Copyright © by Dom Wydawniczy PWN Sp. z o.o., 2014

Grupa Wydawnicza PWN

ul. Gottlieba Daimlera 2

02-460 Warszawa

tel. 22 695 45 55

www.dwpwn.pl

Copyright © for the text by Marek Łuszczyna, 2014

Copyright © for the text by Daniel Flis, 2014

Copyright © for the text by Grzegorz Szymanik, 2014

Copyright © for the text by Kamil Bałuk, 2014

Copyright © for the text by Marcin Kołodziejczyk, 2014

Copyright © for the text by Tomasz Wysocki, 2014

Copyright © for the text by Paweł Smoleński, 2014

Copyright © for the text by Maciej Wesołowski, 2014

Copyright © for the text by Piotr Nesterowicz, 2014

Copyright © for the text by Adam Leszczyński, 2014

Copyright © for the text by Mirosław Wlekły, 2014

Copyright © for the text by Konrad Oprzędek, 2014

Prowadzenie zbioru: Ewa Wołkanowska-Kołodziej

Dyrektor wydawniczy: Monika Kalinowska

Redaktor prowadzący: Marcin Kicki

Redakcja: Justyna Wodzisławska

Korekta: Zofia Kozik, Łukasz Mackiewicz/eKorekta24.pl

Projekt okładki: Katarzyna Borkowska/kb-design@o2.pl

Zdjęcie na okładce: © Nilufer Barin/Trevillion Images

Przygotowanie publikacji elektronicznej: Ewa Modlińska

ISBN 978-83-7705-582-3 (ePub)

ISBN 978-83-7705-583-0 (Mobi)

Wszelkie prawa zastrzeżone. Niniejsza publikacja ani jej żadna część nie może być kopiowana, zwielokrotniana i rozpowszechniana w jakikolwiek sposób bez pisemnej zgody wydawcy. Wydawca niniejszej publikacji dołożył wszelkich starań, aby jej treść była zgodna z rzeczywistością, nie może jednak wziąć żadnej odpowiedzialności za jakiekolwiek skutki wynikłe z wykorzystania zawartych w niej materiałów i informacji.

Książka, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując jej część, rób to jedynie na użytek osobisty.

Szanujmy cudzą własność i prawo.

Więcej na www.legalnakultura.pl

Polska Izba Książki

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o.o.

SPIS TREŚCI

- Marek Łuszczyna

- TROCHĘ POTĘGI

- Daniel Flis

- DWAJ RYCERZE I KOBIETA Z TUPETEM

- Grzegorz Szymanik

- GORGONY

- Kamil Bałuk

- MEGAIRONICZNIE

- Marcin Kołodziejczyk

- KOSZKA

- Tomasz Wysocki

- PANA DO SKROBANIA SZYB, BEZ NAŁOGÓW

- Paweł Smoleński

- PRZEDSTAWIENIE OTELLA WE WSI RYCZOŁEK

- Maciej Wesołowski

- KAMIEŃ

- Piotr Nesterowicz

- KOBIECOŚĆ: NIECZYNNE

- Adam Leszczyński

- W ŚRODKU SAME ROBALE

- Mirosław Wlekły

- DOBRY UCZYNEK

- Konrad Oprzędek

- SZALIK JEST TERAZ PODSTAWĄ TWOJEGO ŻYCIA

- Z serii REPORTARZ

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

DANIEL FLIS: trenuje sporty walki, pracuje jako księgarz w warszawskiej księgarni-kawiarni Tarabuk oraz pisze dla „Dużego Formatu” i „Gazety Stołecznej” (dodatków „Gazety Wyborczej”). Ukończył studia filozoficzne na Uniwersytecie Warszawskim i Polską Szkołę Reportażu. Finalista Nagrody „Newsweeka” imienia Teresy Torańskiej i Polsko-Niemieckiej Nagrody Dziennikarskiej imienia Tadeusza Mazowieckiego.

DANIEL FLIS
DWAJ RYCERZE I KOBIETA Z TUPETEM

CZWARTEK 12 GRUDNIA, 22.34

Jestem w domu od dwóch godzin, a już mam ochotę zamordować matkę. Ubzdurała sobie, że na wesele kuzyna muszę mieć nowy garnitur. Mam dwadzieścia trzy lata i narzeczoną, a matka mówi mi, w co powinienem się ubrać! Pytam ją, po co mi nowy, ten z gimnazjum przecież nie ma dziur, nie ma plam, nie jest noszony. Co z tego, że stary?

Zaczęła po dobroci:

– Marcinku, przyda ci się na występy.

– Nie potrzebuję. Do grania mam frak.

No i ruszyła z tą swoją kołtuńską tyradą:

– Wszyscy będą w nowych garniturach, tylko nie ty. Nie potrzebujesz! Myślisz tylko o sobie. A to nie tylko chodzi o ciebie, inni też mają potrzeby. Cała rodzina jest oceniana przez pryzmat twojego wyglądu. Nie będziemy się za ciebie wstydzić. Masz kupić nowy garnitur.

Kogo obchodzi mój garnitur? Mój strój, moja sprawa. Czy ja wtykam nos do jej szafy? Czy ojciec kazał jej kiedyś wyrzucić starą sukienkę? Nawet gdyby pomyślał: „Szkoda, że założyła dziś akurat tę najbrzydszą”, powiedziałby: „Kochanie, jak ślicznie wyglądasz!”.

A ona nadaje dalej:

– Jasne, że nikt ci nie powie w twarz, że ubrałeś się jak debil. Ale wszyscy to zobaczą. Nawet jeśli nikt nic nie powie, to każdy sobie coś pomyśli. Wszyscy będą o tym mówić. Wujek będzie się do ciebie uśmiechać, ale wiadomo, że się obrazi.

Moja matka to gangster. Jej świat jest jak mafia. Cały czas się zastanawia: „Co pomyśli Don Wujek? Czy jeśli odmówię przyjścia na wesele jego syna, nie uzna tego za obrazę? Wiadomo, że Wujka się nie obraża. Bo jeśli wszystkich obrazisz, zostaniesz sam. Wtedy nikt cię nie ochroni i kula może przyjść z każdej strony, o każdej porze”.

Zawsze to kontestowałem, ale kiedy ktoś coś kontestuje, to znaczy, że ma z tym problem. A ja przez nią ciągle słyszę w głowie: „Uwaga, ulica patrzy! Nawet jeśli nikt nic nie powie, to każdy coś sobie pomyśli!”.

Nawet jak idę na koncert albo do opery, boję się, że wyglądam niewłaściwie, że coś mi wystaje, że jak tylko wejdę, wszyscy na mnie popatrzą i powiedzą: „Jezu, co za wieśniak! Zobacz, jak on się ubrał, no zobacz, zobacz!”. Nawet we fraku czuję się, jakbym był w dresie i bejsbolówce.

Przed wyjściami pytam Elizę:

– Mogę tak się ubrać? A może coś bardziej eleganckiego? A mogę pod spód założyć zwykłą koszulkę? Taką zwykłą, naprawdę?

Ona odpowiada wtedy jak mój ojciec:

– Wyglądasz świetnie. Nie przejmuj się.

23.15

A jednak nie dała za wygraną. Jutro z rana jedziemy z matką do sklepu. Musi i ojcu, i mnie kupić nowy garnitur na wesele.

PIĄTEK 13 GRUDNIA, 18.40

Jak ojciec radzi sobie z agresją matki? Gdzie ją rozładowuje?

Może w pracy? A może nigdzie? Kiedy matka powie mu coś ostro lub boleśnie, zapyta ją czasem: „Justynko, dlaczego tak do mnie mówisz?”. Ona codziennie wbija mu szpile, a on codziennie dziwi się, jakby to było po raz pierwszy.

Jest człowiekiem miłym i sympatycznym aż do przesady. Wypiera agresję. Starsza siostra pamięta, że kiedy był młody, po jakiejś wrednej odzywce matki trafił go szlag i ganiał ją po całym mieszkaniu. Nie zrobił jej krzywdy, ale nie pozwolił sobą pomiatać. Zareagował agresją na agresję. Ja go widziałem już tylko w wersji wykastrowanej.

Na przykład taka scena dzisiaj przy obiedzie. Siedzimy we czwórkę przy stole, ojciec opowiada anegdotę z czasów studenckich. Kiedy mama i jej koleżanki uczyły się do sesji w akademiku, chciał zrobić im jajecznicę. I ledwie zaczął: „Wziąłem patelnię i jajka…”, a matka już zachłystuje się powietrzem, jakby miała zemdleć z oburzenia:

– A weź przestań! Co to za pierdoły opowiadasz?

Zupełnie nie wiadomo, za co mu się dostało.

Ciekawa jest reakcja ojca. Ja bym się wkurwił: „A odpierdol się! Jak ci się nie podoba, wyjdź do drugiego pokoju”. Zwłaszcza gdyby takie akty niesprawiedliwej agresji się powtarzały.

A on pokazuje Elizie i mnie zdziwioną minę, wzrusza ramionami, jakby chciał powiedzieć: „Sami widzicie, że nic takiego nie zrobiłem”. Na głos jednak nic nie mówi, bawi się kieliszkiem i zmienia temat. Dobrowolnie przyjął na siebie winę, choć nie czuł się winny. Ja też nie zareagowałem. Pomyślałem sobie: „Temat jajek jest zakazany, lepiej go nie ruszać”, i nie pytałem dlaczego.

Ale mój stary nie jest absolutnym pantoflem. Odniósł finansowy sukces i matka go za to podziwia. Za ciężką pracę, za zaangażowanie, za to, że jest taki porządny.

Tyle że na etapie dochodzenia do sukcesów jest wobec niego krytyczna i podminowująca. Mój ojciec to optymista i inicjuje działania, a matka to skrajna pesymistka, która przewiduje wszystkie zagrożenia stojące na drodze do celu. Mówi mu: „A czekaj, czekaj, czekaj! Nie, nie, nie. To nie takie hop-siup. A co, jeśli stanie się to, a co, jak tamto?”.

Tak samo planują wakacje. Ojciec rzuca propozycje, matka torpeduje jedną po drugiej.

– Kochanie, może Wenecja? – mówi on.

A ona:

– Daj spokój. Wenecja! Byliśmy dziesięć lat temu. Nie pamiętasz, jak śmierdziało?

On:

– No to może... Indonezja?

I tak dalej, aż wpadnie na pomysł, który dostanie najmniej minusów.

Pod względem biznesowym są idealnie dobrani. Gdyby oboje byli jak moja matka, nic by nie zrobili. A gdyby byli jak ojciec, dawno by ich oszukano.

SOBOTA 14 GRUDNIA, 00.48

Nawet gdyby ojciec uprawiał w biurze agresywny marketing i był mistrzem ofensywnych technik sprzedaży, nie zmieniłoby to faktu, że pantofla poznaje się po tym, co w domu, a nie w pracy. A wszystkie sprawy domowe ojciec oddał matce bez walki. Szczególnie wychowanie dzieci.

Tutaj już nie wychodził z żadną inicjatywą, nie miał żadnych pomysłów, żadnego poglądu na to, na jakich ludzi powinny wyrosnąć. Miał nas po prostu w dupie. Gdybym go zapytał, czy mogę wrócić po północy, na bank odpowiedziałby: „A co na to mama?”. A gdyby znienacka rozkazał: „Powinieneś przyjść wcześniej”, nie uwierzyłbym, że sam na to wpadł: „Skąd to wiesz, tato?”.

Rozmawialiśmy o muzyce, o książkach, pytał, co w szkole i u kolegów, ale gdy trzeba było podjąć decyzję, ustanowić jakieś zasady lub je egzekwować, byłem odsyłany do matki. To ona miała nade mną władzę. Było mu wygodnie zgadzać się z nią i nie wchodzić w konflikty. A konflikty były codziennie.

Matka miała bardzo prosty plan wychowawczy: mam dobrze się uczyć, zostać prawnikiem lub biznesmenem i zarabiać kupę forsy. Wszystko, co stanie na drodze do celu, musi być z tej drogi zmiecione.

Tymczasem ja ani trochę nie nadawałem się na prymusa. W szkole gapiłem się w okno albo gadałem z kolegami. Nie potrafiłem skupić się na żadnej lekcji. Nic z nich nie pamiętałem, spędzałem je w innym świecie. Od pierwszej do trzeciej klasy podstawówki miałem indywidualne zajęcia z polskiego i matematyki, bo lekarz stwierdził, że mam zaburzony mechanizm uwagi. Dał też skierowanie na rehabilitację. Żeby przystosować się do warunków szkolnych, musiałem godzinami wodzić wzrokiem za pulchnym palcem terapeuty. Może nie było to za mądre, za to przynajmniej czułem, że facet próbuje mi pomóc.

Matka też próbowała, ale wymyśliła jeszcze głupszy sposób. Mówiła, że skoro starsza siostra odrabiała lekcje sama, to i ja mogę. Chcieć to móc! Matkę nudziło siedzenie ze mną przy biurku. W zamian wolała za mnie posprzątać. Mój pokój i cały dom były obrzydliwie higieniczne, a ja zawalałem kolejne klasy.

Wpadała w furię po każdej wywiadówce, każdym niezdanym sprawdzianie, każdej uwadze za nieuwagę. Lubiła wtedy wypominać mi, jak się poświęca. Najpierw na mnie napadała. Wydzierała się tak głośno, aż bałem się, że pęknę i rozpadnę się na kawałki jak wazony operowych śpiewaczek w bajkach:

– Wszystko ci posprzątałam. Masz wyprane, pozmywane, obiad pod nos. Musisz się tylko uczyć. Jesteś takim debilem, że nawet tyle nie potrafisz zrobić?!

Później krzyk przechodził w płacz i lament:

– Marcinku, proszę cię o tak niewiele. Wiesz, jak by mnie ucieszyły twoje sukcesy? Ja ci wszystko daję, a ty w zamian nic. Łamiesz mi serce. Ty myślisz tylko o sobie. Tylko o sobie! A pomyślałeś kiedyś o swojej matce, o tym, co ona czuje?

Czasem, kiedy traciła do mnie cierpliwość i nie miała już sił na emocje, dawała ojcu do zrozumienia, że powinien się mną zająć. Tak go nakręcała, że mój pogodny, zawsze uśmiechnięty ojciec sam też wpadał we wściekłość, przychodził na jej wezwanie i mnie lał. To lanie nie było przesadnie brutalne, ale i tak ohydne.

Był jej policjantem, choć sam myślał o sobie jako o rycerzu. Tolerowanie jej wybuchów lub wspieranie irracjonalnych decyzji uważa za zachowanie męskie i szlachetne. A rycerz właśnie jest od tego, żeby stawać po stronie swojej księżniczki zawsze i wszędzie, a nie tylko wtedy, kiedy księżniczka ma rację.

I nie o to chodzi, że jest szczególnie wrażliwy na łzy, bo po tych kłótniach, kiedy matka wychodziła z pokoju i zamykała za sobą drzwi, ja też beczałem, czułem się odrzucony i niekochany. Rycerz do mnie nie przychodził, a ona nie wracała z przeprosinami.

Nienawidziłem ich obojga. W podstawówce miałem fantazję, w której biję mojego ojca, tłukę go krzesłem tak długo, aż umiera.

Albo było tak, że ojciec zgadzał się na to, jak traktowała mnie matka, bo razem to uzgodnili, albo pozwalał na to, bo wcale go nie obchodziłem. Prawda jednak pewnie leży pośrodku – nie zgadzał się z matką, było mu mnie szkoda, ale nie miał odwagi, żeby się jej postawić. Żeby powiedzieć: „Jak ty traktujesz moje dzieci? Nie będziesz robić z nimi, co ci się żywnie podoba. Ja też chcę mieć wpływ na wychowanie!”. Rodzice nigdy nie przeprowadzili takiej rozmowy. Dzisiaj zapytałem ojca, dlaczego nigdy się za mną nie wstawił. Odpowiedział, że dla niego ważniejsza jest relacja z moją matką niż ze mną.

Jeśli pantoflarz to facet, który boi się swojej kobiety, to mój ojciec jest klasycznym pantoflem.

14.43

Ślub o siedemnastej, a matka już w szale. Ojciec udaje, że czyta gazetę, a ona biega po domu i drze się na wszystkich jak bosman w czasie sztormu.

– Za pół godziny wyjeżdżamy! Na swój ślub też się spóźnicie? Dlaczego wstaliście tak późno? Dlaczego zostawiacie wszystko na ostatnią chwilę? Dlaczego wczoraj nie wyprasowaliście koszul? Teraz będziesz ją prasować?! Zwariowałeś?

Gdybyśmy wyjeżdżali bez matki, nikt nie zauważyłby ani małego spóźnienia, ani mojego starego garnituru. Usiedlibyśmy do stołu uśmiechnięci i zadowoleni.

A skończy się tak, że przyjedziemy za pięć piąta czyści, schludni, wyprasowani, wściekli.

NIEDZIELA 15 GRUDNIA, 02.51

Wesele nie jest po to, żeby mieć dobry humor. Na weselu trzeba się weselić. Nienawidzę tańczyć. Matka wie o tym doskonale, ale męczyła mnie po każdej przerwie na ciepłe danie:

– Dlaczego nie zapraszasz Elizy do tańca? Idźcie sobie potańczyć!

Muzyka była straszna. Tańczyli do niej tylko staruszkowie i dzieci, ale one tańczyły też wtedy, kiedy nie grała żadna muzyka. Nawet najbardziej ironiczne nastolatki wstydziły się wyjść na parkiet.

– Co z tego, że tobie się nie podoba? Eliza chce się bawić!

Tłumaczę, że Eliza nie lubi tańczyć. Próbowała kilka razy i nie znalazła w tym przyjemności. Poza tym ma kontuzję kolana i choćby chciała, nie powinna.

– A co ma ci powiedzieć? Jasne, że lubi. Widzę, że chce, tylko przez ciebie nie może.

Oto cała matka: „Fakty przeczą mojej woli? Tym gorzej dla faktów!”. Albo spróbuje wmówić mi, że nie wiem, czego chcę, albo że to, czego chcę, jest nieistotne. Może się wydawać, że w spotkaniach rodzinnych chodzi o dobrą zabawę, ciepłą atmosferę, dużo śmiechu i wymianę anegdot, ale to błąd. Na weselu mamy przede wszystkim obowiązek zachowywać się jak na weselu.

Ojciec podpił i chociaż sam nie umie tańczyć, poczuł, że wypada mu ładnie się bawić i dać synowi przykład, skoro sam z siebie nie wie, co wypada. Matka też nie lubi tańczyć, nawet po pijaku, porwał więc do tańca Elizę.

Matka była zachwycona.

– Patrz, jak Eliza ładnie tańczy! Ty nawet jej nie poprosiłeś, a teraz widzisz, jak bardzo chciała, jak musiała na ciebie czekać. Jak ty traktujesz własną dziewczynę, że twój ojciec musi cię wyręczać? Nie wstyd ci?

Wstydu to dopiero się najadłem, mamusiu, jak usłyszałem, co potem powiedziałaś Elizie.

Po tym żenującym tańcowaniu matka wzięła ją na stronę, żeby poważnie porozmawiać:

– Kochanie, powiedz, jak sobie wyobrażasz wasze życie za kilka lat?

Chciała doradzić jej, jak mnie namówić, żebym rzucił fortepian, poszedł na prawo i wziął się do biznesu. Jak mnie zapędzić do kariery. Mówiła jej tak:

– Z mężczyzną to trzeba sobie wszystko wywalczyć. Jeśli ty go sobie nie urobisz, to on urobi ciebie. Zrobi z ciebie kurę domową. Ty będziesz gnuśnieć z dzieciakiem, a on pójdzie grać po barach i przepijać wszystko, co zarobi. Każdy facet będzie taki, jak sobie zażyczysz, musisz to tylko na nim wymusić.

Matka opowiedziała, jak to własny ojciec nauczył ją obchodzić się z facetami. Kiedy jeszcze huśtała się na jego kolanach, ostrzegał, że nawet jeśli chłopcy maskują się ładnymi słówkami i gestami, zawsze chodzi tym świniom o jedno. Prędko przekonała się, że miał rację. Jest bardzo atrakcyjną kobietą, w młodości miała wokół siebie wianuszek napalonych adoratorów. Wśród nich mojego ojca. Nauczyła się, jak sterować mężczyznami. Zawsze była od nich sprytniejsza i to oni tańczyli, jak im zagrała. Niestety, argument urody nie zawsze działa. Na przykład nie na dzieci.

– Ale z Marcinkiem, jak był mniejszy, też dawałam sobie radę. – Pochwaliła się Elizie, jak to dzięki jej przemyślności wyrosłem na tak dobrego pianistę.

Dobrze pamiętam tę jej przemyślność. W podstawówce trenowałem w trampkarzach lokalnej drużyny. To było całe moje życie, lato czy zima, nie było dnia bez gały. Dlatego kiedy matka uznała, że powinienem poprawić oceny, zakazała mi grania na pół roku. Pół roku w tym wieku to epoka. Kiedy wróciłem, już nie było dla mnie miejsca w pierwszym składzie.

W zamian zapisała mnie do szkoły muzycznej. Kiedy powiedziałem, że chciałbym mieć pianino, pewnie pomyślała: „Ach, najlepszy menedżer w Polsce przed trzydziestką grający na pianinie... Tak, to brzmi dobrze”.

A głośno powiedziała:

– Tak, Marcinku, kupimy ci to pianino. Mamusia cię kocha.

Kiedy pianino zaczęło wymykać się spod i okazało się, że mam talent i chciałbym zostać pianistą, zmieniła zdanie:

– Masz być menedżerem grającym na pianinie, a nie pianistą grającym na giełdzie.

Wczoraj przed Elizą też udawała zatroskaną o moje dobro. Namawiała do rozsądnych kompromisów. Jak ja to dobrze znam. Ile razy musiałem słuchać o podobieństwach uprawiania muzyki i biznesu, bełkotu o partyturach biznesplanów i koncertowych negocjacjach! Według matki byłbym najszczęśliwszym w świecie pianistą jako właściciel sieci sklepów z keyboardami.

Rozmawiały prawie godzinę. Eliza broniła mnie do końca i ani razu nie dała wyprowadzić się z równowagi. Jak ona to robi?

22.49

Niestety, ja nie potrafię być tak spokojny jak Eliza.

Jak matka mogła Elizie mówić takie rzeczy? Chce urabiać na pantofla mojego ojca? OK, niech urabia, skoro mu z tym dobrze. Ale żeby spiskować przeciwko mnie? I to z moją własną dziewczyną? Podburzać przeciwko mnie najbliższą mi osobę? Myślałem, że łeb matce ukręcę.

Nie byłem tak wkurwiony od gimnazjum, kiedy nie chciała puścić mnie do liceum muzycznego. Wtedy chodziło o to samo. Miałem wybić sobie z głowy muzykowanie i iść do porządnego ogólniaka. Dokładnie to pamiętam. Wziąłem pilot od telewizora i jeb o ścianę. W drobny mak! Waliłem pięścią w stół i w ściany. (Do dziś w drzwiach kuchni jest wgniecenie).

Podetknąłem jej pismo pod nos i wrzeszczałem:

– Masz to w tej chwili podpisać, twój płacz nic mnie nie obchodzi! Podpisz, bo rozpierdolę telewizor, szyby ci powybijam, zniszczę całe to twoje wychuchane mieszkanko!

Ojcu zagroziłem, że jeśli jeszcze raz mnie dotknie, to mu przyjebię. Krzesłem. Nazwał mnie wariatem, powiedział, że nie chce mieć z tą sprawą nic wspólnego. Nie wiedział, co zrobić, więc nie zrobił nic. Wyszedł.

Byłem nabuzowany jak na kokainie. Wydzierałem się, wyzywałem ją jak najgorszą szmatę. Że jest kurwą, że ma wypierdalać, że coś rozpierdolę. Naprawdę używałem takiego języka, choć to chyba nie do końca autentyczne. Poza domem tak się nie wyrażam. To taktyka, której nauczyłem się od niej. Ona nie uznaje racjonalnej dyskusji. Wygrać mogę, tylko przejmując jej reguły gry. Gry w konfrontację mocy. W to samo grają zwierzęta. Jeśli twój przeciwnik może się spodziewać, że zareagujesz agresją na jego agresję, zastanowi się dwa razy, zanim zaatakuje. Za każdym razem muszę jej pokazać, że mogę być takim samym furiatem jak ona, tyle że ja nie mam nic do stracenia.

Wtedy ona płacze, próbuje wzbudzić litość. Przechodzi do strategii ofiary. Mówi, że zawsze chciała dla mnie dobrze, że tylko ona się o mnie troszczy, a w zamian dostaje same oskarżenia.

A ja, kiedy słyszę, jak próbuje wzbudzić we mnie wyrzuty sumienia, podpalam się jeszcze bardziej, jeszcze mocniej chcę ją skrzywdzić. Jej płacz daje mi sadystyczną satysfakcję. Patrzę, jak chowa się pod kołdrą, i myślę: „Zobacz! Tak to jest być ofiarą. Możesz sobie krzyczeć, jęczeć, że umrzesz na zawał, co tylko chcesz. Ja tu będę stał i cię miażdżył. Nic mnie nie obchodzi, co czujesz”.

W gimnazjum takich kłótni było mnóstwo. Ta ciągła walka była niszcząca i dla niej, i dla mnie, ale moja taktyka okazała się skuteczna. Matka podpisała wtedy papiery i poszedłem do muzyka.

Dzisiaj jednak już nic od niej nie zależy. Zostanę na akademii muzycznej, czy to jej się podoba, czy nie. Rano ostrzegłem ją tylko, żeby nigdy nie ważyła się stawać pomiędzy mną a Elizą. Bez podnoszenia głosu, na zimno. Mieliśmy zostać z Elizą do jutra, ale wyszliśmy bez śniadania.

Nareszcie wróciłem do domu.

WTOREK 17 GRUDNIA, 22.44

Od dwóch dni Eliza w kółko obiecuje, że nigdy nie będzie mnie urabiać. Mówi, że z natury jestem antypantoflarzem, bo nawet gdyby usiłowała podporządkować mnie na pantoflarskiej zasadzie, zareagowałbym spontaniczną agresją i sprzeciwem.

Ma rację. Gdyby kobieta chciała mnie sobie podporządkować, przyjmując pozycję ofiary i wmawiając mi wyrzuty sumienia, intuicyjnie wyczułbym blef. Za dużo się napatrzyłem na takie gierki, żeby dać się nabrać.

Łatwiej daję się zmanipulować mężczyźnie. Dzisiaj zapukał do nas sąsiad. Gdyby walił mi pięścią w drzwi i od progu darł ryja, że za głośno gram na fortepianie, wiedziałbym, co zrobić. Powiedziałbym: „A co, kurwa? To moje mieszkanie i jak chcę napierdalać Szostakowicza, to będę napierdalał. Nie podoba się, to włącz se pan radio”.

Tyle że sąsiad nie walił w drzwi i nie przyszedł z ryjem, tylko z ciastem i zaprosił na kawę. A przy okazji delikatnie poprosił, czyby nie można tego Szostakowicza grać nieco rzadziej, bo mu dziecko płacze. Nie wiedziałem, jak się zachować. Mówię: – Przepraszam, tak, oczywiście, jak pan sobie życzy, przepraszam. – Chociaż dobrze wiem, że nie mogę grać rzadziej, bo za dwa dni mam koncert. Facet zupełnie mnie zaskoczył. Nie jestem przyzwyczajony do grzecznej dyskusji. W domu zawsze była wojna. Albo ktoś mnie zmiażdżył, albo ja jego zmiażdżyłem.

Jak ktoś mnie tak podejdzie, wychodzi ze mnie kołtun. Mam chorobliwą potrzebę unikania konfliktów. O to chodziło mojej matce. Nie obrażaj innych. Blokuj swoje skłonności. Nie wychylaj się. Uważaj, ulica patrzy! Kiedy rodzi się konflikt, moją pierwszą myślą jest: „To moja wina”. Drugą: „Muszę ustąpić”.

Tylko w najbardziej otwartych sporach odzywa się to moje naturalne antypantoflarstwo i myśl, żeby nie ustępować za żadną cenę.

ŚRODA 18 GRUDNIA, 19.44

Nigdy nie będę jak mój ojciec. Przebywanie z matką zaszczepiło we mnie naturalny wykrywacz kobiet w jej typie. Jak widzę dziewczynę podobną do matki, roszczeniową, impulsywną manipulatorkę, jestem wobec niej uprzedzony, złośliwy, agresywny, choćby nie wiem, jak była dla mnie miła. Ale zwykle nie jest. Ona wyczuwa, co o niej myślę. Nigdy z taką bym się nie związał.

Chociaż Marlena, moja eks, była trochę histeryczna. Trochę niezrównoważona, trochę wybuchowa. W związku z nią rzeczywiście było pole do takiego trochę pantoflarstwa.

Myślę jednak, że naszą relację trzeba by od innej strony ująć. Eliza mówi, że to, co mogło u mnie wyglądać na pantoflarstwo, było taką patologiczną ofiarnością, wywołaną raczej kopiowaniem postawy mojego ojca niż strachem przed kobietą.

Pamiętam, że kiedy byłem z Marleną, koledzy z liceum mieli klasyczne zarzuty: „Olałeś kumpli, zawiesiłeś się z laską. Ale z ciebie pantofel”. A to nie tak. Po prostu zawsze zacieśniałem więź ze swoją dziewczyną. To była dla mnie najbliższa osoba i spędzanie z nią czasu sprawiało mi przyjemność.

OK, trzeba przyznać, że z Marleną nie zawsze było przyjemnie.

Na pierwszym roku studiów wypalałem dwie paczki dziennie, czyli jednego papierosa na pół godziny. Nawet w nocy budziłem się po dwa razy, żeby zapalić, ale kiedy ona wpadała do mnie na weekend, nie paliłem ani jednego. Jak tylko poczuła dym papierosowy, dostawała szału. Waliła pięściami w różne przedmioty i tak dalej. Bardzo to ją denerwowało. Nie paliłem ani przy niej, ani na balkonie, ani w drodze do sklepu, ani jednego. Po sześciu godzinach już jej nie słuchałem, myślałem tylko o papierosie. Po dwunastu miałem mdłości. A po czterdziestu, kiedy już wyszła, tak cieszyłem się papierosem, że już wcale się na nią nie gniewałem.

Zresztą długo w ogóle nie miałem o to do niej pretensji. To sobie wyrzucałem, że palę, chociaż to ją rani, że nie jestem zdolny rzucić dla niej fajek. To byłby taki rycerski akt.

Ale przecież ja nienawidzę rycerskich postaw! Nie dlatego, że gorąco popieram równouprawnienie. Ja nie lubię rycerskich facetów.

Nie chcę też przesadzić. Jestem przywiązany do pewnych postaw rycerskich, ale nie lubię sytuacji, w której kobieta ich oczekuje. Oczekuje, że coś dla niej poświęcę. Że coś za nią podźwignę. Fajnie jest mieć przestrzeń, żeby coś takiego zrobić i zamanifestować ciepłe uczucia, ale jeśli ona kazałaby mi się poświęcić, powiedziałbym jej: „O nie! Nieś to sama. Zaraz dorzucę ci moje ciężary. Jesteś zbudowana tak jak ja. Poćwicz. Przyda ci się”.

Rycerskość jest bardzo patriarchalna. Tu się zgadzamy z Elizą. Rycerz de facto mówi swojej księżniczce: „Jesteś czymś między człowiekiem a zwierzęciem. Naturą popędliwą, z rozumem w zalążku. Ja, jako mężczyzna, mam pełną racjonalność i potrafię panować nad emocjami, ale od ciebie nie można tego wymagać”. Nie ma nic bardziej pogardliwego wobec kobiet niż rycerskość.

CZWARTEK 19 GRUDNIA, 11.03

Właśnie zadzwoniła moja matka. Postanowiła, że Wigilię spędzimy osobno. Z płaczem przyznała, że dobrze wie, jaka jest zła, ale nie potrafi tego zmienić. Wie też, jaki ja jestem, i byłoby lepiej dla nas obojga, gdybyśmy trzymali się od siebie z daleka.

Szantaż emocjonalny, jak zawsze. Chce mnie rozczulić, żebym znowu jej przebaczył. Nie ma mowy.

Ale niech jej będzie, pojadę do niej na tę cholerną Wigilię.