Strona redakcyjna

Tytuł oryginału: A True Story Based on Lies

Copyright © by Jennifer Clement 2001

Copyright © for the Polish Edition by Dom Wydawniczy MAŁA KURKA,

Piastów 2014

Copyright © for the Polish translation by Karolina Zaremba

Published by arrangement with Canongate Books Ltd, 14 High Street,

Edinburgh EH1 1TE

Wydanie pierwsze, maj 2014

Korekta:

Małgorzata Majewska

Skład i łamanie:

Trevo, Grażyna Martins

Projekt okładki i stron tytułowych:

Czartart, Magdalena Muszyńska, Izabela Surdykowska-Jurek

ISBN 978-83-62745-15-9

Wydawca:

Dom Wydawniczy MAŁA KURKA

wydawnictwo@malakurka.pl

www.malakurka.pl

Druk i oprawa: Opolgraf S.A.

www.opolgraf.com.pl

Publikację elektroniczną przygotował: azymut

Książkę dedykuję Octavii Wiseman

26 Jeśliby ktoś uderzył niewolnika lub niewolnicę w oko i spowodował jego utratę, winien za oko obdarzyć ich wolnością.

27 Również gdyby wybił ząb niewolnikowi swemu lub niewolnicy, winien za ząb uczynić ich wolnymi.

Biblia Tysiąclecia, Księga Wyjścia,

rozdz. 21, werset 26 i 27

Każdy liść to usta

Mam ciemną skórę, o wiele ciemniejszą od innych, dlatego wołają na mnie „Mucha”. Nie lubię, gdy mnie przezywają, ale przywykłam do tego. Należy wybaczać ludziom.

To tylko słowo.

Mucha.

O pewnych rzeczach wiedziało się ze słyszenia, choć niektórzy uważali, że to zwykłe plotki

Jestem miotłowym dzieckiem. Mój głos brzmi jak zamiatanie. Wyczesywanie, grabienie, szorowanie, zamiatanie na kamieniu, błocie i trawie. Szorstki, chropowaty dźwięk. Skrobanie. Zgrzytanie i drapanie bez samogłosek. Jedno długie „szzzzzzzzz”.

Leonora nie zna ojca.

— Wszystkie palce w naszej rodzinie pochowano bez ślubnych obrączek. Pod ziemią leżą bukiety palców bez obrączek — mawia jej matka.

Dziewczynka wyobraża sobie pogrzebane w ziemi blade, białe kości palców swojej babci.

Wieniec z palców.

Kiedy Leonora idzie przez rodzinną wioskę, leżącą na obrzeżach Mexico City, przypatruje się mężczyznom, doszukując się w nich podobieństwa do siebie. Ale tylko sprzedawca królików i kurcząt wydaje się do niej podobny. Nieraz słyszała od matki, że ojciec jest w niebie, choć to może oznaczać cokolwiek, skoro do nieba trafia wszystko, o czym jej matka nie chce myśleć. Niebo równie dobrze może być barem, polem albo domem sąsiadów.

Matka Leonory zbiera witki na miotły. Nie na takie idealne, jak te fabryczne, które kupuje się w supermarkecie, ale na miotły czarownicowe, podobne do używanych przez zamiataczy ulic i ogrodników. Razem z dziećmi trzy tygodnie w miesiącu spędza w górach na wyszukiwaniu długich, cieniutkich patyków. Matka wciąż powtarza, że wszyscy są miotłowymi dziećmi.

Rodzeństwo Leonory nosi imiona rdzennych mieszkańców Meksyku. Siostry nazywają się Mexica i Xochi, a czterej bracia — Moctezuma, Tizoc, Cuautli i Tlaloc. Tylko Leonora ma chrześcijańskie, hiszpańskie imię.

— Bo tak bardzo spieszyło ci się na świat, że chciałaś rozbić mnie jak skorupkę jaja — wyjaśnia matka.

Rozdzieranie zielonego patyka.

Skórę miotłowych dzieci pokrywają cienkie, różowe linie.

Matka chłoszcze je gałązką, niczym muły, żeby szybciej szły. Sznurem na bieliznę przywiązuje im do pleców witki, które kaleczą i drapią ręce i szyje.

Odkąd sięgnąć pamięcią, rodzina Leonory trudniła się wyszukiwaniem gałązek na miotły. Wszyscy mają długie, żylaste ręce, jakby stali się tym, czego poszukują.

Matka uczy dzieci, żeby nigdy nie mówiły tego, co myślą, i wierzy, że to da im moc. Tłumaczy, że muszą skrywać swoje myśli w głowie, tak jak podczas modlitwy odmawianej w duchu.

— Bo nikt nie zna myśli potężnych ludzi. Nikt nigdy nie wie, co myśli Bóg — uzasadnia matka.

Wiemy, jak być cicho. Nasze myśli to szepty. Ciii.

Gdy Leonora miała siedem lat, do wioski przybył mężczyzna, który szukał dzieci do pracy na roli. Obiecywał płacić im dwa peso dziennie. Odeszła z nim większość dzieci powyżej szóstego roku życia. Ssały palce i machały rodzicom na pożegnanie z brudnej paki czerwonej półciężarówki, która wywiozła je szutrówką.

Matka Leonory dała swoim dzieciom kilka patyków jako amulety i poradziła, by gryzły je, gdy poczują tęsknotę za domem.

— Nigdy nie zapominajcie, że są trzy rzeczy, dzięki którym Hiszpanie podbili Meksyk: konie, proch strzelniczy i ospa — powiedziała. Była bardzo dumna z tego, że wszystkie jej dzieci miały na rękach duże i okrągłe jak monety blizny po szczepionkach przeciwko ospie. Jakby zostały naznaczone.

Przez trzy tygodnie spali w dużej stodole. Razem z gromadą innych dzieciaków. Niektórzy nie znali hiszpańskiego. Pomagali sobie gestami, próbując porozumieć się w swoich rodzimych dialektach.

Mówią, że te ziemie nie płyną miodem.

Każdego ranka i wieczora kazali im sadzić w ziemi maleńkie, brązowe nasiona. A w czasie południowego skwaru wracali do stodoły, żeby spać. Leonora długie godziny spędzała na gryzieniu podarowanego przez matkę patyka, aż rozszczepił się na kawałeczki, a jej usta zapachniały sosną.

Po trzech tygodniach Leonorę wraz z braćmi i siostrami odesłano do wioski tą samą ciężarówką. Matka dowiedziała się, że sadzili marihuanę.

Po tym doświadczeniu stwierdziła, że już nigdy więcej nie da się tak okpić.

— Dość już mam tego, że stale mnie oszukują — oznajmiła.

Jedynie krzyż nie kradnie, bo nie może poruszać ramionami.

Postanowiła posłać swoje trzy córki do Zakonu Świętej Cecylii, oddalonego od wioski o dziesięć godzin drogi. Powiedziała, że nie chce w swojej rodzinie niewykształconych, głupich ludzi, którzy całe życie nic tylko zbierają witki. Chłopców zatrzymała w domu. Nie było ich dokąd posłać.

Dziewczynki zawinęły w swetry cały swój dobytek: wstążki do włosów, liście jesionu, dwa patyki, plastikową butelkę po coca-coli napełnioną wodą cynamonową i dwie koszulki.

— Nauczycie się wszystkiego o Chrystusie i Maryi Dziewicy — rzekła matka. — I będzie dobrze. Nauczycie się prać swoje ubrania i modlić przed posiłkiem.

Upomniała córki, żeby siedziały cicho i żeby zawsze mówiły „tak”.

— Słowo „nie” jest uparte jak muł. To słowo dla niegodnych warg — mawiała.

Wiem, że gdy umarła Dziewica Maryja, kamienie broczyły krwią.

Każdy liść to usta

Wczoraj mój brat Pedro, gdy tylko się do mnie zbliżył, w kółko szeptał: „bzz, bzz”. Bzyczy dlatego, że taki dźwięk wydaje mucha. Udaje, że chce mnie pacnąć gazetą i woła: „Mucha!”. Moja mama śmieje się, gdy na niego skarżę, bo przecież to zabawne — zwykły żart. Mówi, żebym nie była taka drażliwa.

Leonora — to jedna z naszych służących. Jest z nami od lat. Zaczęła tu pracować jeszcze przed moim urodzeniem. Matka wzięła ją ze szkoły klasztornej, kiedy szukała dla nas niańki. Leonora jest bardzo długa i chuda jak miotła. Na szyi nosi duży, drewniany krzyż zawieszony na kawałku rzemienia.

Mamy jeszcze inne służące — Sofię i Josefę. Sofia jest kucharką i także mieszka z nami. Dzieli pokój na poddaszu z Leonorą. Josefa jest służącą dochodzącą, która co rano przychodzi sprzątać dom.

Najbardziej lubię Leonorę, bo jest bardzo miła. Gdy jestem nieszczęśliwa, bierze mnie za rękę i prowadzi do ogrodu. Spoglądamy na obsypane małymi owocami drzewo grejpfrutowe.

— Zobacz — zwraca się do mnie — na tym drzewie rosną księżyce.

Leonora mawia, że jestem miotłowym dzieckiem, tak jak ona. Uważa, że mamy ciemną skórę jak kora drzew, nasze ręce wyglądają jak gałęzie, a nasze palce są jak patyczki.

Lubię, kiedy rozczesuje mi włosy siedmioma powiązanymi ze sobą patykami.

Lubię, kiedy przykłada mi pajęczyny do skaleczeń i otarć.

Lubię, kiedy śpiewa mi piosenki o kozie bez jednej nogi.

Lubię jej zapach, aromat skórki cytrynowej i wody ryżowej.

Opowiada mi, że kamienie mogą krwawić, bo w środku każdego kamienia i skały jest serce.

Mawia, że w dniu śmierci Dziewicy kamienie broczyły krwią.

Mawia, że jeśli wsłuchać się w kamień, można usłyszeć jego tętno.

Koniec wersji demonstracyjnej.