BRANDY ENGLER DAVID RENSIN

MĘŻCZYZNA NA KOZETCE

Czego pragnie, co czuje, kogo się boi?

Przełożyła Ewa Kleszcz

PWN

Copyright © for the Polish edition by Dom Wydawniczy PWN Sp. z o.o., 2013

Grupa Wydawnicza PWN

ul. Gottlieba Daimlera 2

02-460 Warszawa

tel. 22 695 45 55

www.dwpwn.pl

Wydanie pierwsze, 2013

Redaktor prowadzący: Marcin Kicki

Tłumaczenie: Ewa Kleszcz

Redakcja: Katarzyna Juszyńska

Korekta: Olga Gorczyca-Popławska, Joanna Morawska

Konsultacja merytoryczna: dr Marta Rawińska

Layout: Ewa Modlińska

Skład i łamanie: Justyna Cwalina, Ewa Modlińska

Projekt okładki: Maciej Szymanowicz

Zdjęcie na okładce: bennice/shutterstock

Tytuł oryginału: The Men on My Couch. True Stories of Sex, Love and Psychotherapy

Copyright: © Dr. Brandy Dunn and Rensin, Inc., 2012

ISBN 978-83-7705-394-2

Wszelkie prawa zastrzeżone. Niniejsza publikacja ani jej żadna część nie może być kopiowana, zwielokrotniana i rozpowszechniana w jakikolwiek sposób bez pisemnej zgody wydawcy.

Książka, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując jej część, rób to jedynie na użytek osobisty.

Szanujmy cudzą własność i prawo.

Więcej na www.legalnakultura.pl

Polska Izba Książki

Konwersja:

Spis treści

WSTĘP

DAVID

RAMI

ALEX

PAUL

CHARLES

TERAPIA GRUPOWA: EUFORIA

Z DZIENNIKA TERAPEUTKI: Czego pragną mężczyźni? Dwie rozmowy z Michaelem

TERAPIA GRUPOWA: GNIEW

CASEY

MARK

BILL

REZULTATEM JEST NADZIEJA. Sesja końcowa

POSTSCRIPTUM

PODZIĘKOWANIA

PRZYPISY

Imiona pacjentów oraz wszystkie informacje, które mogłyby przyczynić się do ich zidentyfikowania, zostały zmienione, aby uszanować ich prawo do poufności. Wszystkie dialogi i wydarzenia są oparte na rzeczywistych rozmowach i doświadczeniach, chociaż często stanowią połączenie kilku przypadków. Zmieniłam również imiona moich przyjaciół i sympatii.

ALEX

– POZNAŁAM TEGO ROSJANINA W ZACISZNYM BARZE w piwnicy w Chelsea. Siedzieliśmy w kącie, w pobliżu kominka, pogrążeni w rozmowie na temat wolności słowa na Ukrainie, którą to kwestią właśnie się zajmowałam. Powiedział, że jest dyplomatą, ale pomyślałam, że równie dobrze może być tajnym agentem.

Tak wyglądała moja pierwsza rozmowa z Katką, dziewczyną Alexa – pacjenta, którym zajmowałam się od dwóch miesięcy. Była pisarką i pracowała jako wolny strzelec. Niedawno przyjechała z Czech. Miała wyraźne kości policzkowe i oczy w kształcie migdałów, które podkreślała ciemnym eyelinerem, wychodząc poza kąciki, co przydawało jej twarzy egzotyki. Katka z zachwytem opowiadała o niedawnym spotkaniu, nie zapominając o kwiecistych szczegółach.

– Jego ciemne, intensywne oczy przyciągnęły mnie – kontynuowała z lekkim akcentem, ale bez przerw czy wahania. – To było tak, jakby próbował, sama nie wiem, odnaleźć mnie za słowami, podczas gdy zadawałam mu pytania. Nie mogłam uwierzyć, że rzeczywiście siedzimy tam razem, i zastanawiałam się, czy on widzi, że drżę z podniecenia. Ale chyba musiał to dostrzec, bo nagle powoli obrysował opuszką kontur moich warg, po czym przerwał potok pytań, delikatnie wsuwając mi palec do ust. Opuściliśmy bar i poszliśmy do jego pokoju hotelowego w Soho Grande. Ja byłam… Chciałam, żeby mnie posiadł… Natychmiast. A jednak kazał mi czekać. Jego głos był cichy, powolny i stanowczy, gdy zażądał, bym usiadła na łóżku i rozpięła bluzkę. Zrobiłam to, podczas gdy on obserwował mnie z drugiego końca pokoju, kiwając głową z aprobatą na widok moich nagich piersi. Dalej się rozbierałam, a on wychwalał kształty mego ciała. W końcu zbliżył się i kiedy uniosłam spódnicę, by odsłonić uda, ściągnął mi majtki aż do kolan. Przyłożył usta do mojego ucha i wyszeptał: „Grzeczna dziewczynka”. Usłyszałam, jak rozpina pasek. Poczułam, jak ściąga mi majtki do samych kostek, i odrzuciłam je stopą. Bluzka wciąż zwisała mi z ramion, kiedy złapał mnie za włosy, spojrzał w oczy i wszedł we mnie, mocno i niespiesznie… Czy teraz pani rozumie, dlaczego nie chcę się pieprzyć z moim chłopakiem? – zapytała cicho.

O, tak. Rozumiałam.

Katka zahipnotyzowała mnie swoją porywającą opowieścią. Nie, żebym mogła rozkoszować się miłymi wspomnieniami razem z nią. Przeczekałam uderzenie gorąca i odzyskałam terapeutyczny dystans. Byłam skonsternowana tym ponętnym opisem wydarzeń również z całkowicie innego powodu. Katka w niczym nie przypominała kobiety, na spotkanie z którą przygotowywał mnie Alex. Według niego jego dziewczyna była aseksualna jak babcine majty. Po trzech latach związku zgłosił się do mnie zaniepokojony tym, że Katka zaczęła mieć awersję do seksu. Chciał ponownie rozbudzić jej potrzeby seksualne i uchronić ich związek przed przeistoczeniem się w jeden z tych zadowalających, lecz pozbawionych seksu układów, o jakich można przeczytać w czasopismach dla kobiet.

Po kilku sesjach sam na sam Alex nie mógł się doczekać, by zasugerować spotkanie z Katką. Nie podejrzewał, że jest zdradzany. Zaobserwowałam wyraźny, głęboki rozdźwięk między jego percepcją a rzeczywistością. Pomyślałam, że byłam naiwna, dając się przekonać do jego wersji, a jednocześnie czułam żal do Katki, jakbym ja również została zdradzona.

Ta dziewczyna przypomniała mi, że terapeuta nie może dać się wciągnąć całkowicie w opowieść pacjenta, zakładając, że to cała prawda.

Staram się nie osądzać pacjentów, ale jeszcze zanim poznałam Katkę, martwiłam się, że biedny Alex nie jest zbyt seksownym partnerem. Był naukowcem i prowadził badania w firmie farmaceutycznej. W tych swoich praktycznych spodniach khaki, koszulach z przypinanym kołnierzykiem i okularach w cienkich oprawkach wydawał się dziwnym stworzeniem. Wyobrażałam sobie, że jego poczucie bezpieczeństwa opiera się na konkretnych zasadach, pomiarach, liczbach i wykazach.

Kiedy zjawił się u mnie po raz pierwszy, by porozmawiać o Katce, był spięty. Bez powodzenia starał się wyglądać na spokojnego. Nieustannie poprawiał okulary i przesuwał palcami po zagnieceniu na nogawce. Jego stopa tak się trzęsła, że aby to powstrzymać, założył nogę na kolano. A jednocześnie niecierpliwie czekał na moje słowa – z notesem i długopisem, niczym gorliwy student.

Zawsze instynktownie miałam ochotę dopingować i chronić pacjentów takich jak on. Był przeintelektualizowanym, pedantycznym facetem, pewnym swojej tajemnej wiedzy. Klasyczny neurotyk. Mimo to wcale nie należał do osób powściągliwych i wyniosłych. Okazało się, że jest ujmujący i chce zadowalać innych. Może i wiedział dużo o wielu rzeczach, ale wciąż pozostawał niewinny i szczery, jeśli chodzi o związki.

Powiedział, że zadzwonił do mnie, bo sprawdził, iż moja specjalizacja to niski popęd seksualny u kobiet. To prawda, przytaknęłam i poinformowałam go, że spadek libido stanowi najczęstszy problem, jeśli chodzi o sferę seksualną kobiet, z którym – jak na ironię – rzadko udają się do lekarza. Kobiety bardziej niż mężczyźni są skłonne do tego, by zgłosić się na terapię z powodu depresji czy lęku, żałoby czy konfliktów małżeńskich, lecz w przypadku popędu seksualnego zazwyczaj zakładają, że jego zanik to coś normalnego.

Gdy poznałam Katkę, nie mogłam uwierzyć, że tych dwoje się ze sobą spotyka, nie mówiąc już o pasowaniu do siebie. Tak wiele ich różniło. A jednak byli ze sobą od trzech lat. Katka lubiła pisać o polityce i pragnęła uznania. Powiedziała, że pociąga ją stałość Alexa i szanuje jego intelekt. Ogrom jego wiedzy imponował jej i ją inspirował. On twardo stąpał po ziemi, ona była ambitna. On wolał strukturę i rutynę, ona nie mogła usiedzieć w miejscu.

Alex i Katka dzielili mieszkanie z jedną sypialnią w kamienicy na Upper West Side. Wcześniej ona mieszkała w Queens z innymi imigrantami z Europy Wschodniej. Przyznała, że był to niepewny czas, pełen zwątpienia w siebie i nadziei. U boku Alexa postrzegała siebie jako część typowej młodej pary intelektualistów oficjalnie zintegrowanych z nowojorską kulturą. Mieli interesujących przyjaciół, uwielbiali literaturę, poezję i politykę, a każdego ranka czytali wspólnie „New York Timesa”, popijając kawę i jedząc bajgle.

Zastanawiałam się, ile z pociągu Katki do Alexa opierało się na jej potrzebach z okresu, gdy się poznali. Mimo że do pewnego stopnia jest to prawda na temat wszystkich związków, w tym przypadku wierzyłam, że choć przeprowadzka do Nowego Jorku odzwierciedlała jej zamiłowanie do przygód i nowości, jednocześnie potrzebowała też poczucia bezpieczeństwa w innych sferach życia, tak by móc odważnie eksplorować nieznany świat. Alex zapewniał jej to bezpieczeństwo, a ponieważ od tamtego momentu zdążyła się przystosować, znudziła się nim i teraz chciała zaznać nowych wrażeń. Alex stanowił dogodne rozwiązanie na jakiś czas, nie można jednak budować więzi na tymczasowych motywacjach, chyba że związek się rozwija, a partnerzy odkrywają coraz to więcej wspólnych cech.

Kiedy Alex zasugerował, żebym spotkała się z Katką, poprosił o wspólną sesję. Powiedziałam, że najpierw chciałabym się zobaczyć z jego dziewczyną sam na sam. Często tak robię. To najlepszy sposób, by druga strona bez skrępowania mogła opowiedzieć swoją wersję historii. I poznałam ją. Z szokującymi szczegółami. A teraz, ze względu na zasadę poufności między lekarzem a pacjentem, musiałam dźwigać ciężar jej sekretnego życia i trzymać go w ukryciu – tak jak robiła to ona. Gdy patrzyłam Alexowi w oczy, czułam się współwinna zdrady.

Spotkałam się z Katką raz jeszcze, by ocenić jej zaangażowanie w związek.

– Tak, chcę z nim zostać – powiedziała. – Ale szczerze mówiąc, aż tak mnie nie pociąga. Chcę, żeby to się udało, bo wiem, że znalazłam dobrego faceta. Mogę mu ufać, traktuje mnie dobrze. Czasami jednak ten związek bardziej przypomina relacje między rodzeństwem albo przyjaciółmi. Podejrzewam, że tak się dzieje we wszystkich związkach – westchnęła.

Prawdziwy cynizm przebił się przez żywiołową bezczelność. Obserwowanie, jak ludzie z ponurą rezygnacją przygotowują się do zaakceptowania czegoś, co ich zdaniem stanowi smutny, lecz nieodłączny element życia, było całkiem interesujące.

– A co, jeśli już nic więcej cię nie czeka? – zachęciłam ją. Miałam zamiar sprzymierzyć się z jej pesymizmem i bardziej ją podjudzić. – Co, jeśli spadek libido to po prostu naturalna część związku?

– Boże, jakie to nudne – zareagowała, odrzucając włosy i przewracając oczami. – Tak, czuję się zadowolona i bezpieczna, ale brakuje ognia. Ja potrzebuję ognia. Nie mogę tak żyć na wieki!

To wielki dylemat monogamii. Katka nie chciała dokonywać wyboru między bezpieczeństwem a namiętnością. Myśl o życiu bez paraliżującego strachu skłania wiele osób do kompromisu i rezygnacji z namiętności lub poszukiwania jej poza związkiem, by zaspokoić własne potrzeby. Jednak może to fałszywy wybór?

Zaledwie kilka lat wcześniej napisałam rozprawę właśnie na temat niskiego kobiecego libido. Przeglądając związane z tematem badania, odkryłam, że zanikający popęd seksualny jest uważany za epidemię wśród kobiet. Jeszcze bardziej zaskoczyło mnie, że to jeden z niewielu problemów seksualnych, dla których brakuje efektywnej terapii. W tamtym czasie ta kwestia nie zaprzątała mi głowy. Właściwie to ledwie potrafiłam zidentyfikować się z tym, co studiowałam. Ożywiała mnie euforia nowego romansu z Ramim. Ten rzekomo nieunikniony koniec popędu seksualnego, o którym słyszałam, byłby dla mnie jednoznaczny z utratą duszy. Nie umiałam zaakceptować tego, że pełnym namiętności związkom pisane jest wypalenie oraz że jeśli liczę na długoterminową relację, będę musiała wymienić pasję na bezpieczeństwo. Dlaczego nie istniało efektywne leczenie? Czy była to po prostu przegrana sprawa, czy, co gorsza, coś naturalnego? Naprawdę mnie to zaciekawiło. Być może mogłam się czegoś nauczyć, obserwując własny poziom libido.

Postanowiłam zacząć z nastawieniem, że jest coś, co mogę zrobić, aby podtrzymać pożądanie we własnym związku. Obiecałam sobie, że nie stanę się kolejną bierną ofiarą dychotomii: bezpieczeństwo kontra ogień. Że przejmę nad tym kontrolę, stanę się odpowiedzialna za utrzymanie tego płomienia.

Na wycieczkę do Maroka zabrałam ze sobą stertę skserowanych artykułów i rozdziałów książek na temat kobiecego popędu płciowego – napisanych głównie przez mężczyzn, jak zauważyłam – i większość czytałam na głos, gdy z Ramim jechaliśmy z Fezu do Marrakeszu.

Byliśmy u szczytu naszej miłości. Wszystko wydawało się cudownie irracjonalne. Kochałam go żarliwie, a jednocześnie czułam wiele obaw co do przyszłości tej relacji. Nie chciałam, żeby to się skończyło. Pamiętam, jak siedziałam obok niego w samochodzie, po prostu wpatrując się w kształt jego ust i tę małą szparę między jedynkami, zatracona w jego pięknie, podczas gdy coś do mnie mówił. Nie mogłam przestać go dotykać – jego oliwkowej skóry, gęstych ciemnych włosów. Pieściłam go, przyciskając dłonie do ukochanego ciała, jakbym chciała poczuć coś pod jego skórą, jakbym wciąż nie znajdowała się wystarczająco blisko. Chciałam dostać się do wnętrza jego umysłu, zbadać i zająć każdą jego część. Chciałam żyć we wszystkich jego wspomnieniach, kraść je i umieszczać w nich siebie. Chciałam cofnąć się do czasów, gdy był małym chłopcem, mieszkać w jego wiosce, wraz z nim umierać z głodu i spać obok niego w jednym pomieszczeniu obozu dla uchodźców, który stał się jego domem.

W tamtym czasie spotykaliśmy się dopiero od pięciu miesięcy, a ja byłam na ostatnim roku studiów doktoranckich. Chociaż zazwyczaj bardzo skupiałam się na zajęciach, nagle z trudem utrzymywałam koncentrację, bo nie mogłam przestać śnić na jawie o Ramim. Przypominałam sobie, w jaki sposób kochał się ze mną poprzedniej nocy, albo wyobrażałam, co wydarzy się wieczorem. Kiedy seks jest tak dobry, może odciągać uwagę człowieka od wszystkiego innego.

Częstotliwość moich fantazji o Ramim tylko zwiększała mój popęd seksualny i zdałam sobie sprawę, że jest to coś, czego nie mogę kontrolować. Oczywiście te erotyczne marzenia pojawiały się w sposób naturalny dla kogoś ogarniętego nową miłością, ale zastanawiałam się, czy również później będę mogła wybierać je w każdej chwili, na życzenie. Czy będę umiała wedle woli erotyzować swój świat? Kiedy mówiłam Ramiemu: „Jesteś taki piękny”, on odpowiadał: „Nie, to twoje oczy widzą mnie pięknym”. Może miał rację. Percepcją da się manipulować. Czy sama mogłam stać się źródłem seksualnej inspiracji, a nie tylko reagować na czyny Ramiego? Mężczyźni robią to cały czas, pomyślałam, więc dlaczego nie kobiety?

Postanowiłam prześledzić swoje umiejętności w tej dziedzinie, zamieniając związek w swego rodzaju laboratorium – i udało się. Ale zauważyłam też przeszkody na drodze realizacji tej strategii: negatywne myśli i obrazy, emocjonalne śmieci, potrafiły blokować moją zdolność utrzymywania nasyconego erotyzmem spojrzenia na naszą relację.

Pamiętam, że podczas jazdy czytałam artykuł o fenomenie, który badacze nazwali „paradoksem seksualnej bliskości”. Naukowcy odkryli, że stosowane w terapii małżeńskiej strategie, zaprojektowane w taki sposób, by zwiększyć emocjonalną intymność między dwojgiem ludzi, były skorelowane z zanikiem popędu seksualnego. Według innych badań techniki używane w terapii par w celu poprawienia zdolności komunikacyjnych i ogólnej jakości związku wiązały się niekiedy z narastaniem problemów seksualnych. Co takiego? Badacze odkryli, że związki, w których efektywność komunikacji jest duża, a także te „bezpieczne i wygodne” cechowały się najniższym poziomem namiętności. Z kolei czynnikami odpowiedzialnymi za zwiększenie libido były: odległość, nowość, niebezpieczeństwo i różnice w poziomie władzy.

To nie brzmiało jak dobra wiadomość dla par z długim stażem.

Nigdy nie brałam żadnego badania, ani nawet serii badań, zbyt poważnie, bo kiedy czyta się tak wiele artykułów, ostatecznie człowiek zauważa, że rezultaty są sprzeczne i nawzajem się unieważniają. Nie mogłam jednak przestać rozważać tej koncepcji w kontekście Katki i Alexa. Tworzyli ten wygodny, egalitarny rodzaj związku wyglądający na taki, który powinien działać. A jednak Katka potrzebowała czegoś więcej. Czy to pragnienie nowej przygody doprowadziło ją do romansu? Chciałam się dowiedzieć, czego naprawdę szuka. Jakie są wszelkie możliwe składniki tej wątłej mikstury, którą nazywamy popędem seksualnym.

– Opowiedz mi o seksie z Alexem – poprosiłam Katkę.

– Na początku była między nami chemia, ale teraz zniknęła, jest bardzo, bardzo przyćmiona. – Zilustrowała to, zbliżając palec wskazujący do kciuka. Opisała Alexa jako „czułego i delikatnego” i powiedziała, że miłość uprawiali „głównie w pozycji misjonarskiej”, co przez długi czas jej nie przeszkadzało, bo czuła się kochana. – Całował mnie głęboko, patrzył mi w oczy, przytulał. Jego ciepło zapewniało mi poczucie bezpieczeństwa, to było bardzo satysfakcjonujące. – Zmarszczyła brwi.

– Ale?

– Ale z czasem zaczęło to wyglądać tak, że on potrzebował seksu bardziej niż ja. Mnie wystarczyłoby robienie tego raz na tydzień, ale on chciał się kochać co wieczór. Byłam zmęczona po całym dniu pracy i marzyłam, by wcześniej położyć się spać, ale on domagał się seksu.

– Jak się z tym czułaś?

– Szczerze mówiąc, zirytowana. Po prostu zgadzałam się, żeby mieć to z głowy. Początkowo nie było to dla mnie nic wielkiego, w końcu jednak zaczęłam stawiać opór. A on wciąż próbował, co jeszcze bardziej mnie odrzucało. Teraz po prostu całkowicie straciłam zainteresowanie.

– A zatem zgadzałaś się na seks, kiedy nie chciałaś go uprawiać, przez co akt miłości zamienił się w obowiązek.

– Wierzę, że trzeba uszczęśliwiać mężczyznę, by nie zdradzał – wybuchła.

– Czy naprawdę sądzisz, że sprawiasz Alexowi radość, kochając się z nim, chociaż nie masz na to ochoty?

– Oczywiście. Przecież on nie ma o tym pojęcia. Mam swoje fantazje. Robię małe przedstawienie. Trochę jęczę, nieco się wiję i jeśli trzeba, udaję orgazm. Nikomu nie dzieje się krzywda.

Dla Katki było to zupełnie logiczne, ale ja rozpoznałam w tym pierwszy etap typowego wzorca zachowań, w wyniku którego pary pogrążają się w seksualnej pustce. Kiedy namiętność zmienia się w seks z obowiązku, wtedy akt miłosny staje się katorgą, zadaniem, punktem na liście spraw do załatwienia. W najlepszym wypadku człowiek czuje się zobojętniały, w najgorszym – pełen urazy. Gdzie znika naturalna radość z seksu?

W rozmowie ze mną Katka używała nieco protekcjonalnego tonu. Przemawiała z pewnością siebie sugerującą, że dopuszcza mnie do jakiejś pradawnej wschodnioeuropejskiej wiedzy na temat mężczyzn. Nie zdawała sobie jednak sprawy z tego, że mężczyźni często są boleśnie świadomi braku prawdziwego zaangażowania kobiet w łóżku. Alex opisał ostatni rok seksu z Katką jako „bezduszny”. Powiedział, że jej pocałunki były zdawkowe i niecierpliwe, dotyk sztywny i mechaniczny, a oczy puste. Po domu chodziła zaniedbana, choć do pracy ubierała się seksownie. Pomimo „przedstawień” Katki cała jej emocjonalna obecność wyparowała. Alex zareagował, próbując jeszcze bardziej ją zadowolić. Jednak im mocniej się starał, tym bardziej traciła zainteresowanie, a to pogłębiało jego poczucie odrzucenia. Rozpaczliwie szukał jakichkolwiek oznak ciepła, a ona odbierała to jako desperację. Ponieważ wyczuwał jej zobojętniałą uległość, zaczął uprawiać z nią seks w coraz większym pośpiechu, by nie być dla niej ciężarem – a tym samym zaspokajał ją jeszcze mniej. „To przypomina uprawianie seksu z manekinem – wyznał mi. – Ona wygląda idealnie i robi, co trzeba, ale tak naprawdę nie jest żywa”.

Alex złościł się z powodu utraty kontaktu z Katką, nigdy jednak nie pozwolił jej ujrzeć swojej wewnętrznej walki. Myślał, że to tylko pogorszy sytuację. W końcu, kiedy niepewność stała się nie do zniesienia, zwrócił się do mnie.

– A więc Alexowi nie dzieje się krzywda, zgadza się? – powtórzyłam Katce jej słowa. Żałowałam, iż nie mogę jej powiedzieć, że Alex wyczuwa jej sztuczność. Zamiast tego skupiłam się na niej. – A co z krzywdami, jakie ta farsa wyrządza tobie?

Uśmiechnęła się i z fałszywą skromnością odwróciła wzrok, ale nie miała na to dobrej odpowiedzi. Uderzyło mnie wtedy, że niezależnie od tego, jakie oblicze odsłania przed Alexem, z jaką umiejętnością odtwarza stosunek, jak naturalne jest jej piękno, brakuje jej prawdziwej seksualnej pewności siebie. Ona po prostu odgrywała tę rolę.

– Nie nudzi cię udawanie, że jesteś zainteresowana Alexem? – zapytałam.

– Nie nudzę się z Rosjaninem – odcięła się.

Nie zapytałam, co najbardziej jej się podoba w byciu z Rosjaninem. Do diabła, nawet ja uważałam, że ten facet jest gorący.

– Przy kim czujesz się seksowniejsza. Przy swoim chłopaku czy Rosjaninie?

– Oczywiście, że przy Rosjaninie.

– Zastanawiam się, dlaczego tak jest. Dlaczego to się zmienia w zależności od tego, z kim jesteś?

Katka nie wiedziała, a odpowiedź wcale nie jest tak oczywista, jak można by się spodziewać. Właściwie to jej namiętna schadzka z Rosjaninem potwierdziła moją opinię, że nie jest asertywna.

– Opisałaś swój kontakt seksualny z Rosjaninem. Czy masz świadomość, że twoja rola była uległa? A z Alexem jesteś bierna. Gdzie się podziała twoja siła w tych interakcjach? – W gruncie rzeczy tak naprawdę pytałam: „Gdzie jesteś? I czego ty chcesz?”.

– Ależ ja mam władzę! – upierała się Katka, zirytowana. – Taką, że pożąda mnie Rosjanin, że utrzymuję zainteresowanie Alexa.

– Opisujesz zjawiska, które potwierdzają twoją wartość, a nie siłę płynącą z ciebie – powiedziałam. – A co z twoją świadomością tego, czego ty chcesz? Czego ty potrzebujesz? Jakie są twoje pragnienia? Co ciebie podnieca?

Zamyśliła się. Siedziałam cicho, podczas gdy ona rozważała odpowiedź. Miałam nadzieję, że się otworzy, a nie zablokuje w pozycji obronnej.

– Nie wiem – przyznała w końcu.

Właśnie to miała sobie uświadomić. Nie wiedziała. Tak, wiodła prym w sztuce uwodzenia. Zdawała sobie sprawę – do pewnego stopnia – czego pragną mężczyźni, ale nie miała pojęcia, czego pragnie ona sama. Cóż, właściwie to chciała być pożądana, ale bez specjalnego wysiłku ze swej strony – i niewiele więcej. To raczej emocjonalna potrzeba i cecha typowa dla kobiet wpadających w pułapkę chronicznie obniżonego poziomu libido. Seks, który ma uprawomocnić ego, daje satysfakcję – ale jedynie chwilową. To nie trwa długo. Chciałam, żeby Katka zastanowiła się, co jeszcze, oprócz zaspokajania potrzeb swojego ego, mogłoby ją motywować seksualnie. Ale najpierw musiała sobie uświadomić, że nie wie.

– Świadomość własnych pragnień daje siłę – powiedziałam, gdy kończyłyśmy sesję. – Świadomość, że nie wiesz, czego chcesz, to dobry początek. Od tego powinnyśmy zacząć następnym razem.

Katka wydawała się poirytowana bądź skonsternowana, albo jedno i drugie. I sfrustrowana. Nie miała pojęcia, czym była ta abstrakcyjna koncepcja seksualnej motywacji. Ale ja wiedziałam, że pomyśli o naszej rozmowie. Miała bardzo krytyczny umysł. Martwiło mnie tylko, że zaślepi ją chwilowa ekscytacja i seksapil Rosjanina.

Nie zamierzałam potępiać tej dziewczyny za to, że chce się cieszyć własnym pięknem i seksualnym apetytem. Wierzcie mi, opowiadam się całkowicie za celebrowaniem obu tych aspektów kobiecości, a przy tym prawdą jest, że kobiety częściej mają ochotę na seks, kiedy czują się seksowne i pożądane. Romans Katki wynikał jednak z narcyzmu, a pragnienie bycia pożądaną blokowało jej zdolność do odnalezienia innych źródeł seksualnej motywacji. Katka wiedziała, czego chcą mężczyźni, więc dostosowywała do tego swój wygląd i cieszyła się ich uwagą. Ale wciąż była to sztuczna seksowność kobiet ulegających popularnym męskim scenariuszom. W pewnym sensie przypominało to obłudną reklamę: ona wygląda seksownie, zachowuje się uwodzicielsko, a potem, kiedy już złapie faceta, z powrotem zakłada okulary i aparat na zęby i ma nadzieję, że on nie będzie jej przeszkadzał w oglądaniu powtórek Prawa i porządku w telewizji. Dlaczego? Bo granie jest wyczerpujące i w końcu człowiek ma ochotę się zrelaksować i być sobą.

Alex ją przejrzał, ja również. Wiedział, że coś nie gra i obwiniał siebie. Ale on stanowił tylko połowę równania. Nawet przy Rosjaninie Katka nie pokazywała prawdziwej siebie. Wszyscy mamy wrodzony instynkt, który podpowiada nam, gdy coś jest nieautentyczne. Dzieci wiedzą, kiedy matki nie okazują im miłości. Moi pacjenci umieją rozpoznać, kiedy myślami jestem gdzie indziej. Mężczyźni nie zawsze bywają podnieceni w klubach ze striptizem (zgadza się: faceci zdają sobie sprawę, że to tylko przedstawienie, i byliby znacznie bardziej podnieceni, gdyby seksowna tancerka naprawdę ich pragnęła).

Bezustannie zadaję moim pacjentom pozornie proste pytanie, na które często nie umieją odpowiedzieć: „Czego naprawdę chcesz?”.

Większość nie zna odpowiedzi, a to oznacza, że muszą poświęcić sporo czasu na poprawienie kontaktu z własnym „ja”. Ostatecznie staram się ich zachęcać, by wyrażali prawdziwą miłość i szczere zaufanie: żadnych pokazów, żadnych przedstawień, żadnych mrzonek. To zadziwiające, jak wiele osób przejawia erotyczne zachowania, a jednak tłumi lub nie rozpoznaje swoich prawdziwych potrzeb. Katce brakowało poczucia naturalnego erotyzmu, bo była zbyt pochłonięta dyktowanym przez ego imperatywem bycia pożądaną. Seks może i rzeczywiście zaspokaja emocjonalne potrzeby, ale nie jest aktem wyłącznie emocjonalnym. Jest również fizyczny. Chciałam pomóc w odnalezieniu jej popędu seksualnego, bo to ważna witalna siła.

Katka nie czuła się uprawniona do przyjmowania fizycznej przyjemności i proszenia o nią. Jest to lekcja, której możemy uczyć się od mężczyzn, uwarunkowanych do takiego podejścia. W przeciwieństwie do panującego powszechnie przekonania mężczyźni, z którymi o tym rozmawiałam, cieszyli się, kiedy kobiety porzucały wyuczone seksualne scenariusze i przestawały być po prostu pasywne i receptywne. Oni lubią, gdy kobieta wie, na co ma ochotę, i o to prosi. Chcą wiedzieć, że ich partnerki mają silne poczucie własnej seksualności i czerpią radość z doświadczania jej. Kobiety muszą być świadome, kim są i czego pragną, i przestać liczyć, że to mężczyźni wykonają całą pracę i wezmą odpowiedzialność za ich satysfakcję.

Spotkałam się z Katką dwukrotnie, nie była moją stałą pacjentką. Co do Alexa, obawiałam się, że znalazł się w sytuacji prawie niemożliwej do rozwiązania. Seks z jego dziewczyną stał się rutynowy, potem niemal całkowicie przestali się kochać. Kto ponosił za to winę? Pamiętałam, co mawiała moja matka, kiedy narzekałam, że jestem znudzona: „Skarbie, jeśli się nudzisz, to znaczy, że ty jesteś nudna”.

Aby nie czuć nudy, trzeba wziąć odpowiedzialność za własną przyjemność. To samo dotyczy seksu. Obie strony muszą nad tym pracować. Kiedy jednak Alex był zdezorientowany i nie wiedział, co robić, Katka oczekiwała, że cała jej ekscytacja będzie pochodzić od mężczyzn, z którymi sypia. A w tym przypadku biedny Alex nie miał szans w konkurencji z Rosjaninem.

– Myślę, że Katka już mnie nie kocha – wyznał Alex któregoś dnia.

Coś się zmieniło od tych pierwszych sesji, kiedy czuł się na tyle bezpieczny, myśląc o ich związku, że sugerował, abym się z nią spotkała. Teraz znajdował się na skraju, spoglądając w otchłań porażki, przerażony utratą Katki. Serce mi się krajało na jego widok.

– Pozostajemy najlepszymi przyjaciółmi i jesteśmy dla siebie serdeczni, ale nie ma w tym namiętności. Kiedyś wkładała do łóżka seksowną bieliznę, teraz nosi T-shirty i bokserki. Nie robi nic, by okazać zainteresowanie, nie robi nic, by mnie uwodzić. Ona…

Przerwałam mu.

– A co ty robisz, żeby ją uwieść? – przytoczyłam mu powiedzonko mojej matki o nudzie.

– No… próbuję podarować jej orgazm. Pytam, co mogę dla niej zrobić, ale ona nie odpowiada. Tak naprawdę to jest ten sam rutynowy akt za każdym razem. Całuję ją, dotykam jej piersi, pocieram łechtaczkę, aż ma orgazm, a potem uprawiamy seks.

Alex wyznał, że kupił wiele poradników na temat tego, jak seksualnie zadowolić kobietę, ale nie potrafił zrozumieć, dlaczego im więcej technik wypróbowywał, tym mniej Katka była zainteresowana. Wzdrygnęłam się niezauważalnie na myśl o jego podejściu. Bez wątpienia większość kobiet, przy tej czy innej okazji, doświadczyła powolnej tortury monotonnego seksu.

– Widzę, że naprawdę chcesz ją zaspokoić.

– Tak, rozpaczliwie.

– I wierzysz, że sprawiasz jej przyjemność, dając jej orgazm? – miałam nadzieję, że wyłapał mój łagodny sarkazm.

– Powinna być szczęśliwa, że o nią dbam, prawda?

– Dobry seks to coś więcej niż orgazmy.

W jego oczach pojawiła się iskierka zrozumienia, ale nie do końca pojmował to, o czym mówiłam.

– Wygląda to tak, że ty masz podejście zorientowane na cel – kontynuowałam. – Chcę, żebyś wyrzucił do kosza swoją wiedzę na temat kobiecej anatomii i seksualnych technik rodem z encyklopedii. Dobry seks to nie algorytm!

Alex zaśmiał się z zażenowaniem.

– To proces! To taniec wokół seksu, obrzęd, dynamika między dwojgiem ludzi, która sprawia, że seks jest ekscytujący.

Sięgnęłam po cienki tomik poezji.

– Mam dla ciebie nową instrukcję – powiedziałam, podając mu książkę. – Skoro lubisz poezję, weź to. Wiersze miłosne Pabla Nerudy.

To była jedna z najbardziej podniecających książek, jakie kiedykolwiek czytałam. Nie powiedziałam o tym Alexowi, bo miałam nadzieję, że sam to odkryje. I być może uda mu się wziąć przykład z autora.

Chilijski poeta i działacz polityczny Pablo Neruda kochał z przekonaniem, nosił swoją wrażliwość na piersi niczym żołnierz dumny z odznaczenia i mówił o seksualnym pożądaniu w nieskromny, zwierzęcy sposób. Neruda uciekł z Chile, gdy mordowano komunistów, i napisał te wiersze podczas pobytu na wyspie Capri. Inspiracją dla nich była jego żona, Matilde. Zgadza się: żywił zwierzęce i niesłabnące pożądanie nie do kochanki czy obcej kobiety, ale do własnej żony. Myślę, że ten facet coś odkrył.

Alex wziął tomik, zerknął na okładkę i schował go do torby.

– Przyjrzyjmy się temu, co robisz teraz – zaproponowałam. – Kiedy chcesz zadowolić Katkę, nie jesteś władczy i pewny siebie. Te próby są raczej służalcze, starasz się jej przypochlebić.

Widywałam coś takiego bardzo często u moich pacjentów. Mężczyźni opanowują jakieś umiejętności, ale nie mają odwagi, aby je zręcznie wykorzystać.

– Tak – powiedział Alex po chwili – prawdopodobnie nie jest to najseksowniejsza cecha.

– Jak uwodzisz ją poza sypialnią?

– Chyba nie sądziłem, że muszę podejmować świadomy wysiłek, aby ją uwodzić. Nie chciałem, by wyglądało to tak, że staram się za bardzo.

– Za bardzo?

– Jeśli mnie kocha, to powinno dziać się naturalnie.

– To naprawdę nie działa w ten sposób, Alex. Wkładasz wysiłek w zapewnianie jej stabilności, przyjaźni i miłości. Katka jest twoją najlepszą przyjaciółką, ale o czymś zapominasz. Musisz pozostawać dla niej obiektem seksualnym.

– Czym?

– Nie przesłyszałeś się, obiektem seksualnym – oznajmiłam.

Wiem, że niektórych może odrzucać to sformułowanie, ale w sypialni jest ono konieczne. Chciałam, żeby Alex przydał sobie odrobinę erotyzmu. Wciąż wierzyłam, że mógł być dobrym kochankiem, jeśli tylko weźmie za to odpowiedzialność.

– Katka to ktoś więcej niż tylko twoja przyjaciółka – wyjaśniłam. – Ona jest twoją kochanką.

– I chcę, żeby kochała mnie takim, jaki jestem – powiedział.

– Nie o tym mówię. Ona jest twoją kochanką.

Pomyślałam o koncepcji Freuda dotyczącej tabu kazirodztwa. Kochankowie stają się tak uwikłani, tak połączeni, że zaczynają postrzegać siebie nawzajem raczej jako obiekty rodzinne niż seksualne. Jedno drugiego pozbawia erotyzmu.

Chciałam wskazać Alexowi nowy punkt odniesienia. Miałam nadzieję, że pójdzie w przeciwnym kierunku i ponownie nada związkowi erotyczny wydźwięk. I właśnie to Neruda robił tak dobrze: erotyzował swoją żonę, jak tylko się dało. Uprzedmiotawiał ją fizycznie, a jednocześnie żarliwie kochał. Najwyraźniej wpadł na to, jak zapewnić sobie w małżeństwie i bezpieczeństwo, i namiętność.

Pomyślałam, że może Alex dobrze zareaguje na ćwiczenia z wizualizacją, które zamienią jego neurotyczną rozpacz w coś pozytywnego. Nauczyłam się przy pacjentach, że nie mogę narzucać im własnych pomysłów na fantazje seksualne. Muszę pozwolić, by zaczęli w miejscu, w którym właśnie się znajdują.

– Zobaczmy, co możemy zrobić z tym, co czujesz w tej chwili. Boisz się, że ją utracisz. Jakie reakcje w ciele zauważasz na myśl o tym?

– Ucisk w żołądku.

– Czy możesz sobie wyobrazić, że przekierowujesz to uczucie niepokoju i zamieniasz je w namiętność, w intensywne pragnienie Katki?

Alex wzruszył ramionami, był niepewny. Poprosiłam, żeby zamknął oczy, i zapytałam, jakie uczucia lub fantazje się pojawiły.

– Smutek. Chciałbym móc ją zatrzymać.

– W porządku. A teraz spróbuj przydać temu erotyzmu. Użyj odrobiny fantazji.

– Mógłbym… chciałbym zatrzymać ją w mieszkaniu, żeby… nie uciekła. Żeby była tylko moja.

– Świetnie. Jak sprawisz, że nie ucieknie?

– Mogę ją związać.

– Dobrze, mów dalej.

– Zwiążę ją i zmuszę, by obiecała mi, że będzie tylko moja. Zerżnę ją tyle razy, ile będę chciał.

– Skłonisz ją, żeby cię zaspokoiła.

– Tak, będę napawał się jej ciałem. Będę ją gryzł i oznakuję ją.

Zapytałam, jak poczuł się po wykonaniu tego ćwiczenia.

– Napaliłem się – przyznał.

Dobrze. Chciałam, by wciąż wykonywał to ćwiczenie, by przekształcał wszystkie swoje lęki we wzmocnione fantazje. Podczas następnych kilku sesji trenowaliśmy to po parę minut, aż wreszcie poprosiłam, żeby spróbował tego sam. W końcu zasugerowałam zadanie domowe.

Alex zawsze był pilnym uczniem, a jego otwartość ułatwiała mi przekazywanie wiedzy. Martwiłam się jednak, że skazuję go na porażkę. Ryzykowałam, jeśli chodzi o wyczucie czasu, bo Katka mogła nie być gotowa, by dał jej to, co tak upajało ją w Rosjaninie. Ponieważ jednak wiedziałam, że wciąż zależy jej na związku z Alexem, uznałam, że warto podjąć to ryzyko.

Powiedziałam mu, że kiedy położą się wieczorem do łóżka, ma wykorzystać energię seksualną płynącą z fantazji na temat posiadania.

– Na przykład przytrzymaj jej ręce za plecami i przekręć ją na bok. Chcę, abyś powiedział jej cicho do ucha, że twoja miłość do niej jest tak intensywna, iż uczynisz z niej swego więźnia i ją posiądziesz. Że jest tak piękna, że chcesz jej ciała tylko dla siebie. Ocieraj się o nią. Złap w garść jej włosy z tyłu głowy i pocałuj ją namiętnie. Potem przerwij. Nie inicjuj seksu. Niech jej pożądanie stopniowo wzrasta.

Dalsza część książki w pełnej wersji.