Copyright © for the Polish edition by Dom Wydawniczy PWN Sp. z o.o., 2014

Grupa Wydawnicza PWN

ul. Gottlieba Daimlera 2

02-460 Warszawa

tel. 22 695 45 55

www.dwpwn.pl

Dyrektor wydawniczy: Monika Kalinowska

Redaktor prowadzący: Marcin Kicki

Przekład: Agnieszka Labisko

Redakcja: Magdalena Kędzierska-Zaporowska

Korekta: Katarzyna Juszyńska, Agnieszka Wnuk

Projekt okładki: Holly MacDonald

Opracowanie graficzne okładki: Ewa Modlińska

Zdjęcie na okładce: Getty Images

Przygotowanie wersji elektronicznej: Ewa Modlińska

Skład wersji elektronicznej na zlecenie Domu Wydawniczego PWN: Aneta Więckowska

Tytuł oryginału: The Sleepwalker’s Guide to Dancing

Copyright: © Mira Jacob, 2014

Opisane w tej książce nazwiska, postacie, miejsca i wydarzenia są wytworem wyobraźni autorki i/lub są użyte wyłącznie dla potrzeb fikcyjnej fabuły. Wszelkie podobieństwo do rzeczywistych zdarzeń, miejsc lub osób, żywych i zmarłych, jest całkowicie przypadkowe.

ISBN 978-83-7705-707-0 (ePub)

ISBN 978-83-7705-708-7 (Mobi)

Wszelkie prawa zastrzeżone. Niniejsza publikacja ani jej żadna część nie może być kopiowana, zwielokrotniana i rozpowszechniana w jakikolwiek sposób bez pisemnej zgody wydawcy.

Wydawca niniejszej publikacji dołożył wszelkich starań, aby jej treść była zgodna z rzeczywistością, nie może jednak wziąć żadnej odpowiedzialności za jakiekolwiek skutki wynikłe z wykorzystania zawartych w niej materiałów i informacji.

Książka, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując jej część, rób to jedynie na użytek osobisty.

Szanujmy cudzą własność i prawo.

Więcej na www.legalnakultura.pl

Polska Izba Książki

Spis treści

- Prolog

- Księga pierwsza

- Księga druga

- Księga trzecia

- Księga czwarta

- Księga piąta

- Księga szósta

- Księga siódma

- Księga ósma

- Księga dziewiąta

- Księga dziesiąta

- Księga jedenasta

- Epilog

- Podziękowania

- Zastrzeżenia autorki

- O autorce

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Księga pierwsza

*

To, co się wydarzyło w Indiach, w Indiach nie pozostaje.

Salem (Indie), 1979

Rozdział pierwszy

(...)

Gdzie się wszyscy podziali? Kiedy Amina otworzyła oczy, granat wieczoru spowijał puste łóżko Akhila. Podniosła się i zaczekała, aż ustąpią zawroty głowy, po czym wsunęła stopy w klapki i ruszyła przez korytarz do pokoju rodziców.

– Mamo?

Kamala chowała ubrania do szafy. Spojrzała na wchodzącą do izby Aminę.

– Dobrze, że wstałaś. Musisz się dobudzić, żeby potem położyć się spać o normalnej porze.

– Gdzie są wszyscy?

– Tatuś, Sunil i pozostali dorośli poszli odwiedzić sąsiadów.

– A Akhil?

– Jest w kuchni.

– Boli mnie głowa. – Amina poczuła uderzenie suchego powietrza i zrobiło jej się słabo.

– Piłaś wodę? – Kamala natychmiast podeszła i położyła dłoń na jej czole.

– Nie. – Woda w Salem smakowała rozgrzanym metalem. Amina starała się używać jej tylko do mycia zębów.

– Zejdź na dół i natychmiast się napij.

Amina jęknęła.

– Idź! Chcesz mieć lewatywę jak ostatnio?

– Mamo!

– Chcesz powtórki z czterech dni bez kupy?

– Już dobrze! Idę! Idę!

Słońce zniknęło za Murem, kiedy Amina wlokła się przez zacieniony dziedziniec wewnętrzny w kierunku kuchni. Wyższa z służących rzuciła kokosem o ziemię, jednocześnie odprowadzając dziewczynkę wzrokiem. Amina pomachała i później udawała, że nie było żadnego gestu z jej strony, kiedy ten okazał się nieodwzajemniony.

– Trzymajcie łapy z dala od ghi[9] albo wam je poucinam! Ile razy mam wam powtarzać? – wrzeszczała kucharka Mary, kiedy Amina weszła do kuchni. – O! Maleńka się obudziła. Czego potrzebujesz, skarbie? Chlebka albo cukru?

– Mama mówi, że potrzebuję wody.

– Dobrze, dobrze. – Mary, czarna jak opona i wiecznie zmagająca się z ciężarem biustu wielkości sporych poduch, była w tym samym wieku co Ammachy. Trudno było uwierzyć, że obie kobiety są równolatkami, gdyż upływające lata przydały kucharce ciała w miejscach, gdzie Ammachy stopniowo się zapadała. W efekcie twarz Mary była gładka, a jej ciało podrygiwało jak roztańczony pulpecik. – Woda--woda-woda. Przez cały tydzień szykowałam dla was wodę! Pamiętasz, co było ostatnim razem? Cztery dni nie mogłaś…

– Wiem, wiem. – Amina przyjęła filiżankę z rąk kucharki. – Co będzie dziś na kolację?

– Biriani[10]. – Mary spojrzała triumfalnie na zakrwawiony korpus kurczaka spoczywający na blacie. – I może jeszcze uszczkniemy trochę tamtego delikwenta, jeśli nadal będzie głupio gadał.

– To nie są głupoty – odparował Akhil. – Poza tym, skąd możesz wiedzieć? Przecież nie byłaś z nami na herbacie.

– Phi! Na herbacie? Dzisiaj? Pracuję w tym domu, odkąd ojciec tego chłopca skończył sześć lat, a ten młodzieniec uważa, że muszę być na herbacie, żeby wiedzieć, co jest grane.

– Ja tylko powiedziałem, że Ammachy znowu się wpieniła na ojca. Nie może na niego patrzeć.

– Wpieniła?

– To znaczy wściekła się.

– Nikt się nie wściekł! Po prostu ona dała mu za dużo miłości! Przez lata harowała, żeby posłać Thomasa do szkół, a ten ożenił się z twoją śniadą matką i wybył na studia do Ameryki. I co z tego ma? Nic! – Z niezrozumiałych powodów Mary była zawsze najzagorzalszą obrończynią Ammachy. Wciąż przypominała z wdzięcznością o tym, że pracodawczyni nauczyła ją angielskiego, jakby była to oznaka niespotykanej troski z jej strony. – Czym różni się jej syn od byle nicponi z Salem dających nogę do Bombaju? Wyjechał, pracuje, wciąż pracuje i ani myśli wracać! Co ona ma teraz robić?

– Mogłaby się przeprowadzić do Stanów – zaproponował Akhil.

– Nie bądź głupi! Jak to: przeprowadzić się? Jest zbyt stara na wyjazd. – Mary zmarszczyła brwi. – Poza tym dzieci mają obowiązek względem rodziców. Ammachy jest coraz starsza. Co będzie, jak jej się coś stanie?

– Ma wujka Sunila do dyspozycji.

– Żałosny nieudacznik. Aż dziw bierze, że matka pozwala mu tutaj nadal mieszkać! Sunil wrzeszczy na wszystkich, ciągle narzeka, lunatykuje jak słoń podrostek! – prychnęła Mary.

– Zaraz, co ty powiedziałaś? – Akhil wytrzeszczył oczy ze zdziwienia.

– Wujek Sunil lunatykuje? – Amina widziała jak dotąd jedynie lunatykującego Scooby-Doo. Nie sądziła, że prawdziwi ludzie też tak potrafią.

– Zresztą nieważne. Akhil, podaj mi cebulę. – Mary zmarszczyła czoło.

– Gdzie wtedy chodzi? – Amina wyobraziła sobie wuja w kuchni, nadziewającego ćwierćmetrową bagietkę.

– Akhil! Cebula!

Chłopak sięgnął do koszyka za sobą.

– Serio? Cały czas? Czy to znaczy, że każdej nocy?

– Nieważne – ucięła Mary. – Mówię jedynie, że Thomas powinien wrócić do domu. Jeśli będzie zwlekał, może być za późno.

– Próbowałaś go obudzić? – nie poddawał się Akhil. – Bo wiesz, to może być niebezpieczne. Mógłby zaatakować…

– Obudzić go? Tylko głupek próbowałby go budzić! Zwykle jesteśmy wystarczająco zajęci chowaniem się.

– Bije?

– Nie mnie, ale rzeczy. Rozbija rzeczy.

– Jakie rzeczy?

– Rzeczy, które kupił! Porcelanowy serwis, który dał Ammie na sześćdziesiąte urodziny. A pamiętasz telewizor? Zmiażdżył go jak zabawkę. Poza tym zniszczył fotel dentystyczny z trzema ustawieniami wysokości i lampę z gabinetu.

– Skąd wiesz, że lunatykował? – Akhil zmrużył oczy.

– Tylko szaleniec niszczyłby rzeczy, na które musiał oszczędzać przez lata! Sunil to nie Thomas, który wciąż wymienia stare rzeczy na nowe. A gdybyś widział, jak rozpacza następnego dnia!

– Rety! – Akhil był pod wrażeniem. – Normalnie psychol.

– Psychol – przytaknęła Mary, odcinając końcówki cebuli pordzewiałym nożem.

– Ekhm – odchrząknął Akhil po chwili namysłu. – Tata zawsze mówi, że wujek Sunil nie chciał ani tutaj mieszkać, ani być dentystą. To Ammachy go zmusiła, kiedy nie dostał się na wydział lekarski. Może teraz tak robi, żeby…

– Czy ty mnie w ogóle słuchasz, dzieciaku? – zapytała Mary. – On nic nie robi, on śpi!

– Miałem na myśli, że robi to podświadomie. – Akhil przewrócił oczami.

– Pod… co?

– To znaczy tak, jakby chciał na jawie, ale nie może.

– Co się tu wyprawia? – Ostry jak brzytwa głos Ammachy uderzył ich od strony ciemnego wejścia. Jego właścicielka, skulona jak krewetka, zmaterializowała się chwilę później i wycelowała rozwścieczone spojrzenie w Mary.

– O, witaj, Ammachy. – Akhil próbował robić dobrą minę do złej gry. – Właśnie…

– Mówiłam wam, że macie się trzymać z dala od kuchni. – Jej zęby błysnęły w półmroku.

– Przyszliśmy tylko po wodę. Auć! – zawył Akhil, kiedy babka chwyciła w kleszczowy uścisk nadmiar ciała na jego boku.

– Jeśli jeszcze raz was tutaj znajdę, dostaniecie lanie kijem. Zrozumiano?

Czy można tu było czegoś nie zrozumieć? Amina uderzyła w stronę drzwi, a Akhil zaraz za nią. Popchnął ją i razem wypadli na ciemne podwórko. Manewrowali gorączkowo między stosem kokosów i drzewkami granatowca, aż dotarli do stopni werandy. Wbiegli po nich i dopiero na ich szczycie ośmielili się spojrzeć w stronę kuchni, gdzie Ammachy obsztorcowywała po tamilsku Mary. Kucharka nerwowo szatkowała cebulę.

– Boże! – jęknął Akhil przerażony. – Czy ona nas przypadkiem nie… śledziła? Czy nie zaczęła nas śledzić?

– Ostatnim razem też nas śledziła, już zapomniałeś? – przypomniała Amina. – Ona bez przerwy śledzi wszystkich. A poza tym nie powinieneś był mówić tego o wujku Sunilu.

– Dlaczego? Wszyscy wiedzą, że był nieszczęśliwy przez całe lata. Nawet tata mówi, że wujek powinien był zmykać z Salem już dawno temu, kiedy miał taką możliwość. – Akhil potarł zmaltretowany bok. – Prawda w oczy kole! Jędza!

– Jędza! – zakrzyknął nagle za nimi Itty i Amina pisnęła ze strachu. Białe reeboki kuzyna zalśniły na jego stopach, kiedy wyłonił się zza fotela babci. Patrzył na nich z nadzieją. – Krykiet?

– Jest za ciemno – Akhil odmówił, a twarz Itty’ego zachmurzyła się. Aminie nagle wydało się, że kuzyn dwuletnie przerwy między ich odwiedzinami spędzał, wpatrując się w bramę, z piłeczką w dłoni.

– Jutro zagramy – obiecała Amina, a Itty żałośnie przytaknął.

– Heja? Dach? – próbował ich skusić kuzyn na swoje drugie z kolei ulubione zajęcie.

– Nie. – Akhil był nieugięty.

– Ja pójdę – zapowiedziała Amina.

Kilka minut później dwoje nastolatków wyszło z górnej werandy na półkę okapu i po drabince wspięło się na dach. Tam, w blasku ostatnich promieni zachodzącego słońca i wieczornych ognisk, Amina mogła w końcu sięgnąć wzrokiem poza Mur. Droga była pogrążona w zwyczajowej stagnacji, jak zwykle zapchana autobusami i samochodami, które trąbiły klaksonami i wlokły się jak ślimaki w szeregu, a między nimi krążyły – niczym żuczki – riksze i rowery. Żebrzące dzieci, które widziała już rano, rozproszyły się wzdłuż drogi i lgnęły do każdego pojazdu, który zwolnił na tyle, że mogły wcisnąć rękę przez jego szybę. Amina wzięła głęboki wdech, wciągając w nozdrza zapach benzyny i smażącej się cebuli, krowiego łajna, ścieków i potu, natomiast Itty nucił coś pod nosem. Obserwowała go, jak rozgląda się wokół, aż zrobiło się zbyt ciemno, aby cokolwiek więcej dostrzec. Złapała go za wyciągniętą dłoń i dała się poprowadzić z powrotem do zacisza pokoju.

Kolacja tego wieczora była ekstrawagancka i łykowata. Dania przypalone przez zbesztaną Mary jedzono bez zachwytu. Dorośli omawiali stan wyjątkowy wprowadzony przez Indirę Gandhi („kolosalny błąd” – zdaniem Thomasa) oraz coś innego o nazwie Janata Party, co według Aminy mogło być odmianą pyjama party i mieć związek z pidżamami i ciastkami.

– Zobaczycie – wieszczyła Ammachy, wyciągając cienką kostkę kurczaka spomiędzy zębów i kładąc ją na krawędzi talerza. – Ci ludzie są jak każda inna partia polityczna. Tyle mówią o zmianach, a potem zrobią wszystko, aby kraj się rozsypał.

– Nonsens. – Thomas wziął dokładkę ryżu. – Przetrwaliśmy rządy Brytyjczyków. Myślisz, że nie poradzimy sobie z samymi sobą?

Sunil prychnął z dalszego końca stołu, gdzie coś bełkotał z zaczerwienionymi oczami.

– To nie to samo, Thomasie – zareagowała Ammachy. – Łatwiej pokonać nieprzyjaciela z zewnątrz niż przezwyciężyć wewnętrzny chaos. A teraz namnożyło się różnych frakcji! Antymuzułmańska, antychrześcijańska, antycokolwiek!

– O, nie! – Kamala cmoknęła ze zgrozą.

– Nawet Roy wspominał, że w Madrasie wybuchły zamieszki, prawda? – Divya usiłowała wepchnąć porcję ryżu w ruchliwe usta Itty’ego. – Nie był w stanie wyściubić nosa z samochodu z obawy o swoje życie!

– Serio? – Akhil wydawał się poruszony.

– E… tam, Roy histeryzuje. – Thomas machnął lekceważąco ręką. – Zobaczycie, kraj znów wyjdzie na prostą. Polityka jest jak wahadło. Raz przechyla się w jedną, raz w drugą stronę, ale Indie wciąż mają się dobrze.

– Łatwo ci mówić, ponieważ stąd wyjechałeś. – Sunil rozgniatał palcami ziarna ryżu.

– Więc z tego powodu nie mam już prawa do własnego zdania? – Thomas lekko się zacietrzewił.

– Ja tylko mówię, że łatwiej jest patrzeć przez różowe okulary, kiedy mieszka się na drugim końcu świata, czyż nie? Ci z nas, którzy żyją tutaj, muszą się zmagać ze skrzeczącą rzeczywistością. Punkt widzenia zależy od punktu siedzenia.

– Racja. Nigdy nie twierdziłem, że w Indiach jest łatwo żyć, ja tylko…

– Cóż, nie jest jakoś szczególnie ciężko – przerwał ostro bratu Sunil. – Mamy wszystkie nowoczesne udogodnienia. Lodówki. Telewizję. Filmy i co tylko chcesz. Rozejrzyj się, bracie. Co nieco się zmieniło.

– Kto chce wody? – zapytała Kamala.

– Ja tylko stwierdziłem prosty fakt, Sunil. – Thomas przesuwał kawałki jedzenia wokół talerza. – Wspomniałem, że Indie przetrwały trzy tysiące lat przemian i na pewno przetrwają kolejne zawirowania.

– She will ssssurvive[11]! – zaskrzeczał Sunil, wznosząc w górę pięść. – Czy wszyscy słyszeli? Litościwy doktor prognozuje, że będziemy żyć! Chwalić Boga!

Co teraz będzie? W ciężkiej ciszy, jaka zapadła, Amina obserwowała pulsujące, pęczniejące żyły na czole Thomasa i to, jak Sunil pochyla się nad stołem.

– Jesteś żałosnym pijanicą – wycedził Thomas.

– Jesteś dupkiem – odciął się Sunil.

– Dosyć! – Ammachy uderzyła dłonią w stół. – Mój Boże, dorośli mężczyźni, a zachowują się jak chłystki! Nie możecie sobie dać na wstrzymanie, żeby nie zrujnować pierwszego wieczoru?

Gradowa chmura emocji nad stołem była jednak na tyle złowieszcza, że nawet Amina wiedziała, iż pierwszy wieczór już został zrujnowany. Przebiegła wzrokiem od twarzy babci do Divyi, od Kamali do Akhila. Wszyscy byli zakłopotani z wyjątkiem Itty’ego, który, oczarowany, wciąż zerkał pod obrus na swoje nowe buty.

– Nie denerwuj się, Amma – odezwał się w końcu Thomas, przestając mierzyć się wzrokiem z Sunilem. – My tylko rozmawiamy. Prawda, braciszku?

Na końcu stołu Sunil przymknął oczy i uniósł palec do góry, jakby sprawdzał kierunek wiatru, po czym skierował go na Thomasa i pociągnął za niewidzialny spust. Potem otworzył oczy, podniósł szklankę do ust i wypił ostatnie krople złocistego płynu.

– Prawda – powiedział.

(...)

Przypisy

[9] Ghi – klarowane masło.

[10] Biriani – klasyczne danie kuchni północnoindyjskiej, ryż i mięso zapiekane z przyprawami.

[11] She will survive! (tutaj, w kontekście rozmowy: „Indie przetrwają!”) – przeróbka tytułu piosenki I Will Survive (Przetrwam) Glorii Gaynor z 1978 roku.