Copyright © for the Polish edition by Dom Wydawniczy PWN Sp. z o.o., 2014

Grupa Wydawnicza PWN

ul. Gottlieba Daimlera 2

02-460 Warszawa

tel. 22 695 45 55

www.dwpwn.pl

Menedżer pionu wydawniczego: Monika Kalinowska

Wydawca: Marcin Kicki

Przekład: Agnieszka Śmiechowska

Redakcja: Magdalena Binkowska

Korekta: Olga Gorczyca-Popławska, Agnieszka Więckowska

Projekt okładki: Magdalena Kuc

Zdjęcia na okładce: Magdalena Kuc

Przygotowanie wersji elektronicznej: Ewa Modlińska

Skład wersji elektronicznej na zlecenie Domu Wydawniczego PWN: Aneta Więckowska

Tytuł oryginału: Will Starling

Copyright: © Ian Weir, 2014

ISBN 978-83-7705-719-3 (ePub)

ISBN 978-83-7705-720-9 (Mobi)

Wszelkie prawa zastrzeżone. Niniejsza publikacja ani jej żadna część nie może być kopiowana, zwielokrotniana i rozpowszechniana w jakikolwiek sposób bez pisemnej zgody wydawcy.

Wydawca niniejszej publikacji dołożył wszelkich starań, aby jej treść była zgodna z rzeczywistością, nie może jednak wziąć żadnej odpowiedzialności za jakiekolwiek skutki wynikłe z wykorzystania zawartych w niej materiałów i informacji.

Książka, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując jej część, rób to jedynie na użytek osobisty.

Szanujmy cudzą własność i prawo.

Więcej na www.legalnakultura.pl

Polska Izba Książki

Spis treści

- Prolog

- Część pierwsza

- Część druga

- Epilog

- Podziękowania

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Prolog

Londyn

1 maja 1816 roku

W ciemności chłodnej wiosennej nocy u wylotu gnojowo-moczowego ścieku nazywanego Fleet Ditch stał rozkraczony mężczyzna z biodrami wypchniętymi do przodu i jednookim koleżką w dłoni, wydając pełne ulgi „aaaaaach”. To właśnie tam wszystko się zaczęło – założywszy, że o czymkolwiek można powiedzieć, że gdzieś się zaczęło, a nie jest po prostu jedną wielką plątaniną konsekwencji wijącą się wstecz aż do pierwszego fiku-miku Adama z Ewą. Ale to był ten moment – właśnie ten – gdy wydarzenia nieodwołalnie zaczęły się toczyć, coraz szybciej, na złamanie karku, w dół zbocza rozgorączkowanych intencji, aż na samym dole dno się obrywa i lecimy na łeb, na szyję ku wiecznemu potępieniu.

W takim właśnie punkcie zwrotnym stoi Dick Whycher.

Dick był kancelistą w biurze armatora. Wyszedł na jednego z kumplem, czeladnikiem stolarskim nazwiskiem Toby Fegen. Odwiedzili już rozmaite speluny w krętych uliczkach wzdłuż rzeki, a teraz chwiejnym krokiem zmierzali w stronę domu. Toby prowadził, a światło z byczego oka jego lampy miotało się w mroku jak latarnia na maszcie statku. Ulice były śliskie od deszczu po niedawnej burzy i Toby, człapiąc, rozchlapywał kałuże.

– Sekundeczkę – rzucił Dick, który poczuł zew natury.

– Na twoim miejscu – ostrzegł Toby, widząc, co zamierza jego kumpel – nie robiłbym tego. Mówiłem ci już.

W odpowiedzi Dick beknął i pogmerał w portkach.

To było jakąś minutę temu, bowiem Dick Whycher umiał szczać jak nikt. Było to dla niego źródłem dumy, podobnie jak jego zęby, w większości niespróchniałe. Co prawda włosy mu się przerzedzały, ale któż jest doskonały! A zresztą Dick Whycher i tak nosił kapelusz z niskim rondem, który tkwił na jego głowie pod zawadiackim kątem, podczas gdy jego właściciel, zapatrzony w noc, wsłuchiwał się w pluszczące odgłosy z dołu. Jak na Londyn noc była wyjątkowo pogodna. Godzinę temu przeszła burza i teraz mocno świeciły gwiazdy, mrugając w dół na szczającego Dicka. Przepełniło go to nagłym zachwytem, jak gdyby uchylono mu rąbka wielkiej tajemnicy wszechświata i jego w nim specjalnego miejsca, którą, gdyby tylko był odrobinę bardziej trzeźwy, mógłby pojąć w akcie oślepiającej przemiany.

– Wiem, że mi nie wierzysz, Dick – ciągnął ponuro Toby Fegen. – Ja tylko mówię, że to fakt.

Toby stanął tuż obok, ale guziki jego portek były dokładnie zapięte. Pewien marynarz opowiedział mu kiedyś o stworzeniu, czymś na kształt maleńkiego węgorza z zębami, zamieszkującym rzeki jakiegoś zdradzieckiego miejsca jak Afryka lub może Peru, które potrafiło płynąć w górę strumienia moczu, kiedy szczało się do wody, prosto w samotne oko żmii mieszkającej między nogami, czego konsekwencje były zbyt szokujące, by się nad nimi rozwodzić. Marynarz znał kiedyś mężczyznę, któremu się to przytrafiło i który w następstwie zmarł po trzech dniach wycia. Prócz tego, to była nauka.

Toby Fegen nie był człowiekiem uczonym, ale o nauce wiedział. To był nowy, zuchwały wiek odkryć, a ona parła do przodu, co dzień odwalając nowe głazy i wykrzykując na widok tego, co się wiło pod nimi. Byli ludzie z teleskopami, przez które oglądali gwiazdy, i ludzie wznoszący się w balonach pod niebo. I jeśli istniały mikroskopijne węgorze w Afryce lub może Peru, Toby z pewnością nie zamierzał lać do Fleet Ditch. Kanał był cuchnący, parujący i zatkany zdechłymi psami, kotami, gryzoniami, a może i czymś jeszcze gorszym. Bóg jeden wie, jakie zębiska mógłby mieć węgorzyk żyjący w czymś takim!

– Jezu – powiedział nagle Toby.

– Yyy? – zareagował Dick, ciągle wpatrując się w niebo.

Toby uniósł latarnię, by lepiej widzieć.

– Tam na dole.

– Co?

– T a m.

Dick zaczął się uważniej przyglądać.

Kupa szmat, uznał w pierwszej chwili. Tuż poniżej ginących meandrów jego moczu połyskujących w nikłym świetle latarni. Tyle że to nie były szmaty.

– Jezu Alojzy Chryste na kiju! – krzyknął Toby.

Facet leżał na plecach, na wpół zanurzony w szlamie. Maleńki człowiek w kamizelce, która kiedyś była czerwona, z pałąkowatymi nogami rozrzuconymi na boki, z otwartymi oczami ślepo wpatrującymi się w tego, kto obecnie na niego szczał. Jedno ramię miał odrzucone, jakby chciał sięgnąć po okulary, które wystawały z błota tuż poza zasięgiem jego rąk. Pęknięte okrągłe szkła pochwyciły światło i zalśniły.

Dick Whycher od razu wiedział, co powinni zrobić.

– Guy’s Hospital – rzucił. – Za mostem. Wyciągniemy go i tam zabierzemy. Zabierzemy go do chirurgów.

– Facet jest martwy! I nie tak po prostu martwy, on jest zamordowany! Patrz, ktoś mu poderżnął gardło! – W świetle latarni rana rozłaziła się, jakby rozwarta w makabrycznym uśmiechu. – Zmyjemy się, Dick. To właśnie zrobimy. Zanim ktoś się zjawi i pomyśli, że mieliśmy z tym coś wspólnego.

Ale Dick już złaził do kanału i wołał, by Toby do niego dołączył.

– Dick! – jęczał Toby. – Nic mu po szpitalu, żaden chirurg nie przyniesie mu już pożytku!

– Ale chirurdzy mogą mieć pożytek z niego. I zapłacą. Cztery funty, tyle będzie za tego tu… A to jest o cztery funty więcej niż ty jesteś wart, kwicząc i machając łapskami. Weźmiemy go na portiernię w Guy’s Hospital. Mają specjalne drzwi na tyłach.

– Skąd…

– Bo wiem. Spotkałem kiedyś jednego takiego, dobra? A teraz pomóżże!

Dick Whycher zdawał się zawsze wiedzieć, co trzeba. Znał człowieka lub kogoś, kto znał człowieka. Albo mieszkał zaraz obok jego pociotka. Dzięki temu był odpowiednio zorientowany, jeśli chodzi o najistotniejsze informacje z londyńskich spelun i ciemnych zaułków, wypłukane niczym błyszczące monety z rynsztokowego mułu. Teraz stał po kolana w szlamie i z chlupotem wyciągał małego człowieka, jednocześnie dając znaki Toby,emu Fegenowi, by ten zrobił z siebie jakiś użytek.

Jeszcze przez moment Toby stał jak wryty. To nie było w porządku. Człowiek został zamordowany, a chirurdzy byli cmentarnymi upiorami i wystarczył jeden fatalny niefart, tylko tyle, by kaprawooki konstabl wyszedł zza rogu z latarnią i pełnym zaskoczenia sapnięciem. A wtedy wszystko skończy się dwiema szyjami w pętlach i wspólnym tańcem Toby,ego i Dicka na wietrze w Newgate. Śmierć, i to bez udziału zębatych węgorzyków.

Z drugiej strony – cztery funty to cztery funty.

Z dławiącym przeczuciem nieszczęścia Toby odłożył latarnię i ześlizgnął się po nabrzeżu.

*

I tak sprawy zmieniły bieg.

Potworna rekonstrukcja aktu narodzin – tak by to zapewne wyglądało, gdybyście to obserwowali w ciemnościach z zaułka, otoczeni gnijącymi kadłubami domów tłoczącymi się wokół niczym banda oprychów o złych zamiarach, chociaż nie mam pojęcia, co takie poczciwe dusze miałyby robić w tej podłej okolicy o tak późnej porze. Dwie położne, po kolana w szlamie, przeklinające w świetle księżyca, wyciągnęły powykręcanego noworodka, bladego i ociekającego wodami, a potem z kanału dalej po bruku, trzymając między sobą niemowlę z wiszącą głową i stopami szorującymi po ziemi, udały się do Domu Śmierci, na stół, do chirurgów, a w szczególności do jednego. Do człowieka nazwiskiem Dionysus Atherton, którego czyny, równie genialne jak niewysłowione, leżą u podstaw mających nastąpić wydarzeń.

A oto ja u kresu historii, piszący te słowa przy ogarku świecy w małej kamiennej izbie, z niedalekimi dzwonami u Świętego Pawła odliczającymi pozostałe mi dni i godziny. W takiej chwili chciałoby się podsumować sprawy. Zrobić rachunek sumienia z całego życia: dobre uczynki po jednej stronie w pojedynczej, żałośnie niewielkiej kolumnie – Chryste, czy naprawdę jest ich tak mało? – naprzeciw niekończących się spisów niskich pobudek, złośliwości i zła, kolejnych stron, całych tomów szans zaprzepaszczonych. W takiej chwili można by się zwrócić ku modlitwie. Tak na wszelki wypadek, bo przecież nigdy nie wiadomo, prawda? Może rzeczywiście istnieje coś dalej, choć Meg Nancarrow powiedziała, że nie – że nie ma nic prócz ciemności, prócz starej nocy bijącej ogromnymi jastrzębimi skrzydłami – a wszak kto jak kto, ale Meg powinna znać prawdę lepiej niż ktokolwiek inny na tej ziemi. W chwili takiej jak ta można by zawodzić w głos w poczuciu rosnącego strachu i opuszczenia. Będę pisał najszybciej, jak potrafię. Jest tyle do powiedzenia i tak niewiele czasu zostało na opowiadanie. Chcę, żebyście wiedzieli, co zrobił Dionysus Atherton. Musicie poznać fakty i ocenić sami. Co zrobił Waszemu Wielce Uniżonemu Narratorowi, a przede wszystkim, co zrobił innym: Bobowi Eldritchowi, który podniósł się z tamtego stołu z pawim krzykiem, Meg Nancarrow i mojemu biednemu przyjacielowi Isaacowi Blissowi. Poznacie popełnione ohydne czyny i jeszcze gorsze ich konsekwencje. W pogoni za ideą bycia czymś więcej niż ludźmi zerwano te więzy, które stanowią o naszym człowieczeństwie. Ale kiedy skończycie, będziecie znać prawdę. Osiągnę przynajmniej tyle. Dokonałem swoich wyborów, zrobiłem, co zrobiłem, i nie mam prawa teraz płakać z tego powodu.

Jeśli was kto zapyta, powiedzcie, że się uśmiechałem.