i skręca w długą wiejską drogę. Przed jedynym pubem w Langevik, Zającem i Wroną, meble stoją w nieładzie w wysypanym żwirem ogródku. Na stołach widnieją pojedyncze kieliszki, a kilka mew macha skrzydłami obok pozostawionych muszli ostryg. Tutaj najwyraźniej nie ma potrzeby ustawiać na noc stołów i krzeseł jedne na drugie i spinać ich, jak muszą to robić właściciele restauracji w Dunkerze, ale i tak wieczorem przed zamknięciem pubu Arild Rasmussen dla zasady doprowadza wszystko do porządku. Widocznie wczoraj stary dobry Arild nie wylewał za kołnierz w kuchni; chciał zapewne świętować Oistrę jak wszyscy inni, myśli Karen.

Powoli przejeżdża obok przychodni, która zgodnie z doggerlandzką ustawą socjalną musi znajdować się w każdej osadzie, ale obecnie otwarta jest tylko przez cztery godziny w poniedziałki i czwartki. Mija trafikę, zlikwidowany urząd pocztowy, zlikwidowany sklep żelazny i znajdujący się stale na skraju bankructwa sklep spożywczy. Stara wioska rybacka na wschodnim wybrzeżu Heimö egzystuje podłączona do respiratora, na oparach dawnej chęci samowystarczalności. Opór staje się jednak coraz bardziej pasywny, oferta i ceny sprawiają, że większość mieszkańców zapomina o zasadach i udaje się do większych sklepów i praktycznych marketów budowlanych. Jedynie działalność Arilda Rasmussena wydaje się tu niezagrożona: w Zającu i Wronie nadal trudno znaleźć wolne miejsce przez większość wieczorów w tygodniu.

Na końcu droga prowadząca przez wieś okrąża stary targ rybny i skręca do portu. Karen podąża nią i jedzie dalej powoli wąskim żwirowym odcinkiem aż do miejsca między morzem a granią Langevik. Białe i szare murowane domy wznoszą się na pagórkach, a po drugiej stronie drogi wzdłuż brzegu pomosty i budki rybackie wbijają się w wodę. Potwierdza to, że Langevik podobnie jak wszystkie inne przybrzeżne wioski na Wyspach Doggerlandzkich było niegdyś niemal całkowicie zamieszkane przez rybaków, marynarzy i kilku nawigatorów. W większości domów nad morzem mieszkają obecnie informatycy, inżynierowie pracujący na platformach wiertnicznych i ten czy inny pracownik sektora kultury. Za prostymi szarymi fasadami domów zamieniono kuchnie na opał i tradycyjne czajniki na płyty indukcyjne i ekspresy do kawy. Karen wie, że budki rybackie są coraz liczniej przekształcane na dodatkowe pomieszczenie; i zamiast dużych łodzi z miejscem dla czterech czy sześciu wioślarzy za smaganymi wiatrem ścianami kryją się w nich wygodne, odporne na zmienną pogodę sofy. W ciepłe letnie wieczory rozsiadają się na nich zadowoleni właściciele z kieliszkiem wina w ręce i rozkoszują imponującym widokiem morza, nie niepokojąc się o dziurawe sieci ani o to, że cholerna foka kolejny raz wykradła pół połowu.

I być może ona też by tak zrobiła, gdyby tylko było ją na to stać. Karen Eiken Hornby nie należy do osób nostalgicznych. Z zewnątrz większość rzeczy wygląda tak jak wtedy, kiedy tu dorastała, a mimo to nic nie jest takie samo. I to wybornie jej odpowiada.

Skręca na podjazd do jednego z ostatnich domów i stwierdza, że znów musi zasypać dół przy bramie, nie chce bowiem następnym razem, gdy jej samochód będzie wtaczał się na podwórze, walnąć głową o sufit. Wzdychając z poczucia ulgi, wyłącza silnik i kilka sekund siedzi w bezruchu, później otwiera drzwi. Znów ogarnia ją zmęczenie i kiedy rusza po zboczu w górę, do domu, jej nogi wydają się ciężkie jak z ołowiu. Bierze głęboki wdech i jej płuca wypełnia zapach zbliżającej się jesieni. Temperatura jest tu przeważnie kilka stopni niższa niż w Dunkerze i nie ma najmniejszych wątpliwości, że lato rychło dobiegnie końca. Brzozy już żółkną, a na jarzębinie przy komórce z narzędziami lśnią czerwone owoce.

Na kamiennych schodach przed drzwiami kuchennymi leży skołtuniony, gigantyczny szary kot. Kiedy Karen zbliża się do niego, przewraca się na grzbiet, wyciąga i ziewa, ukazując wszem wobec typowe dla drapieżników kły.

– Dzień dobry, Rufusie, dzisiaj też nie złapałeś żadnej myszy? Co z ciebie w ogóle za pożytek?

Sekundę później kot się podnosi i zaczyna ocierać o jej nogi. Zanim Karen zdąży wyciągnąć klucz z zamka, kot przeciska się przez drzwi.

Karen rzuca torebkę na stół w kuchni i ściąga z siebie kurtkę i buty. Później otwiera szafkę nad zlewem, wyjmuje dwie tabletki na ból głowy i popija je szklanką wody, jednocześnie zdekoncentrowana głaszcząc po grzbiecie kota, który wskoczył na zlewozmywak. Szuka konserwy z jedzeniem dla zwierzęcia, a coraz głośniejsze i bardziej napastliwe miauczenie przedziera się przez ból głowy. Cichnie jak ręką odjął, gdy tylko stawia na ziemi miskę, i Karen czuje, jak opadają jej ramiona. Postanawia już dziś wieczorem zamontować wyjście dla kota, które kupiła po swojej kapitulacji. Wprawdzie myszy jest pod dostatkiem i Rufus mógłby znaleźć schronienie w co najmniej dwóch budynkach gospodarczych, ale najwyraźniej woli zjeść coś porządniejszego w kuchni i spędzać całe dni na sofie w salonie. Nie ma pojęcia, gdzie mieszkał, nim zeszłej jesieni przybłąkał się, kulejąc, na jej podjazd. Kartki, które rozwiesiła na słupach telefonicznych i powrzucała do skrzynek pocztowych we wsi, nie przyniosły żadnego rezultatu. Weterynarz zaszył ucho, wykastrował kota, usztywnił nogę i założył mu kołnierz na głowę, żeby nie zlizywał z siebie środków przeciwgrzybicznych. To mocno poturbowane stworzenie przyszło najwyraźniej po to, żeby zostać, i teraz należało po prostu uznać, że wojna pozycyjna dobiegła końca: Rufus wygrał.

Przy dźwiękach mlaskania kota Karen napełnia ekspres do kawy i kroi sobie kilka kromek chleba. Kwadrans później kończy jeść dwie kanapki z serem żółtym, do których wypiła pół litra mocnej kawy. Grzmiący ból głowy przeszedł w ciche ćmienie i zmęczenie stało się nagle obezwładniające. Nie sprzątając po sobie, wlecze się na górę po schodach do sypialni, ściąga z siebie sukienkę i kładzie się na łóżku. Powinnam chociaż umyć zęby, myśli. Ale sekundę później zasypia.

5

Dźwięk dobiega z daleka i przebija się do jej świadomości przez pokłady snu. Kiedy w końcu tam dociera, przez chwilę wydaje się jej, że to radiobudzik, i mocno naciska wyłącznik, ale drażniący odgłos nie cichnie. Cyfry na elektronicznym wyświetlaczu pokazują trzynastą dwadzieścia dwie i Karen potrzebuje dodatkowo kilku sekund, żeby uświadomić sobie dwie rzeczy: przespała pół niedzieli i dźwięk dochodzi z telefonu komórkowego, który zostawiła na dole w kuchni.

Poirytowana zrzuca z siebie kołdrę, wciąga szlafrok, który leżał rzucony na fotel w kącie, i chwiejnym krokiem schodzi po schodach na parter. Sygnał jest naglący, w narastającym zdenerwowaniu grzebie w torebce i dokładnie w chwili, kiedy telefon cichnie, wyławia go z niej. Szybkie spojrzenie na wyświetlacz i Karen całkowicie przytomnieje. Trzy nieodebrane połączenia, wszystkie od naczelnika policji Vigga Haugena.

Opada w kuchni na krzesło i naciska „oddzwoń”. Jej myśli błądzą: czego może chcieć od niej szef policji? Ich stosunki zawodowe nie są szczególnie bliskie. A do tego w niedzielę? Nie może to raczej wróżyć nic dobrego, dociera do niej, kiedy słyszy, że połączenie zostało nawiązane. Po trzecim sygnale rozlega się w słuchawce władczy głos:

– Haugen.

– No cześć, tu Karen Eiken Hornby. Widziałam, że do mnie dzwoniłeś.

Stara się, żeby jej głos nie brzmiał tak, jakby dopiero się obudziła, ale trochę przedobrza i jej ton staje się cienki, zbyt radosny.

– Tak, nie da się ukryć. Dlaczego nie odbierasz telefonu?

Viggo Haugen wydaje się poirytowany, więc Karen szybko szuka w głowie jakiegoś niewinnego kłamstwa. Nie zamierza się przyznawać, że przeleżała i przespała na kacu pół niedzieli.

– Pracowałam kilka godzin w ogrodzie i zostawiłam komórkę w kuchni – mówi i dodaje: – Jest niedziela.

Żałuje swoich słów już w chwili, gdy słyszy, jak zostały przyjęte.

– Jako komisarz kryminalna masz być dostępna dwadzieścia cztery godziny na dobę bez względu na to, jaki jest dzień tygodnia. Nie słyszałaś o tym?

– No tak, oczywiście jestem świadoma, że…

Naczelnik policji przerywa jej głośnym chrząknięciem.

– Właśnie stało się coś, co oznacza, że natychmiast zabierasz się do pracy. Znaleziono skatowaną kobietę w jej własnym domu i wiele wskazuje na to, że chodzi o morderstwo. Chciałbym, żebyś poprowadziła śledztwo.

Karen mimowolnie podciąga się na krześle i prostuje plecy.

– Oczywiście. Ale czy mogę spytać…

– Chciałbym, żebyś bezzwłocznie skompletowała potrzebną ci grupę – ciągnie Viggo Haugen. – Wszystkie szczegóły przekaże ci oficer dyżurny.

– Jasne. Tylko jedno pytanie…

– Dlaczego to ja do ciebie dzwonię, a nie Jounas? – przerywa jej znowu naczelnik. – Tak, mogę zrozumieć, że cię to dziwi.

Jego głos staje się nieco mniej surowy i Karen słyszy, że Haugen bierze głęboki wdech, a później dodaje:

– Sprawy mają się tak, że zamordowaną kobietą jest Susanne Smeed. A więc była żona Jounasa.

6

Karen siedzi cicho kilka sekund i trawi te informacje. Obraz dygoczącej kobiety w ponurobrązowym szlafroku przelatuje jej przed oczami.

– Susanne Smeed – powtarza bezdźwięcznie. – Jesteś całkowicie pewien, że chodzi o morderstwo?

– Tak, albo zabójstwo w afekcie, tego, rzecz jasna, nie da się jeszcze stwierdzić. Jednak zdaniem oficera dyżurnego bez wątpienia skatowano ją na śmierć. Dwoje z naszych posterunkowych jest na miejscu i co do tego wypowiadali się bardzo klarownie.

Viggo Haugen powrócił do tego samego wymuszonego tonu co wcześniej i teraz Karen wyraźnie słyszy w jego głosie niepokój.

– Tak jak rozumiesz, Jounas nie może prowadzić śledztwa ani pełnić obowiązków szefa wydziału do czasu zakończenia tej sprawy. Już z nim o tym rozmawiałem i oczywiście w pełni to rozumie. Zastąpisz go i poprowadzisz śledztwo aż do wyjaśnienia sprawy.

Dwie sekundy ciszy.

– Albo dopóki nie znajdziemy innego rozwiązania – dodaje i znowu chrząka.

Słuchając go, Karen myślami jest już o krok dalej. Oczywiste jest, że Jounasa Smeeda powinniśmy na razie zawiesić. Dopóki nie pojawi się więcej informacji, należy do ścisłego grona osób, które trzeba przesłuchać. Konsekwencje takiego stanu rzeczy stają się dla niej powoli, lecz dobitnie jasne. Nieprzyjemne uczucie narasta, kiedy uświadamia sobie, że to na nią spadnie przesłuchanie szefa. Tego samego szefa, którego zostawiła w pokoju hotelowym w centrum Dunkeru niecałe osiem godzin wcześniej.

Jakby jej myśli mogły ją zdemaskować, odczuwa instynktowną potrzebę, żeby jak najszybciej zakończyć rozmowę z Viggiem Haugenem.

– Rozumiem – mówi krótko. – Mieszkam niedaleko Susanne Smeed, więc będę na miejscu w ciągu pół godziny. Czy technicy już tam są?

– Tak, a jeśli jeszcze ich tam nie ma, to są w drodze, lekarz sądowy także, ale mają kawałek do przejechania. Zgłoszenie otrzymaliśmy niecałą godzinę temu, jeśli dobrze zrozumiałem oficera dyżurnego.

Musiało się to stać między ósmą, kiedy widziałam ją na własne oczy żywą, a trochę przed dwunastą, kiedy przyszło zgłoszenie, myśli Karen. Niecałe cztery godziny, w ciągu których ktoś zabił Susanne Smeed. Kiedy ja leżałam mniej niż dwa kilometry od niej i odsypiałam kaca. Cholera!

– Okej, w takim razie zabieram się od razu do pracy i dzwonię do ludzi – mówi.

– Tak, jeszcze jedno…

Naczelnik zwleka chwilę, jakby szukał właściwych słów.

– Jak wiesz, jest to wyjątkowo delikatna sytuacja. Nie muszę chyba zaznaczać, jak ważne jest to, żebyś prowadziła tę sprawę możliwie najdyskretniej. Media odsyłaj zawsze do mnie, żadnych spontanicznych wypowiedzi ani żadnych… Hmm, tak jak już mówiłem, trzeba zachować dyskrecję. Czy wyrażam się wystarczająco jasno, Eiken?

Niech cię diabli, nadęty dupku, myśli sobie Karen.

– Oczywiście, wszystko jasne – mówi.

Na tym rozmowa się kończy i Karen wbiega po schodach na piętro. Myśli kłębią się w jej głowie. Trzy minuty później wychodzi spod prysznica i myje zęby, a jednocześnie wyciera włosy ręcznikiem. Nadal odczuwa skutki odurzenia alkoholem.

Muszę coś zjeść przed wyjazdem, myśli. Inaczej nie dam rady. Wciąga na siebie dżinsy i granatowy T-shirt i znów gna na dół, do kuchni. W lodówce są resztki sobotniego lunchu: coś w rodzaju potrawki z kurczaka, którą zrobiła na poczekaniu z tego, co znalazła w zamrażarce. Przekręca nad talerzem plastikowy pojemnik do góry dnem, a później wstawia zimną bryłę do mikrofali i przynosi czarne glany, które stoją w przedpokoju. Szybkie spojrzenie na zegarek: za dwadzieścia druga. Osiemnaście minut temu wydawało mi się, że moim największym problemem jest to, że przespałam się z szefem, myśli ponuro, kiedy dzwoni mikrofalówka. I to właśnie w tym momencie dociera do niej, że tym razem znów nici z jej wakacji. Może zapomnieć o tegorocznym winobraniu we Francji.

Czternaście minut później Karen Eiken Hornby, tymczasowo pełniąca funkcję szefowej Wydziału Kryminalnego Policji w Doggerlandzie, zapina pas w samochodzie. Na siedzeniu obok położyła banana i puszkę coca-coli, którą znalazła w lodówce za zapiekanką. Wkłada do ust dwie gumy do żucia, żeby stłumić chęć zapalenia papierosa, i włącza silnik.

Cofa w dół po podjeździe, wykręca i kiedy ostro rusza, słyszy, jak spod kół pryska żwir. Pochłaniając jedzenie, rozmawiała z dyżurującymi w komendzie w Dunkerze, przez co obraz sytuacji staje się dla niej przejrzyście jasny. O godzinie jedenastej czterdzieści dziewięć odebrano zgłoszenie. Z jakiegoś wciąż niewyjaśnionego powodu sąsiad zajrzał przez okno do kuchni Susanne Smeed i zobaczył na podłodze nogi do połowy łydek i przewrócone krzesła. Resztę ciała przesłaniały duże szafki kuchenne, które ograniczały pole widzenia. Sąsiad, niejaki Harald Steen, myślał najpierw, że Susanne zemdlała albo poślizgnęła się i uderzyła, dlatego zadzwonił pod sto dwanaście i wezwał karetkę. Odbierający zgłoszenie operator wykazał się jednak przytomnością umysłu i powiadomił także policję, która wysłała na miejsce dwójkę posterunkowych: Björna Langego i Sarę Inguldsen.

Kiedy Karen usłyszała wymienione przez dyżurnego nazwiska, przestała na moment przeżuwać kurczaka. Podobno tych dwoje wracało do domu po sprawdzeniu zgłoszenia o włamaniu do willi, niecałe dziesięć kilometrów od Langevik, przez co okazali się patrolem, który znajdował się najbliżej domu Susanne. Trzydzieści pięć minut po odebraniu wezwania dotarli na miejsce, wyłamali drzwi wejściowe i od razu udało im się stwierdzić, że nie chodziło tu o zwyczajny spadek cukru czy inny nieszczęśliwy wypadek.

Björn Lange siedział na schodach przed domem z głową między kolanami, gdy Sara Inguldsen powitała personel medyczny i poinformowała ich, że niepotrzebnie się fatygowali.

– To oczywiście cholernie przykre – podsumował dyżurny.

7

Karen parkuje na końcu rzędu samochodów na skraju gliniastego nasypu koło rowu biegnącego wzdłuż drogi do domu Susanne. Na samym przedzie, obok bramy, stoi czarne bmw lekarza sądowego, a za nim biały van techników. Karen wysiada z wozu i przez chwilę – mimo mżawki – stoi w bezruchu. Wodzi wzrokiem po drodze w obu kierunkach. Na sąsiedniej działce, kawałek dalej w stronę morza, dostrzega oznakowany radiowóz. Dochodzi do wniosku, że nie da się tu zabezpieczyć ewentualnych śladów opon. O tej porze większość mieszkańców wioski zdążyła już się obudzić i prawdopodobnie obok tego domu przejechało co najmniej dwadzieścia samochodów.

Podnosi wzrok i lustruje krajobraz. Ta część Heimö, wysoka grań od północy, szumiąca rzeka, która wije się, spływając do morza, kamienne mostki, które wznoszą się nad meandrami rzeki, porośnięte wrzosami pagórki – to wszystko Karen nosi głęboko w sercu od dzieciństwa. Teraz jednak przygląda się temu otoczeniu świeżym wzrokiem. Nie patrząc na piękno ani nie doświadczając ciszy, rozważa chłodno, jakie możliwości miałby obcy, żeby przyjechać tu i oddalić się stąd niezauważony przez niczyje czujne oko. Zazwyczaj nie jest możliwe, żeby żaden z sąsiadów nic nie zauważył, ocenia. Ale właśnie dzisiaj, w ten najbardziej skacowany dzień roku, ci zwykle tak ciekawscy mieszkańcy wioski mają inne rzeczy na głowie niż przejmowanie się tym, jakie samochody przejeżdżają pobliską drogą.

– Dzień dobry, pani komisarz.

Björn Lange podnosi się ze schodków, kiedy widzi ją zbliżającą się do budynku. Karen dostrzega, że twarz posterunkowego nadal pozostaje kilka odcieni bledsza niż podczas ich porannego spotkania, a jego dłoń wydaje się lekko drżeć, kiedy oddaje jej honory.

– Dzień dobry – odpowiada z uśmiechem. – Czy to wasza sprawka?

Kiwa głową w stronę drzwi, do których prowadzą schodki. Jedna z szyb w oprawionych w ołów przeszklonych partiach jest stłuczona, a na dwóch brzegach wyjęto ostre kawałki, które tkwią nadal w pozostałej części. Björn Lange przytakuje i zaczyna pospiesznie się tłumaczyć, jakby nie był pewien, czy Karen nie skrytykuje jego decyzji.

– Tak, było zamknięte na klucz, a my nie wiedzieliśmy, jak bardzo jest to pilne. Ale zinterpretowaliśmy sytuację tak, że ktoś jest w środku, bo grało radio. Mam nadzieję, że nie zniszczyliśmy żadnych dowodów, ale myśleliśmy, że ona potrzebuje pomocy. Nie wiedzieliśmy przecież, że jest za późno…

Urywa, a Karen kiwa głową i uśmiecha się uspokajająco, zastanawiając się zarazem, co skłoniło tego wrażliwego Langego do wstąpienia do policji.

– Postąpiłeś bardzo słusznie – mówi. – Z tego, co rozumiem, w środku nie wygląda to zbyt ciekawie. Później będę musiała porozmawiać z Inguldsen i z tobą, ale proponuję, żebyście zrobili sobie teraz kilka godzin wolnego i coś zjedli. A tak w ogóle to gdzie ona jest?

– U sąsiada, który zadzwonił ze zgłoszeniem. Odwiozła go do domu, bo dziadek wciąż tu był, kiedy przyjechaliśmy, i nie czuł się najlepiej. Najwyraźniej ma problemy z pikawą.

Lange wykonuje niezdarny ruch ręką w stronę serca, a Karen klnie pod nosem. Samotna posterunkowa w towarzystwie świadka, którego nie można jeszcze wykluczyć z grona podejrzanych. Co oni, kurna, sobie myśleli? Wprawdzie tak się składa, że wie, że dziadek Steen rzeczywiście jest chory na serce i raczej nie dałby rady zakatować nawet kociaka, ale Sara Inguldsen ani Björn Lange nie mają przecież o tym zielonego pojęcia.

– Okej, ale teraz się stąd zbieraj i dotrzymaj jej towarzystwa – mówi krótko i powstrzymuje się od pouczającego komentarza. Po krępującym porannym spotkaniu z Langem i Inguldsen sama jest trochę na cenzurowanym, więc niech będzie to swoistym wyrównaniem rachunków.

Kiedy otwiera drzwi wejściowe, uderza ją przyjemne ciepło. W pomieszczeniu delikatnie czuć dymem. Coś się przypaliło, myśli, albo jest to niewyraźna reminiscencja po czymś, co się paliło. Zagląda do prostokątnego przedpokoju ze schodami prowadzącymi na piętro. Na lewo od schodów stoi mahoniowa komoda z wyciągniętymi szufladami, a na podłodze przed nią leżą chusteczki, rękawiczki, szczotki do ubrań i inne rzeczy, których nie sposób zidentyfikować. Przez drzwi trochę dalej po prawej stronie dostrzega w salonie beżową sofę i brzeg grubego niebieskiego dywanu. Zza drzwi po lewej dochodzą różne dźwięki i mamrotanie. Pośrodku korytarza pochylony nad dużą czarną torbą stoi technik kryminalistyczny Sören Larsen. Kiedy dostrzega Karen, unosi brodę na powitanie i podaje jej parę niebieskich ochraniaczy na buty i plastikowy czepek.

– Dzięki, Sören, czy Brodal jest w środku? – Ruchem głowy Karen wskazuje drzwi do kuchni, zbiera włosy i naciąga przezroczysty czepek na głowę.

Sören Larsen napotyka jej wzrok, unosi brwi nad maseczką i bez słowa przytakuje.

Karen wie, co oznacza to spojrzenie. Kneought Brodal nie jest w najlepszym humorze. Dzisiaj też nie.

Karen bierze głęboki wdech i podchodzi do drzwi.

Na pierwszy rzut oka – pominąwszy rozłożone płyty do chodzenia – w środku wszystko wygląda zupełnie normalnie. Na wprost kuchenka, blat do pracy, zlewozmywak i zmywarka, a nad nimi szereg polakierowanych na szaro szafek. Po prawej stronie, na długim granitowym blacie, stoi ponadwymiarowa, połyskująca maszyna – ekspres do kawy, jak przypuszcza Karen – a nad nią na półkach stoją na widoku różne sprzęty kuchenne, miski i miedziane naczynia. Na lewo od drzwi króluje wysoka, pomalowana na niebiesko szafa ze stylizowanymi motywami biblijnymi, charakterystycznymi dla doggerlandzkiej sztuki ludowej. Jonasz i wieloryb są często powracającym tematem, a Karen szybko udaje się stwierdzić, że również ten, kto kilkaset lat wcześniej malował szafę Susanne Smeed, zainspirował się tą opowieścią. Zwyczajna, dość przytulna kuchnia, ocenia.

Ale wrażenie się zmienia, im dłużej przygląda się temu, co ma przed oczami. Kawałek dalej stoi masywny dębowy stół kuchenny z trzema krzesłami. Czwarte leży wywrócone na bok. Karen zwraca uwagę na płyty i małe żółte plastikowe tabliczki w kształcie trójkątów z numerkami, a później jej wzrok przyciąga krew: czerwone krople, które prysnęły na główne przejście zaledwie kilka metrów przed nią.

– Może byś tak, do cholery, uważała, Eiken – rozlega się opryskliwy głos. – Patrz, kurwa, gdzie stawiasz nogi.

Karen robi kilka ostrożnych kroków po płytach i wyciąga szyję, żeby zajrzeć za dużą szafę, a później mimo woli wstrzymuje oddech. W kolejnej sekundzie tłumi instynktowną chęć, żeby odwrócić wzrok. Nawet nie mrugając, przygląda się kobiecie na podłodze.

Susanne Smeed leży na plecach, jej głowa i szyja wygięte są pod ostrym kątem między podłogą a narożnikiem czarnej kuchni opalanej drewnem. Gruby szlafrok rozwiązał się i ukazał kremową koszulę nocną z koronką przy głębokim dekolcie. Jedna pierś jest obnażona i Karen zwraca uwagę, że jest niespodziewanie pełna jak na tak szczupłe ciało. Lewa dłoń Susanne Smeed leży zasłonięta, ale Karen zauważa, że na drugiej najpewniej brakuje biżuterii. Denatka ma zadbane paznokcie, pomalowane lakierem w odcieniu jasnego różu. Głowa i tułów spoczywają na tafli krwi, częściowo wchłoniętej przez gruby materiał frotté szlafroka, przez co kreciobrązowy kolor jeszcze ściemniał. Te włosy, które nie są skąpane we krwi, wydają się zadbane, z jasnymi pasemkami na lekko rudawym odcieniu bazowym. Nogi Susanne ma wyciągnięte przed siebie, a na prawej stopie wciąż tkwi ciemnobrązowy aksamitny kapeć jak czepek na palcach, drugi leży do góry podeszwą pod stołem kuchennym.

Ale tu czysto, przechodzi jej przez myśl. Wymuskany chaos.

Jeden z ubranych na biało techników porusza się w zwolnionym tempie dookoła denatki i robi zdjęcia pod każdym możliwym kątem. Ciche odgłosy pocierania kombinezonu ochronnego dobiegają również od dwóch pozostałych techników, którzy ostrożnie krążą po pomieszczeniu. Karen wie, że to cichutkie skradanie się na palcach, które przez kogoś z zewnątrz mogłoby być uznane za oddawanie należytego szacunku śmierci, w gruncie rzeczy jest przejawem głębokiej koncentracji u tych, którzy obklejają miejsce taśmą i przejeżdżają tu szczotkami, żeby zebrać wszelkie możliwe dowody. Kiedy jeden z techników przesuwa się na bok, Karen dostrzega, co jest źródłem swądu spalenizny: między kuchnią a stołem kuchennym leży na stercie coś, co wygląda jak zwęglone resztki kosza do noszenia drewna. Płomienie muskały ścianę i zostawiły szeroką smugę sadzy, niebezpiecznie blisko zasłon w kratkę. Karen widzi własne odbicie w lśniącej szybie i wmawia sobie, że za jej ciemne sińce pod oczami odpowiadają ustawione tu reflektory.

Znów odwraca wzrok w stronę głowy Susanne Smeed i tym razem zmusza się, żeby uważniej się jej przyjrzeć. Kosmyki jasnych włosów przykleiły się do krwi i przesłaniają część zmasakrowanej twarzy. Z narastającym wstrętem Karen dostrzega wgniecioną kość policzkową i nos, który sprawia wrażenie, jakby przesunął się na bok. Odsłonięta linia zębów lśni biało za rozszczepioną górną szczęką i sprawia wrażenie groteskowego uśmiechu. Oczy są szeroko otwarte, a wzrok równie pusty i nic niemówiący co w przypadku innych zwłok, które Karen dotąd widziała – ani śladu zdziwienia, ani śladu strachu, tylko bezkresna, szara pustka.

A pośród tej krwawej brei prześwitują znajome rysy Susanne Smeed. Wstręt przemienia się w intensywny ucisk w splocie słonecznym i żeby powstrzymać wymioty, Karen przesuwa wzrok na stół kuchenny. Głęboki talerz z resztkami czegoś, co przypomina kefir albo jogurt z rozmoczonym musli, koszyk z kromkami ciemnego chleba żytniego, kawałek masła, które w cieple przybrało płynną formę, filiżanka po kawie ustawiona starannie na spodku.

W każdym razie zdążyłaś napić się kawy po porannej kąpieli, myśli Karen i zawiesza wzrok na filiżance w niebieskie kwiatki. Ale co się stało później?

– Cześć, Kneought – mówi przyciszonym głosem i dopiero teraz odwraca się do potężnego mężczyzny, który z wyraźnym wysiłkiem kuca obok zwłok.

Przygląda się jego szerokim plecom i dziwi, że udało mu się wcisnąć w kombinezon ochronny i szwy przy tym nie puściły.

– Co możesz powiedzieć? – dodaje.

Brodal odpowiada krótko, nie podnosząc głowy.

– Taa, nie żyje. Co ty na to?

Karen ignoruje jego opryskliwy ton i w ciszy czeka na dalszy ciąg wypowiedzi lekarza. Jego szorstki sposób bycia często ją irytuje, ale w chwili obecnej jest w stanie go po części zrozumieć: wie, że Kneought Brodal z żoną przez lata utrzymywali prywatne kontakty z Jounasem i Susanne Smeedami, na długo przed ich rozwodem. Brodal musi znać kobietę, której zwłoki właśnie bada, zdecydowanie lepiej niż tylko powierzchownie.

– Przyjechałem tu chwilę po wpół do drugiej i wtedy prawdopodobnie nie żyła już co najmniej od trzech do sześciu godzin – mówi z wyraźną frustracją w głosie. – Nie mogę stwierdzić tego dokładnie przez tę przeklętą wysoką temperaturę. Z jakiegoś powodu ktoś postanowił napalić pod tą cholerną kuchnią i puścić cały dom z dymem.

Kneought Brodal wskazuje ręką kuchnię w kącie, gdzie stoi pochylony technik i zagląda do komina przez otwarte drzwiczki. Potem Brodal podnosi wzrok i patrzy jej prosto w oczy. Karen widzi, że jego czoło błyszczy od potu.

Spogląda na nowoczesny piekarnik ze stali nierdzewnej i lśniącą płytę indukcyjną w drugim końcu kuchni, a później znów wraca wzrokiem do kuchni na opał. Najwyraźniej Susanne, jak wielu innych, zdecydowała się zostawić część dawnego wyposażenia, kiedy robiła tutaj remont. Chciała zachować wrażenie starej wiejskiej kuchni, a zarazem inwestowała we wszelkie możliwe nowinki techniczne. Większość mieszkańców tak robiła. Z kolei niewielu porwałoby się na to, żeby naprawdę palić w starej kuchni, szczególnie że był dopiero koniec września i temperatura nadal utrzymywała się znacząco powyżej zera. Czy to ze względu na poranną kąpiel Susanne postanowiła się rozgrzać, paląc pod kuchnią? Czy zrobił to sprawca?

– Kiedy przyjechałem, było tu jak w cholernym piekarniku – ciągnie markotnie Brodal. – Dzięki Bogu technicy w końcu wygasili żar w kuchni, ale określenie dokładnego czasu zgonu będzie orką na ugorze. Całe szczęście, że nie sfajczyło się tu wszystko – dodaje i kiwa głową w stronę spalonego kosza.

– Podpalacz miałby na ten temat inne zdanie – mówi Karen oschle. – Nie był to raczej żaden półgłówek, skoro starał się upozorować morderstwo na zwyczajny pożar domu.

Brodal zamyka swoją torbę i z trudem się podnosi. Kombinezon napina się na jego pokaźnym brzuchu i Karen obawia się, że cienki plastikowy zamek puści pod naporem.

– Może i tak, ale to już twoja robota, żeby się tego dowiedzieć. Ja w każdym razie tutaj skończyłem, więcej dowiesz się po sekcji – mówi i wyciera sobie dłonią czoło.

– Tak czy owak, nie ma chyba wątpliwości co do narzędzia zbrodni. Popatrz tutaj, Eiken!

Głos Sörena Larsena dobiega z progu. W ręce mężczyzna trzyma długi żelazny pogrzebacz, owinięty plastikową torebką w rdzawe prążki.

– Dam sobie rękę uciąć, że dość dobrze pasuje do obrażeń na ciele – mówi Larsen i obraca zakrwawioną torebkę z zadowoloną miną. – Znaleźliśmy ją starannie zawieszoną obok żelaznej kuchni.

– To możliwe – mówi oschle Brodal. – Sprawca mógł go użyć, żeby zmasakrować jej twarz, ale przyczyna śmierci jest najprawdopodobniej inna.

Zarówno Karen, jak i Sören Larsen patrzą pytająco na lekarza. Przez moment wygląda on tak, jakby cieszyło go ich zainteresowanie.

– Zgaduję, że siedziała na krześle, kiedy otrzymała pierwszy cios, ale jestem dość pewny, że nie to ją zabiło. Prawdopodobnie nie było to też drugie trafienie, ale poleciała przez nie z taką siłą do tyłu, że przy uderzeniu o kuchnię pękła jej czaszka. Ten, kto za to odpowiada, musiał być zimnym jak lód draniem, który robił, co mógł, żeby Susanne naprawdę zginęła.

8

Komisarz kryminalny Karl Björken stoi w sklepie i z wahaniem spogląda raz na mrożoną pizzę, raz na paluszki rybne, gdy w wewnętrznej kieszeni kurtki zaczyna wibrować mu komórka. Na foteliku w sklepowym wózku siedzi jego osiemnastomiesięczny syn Frode i rozdzierająco płacze. Wyciąga lepkie rączki w stronę przejścia między regałami, gdzie zniknęła jego mama, zmierzając do części z pieluchami. Karl rzuca okiem na wyświetlacz, a jego ciemne brwi unoszą się wysoko na widok nazwiska dzwoniącego. Karen Eiken Hornby może jest jego bezpośrednią przełożoną, która z czasem stała się też jego przyjaciółką, ale raczej nie dzwoni do niego na plotki. Szczególnie nie w taki dzień jak ten.

– Posłuchaj, mały, mama zaraz przyjdzie – mówi Karl i przyciska telefon do jednego ucha, a drugie osłania ręką. – Cześć, Karen – odbiera połączenie. – Co się dzieje, do diabła, że do mnie dzwonisz? Już wytrzeźwiałaś po Oistrze?

– Cicho. Siedzisz?

– Nic podobnego. Stoję w Temie i nie mogę się zdecydować, który specjał mam wybrać. Jak myślisz, co powinienem wziąć: mrożoną pizzę z szyn…

– Posłuchaj mnie. – Karen szybko mu przerywa. – Musisz tu przyjechać. Mamy na głowie morderstwo.

Kiedy Karen wyjaśnia, co się stało, Karl z trwogą widzi, że zbliża się do niego żona. Pcha przed sobą wózek wypełniony trzema dużymi paczkami pieluch i wygląda tak, jakby potrzebowała zaprzeć się całym ciałem, żeby wprowadzić ten ciężar w ruch. W rozkładanym siedzeniu dla dzieci siedzi brat bliźniak Frodego – Arne – i coś żuje. Ingrid Björken ma na szyi czerwone plamy i wygląda na potwornie zmęczoną, kiedy ostrożnie wyjmuje coś z lepiących się rączek Arnego. Nerwowy wrzask odbija się echem między regałami z warzywami konserwowanymi i sosami do makaronu.

Kiedy żona dostrzega Karla, jej twarz rozpromienia się w uśmiechu, a jego serce zaczyna mocniej bić. Zna ten uśmiech, to w nim się zakochał niemal trzy lata temu i wciąż go elektryzuje. Jednak w ciągu dwóch minut uśmiech ten zniknie.

Czterdzieści pięć minut później Karl Björken odsuwa się na bok, kiedy nosze z Susanne Smeed są wynoszone z jej domu. Przez otwarte drzwi widzi, jak Karen stoi w przedpokoju i rozmawia z Sörenem Larsenem, którego kędzierzawe blond włosy stoją na głowie niczym niesforna aureola. Karl obserwuje, jak Larsen się wyciąga, żeby różnica wzrostu między nim a Karen stała się mniej widoczna. W samych skarpetkach Sören Larsen mierzy metr sześćdziesiąt pięć – w ciężkich buciorach z ekstragrubą zelówką dochodzi mu dodatkowe pięć centymetrów – ale wciąż jest sporo niższy od niej.

Karen wydaje się skupiona, Karl już wcześniej widział na jej twarzy tę mieszankę napięcia i tłumionego oczekiwania. Teraz jego przełożona przekręca nadgarstek i spogląda na zegarek.

– Björken powinien tu być lada chwila – mówi. – Sprawdzimy dom i porozmawiamy z sąsiadami w okolicy, wy też macie chyba sporo roboty. Myślę, że dobrze by było odbyć naszą pierwszą wspólną naradę u nas w firmie o siódmej wieczorem. Pasuje ci?

– O siódmej będzie w sam raz – odpowiada Sören Larsen. – Ale niczego tu nie ruszajcie, nawet w rękawiczkach. Nie chcę, żebyście zamazali mi jakiekolwiek odciski palców.

Wzdychając, Karl robi krok przez próg i w chwili, gdy w przedsionku pada cień jego wysokiej i barczystej sylwetki, Sören Larsen i Karen obracają się w stronę drzwi.

– Och, już jesteś – mówi Karen. – Witaj, wygląda na to, że będzie z tego kocioł.

– To na bank morderstwo? – pyta Karl.

– Bez cienia wątpliwości. No albo zabójstwo w afekcie, jeśli adwokat okaże się cholernie obrotny, z pewnością nie był to nieszczęśliwy wypadek. Możesz się przez chwilę szybko rozejrzeć po domu, a potem pójdziemy do sąsiada, który ją znalazł. Brodal już odjechał i właśnie zabierają stąd ciało. Może zerknij najpierw, jak wygląda kuchnia, później streszczę ci to, co już wiemy.

Karl wyciąga parę ochraniaczy na buty z torby Sörena Larsena i bierze głęboki wdech, później wchodzi do kuchni. Ingrid nie będzie zadowolona, kiedy wróci do domu. Kiedykolwiek to nastąpi.

Karen zatrzymuje się w progu i wodzi wzrokiem po pokoju. Na wprost stoi duża jasnobrązowa sofa przed niskim stolikiem. Na barwionym na czerwono szkle leży sterta tygodników obok trzech pilotów, które wyglądają tak, jakby zostały ułożone precyzyjnie co do milimetra jeden przy drugim. Dwa czarne skórzane fotele oskrzydlają sofę z obu stron, a cały zestaw mebli do siedzenia jest zwrócony w stronę gigantycznego płaskiego telewizora, który pokrywa większą część przeciwległej ściany.

Przy tej samej ścianie znajduje się kominek i dodatkowo stoją tam dwa fotele, natomiast przeciwległa ściana zdominowana jest przez duży biały regał modułowy. Wszystko wydaje się tutaj starannie ułożone, posprzątane i napawa lekkim niepokojem. O ile kuchnia – ze starą szafą i porcelaną w kwiaty – świadczyła o chęci zachowania wiejskiego charakteru, o tyle salon urządził ktoś, kto na chybił trafił otworzył katalog z meblami i kupił wszystko, co było na zdjęciu. Nie ma tu prawdopodobnie ani jednego mebla starszego niż dziesięć lat, myśli Karen i przygląda się bezosobowemu wystrojowi. Mimo to wrażenie, które sprawia całość, jest dalekie od nowoczesnego, wnętrze wydaje się raczej konwencjonalne, na granicy z morderczą nudą.

Nagle wzrok Karen zatrzymuje się na gzymsie kominka, gdzie ustawiono rzędem kilka zdjęć w złotych ramkach. Zamyślona staje przed kominkiem, żeby przyjrzeć się fotografiom, ale zaraz potem przerywa jej Karl, który wchodzi do pokoju.

– Aha, czyli już wiemy, jak wygląda kuchnia, kiedy ktoś zmasakruje w niej czyjąś twarz pogrzebaczem. Kurna, ja chyba nigdy się nie przyzwyczaję.

– A i tak sporo krwi wchłonął szlafrok – odpowiada Karen, nie odwracając się do niego. – Ale zdaniem Brodala nie umarła od ciosów pogrzebaczem, ale dlatego, że uderzyła potylicą o brzeg kuchni. Zobaczysz zdjęcia na wieczornej naradzie.

Karl szybko lustruje pokój, a później staje obok Karen. W milczeniu przygląda się zdjęciom.

– Córka? – pyta po chwili i wskazuje głową zdjęcie.

Zdaje się, że wszystkie przedstawiają tę samą osobę. Trzyletnia dziewczynka na plaży. Dziewczynka z czerwoną plastikową łopatką w ręce uśmiecha się do fotografa. Sześcioletnia blondynka z szerokimi szczerbami między górnymi zębami w różowym stroju baletnicy i spódniczce tutu. Blondwłosa dziewczynka w wieku około dziesięciu, jedenastu lat, która dumnie robi szpagat na równoważni i trzyma ręce wyciągnięte nad głową. Jeszcze jedno zdjęcie, prawdopodobnie z tych samych zawodów, przedstawia tę samą dziewczynkę z uśmiechem zwycięstwa na twarzy, stojącą na najwyższym stopniu podium.

– Tak, tak przypuszczam. Popatrzysz na regał z książkami?

Karl podchodzi do białego laminowanego regału z przeszklonymi drzwiczkami i złotymi uchwytami, który stoi naprzeciwko kominka.

– Regałem z książkami bym chyba tego nie nazwał.

Ze zmęczoną miną przygląda się ozdobom ustawionym między rzędami płyt CD i filmów DVD. Mały koszyczek z kwiatami zrobiony z porcelany, przycisk do listów z farbowanego szkła, zbiór koników z porcelany w różnych rozmiarach i kolorach, hiszpańska lalka w sukience do flamenco, japońska lalka przebrana za gejszę. Nieliczne książki, które rzeczywiście się tutaj znajdują, ustawiono na dwóch półkach: kilka bestsellerowych romansów i kryminałów, dwunastotomowa encyklopedia, parę grubych książek, które wyglądają na poradniki. Karl czyta ich tytuły na głos:

– Odważ się być szczęśliwa, Droga do twojego prawdziwego ja, Wyjdź z roli ofiary – odzyskaj kontrolę nad swoim życiem, Ludzie, którzy podcinają ci skrzydła. Jak pozbyć się negatywnej energii ze swojego życia. Boże, ty też czytasz takie gówno?

– Pasjami, jeszcze nie zauważyłeś?

Karen podchodzi do sofy i przygląda się stercie magazynów. Na samej górze leży najnowszy numer „Vogue’a” z połyskującą okładką. Wyciąga długopis z kieszeni na piersi, ostrożnie przesuwa lśniący magazyn i napotyka spojrzenie znudzonej fotomodelki na okładce „Harper’s Bazaar”. Niżej na stercie leży kilka numerów różnych czasopism, które zdają się traktować o modzie, urodzie i plotkach z życia gwiazd, oraz kilka o antykach. Karen prostuje się i jeszcze raz wodzi wzrokiem po posprzątanym i bezosobowym pokoju, unika przy tym lśniących szyb. Szuka czegoś, co wskazywałoby na to, kim jest Susanne Smeed. Albo raczej kim była, myśli. Kobietą bez własnego zdania, troszczącą się o to, żeby wszystko wyglądało idealnie. Troszczącą się o to, żeby samej dobrze wyglądać, myśli i przypomina sobie zadbane paznokcie denatki i jej nagą pierś. Silikon, co do tego nie ma żadnych wątpliwości.

Patrzy na białe ściany z kilkoma olejami z wiejskimi motywami, oprawioną w ramę reprodukcją Moneta, inną Sisleya i dwoma złotymi kinkietami z mlecznym szkłem. Każdy mógłby tutaj mieszkać, myśli sobie. Dosłownie każda schludna i dobrze ułożona kobieta w średnim wieku.

– Wydaje mi się, że nic więcej tu nie znajdziemy. Idziemy na górę?

Gruba beżowa mata skutecznie tłumi odgłos kroków, ale deski pod nią lekko skrzypią, kiedy wchodzą po schodach. Na górze na występie dwoje drzwi jest lekko uchylonych, trzecie są zamknięte. Karen zauważa, że podobne złote serce jak to, które widziała na drzwiach toalety na dole, zdobi zamknięte drzwi, i decyduje się poczekać z łazienką. Zamiast tego otwiera drugie drzwi i zagląda do sypialni Susanne Smeed. Szerokie podwójne łóżko nie jest posłane, ale wygląda na zadziwiająco nietknięte. Puchata kołdra w poszewce w różyczki leży ostrożnie zawinięta na tę stronę łóżka, której najwyraźniej nie używano. Gruba poduszka ma poszewkę z takim samym kwiecistym wzorem, a delikatne wgłębienie świadczy o tym, że ktoś mimo wszystko trzymał na niej głowę. Różowa narzuta leży złożona na oparciu małego fotela pod oknem, obitego kwiecistym perkalem. Pośrodku króluje domowy atlas do ćwiczeń z różnymi funkcjami i wyświetlaczem, który w oczach Karen wygląda jak panel sterowania w małym samolocie.

– Jak myślisz, ile to może kosztować? – pyta, przyglądając się temu monstrum.

– Hmm, chyba nie byłoby mnie na to stać – odpowiada oschle Karl. – I po co jej takie wielkie łóżko, skoro używa tylko połowy? A nawet nie. Musi chyba spać w jednej pozycji całą noc. Czy twoje łóżko wygląda tak porządnie, jak się budzisz?

Nie odpowiada. Jej łóżko jest równie duże, nawet jeśli przeważnie śpi w nim sama. Ale Karl ma rację, naprawdę wygląda tak, jakby Susanne Smeed wcale się nie poruszała podczas snu.

– Mógłbym się założyć, że w grę wchodzi jakiś kochanek – ciągnie Karl, najwyraźniej nie chce odpuścić tego tematu. – Domowa siłownia i king size, wydaje się w każdym razie dobrze przygotowana…

– Bądź co bądź nie spał tu dziś w nocy, to jasne. Ale musimy to sprawdzić – odpowiada Karen i myśli, że ona wcale nie jest tego równie pewna.

Wrażenie, które odniosła, chodząc po domu Susanne, jest inne: w jej oczach wszystko świadczy tu o poczuciu samotności. Nadziei na zmianę, ale też niemal niedającej się znieść samotności.

Pochyla się, ostrożnie chwyta brzeg lewych drzwi do garderoby i przesuwa je na bok. Jej oczom ukazuje się rząd wieszaków ze starannie powieszonymi bluzkami, spódnicami i sukienkami. Na półce powyżej leżą sterty równo poskładanych topów we wszelkich możliwych kolorach i z przeróżnych materiałów. Na samym dole stoją trzy rzędy butów: pół tuzina pantofli na obcasach różnej wysokości, sandały ze złotymi sprzączkami, sandały z perłami, różne modele letnich pantofli bez palców, dwie pary mokasynów, a w głębi widać przynajmniej pięć par kozaków. Karen przesuwa drugie drzwi i spogląda na kolejne wieszaki z równo wiszącymi ubraniami: różne fasony sukienek, spódnic i żakietów oraz kilka cienkich letnich płaszczy. Pozostałą część pomieszczenia zajmują ułożone w wysokie stosy pudełka po butach, większość z nich z czerwonymi oznaczeniami z przeceny. Karen szybko dokonuje szacunku: musi tu być co najmniej dwadzieścia, może trzydzieści pudełek z butami, i to tylko w tej części szafy.

– Coś takiego – mówi. – Wydaje się, że miała przynajmniej jedną małą słabość. Tylko popatrz.

Przesuwa się na bok, żeby Karl mógł zobaczyć.

– Cholera! Ale przecież która kobieta nie ma bzika na punkcie butów?

Ma rację, myśli Karen. Susanne nie mogła wybrać sobie hobby, które mówiłoby o niej mniej niż nadmierne kupowanie ubrań i butów. Wszystkiego było tu w nadmiarze, ale poza tym nic szczególnego nie rzucało się w oczy, wszystko było uporządkowane i zupełnie bezosobowe. I na pozór nie widać było nic, co mogłoby wyjaśniać, dlaczego ktoś roztrzaskał głowę Susanne w przypływie czegoś, co wyglądało na czyste szaleństwo.

Karl, który wyciągnął górną szufladę komody, ostrożnie przesuwa majtki, staniki i skarpetki, szukając pośród nich czegoś ciekawszego. Z westchnieniem wsuwa ją z powrotem i wysuwa kolejną. Karen przygląda się, jak w rękawiczkach ostrożnie grzebie w bieliźnie i rajstopach. Sören Larsen nie byłby zachwycony, gdyby teraz tu wszedł.

– Nie ma seksownych gorsetów. Ani nawet wibratora – mówi zawiedziony Karl.

– Jeśli już, to trzymałaby go w szafce nocnej – odpowiada sucho Karen. – Ale nie napalaj się tak, już sprawdzałam. Tylko kilka paczek chusteczek, tubka kremu do rąk i opakowanie proszków nasennych.

Karl rozpromienia się, ale markotnieje, kiedy Karen dodaje:

– Nie ma kodu lekarza. Kilka lat temu były bez recepty, więc wtedy musiała je kupić. Albo za granicą.

Karl wysuwa dolną, głęboką szufladę i maca jej dno pod stertami starannie złożonej bielizny i koszul nocnych. Nagle nieruchomieje, marszczy czoło i wyciąga coś, co wygląda jak duża książka ze zniszczoną niebieską okładką.

– Bingo – mówi. – Album ze zdjęciami.

– Zawsze to coś. Niech najpierw sprawdzą go technicy, zajrzymy do niego wieczorem na komendzie. Połóżmy to na widoku i szybko przelećmy przez resztę rzeczy na piętrze. A potem jak najszybciej musimy porozmawiać z Haraldem Steenem.

– To sąsiad, który ją znalazł?

Karen kiwa głową.

Na drzwiach do mniejszej sypialni są ślady po śrubach, jakby kiedyś wisiała tam jakaś tabliczka, którą później zdjęto. W środku, na wąskim łóżku z narzutą w różowe paski siedzi pluszowy miś i spogląda na nich. Nad nim wisi plakat z czterema młodymi uśmiechniętymi chłopakami.

– One Direction – mówi Karl. – Dzieciaki mojej siostry miały bzika na ich punkcie.

Nie tylko one, myśli Karen i czuje ukłucie w piersi. Nic jednak nie mówi.

Na pomalowanej na biało komodzie stoi małe stylizowane drzewko z pozłacanego metalu, na którego cienkich gałązkach zawieszono naszyjnik z różnokolorowych szklanych paciorków i małą bransoletkę z zawieszkami. Na pozłacanym haczyku obok przymocowanego nad komodą lustra wisi para baletek z długimi jedwabnymi wstążkami. Karen wysuwa górną szufladę komody i stwierdza, że jest starannie wyłożona papierem do pakowania prezentów w róże, poza tym zionie pustką. Kiedy wyciąga dolną szufladę, coś grzechocze w środku i Karen widzi dwa małe puchary z plastiku imitującego srebro, które turlają się monotonnie tam i z powrotem po drewnianym dnie.

Poczucie smutku unosi się w tym porzuconym dziewczęcym pokoju. Mauzoleum na cześć dziecka, za którym się tęskni. Dziecka, które nie mieszka tu od wielu lat. Karl zdaje się czytać w jej myślach.

– Może używa tego pokoju jako gościnnego – mówi, a Karen zastanawia się, czy chce pocieszyć ją, czy samego siebie.

– Tak, może – odpowiada bez przekonania.

Coś jej mówi, że Susanne Smeed rzadko przyjmowała gości. Z każdym przeszukiwanym przez nich pokojem poczucie samotności tylko się potęguje.

Szybkie sprawdzenie łazienki przynosi równie mizerne rezultaty. W pomieszczeniu dominuje narożna wanna z pozłacanymi kranami. Ten gigantyczny obiekt wydaje się śmiesznie nieproporcjonalny w tak małej łazience. Różowy puszysty chodnik pokrywa pozostałą część niewielkiej powierzchni podłogi. Szafka łazienkowa nie zawiera nic godnego uwagi: elektryczną szczoteczkę do zębów, proszki przeciwbólowe, witaminy, pastę do zębów i kolejne opakowanie ze środkami nasennymi oraz długi rząd różnych preparatów do pielęgnacji skóry i perfum. Prawdopodobnie jeszcze jedno potwierdzenie uzależnienia Susanne od zakupów, myśli Karen i z pewną dozą fascynacji przygląda się słoiczkom i buteleczkom z logo: Clinique, Dr. Brandt, Exuviance, a także marek, o których nigdy nie słyszała.

– Chyba nie znajdziemy tu nic więcej, dopóki technicy nie odwalą swojej roboty – mówi Karen. – Chodźmy więc do dziadka Steena.

9

Dom Haralda Steena znajduje się dobre dwieście metrów w dół rzeki od domu Susanne, na drugim brzegu Langeviksån. Karen i Karl idą po gliniastej ścieżce wzdłuż rzeki i Karen relacjonuje to, do czego doszedł Kneought Brodal.

– Włamanie? – Karl bez przekonania zadaje pytanie i naciąga na głowę kaptur, żeby osłonić się przed deszczem.

– Może. Torebka Susanne leżała zapięta na trawie przed wejściem na schodki, w środku nie było portfela. Poza tym sprawca wyciągnął kilka szuflad w komodzie w przedpokoju, ich zawartość wygląda tak, jakby ktoś w nich grzebał.

– Taaa, a więc…

– Tylko że w szafce z kubkami znajdowała się puszka po herbacie z pokaźną sumą w gotówce i wydaje się, że pozostała nietknięta. Dokładniej według Larsena siedemset pięćdziesiąt marek i dwadzieścia szylingów, więc jeśli ten ktoś szukał tu pieniędzy, musiał to przeoczyć. Tak, resztę już sam widziałeś, ani salon, ani sypialnie nie sprawiają wrażenia, żeby ktoś je przeszukiwał, tylko ta komoda w przedpokoju.

– Komórka? Komputer?

– Najwyraźniej nie znaleźli jeszcze ani jednego, ani drugiego, co może przemawiać za tym, że ktoś je zabrał. Ale nie wydaje się, żeby w domu brakowało czegoś więcej, w każdym razie niczego takiego, co zwykli narkomani zazwyczaj zabierają. Larsen mówi, że Susanne miała na przykład srebra stołowe, siedemdziesiąt dwa elementy, elegancko ułożone w pudełku, w jednej z szuflad kuchennych, a to znalazłaby nawet największa niezdara wśród złodziei. Nie ma z kolei jej samochodu. Wiem, że jeździła białą toyotą i ta nie stoi teraz ani na działce, ani na drodze przed domem.

– Wszczęłaś poszukiwania?

– A jak myślisz? Johannisen nad tym pracuje. I zadzwoniłam do Cornelisa Lootsa i Astrid Nielsen, żeby sprawdzili okolicznych sąsiadów i rozeznali się, czy ktoś coś widział albo słyszał.

– Najdziwniejsze w tym wszystkim jest to, że drzwi wejściowe były zamknięte na klucz. Kto, do cholery, myśli o czymś takim?

– Czy ja wiem? Jest w nich zamek, który sam się blokuje, gdy tylko zamknie się drzwi. Miałam taki, ale go wymieniłam, kiedy po raz drugi wyszłam bez klucza i drzwi się zatrzasnęły.

– I mówisz, że ani śladu przemocy seksualnej?

– Nie, przynajmniej nie według pierwszej oceny Brodala. Poza tym miała na sobie szlafrok i kapcie i siedziała w kuchni, kiedy do tego doszło.

– Może sprawca był od dawna w domu. Więził ją tutaj, kazał jej się ubrać, a potem ją skatował.

Karen spogląda na Karla ze sceptycznie uniesionymi brwiami.

– Ale najpierw podał jej śniadanie? Daj spokój, Karl. Jak bardzo jest to prawdopodobne?

– Hmm, mógł to być ktoś, kogo znała? Mogę się założyć, że miała jakiegoś faceta, który stracił panowanie nad sobą.

– W takim razie dowiemy się tego lada moment. W tej wiosce nie sposób utrzymać niczego w tajemnicy. Ale widziałeś jej łóżko, nawet jeśli miała kochanka, to z pewnością nie spała z nim w nocy.

Przechodzą przez kładkę prowadzącą na drugą stronę rzeki i tym samym znajdują się na gruncie należącym do Haralda Steena.

– Tak, i jeszcze jedno. Spałam dziś w Dunkerze i kiedy wracałam rano do siebie, widziałam Susanne. – Karen wykonuje ruch głową w górę rzeki. – Szła od pomostu do domu, najpewniej po porannej kąpieli. Widziałam, jak robiła to wcześniej, nie sprawdzałam zegarka, ale wydaje mi się, że było mniej więcej kwadrans po ósmej.

Karl zatrzymuje się i odwraca, jakby chciał zobaczyć Susanne gnającą ścieżką pod górę. Karen wie, co myśli.

– No właśnie – mówi. – Jeśli potwierdzą się szacunki Brodala na temat czasu zbrodni, to prawdopodobnie została zamordowana chwilę po tym, jak ją widziałam. I nie, nie spotkałam nikogo na drodze. Ale poprosiłam techników, żeby sprawdzili teren koło pomostu, chociaż wątpię, żeby to coś dało.

Sara Inguldsen wita ich na schodach domu Haralda Steena. Kawałek dalej na podwórzu stoi Björn Lange i na ich widok próbuje szybko zgasić papierosa.

– Dzień dobry, szefowo – mówi Inguldsen i przykłada dłoń do daszka czapki.

Karen krótko kiwa głową i zaczyna zeskrobywać glinę z butów, pocierając nimi o kant kamiennego stopnia.

– Dowiedzieliście się czegoś przydatnego?

– Nie za wiele, Harald Steen prawie nic nie powiedział. Niestety był tam na górze, kiedy przyjechaliśmy, więc widział, jak weszliśmy do środka.

Karen zastyga w pół ruchu i wyraźnie po niej widać, że się niepokoi, bo Sara Inguldsen szybko dodaje:

– Nie, nie, nie widział nic z tego, co było w środku, ale zobaczył minę Langego, kiedy ten wyszedł na zewnątrz. I słyszał, jak wzywam karetkę, więc i tak się domyślił. Ponieważ cały posiniał na twarzy, zawiozłam go do domu, a Lange sam tam został.

– Dlaczego Steen nie próbował wejść do środka i jej pomóc? W zgłoszeniu podano, że sądził, że tylko zasłabła albo zemdlała – wcina się Karl Björken.

– Próbował, jak twierdzi, ale drzwi były zamknięte. I to się akurat zgadza, Lange musiał wybić szybę, żebyśmy mogli się dostać do środka. Dziadek musiał najpierw pójść do siebie, żeby zadzwonić pod sto dwanaście, a później pognał z powrotem pod górę do Susanne, żeby tam zaczekać na karetkę. Nic dziwnego, że rozbolało go serce.

– Czy teraz wszystko już z nim w porządku? – pyta Karen, kładąc rękę na klamce.

– Tak, ale jest bardzo zmęczony. Leży na sofie w salonie i możliwe, że usnął.

– Okej, zabierz stąd Langego i spróbujcie coś przekąsić. Długo jesteście na nogach – dodaje, kiedy dociera do niej, że minął cały dzień, odkąd wpadła na Inguldsen i Langego w centrum Dunkeru, a wtedy prawdopodobnie byli już na służbie od kilku godzin. Natychmiast tego żałuje. Nie ma najmniejszego powodu, żeby przypominać jej o tej porannej niezręczności.

– Tak, to był długi dzień dla nas wszystkich – mówi Sara Inguldsen i uśmiecha się szeroko.

Drzwi do salonu są otwarte. Harald Steen leży na sofie, ale nie śpi albo może obudził się, kiedy Karen dyskretnie zapukała we framugę.

– Ach tak, toż to młoda Eiken, proszę, niech wejdzie – mówi i próbuje się podnieść.

– Proszę leżeć, panie Haraldzie – powstrzymuje go Karen i wchodzi do środka, a Karl podąża za nią jak cień. – Mnie już pan zna, a to jest mój kolega Karl Björken. Moglibyśmy usiąść na chwilę?

Harald Steen wykonuje gest w stronę dwóch zmechaconych foteli obitych brązowym i żółtym materiałem. Na stoliku przy sofie stoi do połowy wypita szklanka wody i małe opakowanie tabletek z nitrogliceryną.

– Czuje się pan już lepiej? – pyta Karen, siadając na samym skraju jednego z foteli, i pochyla się do starego mężczyzny. – Musiał to być dla pana potężny szok.

– Tak, ale już trochę mi przeszło. Myślałem, że tylko się poślizgnęła albo zasłabła, ale na miłość boską, nigdy bym nie pomyślał, że tak się to może skończyć. Młoda baba…

Karen nagle nie jest pewna, czy do Haralda Steena naprawdę dotarło to, co się stało. Czy nadal sądzi, że chodzi o wypadek? Pochyla się do niego i patrzy mu prosto w oczy.

– Susanne nie zmarła śmiercią naturalną, panie Haraldzie – wyjaśnia. – To dlatego musimy z panem porozmawiać.

Przez kilka sekund zdezorientowany Harald przenosi wzrok z Karen na Karla i z powrotem, a chwilę później z całych sił stara się podnieść.

– Nie zmarła śmiercią naturalną? Ale ta pannica mówiła przecież… – Wykonuje gest w stronę otwartych drzwi i Karen dopiero teraz dostrzega, że Sara Inguldsen stoi w nich na straży w granatowym mundurze.

Kogoś zżera tu ciekawość, myśli. Albo ambicja.

– Nie wiedziałam, ile mogę powiedzieć – tłumaczy cicho Sara. – Wyjaśniłam tylko, że Susanne Smeed nie żyje i że zawsze wzywamy lekarza, kiedy ktoś umrze u siebie w domu.

– Okej, ale teraz już idź. Skontaktujemy się z tobą i Langem później, jeśli zajdzie taka potrzeba.

Karen ponownie odwraca się do Haralda Steena i próbuje uchwycić jego spojrzenie.

– Tak, to prawda, co mówiła posterunkowa Inguldsen. Zawsze tak robimy. Ale w tym przypadku mamy niestety poważne powody, żeby sądzić, że Susanne została… pozbawiona życia.

„Pozbawiona życia”, jakby miało to zabrzmieć lepiej niż „zamordowana”, myśli i nerwowo zerka na małe białe opakowanie z nitrogliceryną. Atak serca mógłby okazać się w tej chwili tragiczny w skutkach dla Haralda Steena, zapewne zniweczyłby też wszelkie szanse, żeby pozyskać od niego ważne zeznania.

– To dlatego potrzebujemy pana pomocy, rozumie pan – dodaje. – Może widział pan albo słyszał coś, co mogłoby nam pomóc dowiedzieć się, kto…

– Jak? – mówi Harald Steen z nieoczekiwaną siłą w głosie. – Jak zmarła Susanne?

Wreszcie udaje mu się z mozołem usiąść prosto, ale dezorientacja i niepokój pozostają widoczne w jego oczach. Sięga po szklankę z wodą i Karen stwierdza, że wprawdzie dłoń delikatnie mu drży, ale kolor jego twarzy wydaje się już całkiem normalny.

– Dobrze się pan czuje, panie Haraldzie? – pyta wyczekująco. – Chce pan, żebyśmy po kogoś zadzwonili? Ma pan chyba syna na Frisel, może dobrze by było, gdyby przyjechał tu na noc?

Zerka na zegarek: kwadrans po czwartej. Prom z Sande odchodzi w niedziele co pół godziny. Syn Haralda zjawiłby się tutaj w ciągu kilku godzin.

– Nie, na miłość boską, niech tylko go tu nie sprowadzają – syczy starzec. – Poradzę sobie, zobaczy pani.

– Może w takim razie ktoś inny? – proponuje spokojnie Karl, który siedzi odchylony do tyłu na wysiedzianym fotelu, z jedną długą nogą założoną na drugą, starając się znaleźć oparcie dla notesu. – Żeby nie był pan sam, w każdym razie dziś wieczorem.

– Pomoc domowa przyjdzie koło szóstej – mamrocze Harald Steen. – O ile o mnie nie zapomni, ma się rozumieć.

– Ach, mówi pan, że ma pan pomoc domową. Jak często przychodzi?

Harald Steen rechocze i wygląda na wyraźnie zadowolonego, jakby zapomniał, dlaczego policja siedzi u niego w salonie.

– Taaak, odkąd mam problemy z sercem, przychodzi tu taka babeczka dwa razy dziennie, żeby dać mi jeść, nie dzieje mi się więc żadna krzywda. Poza tym u mnie sprząta, robi to naprawdę dobrze. No ale to Polka, rzecz jasna – dodaje, jakby miało to obniżyć nieco walory świadczonych mu usług.

Karen słyszy tarcie długopisu o papier, kiedy Karl coś zapisuje.

– A w jakich godzinach przychodzi?

– Ta Polka? Tak, z tym bywa różnie. Jakoś tak koło ósmej rano, a potem w porze kolacji. Ale bardzo dziwnie przyprawia. Próbowałem coś jej powiedzieć, ale…

– Pamięta pan, o której była tu dzisiaj rano? – przerywa mu Karl, zerkając szybko na Karen.

– Tak, dzisiaj była niezwykle późno, może o dziewiątej. Nie, nie, było to chyba jednak dopiero wpół do dziesiątej. W każdym razie nie spałem już od dłuższego czasu, kiedy wreszcie raczyła się zjawić. Pewnie świętowała Oistrę, jak sądzę. Piją na potęgę te Polki, tak słyszałem.

Karen i Karl wymieniają jeszcze jedno spojrzenie.

– Czy coś zwróciło pana uwagę, kiedy czekał pan na pomoc domową? – próbuje Karl. – Chodzi mi o to, czy widział pan kogoś albo może jakiś samochód w pobliżu domu Susanne.

Harald Steen wygląda na zdziwionego.

– Nie… – mówi, ociągając się, i powoli kręci głową, jakby pytanie było dla niego niezrozumiałe. – Jak miałbym coś widzieć, leżałem przecież w łóżku. Robię tak zwykle do czasu, aż dostanę poranną kawę.

Rozpromienia się i Karen wzdycha pod nosem. Do niczego nas to nie doprowadzi, myśli. Zapewne równie dobrze możemy od razu skoncentrować się na tej kobiecie z pomocy społecznej i mieć nadzieję, że ona coś widziała. Dostrzega, że Karl zamyka notes, i jednocześnie próbuje się podnieść ze zmechaconych foteli.

– Ale rzecz jasna, słyszałem samochód.

Karen zatrzymuje się w pół ruchu i kącikiem oka widzi, że Karl robi podobnie. Oboje przyglądają się uważnie Haraldowi Steenowi, opadając z powrotem na fotele.

– Twierdzi pan, że słyszał samochód?

Głos Karla brzmi wymuszenie spokojnie, jakby bał się, że najmniejszy ślad podekscytowania sprawi, że Steen znów straci koncentrację.

– Tak, samochód Susanne, tę japońską kupę złomu, beznadziejny wóz. To dlatego wydało mi się dziwne, że w kuchni pali się światło. I jeszcze dymiło z komina. Pomyślałem sobie: dlaczego tak to zostawiła? Ale nigdy bym nie przypuszczał…

– Jest pan pewien, że to był samochód Susanne? – przerywa mu Karen tak łagodnie, jak tylko może.

Haraldowi Steenowi wymyka się pogardliwe prychnięcie.

– Tak to brzmiało! Kiedy się go zapala, warczy i rzęzi jak stara baba. Trudno to z czymś pomylić. To rozrusznik, rzecz jasna, mówiłem Susanne, żeby go wymieniła, ale ona oczywiście nigdy się na to nie zdecydowała.

– I było to, jeszcze zanim przyjechała tu rano pana pomoc domowa? – upewnia się Karl. – Jest pan tego pewien?

– Nie, to było później, ta Polka już tu była. Wtedy właśnie zawołała, że kawa jest gotowa. Sądziliśmy, że to trochę dziwne, że Susanne jedzie gdzieś tak wcześnie w niedzielę. I to jeszcze dzień po Oistrze. To właśnie dlatego była tak późno – dodaje.

– Tak późno? Przed chwilą powiedział pan, że wcześnie.

– Chodzi o tę Polkę, ma się rozumieć. Dopiero przed dziesiątą raczyła się tu zjawić. Najwyraźniej skorzystała z okazji, żeby dłużej sobie pospać. Ale jak to mówią, darowanemu koniowi w zęby się nie zagląda.

– Koło dziesiątej? Jest pan pewien?

– Tak, teraz sobie przypominam, bo słucham wiadomości i pogody co pół godziny. I wtedy zdążyłem już usłyszeć te same stare wiadomości kilka razy, nie mówili nic nowego. Ale pewnie była na Oistrze jak wszyscy inni i wypiła za dużo kwasu. Piją na umór, tak słyszałem. Te Polki, ma się rozumieć.

Karen bierze głęboki wdech i podejmuje ostatnią próbę.

– Twierdzi pan więc, że słyszał, jak samochód Susanne odjeżdża stąd już po przyjeździe pana pomocy domowej?

– Tak, do diabła, tak właśnie sądzę! Powiedziała coś o tym, że ten warkot brzmi jak samochody u niej w kraju, w Polsce. Dobre z nich babeczki, mimo wszystko.

Karen i Karl upewniają się jeszcze raz, czy Harald Steen nie chce, żeby sprowadzili tu jego syna, i żegnają się. Karen postanawia nie czekać na pomoc domową. Karl spisuje więc numer telefonu Angeliki Nowak z firmy Homecare, której wizytówkę znaleźli na drzwiach lodówki.

– Hmm, jakieś wnioski? – pyta, kiedy wędrują ścieżką z powrotem na górę.

– Jest bardziej pomylony, niż sądziłam. Minęło wiele lat, odkąd był jedną z wiodących postaci w Langevik. Coś mi majaczy, że zajmował się aukcjami i uchodził za skąpego, ale też bardzo zabawnego. Było to jednak wieki temu. W ostatnich latach widziałam go przeważnie z daleka, tam na dole, we wsi.

– Tak, przy jego orientacji w czasie trudno będzie wyciągnąć sensowne wnioski, chyba nic nie da się wyłuskać z tego bredzenia – mówi ponuro Karl. – Nawet jeśli któryś z jego domysłów może być przypadkowo słuszny.

– Nie, ale to, że słyszeli samochód Susanne, może być prawdą. Sprawdź to z Angeliką Nowak. Poza tym mogła zwrócić uwagę na coś jeszcze.

– Jeśli dziadek ma rację, oznaczałoby to, że morderca odjechał stąd samochodem ofiary tuż przed dziesiątą.

– Tak, ale samochód w końcu przecież zaginął, więc jest szansa, że faktycznie tak było. Zobaczymy, czy Brodalowi uda się zawęzić przedział czasowy. Spróbuję go przycisnąć.

– Kiedy właściwie zgłosiłaś zaginięcie samochodu?

– Kiedy tylko przyjechałam i zobaczyłam, że go nie ma. Ale było to dopiero koło drugiej.

– A więc morderca miał wystarczająco dużo czasu, żeby opuścić wyspę.

– W takim razie może być na Noorö albo Frisel. W niedziele nie odchodzą promy ani do Esbjerg, ani do Harwich.

– No nie, ale latają samoloty z Lenkeru i z Ravenby. Założę się, że znajdziemy ten samochód koło któregoś lotniska.

– A więc zgodnie z twoją teorią ktoś to wszystko zaplanował? Że zabije Susanne Smeed, a później ucieknie z kraju? Przed chwilą sądziłeś, że chodzi o włamanie. Tak czy inaczej, jeśli masz rację, powinni już byli znaleźć ten samochód, parkingi przy terminalach i lotniskach są sprawdzane w pierwszej kolejności.

Karl Björken wzrusza ramionami, a Karen ciągnie:

– Rozmawiałam z Cornelisem Lootsem. Skontaktował się z portami. Jedyny większy statek wycieczkowy, który opuścił wyspy, płynie do Norwegii. Dwudziestego piątego wyruszyli ze Sztokholmu i przypłynęli przez Kopenhagę do Dunkeru. Teraz są w drodze do Edynburga i zamierzają jeszcze zahaczyć o Szetlandy i norweskie wybrzeże, potem mają wrócić do Szwecji, jeśli wszystko dobrze zrozumiałam. Rejs dla amerykańskich emerytów mających korzenie w Europie Północnej. Ale trudno mi sobie wyobrazić, żeby jakiś bogaty Amerykanin spontanicznie opuścił wygodną luksusową kajutę, przyjechał na rowerze do Langevik i zabił Susanne Smeed.

– Na rowerze?

– Tak, albo autostopem. Jak inaczej miałby się tutaj dostać? Morderca przecież zwędził wóz Susanne, żeby stąd odjechać, ale nie zostawił po sobie żadnego innego samochodu. Mimo wszystko poprosiłam Lootsa, żeby skontaktował się z armatorem i wyciągnął od niego listy pasażerów, tak na wszelki wypadek. Ale jeśli twoja teoria, że morderca uciekł z kraju, się potwierdzi, to nie mamy żadnych szans. Porty są dziurawe jak sita.

Karl wciska ręce głęboko do kieszeni i unosi ramiona, chroniąc się przed wiatrem. Karen patrzy na niego i myśli, że powinna wyluzować, nie zasypywać go masą argumentów. Jak jakiś cholerny terier.

– A do tego są jeszcze te małe łodzie z Danii, Holandii i Bóg wie skąd – ciągnie. – Mówimy o tysiącach ludzi, którzy przypłynęli tutaj wczoraj i w większości odpłynęli jeszcze przed południem. Dlaczego ci wszyscy idioci musieli przyjechać właśnie na Oistrę?

Karl chichocze.

– Nie mów tak, bo jeszcze Kaldevik albo Haugen cię usłyszą.

Karen wie dokładnie, do czego pije Karl. Na samą myśl o wizycie minister spraw wewnętrznych w komendzie kilka lat temu przechodzą ją ciarki. Przed sezonem letnim Gudrun Kaldevik, przemawiając do zgromadzenia reprezentantów doggerlandzkiej policji, podkreślała, jak ważne jest to, by policja przyczyniła się – chęcią udzielania pomocy i służbą innym – do tego, żeby turyści czuli się tu dobrze i bezpiecznie. Jeden jedyny raz Karen zgodziła się z Johannisenem, który wymamrotał: „A co my, kurwa, jesteśmy pieprzonymi pilotami wycieczek?”.

Wizyta minister była związana z głośnym incydentem, do którego doszło latem rok wcześniej: dwóch nadmiernie skrupulatnych młodych policjantów, którzy pilnowali porządku, zatrzymało pijanego mężczyznę w parku koło ratusza. Niestety, później okazało się, że ów mężczyzna leżał na ławce, bo został pobity i okradziony z portfela i telefonu komórkowego, a jego mamrotanie nie było wcale spowodowane wysoką zawartością alkoholu we krwi, lecz udarem, którego dostał miesiąc wcześniej. W ramach rehabilitacji ten szanowany niemiecki przemysłowiec postanowił udać się z żoną w podróż na Wyspy Doggerlandzkie, co od wielu lat było ich wspólnym marzeniem. Dopiero kiedy żona, po trzech godzinach niespokojnego czekania na męża, który wyszedł z hotelu tylko na krótki spacer, skontaktowała się z policją, cała historia zaczęła się na nowo. Żadne przeprosiny nie były w stanie skłonić pary, żeby została na wyspach. Albo – jak zaznaczyli – żeby ich stopa jeszcze kiedykolwiek tu postała.

O tej historii szeroko rozwodziły się doggerlandzkie, a co gorsza, także niemieckie media. Gudrun Kaldevik – jako minister politycznie odpowiedzialna za działanie policji – została zmuszona do udzielenia licznych wywiadów w zagranicznych mediach i odkurzenia niemieckiego, którego nie używała od czasów szkolnych, co zaowocowało kilkoma wstydliwymi przejęzyczeniami i 1 337 063 wyświetleniami na YouTubie. Jakby tego było mało, stało się to sześć tygodni przed ogłoszeniem Dunkeru kolejną Europejską Stolicą Kultury.

Kiedy minister przemawiała do zgromadzonych policjantów, panowała śmiertelna cisza, a potem Viggo Haugen zapewnił ją, że osobiście zajmie się przeprowadzeniem kulturowej rewolucji wśród załogi. To jego „osobiste doprowadzanie do kulturowej dobrej zmiany w policji” okazało się czymś tak idiotycznym i bez szans na powodzenie, jak brzmiało.

Karen i Karl wspinają się dalej ścieżką w milczeniu, wsłuchując się w szum rzeki mozolnie wpadającej do morza. Karen myśli o tym, co ją czeka i co jest nieuniknione.

Redaktor inicjujący: Magdalena Gołdanowska, Joanna Maciuk

Redaktor prowadzący: Magdalena Matuszewska

Przekład: Agata Teperek

Redakcja: Agnieszka Trzeszkowska

Korekta: Piotr Królak, Małgorzata Kuśnierz

Projekt okładki: Martyna Leszek

Zdjęcie wykorzystane na I stronie okładki: © Alexander Andrews/unsplash.com

Skład i łamanie: www.pagegraph.pl

Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.

02-672 Warszawa, ul. Domaniewska 48

tel. (22) 828 98 08

faks (22) 395 75 78

biuro@gwfoksal.pl

www.gwfoksal.pl

ISBN 978-83-280-6881-0

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
i Michał Latusek / Virtualo Sp. z o.o.

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
i Michał Latusek / Virtualo Sp. z o.o.