Copyright © for the Polish edition by Dom Wydawniczy PWN Sp. z o.o., 2015

Grupa Wydawnicza PWN

ul. Gottlieba Daimlera 2

02-460 Warszawa

tel. 22 695 45 55

www.dwpwn.pl

Menedżer Pionu Wydawniczego: Monika Kalinowska

Wydawca: Marcin Kicki

Przekład: Ewa Górczyńska

Redakcja: Renata Bubrowiecka

Korekta: Katarzyna Juszyńska, Agnieszka Więckowska

Projekt okładki: Katarzyna Ewa Legendź

Zdjęcie na okładce: © Milk & Honey Creative/Stockbyte/Getty Images

Przygotowanie wersji elektronicznej: Ewa Modlińska

Skład wersji elektronicznej na zlecenie Domu Wydawniczego PWN: Michał Latusek

Tytuł oryginału: The Art of Baking Blind

Copyright: © Sarah Vaughan, 2014

ISBN 978-83-7705-890-9 (ePub)

ISBN 978-83-7705-891-6 (Mobi)

Wszelkie prawa zastrzeżone. Niniejsza publikacja ani jej żadna część nie może być kopiowana, zwielokrotniana i rozpowszechniana w jakikolwiek sposób bez pisemnej zgody wydawcy.

Książka, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując jej część, rób to jedynie na użytek osobisty.

Szanujmy cudzą własność i prawo.

Więcej na www.legalnakultura.pl

Polska Izba Książki

Spis treści

- Prolog

- Ciasta

- Ciasteczka

- Chleb

- Tarty i mięsa zapiekane w cieście

- Puddingi i desery

- Uroczysty podwieczorek

- Epilog

- Podziękowania

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Dla Elli, Jacka i Phila

Z miłością

Wszystko w rozpadzie, w odśrodkowym wirze; Czysta anarchia szaleje nad światem[1].

W.B. Yeats, Drugie przyjście

Głęboko wierzę, że pieczenie czyni życie lepszym.

Dan Lepard, Short and Sweet

Ciasta

3

Kiedy częstujesz kogoś ciastem, zawsze podawaj widelczyki deserowe i serwetki. I nigdy nie zmuszaj gości do jedzenia. Ciasto należy jeść z wyboru, kiedy już rozważymy jego potencjalny wpływ na nasze biodra i dojdziemy do wniosku, że warto ulec słodkiej pokusie. Powinniśmy szczerze cieszyć się jego smakiem – albo napawać się satysfakcją, że nie daliśmy się złamać.

Karen Hammond siedzi przy wyspie na środku swojej sterylnie czystej kuchni. Z odrazą patrzy na marmurowy blat, a bruzda między jej brwiami coraz bardziej się pogłębia. Blade światło słoneczne wpada skosem przez pokaźny świetlik w dachu, podkreślając ciemny balejaż na jej włosach. Sprzątaczka ma przyjść później. Karen krzywi się na widok drobinek kurzu tańczących w słońcu wokół niej niczym brudna aureola.

Tłusta smuga z wiele mówiącym odciskiem kciuka znaczy połyskliwą gładkość blatu wyspy. Jak mogła ją przeoczyć? Sięga po sprej antybakteryjny i zaczyna czyścić. Kiedy dostrzega swoją twarz odbitą na powierzchni blatu, na chwilę przerywa polerowanie, zaskoczona własną skoncentrowaną, zaciętą miną. Po usunięciu skazy chowa środki czyszczące i uważnie przygląda się kuchni. Jej paznokcie, pokryte lakierem Chanel w kolorze Rouge Noir, wybijają minorowy werbel na kontuarze: wezwanie do działania, do dążenia ku doskonałości.

Na blacie naprzeciwko stoi ciasto marchewkowe polane błyszczącym lukrem. Okazałe rodzynki kusząco mrugają spośród brązowych okruchów. Wdycha zapach cukru, przypraw korzennych i jajek. Ciasto drażni się z nią niczym pewny siebie nastolatek stojący na rogu ulicy. „No, śmiało! Przecież wiesz, że mnie pragniesz. Może chociaż odrobinę? Nawet lukru nie poliżesz? Powiedz, skarbie, komu by to zaszkodziło?” Karen jednak nie daje się skusić.

Przybory kuchenne włożyła już do zmywarki, miska oblepiona lukrem już dawno została umyta, wytarta i odłożona na miejsce do szafki. Czyszcząc ją, przez chwilę wyobrażała sobie, że przesuwa palcem wskazującym po jej wnętrzu i zlizuje rozkoszną mieszankę serka mascarpone, cukru i odrobiny soku z limonki. Ale nawet wtedy wiedziała, że nigdy tego nie zrobi. Kontrola i samodyscyplina to klucz do wszystkiego. Już dawno zrozumiała, że krótkie uniesienie po spełnieniu zachcianki nie może się równać dreszczykowi satysfakcji płynącej z odrzucenia pokusy.

Jej siedemnastoletni syn Jake, pół chłopiec, pół mężczyzna, wchodzi do kuchni.

– Co tam, mamuśka?

Jego sztuczny sposób bycia, będący efektem wielu lat edukacji w prywatnej szkole, sprawia, że Karen tężeje. Syn otwiera lodówkę i przegląda jej zawartość, włożywszy ręce w kieszenie dżinsów, przez co zsuwają się jeszcze niżej. Koszulka podjechała do góry i Karen może teraz zobaczyć rowek między szczupłymi pośladkami Jake’a. Ma ochotę podciągnąć mu spodnie i powiedzieć, że ma się ubierać jak należy, ale tylko odwraca wzrok.

– Jest coś do jedzenia?

To pytanie retoryczne. Nakłada sobie na talerz stertę sera, szynki, masła i bajgli, niemal nieograniczoną liczbę kalorii, która nie szkodzi jego mierzącej prawie metr dziewięćdziesiąt sylwetce. Karen sztywnieje, kiedy syn stawia talerz na blacie, błyskawicznie burząc zaprowadzony przez nią porządek. Jake przebiega wzrokiem sterylną kuchnię i dostrzega jej najnowsze dzieło.

– O… ciasto. Pozwolisz, mamo? – pyta, jednocześnie odkrawając nożem do chleba spory kawałek.

Zjada go, jakby umierał z głodu. Wilgotne okruchy spadają na podłogę, a kropla nie do końca stężałego lukru spływa z noża.

Karen nie potrafi tego znieść.

– Na litość boską, Jake. Jeśli zamierzasz się obżerać, to przynajmniej rób to elegancko.

Sięga po porcelanowy talerzyk i srebrny widelec deserowy.

– A to po co?

– Wiesz, do czego to służy. To widelczyk do ciasta. Jedz porządnie.

Patrzy na nią z symulowanym niedowierzaniem.

– Boże, mamo! Nikt by nie uwierzył, że urodziłaś się w kiepskiej dzielnicy Southend. – Ostatnie słowo wymawia przeciągle, udając akcent z Essex. – Kiedy to stałaś się taka wytworna?

Ton jego głosu tnie niczym skalpel. Ma ochotę odpowiedzieć: „Kiedy syn zaczął mnie przedrzeźniać. Kiedy on i jego siostra weszli do innej klasy społecznej ze swoimi meczami rugby, lekcjami gry na wiolonczeli, wyjazdami na narty i odmianą łacińskich czasowników. Kiedy przeszli do świata innego niż mój”. Ale milczy. Patrzy tylko na swojego pięknego syna, na jego patrycjuszowską twarz, litościwie nieskażoną trądzikiem, teraz skrzywioną w drwiącym grymasie.

– Jeśli chcesz jeść moje ciasto, postępuj według moich zasad. – Tylko tyle udaje jej się wydusić. Zdanie jednak brzmi ostrzej, niż chciała. Nie jak polecenie, raczej jak syk.

Jake wybucha śmiechem.

– Mamuśka, wyluzuj. Nie denerwuj się tak. – Patrzy na nią, jakby spadła z księżyca, a potem wraca do łapczywego pochłaniania ciasta, rytmicznie poruszając szczękami. – Bardzo dobre, wiesz? Masz, spróbuj. – Wyciąga kawałek w jej stronę, usiłując wsunąć go jej do ust.

Karen cofa się wystraszona.

– Nie, dziękuję. – Głos więźnie jej w gardle. – Nie jestem głodna.

Syn wzrusza ramionami i zjada swoją porcję do końca.

– A może trochę lukru? – nalega, odkrawając następną, mniejszą. – Chociaż spróbuj tego, co zostało na nożu, dla smaku. Śmiało. – Rozciąga usta w uśmiechu, podsuwając jej nóż jakby w nagrodę za dobre sprawowanie.

Jest niebezpiecznie blisko jej ust, ale Karen się nie cofa.

– Powiedziałam nie – krzyczy niemal.

Syn unosi brew. Karen zmusza się więc do łagodniejszego tonu:

– Dziękuję, kochanie.

Zaczyna się krzątać, żeby odwrócić uwagę od swojego wybuchu. Wkłada jedzenie z powrotem do lodówki i wyjmuje puszkę dietetycznej coli. Karmelowy płyn pieni się w kryształowej szklance, bąbelki szczypią, spływając do gardła. Od kiedy rzuciła palenie, to jest jej nowy, dobrowolnie wybrany nałóg: cudowny napój bez jednej kalorii, który potrafi ją nasycić.

Syn uniósł dłonie w błagalnym geście i nadal jej się przygląda.

– Zupełnie cię nie rozumiem. Pieczesz wszystkie te wspaniałe ciasta i nawet nie chcesz ich spróbować. O co tutaj chodzi? Przecież nie jesteś gruba czy coś w tym rodzaju.

Mierzy wzrokiem jej sylwetkę w rozmiarze trzydzieści sześć: płaski brzuch i wystający mostek, skórę gładko opiętą na kościach policzkowych, górne żebra wyraźnie rysujące się na piersi. Potrząsa głową, jakby był rodzicem nierozumiejącym własnego dziecka, po czym odchodzi. Karen już ma zaprotestować, zażądać, żeby po sobie posprzątał, kiedy Jake wymierza pożegnalny cios, obraźliwy komentarz wypowiedziany tak niedbale, że z początku nie jest pewna, czy dobrze go zrozumiała:

– Nikogo nie oszukasz, mamuśka. Nikogo nie oszukasz.

„Co on, do cholery, miał na myśli?” Strach dodaje jej sił, kiedy wybiega z okazałego wiktoriańskiego domu w Winchesterze i kieruje się ku obrzeżom miasta. Obliczyła, że czterdziestopięciominutowy bieg pozwoli jej spalić dobrych pięćset sześćdziesiąt pięć kalorii, a może nawet zdusi poczucie wstydu.

Trzyma szybkie tempo: stopy poruszają się rytmicznie, pięta – palce, tors wyprostowany, ale nie usztywniony, oddech regularny i spokojny. Mija domy, których cena maleje w miarę oddalania się od centrum miasta: rezydencje w stylu georgiańskim ustępują miejsca pretensjonalnym szeregowcom, żeby w końcu zmienić się w wolno stojące nowocześniejsze domy. Większość z nich wygląda nijako, z rzadka trafia się jakaś podmiejska perełka.

„Przebyłam daleką drogę”, powtarza sobie, przebiegając obok sądów, torów kolejowych i szpitala w kierunku otwartej przestrzeni. Przebyła daleką drogę i nie pozwoli, żeby wszystko się zawaliło, ponieważ jej syn, ten piękny pół chłopiec, pół mężczyzna – czasami aż wątpi, czy to ona go urodziła – myśli, że wie o niej coś, co jej przypomni, gdzie jest jej miejsce.

Czuje ucisk w żołądku. „Nikogo nie oszukasz, mamuśka”. Ogólna aluzja do jej robotniczego pochodzenia, o którym nigdy nie chce rozmawiać, czy coś bardziej konkretnego? Co on wie? Który z jej dwóch mrocznych sekretów odkrył? A może tylko strzela na oślep? Czy powiedział o tym Oliverowi? To nadal jej mąż, chociaż odkąd spędza pięć dni w tygodniu w ich londyńskim mieszkaniu, każde z nich coraz bardziej żyje własnym życiem. Czasami Karen zastanawia się, czy mężowi w ogóle jeszcze na niej zależy, tak mocno pochłania go praca, tak szybko się od niej oddala. A Livy? Myśli o swojej poważnej córce – była tak różna od niej w wieku piętnastu lat – i mimowolnie zaciska pięści, jakby chciała bronić niewinności nastolatki.

Przypomina sobie, jak to było dziesięć lat temu: siedmioletni Jake i jego pierwszy występ w drużynie rugby, otarte kolana, łydki pochlapane błotem, twarz promieniejąca z dumy. Po wygranym meczu nie podbiegł do Olivera ani do trenera, żeby obdarzyć ich uściskiem zwycięzcy, tylko do niej, marznącej na skraju boiska. „Mamo, kocham cię” – wyszeptał jej z przejęciem do ucha, mocno ją obejmując. Była jego światem. „Najlepsza mama pod słońcem. W całym wszechświecie”. To uczucie trwało dość długo. Skąd więc teraz taka pogarda?

To pytanie nie daje jej spokoju, a tymczasem trasa biegu staje się trudniejsza: stroma ścieżka na grzbiet jednego z okolicznych wzgórz. Okazja, żeby zmusić ciało do większego wysiłku. Nie ma tu chodnika, biegnie więc po asfalcie, a kiedy mija ją pędzący samochód, ochlapując wodą, zbacza na trawiaste pobocze, wzdłuż którego rosną krzaki jeżyn. Zerka na założony na ramię zegarek biegacza. Jest już niemal w połowie drogi. Prawie pięć kilometrów, dwadzieścia dwie minuty, dwieście pięćdziesiąt siedem kalorii… Zwiększa tempo. Musi więcej spalić, biec szybciej, powinna móc jeszcze przyspieszyć…

Oddycha teraz nierówno i z wysiłkiem. Próbuje nucić, jakby chciała odegnać niepokój. „Biegnij dalej – powtarza sobie. – On nic nie wie. Po prostu biegnij dalej”. Krew uderza jej do głowy mocnymi falami niezgodnie z rytmem z iPoda. „Po prostu biegnij dalej. On nic nie wie” – powtarza te słowa jak mantrę i bardzo chciałaby w nie uwierzyć.

I nagle jest na szczycie wzgórza, a z gardła wydobywa się głos – trochę jęk ulgi, a trochę okrzyk zwycięstwa. Za nią rozciąga się Winchester: oaza dostatku, tradycji i przywilejów. „Przebyłaś daleką drogę”. W dole migoczą zalane łąki, a kiedy Karen stara się wyrównać oddech, promień słońca oświetla katedrę i mury prestiżowej szkoły.

Rusza dalej biegiem, wyrównując oddech na płaskim terenie. Zwiększa tempo, szybko i rytmicznie. „Przebyłaś daleką drogę, przebyłaś daleką drogę. I nie dasz sobie tego odebrać”.

4

Jeśli zapraszasz kogoś na poranną kawę, zawsze podawaj kawę z najwyższej półki od Eadena i, czego chyba nie trzeba mówić, ciasteczka domowego wypieku. Nie obniżaj poziomu, choćby poczęstunkiem był tylko gorący napój. Nie chcesz chyba należeć do pań domu, które częstują odwiedzających zwykłą kawą rozpuszczalną.

Trzy tygodnie później. Mokry, wietrzny lutowy poranek, a Vicki, moknąc, przemierza szybkim krokiem King’s Road w Chelsea w drodze na eliminacje do konkursu na nową panią Eaden. Według zegarka ma jeszcze mnóstwo czasu – piętnaście minut w zapasie – ale Vicki nie lubi się spóźniać, tak samo jak nie znosi być nieprzygotowaną. Przyciska mocniej wiklinowy koszyk i zagląda pod kraciastą ściereczkę, żeby sprawdzić, czy domowe muffiny z czarnymi jagodami i croissanty z ementalerem w jakiś tajemniczy sposób nie uciekły spod przykrycia. Oczywiście są na miejscu. Grube krople deszczu spadają na blaszane pudełko, więc Vicki jeszcze przyspiesza kroku i staranniej osłania się parasolem.

„Przestań się denerwować – nakazuje sobie w myślach, kiedy przed sobą dostrzega główny supermarket Eaden i Syn z eleganckim napisem nad przeszklonym głównym wejściem. – Już jesteś na miejscu. Ciesz się tym. Właśnie tego chciałaś: szansy, żeby coś upiec na pokaz, żeby się wyróżnić, dokonać czegoś poza domem. Ale czy z Alfiem wszystko w porządku?” Na myśl o jego mokrej od łez buzi, kiedy zostawiała go u Ali, ogarnia ją znajome poczucie winy. „To był tylko pokaz, żeby zrobić wrażenie na mamie”, uspokaja ją wewnętrzny głos rozsądnej nauczycielki. Ale czy naprawdę? Może to początek jakiejś infekcji, którą przegapiła? Bo niby dlaczego tak kurczowo się jej trzymał?

Przez chwilę zastanawia się, czy nie zadzwonić znów do Ali. Tylko dla pewności. Ale przecież po wyjściu ze stacji metra Sloane Square wysłała jej esemesa, a nie chce wyjść na neurotyczkę. W kieszeni odzywa się sygnał telefonu. Wiadomość od Ali: „Oczywiście, że wszystko w porządku. Baw się dobrze!”. Dostawszy takie pozwolenie od innej matki, uśmiecha się szeroko i z lżejszym sercem niemal biegiem przemierza ostatnie metry do sklepu. Proszę bardzo. Wcale nie jest złą matką. Naprawdę nie. Po prostu wykorzystuje rzadką sposobność, żeby zabłysnąć.

Wchodzi do sklepu, nie dowierzając, że to się dzieje, że została zaproszona na eliminacje. Zgłosiła swoją kandydaturę w ostatniej chwili, 31 stycznia, kiedy termin już mijał. Nie dlatego, że nie chciała tego zrobić. Ogłoszenie wycięte z „Eaden’s Monthly” wisiało na lodówce od początku grudnia, walcząc o miejsce z odbitymi na kartkach pieczątkami z ziemniaka i prostymi rysunkami Alfiego. Ona jednak się wahała: nie chciała zobowiązywać się do czegoś, co będzie wymagało rozłąki z synem. Lecz pewnego wyjątkowo samotnego poranka między składaniem torów kolejki elektrycznej, klocków Lego, plasteliny i figurek zwierząt zdała sobie sprawę, że jeśli nie zacznie częściej wychodzić z domu, pęknie ze złości albo zwariuje. Tym sposobem znalazła się tutaj. Choć zadanie nie wymaga szczególnej odwagi, to budzi w niej dreszcz emocji.

Lęk ustępuje ciekawości, kiedy Vicki dostrzega przy wejściu stół zastawiony butelkami prosecco i bombonierkami obwiązanymi kolorowymi wstążkami. Wdycha zapach świeżo pieczonych francuskich drożdżówek z kremem budyniowym i rodzynkami.

Ten sklep jest wizytówką firmy i wszystko tutaj wygląda doskonale. Na jabłkach ułożonych w stosy na makietach wózków straganiarskich nie widać najmniejszej skazy, toskański jarmuż cavolo nero jest ciemny i bujny, chleb na zakwasie, zawinięty w pomysłowo wystrzępiony szary papier, wygląda, jakby został upieczony rano w tradycyjnej piekarni. W dziale mięsnym pysznią się najlepsze kawałki wołowiny na steki, grube befsztyki z polędwicy, świeże, soczyste, w kolorze cynobru. Okonie morskie i langustynki połyskują na kruszonym lodzie. Nawet przed dziesiątą w sklepie panuje gwar, a zadowoleni klienci starannie wybierają świeże produkty, deliberują nad zakupem kawy espresso, herbaty pochodzącej ze sprawiedliwej wymiany handlowej, czekolady zawierającej osiemdziesiąt pięć procent kakao, zdrowych ciasteczek owsianych czy włoskich cantucci. W szerokich alejkach mieszczą się dwa wózki, więc kiedy na oczach Vicki trzy kobiety w średnim wieku usiłują się wyminąć w przejściu, odbywa się to bez napięcia i złości. Wystarczy przepraszający uśmiech i przyzwalające skinienie głową. W tym supermarkecie klienci nie wymyślają sobie ani nie ścigają się do kasy. Eaden’s uosabia staromodne wartości, takie jak dobry smak, wysoka jakość, elegancja, a przede wszystkim uprzejmość.

Nikt jednak nie wita uczestników konkursu przy wejściu, więc Vicki kieruje się do punktu obsługi klienta, po drodze zerkając na półki z produktami do wypieków. Starszy dżentelmen przygląda się przyprawom. Musztardowe spodnie ze sztruksu, fular, tweedowa marynarka, która służy mu od czterdziestu lat i będzie mu służyła do końca życia, twarz wyraźnie zaczerwieniona… Widać, że jest całkiem zagubiony.

– Czy mogę panu pomóc? – Szczupła młoda sprzedawczyni uśmiecha się z troską.

– Szukam świeżych lasek wanilii. Żona twierdzi, że bez nich się nie obędzie. Nigdzie nie mogę ich znaleźć.

– Proszę za mną. Zaraz panu pokażę. – Ekspedientka zachęcająco wyciąga ramię za jego plecami, ale nie dotyka klienta. – Proszę bardzo. Trzy rodzaje do wyboru, ale gdybym to ja coś piekła, wybrałabym te.

– Naprawdę?

– Tańsze, ale wyhodowane na tej samej plantacji, a więc podobnej jakości.

– Zadziwiające…

– Czy mogę jeszcze czymś panu służyć?

– Nie… Już wszystko wiem. Bardzo dziękuję.

Dziewczyna znika, a klient przygląda się uważnie czarnym suchym strączkom w miniaturowych próbówkach.

– Vicki… Vicki Marchant?

Uśmiecha się do niej młoda kobieta z ostrzyżonymi na pazia blond włosami i perłowymi kolczykami w uszach.

– Och, tak… Przepraszam – duka Vicki zaskoczona.

– Witamy na eliminacjach do konkursu na nową panią Eaden!

Vicki uśmiecha się, nagle podekscytowana.

– Jestem Cora Young, asystentka w dziale marketingu firmy Eaden i Syn.

Wyciąga zadbaną dłoń z sygnetem na małym palcu. Vicki wyciera swoją wilgotną rękę i dopiero wtedy wita się z kobietą.

– Rozmowy kwalifikacyjne odbywają się w sali konferencyjnej na piętrze, w biurze zarządu. Proszę za mną.

Ktoś już czeka w sali nad sklepem. Kobieta w średnim wieku, wyglądająca jak uosobienie gospodyni domowej, ma łagodny uśmiech i biust tak obfity, że natychmiast przyciąga spojrzenie Vicki. Mimo zdenerwowania robi bardzo miłe wrażenie. Prawdziwa mama. Albo młoda babcia. Bardzo spodobałaby się Alfiemu. Przytuliłby się do jej bujnej piersi i z uwielbieniem spoglądał jej w oczy, jakby znalazł się w raju.

– Dzień dobry! Mam na imię Jennifer. – Kobieta podchodzi do Vicki i wyciąga rękę, trochę skrępowana.

– Jestem Vicki.

Ściska jej dłoń. Palce Jennifer są chłodne, a uścisk zaskakująco mocny jak na kogoś, kto robi wrażenie tak nieśmiałego. Obie się uśmiechają, zastanawiając się, jak zacząć rozmowę.

– Czy ty…? Jesteś…? – mówią jednocześnie.

– Ty pierwsza. – Vicki ustępuje starszej kobiecie.

– Chciałam tylko zapytać, czy jesteś zdenerwowana. Bo ja owszem. Zadzwonili do mnie zaledwie dwa dni temu i nadal nie mogę w to wszystko uwierzyć. Ciągle mi się wydaje, że musieli się pomylić i zaraz mi to powiedzą.

– Na pewno się nie pomylili. Robisz wrażenie kogoś, kto zna się na pieczeniu… Oj, nie chciałam być niegrzeczna. Chodzi mi o to, że wyglądasz na doświadczoną… – Vicki milknie speszona. – Chyba coraz bardziej się pogrążam?

Jennifer wybucha śmiechem.

– Wcale nie. To tylko nerwy. Dobrze wiedzieć, że obie się tak czujemy.

Zerka na zawieszoną na honorowym miejscu, oprawioną w ramki czarno-białą fotografię przedstawiającą Kathleen Eaden przed budynkiem, w którym się teraz znajdują.

– Ona wygląda tak, jakby nigdy niczym się nie denerwowała.