Piotr Gajdziński

GIEREK

Człowiek z węgla

Copyright © Piotr Gajdziński, 2014

Copyright © by Wydawnictwo Poznańskie sp. z o.o., 2014

Redakcja: Barbara Borszewska

Korekta: Krzysztof Krzemień

Projekt okładki: Juliusz Zujewski

Projekt typograficzny i konwersja: Grzegorz Kalisiak

Koordynator projektu: Filip Karpow

Źródła fotografii:

PAP/Jan Morek (s. 6, 32, 163, 183, 240, 310, 319, 328); PAP/Stanisław Jakubowski (s. 233, 356); PAP/Zbigniew Matuszewski (s. 262, 341); PAP/Andrzej Kossobudzki Orłowski (s. 51); FORUM/Sławek Biegański (s. 68); PAP/Wojciech Kondracki (s. 81); Zygmunt Wieczorek (s. 100); PAP/Kazimierz Seko (s. 117); PAP/Janusz Uklejewski (s. 149); PAP/Stefan Kraszewski (s. 162); FORUM/Bogdan Łopieński (s. 202); PAP/Archiwum (s. 286); AKG/EAST NEWS (s. 296–297); PAP/Roman Kozłowski (s. 367)

ISBN 978-83-7177-925-1

Wydawnictwo Poznańskie sp. z o.o.

ul. Fredry 8, 61-701 Poznań

tel.: 61 853-99-10

fax: 61 853-80-75

redakcja@wydawnictwopoznanskie.com

www.wydawnictwopoznanskie.com

Spis treści

Epoka napoleońska

Kariera Nikodema Dyzmy

Delfin Peerelu

Gra o tron

Orgazm władzy

Druga Polska

Starszy Brat

Towarzysze

Widmo szubienicy

Życie po życiu

Podziękowania

Bibliografia

Epoka napoleońska

W ZBIOROWEJ PAMIĘCI POLAKÓW lata siedemdziesiąte XX wieku zapisały się jako okres niemal powszechnej szczęśliwości i rozpasanej konsumpcji. Wprawdzie na kredyt, ale naród utracjuszy wymęczony gomułkowską zrzędliwością i siermiężnością codziennej egzystencji, zachłysnął się postawnym, odzianym w elegancki garnitur, dobrze ostrzyżonym komunistą z „polskiej Katangi”. Komunistą, który zwracał się do nich już nie mlaskającym „Towarzysze i Towarzyszki”, ale dostojnym i budzącym zaufanie „Rodacy”. Komunistą, który nie miał w życiorysie kominternowskiej szkoły i partyzanckiej przeszłości, miał za to lata spędzone na Zachodzie. Piotr Kostikow, radziecki nadzorca Polski, napisał o nowym I sekretarzu KC, że „był zaskakująco nowy”.

Po czternastu latach zasiadania w Biurze Politycznym KC PZPR i trzynastu sprawowania funkcji I sekretarza Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Katowicach, Gierek nowy oczywiście nie był. Co więcej, niczego nowego nie mówił. Ale mówił inaczej. Z wolna duszną atmosferę gomułkowszczyzny zaczynał zastępować zapach dymu z papierosów Marlboro mieszający się z wonią perfum o wiele obiecującej nazwie „Być może…” oraz widok rodziny pomykającej maluchem na wczasy i osładzającej sobie podróż mityczną coca-colą. Stefan Kisielewski, katolicki publicysta i pisarz, zgryźliwy obserwator komunistycznej rzeczywistości, nie krył uznania pod adresem Gierka. Na początku dekady zapisał w swoich Dziennikach: „Cwany facet, ma swoją linię, pragmatyczną i bojaźliwą, ale ma (…). To Wielki Usypiacz, chce dać chleba i igrzysk, politykę chowa dla siebie”.

W opinii Kisiela jest dużo uszczypliwości, ale wielu Polakom nowy kurs władz odpowiadał i budził nadzieję. Po latach wojny, skromniutkiej egzystencji odbudowującego się państwa, obezwładniającego odoru stalinowskiego strachu i po do obsesji oszczędnym Starym (Gomułce), Polacy chcieli wreszcie normalności. Zwłaszcza młodzi. Gierek się nie sprzeciwiał. Uchylił drzwi. Nie nazbyt szeroko, ale wystarczająco, aby wpuścić nieco świeżego powietrza i oczyścić atmosferę.

Partia, która do tej pory miała ambicję organizowania całego życia każdego obywatela, straciła wpływ na młodzież już w końcu lat sześćdziesiątych, ale prawdziwy wybuch emancypacji tej grupy miał miejsce podczas rządów Gierka. Co więcej, uznano, że próby narzucania młodym pożądanych kanonów zachowania rozbijają się o mur obojętności, niechęci, a co najgorsze — buntu. Tymczasem celem ekipy gierkowskiej było zdobycie akceptacji młodzieży dla wprowadzanych w kraju zmian. Ekipa Gierka wyraźnie schlebiała młodzieży — napisał w książce PRL. Trwanie i zmiana Krzysztof Kosiński. — Odkrycie, dokonane przez władze, polegało na stwierdzeniu, że słuchanie na przykład The Beatles i czesanie się na „beatlesa” wcale nie musi szkodzić komunizmowi. Dzisiaj trudno docenić wagę tej zmiany, skoro jeszcze w latach pięćdziesiątych taniec miał być po prostu formą wyrażania poparcia dla władzy ludowej. Diagnoza nie była zresztą prawdziwa, komunizmowi owa „beatlesowska” fryzura i zachodnia muzyka zaszkodziły potężnie. Zwłaszcza gdy nad Wisłą zaczęto słuchać Rolling Stonesów, Joan Baez i Boba Dylana. Utwory takie, jak „The Times They Are A-Changin”, „Blowin’ In the Wind”, „Like a Rolling Stone”, czy „Hurricane” zradykalizowały młode pokolenie w Stanach Zjednoczonych i Europie Zachodniej, a do Polski dotarły na większą skalę dopiero w epoce Gierka. Jeden z amerykańskich dziennikarzy muzycznych powiedział wówczas, że choć od dziecka uczono go, że pióro jest silniejsze niż miecz, to do momentu, gdy usłyszał pieśni Dylana, szczerze w to wątpił. W warszawskim Domu Partii przekonano się o tym znacznie później. Opóźnione wybuchy miewają czasem większą moc.

Młodzież zbiesiła się na gomułkowski purytanizm i bez skrępowania rzuciła w wir zabawy. O ile w latach sześćdziesiątych pieprzyku prywatkom dodawała butelka słodkiego wina, o tyle za Gierka pito już wódkę. Coraz więcej i więcej… Także dlatego, że o ile w poprzedniej dekadzie młodzi z reguły bawili się pod czujnym okiem dorosłych, o tyle teraz uwolnili się od tej uciążliwej kurateli. I coraz odważniej sięgali po owoce zakazane. Pisma dla młodzieży pełne były przestróg przed „przygodnym seksem”. „Dziewczyna, która daje dowód miłości w warunkach prymitywnych, po prywatce, na której chłopak pił alkohol — marnuje swój start. Nie jest to obojętne dla dalszych doświadczeń” — przestrzegała w „Filipince” w 1972 roku doktor Wanda Grabkowska. Po latach Gomułki szokiem były nie tylko zdjęcia nagich panienek, publikowane na ostatniej stronie tygodnika „Perspektywy”, ale także — a może przede wszystkim — artykuły na temat seksu profesora Mikołaja Kozakiewicza i Michaliny Wisłockiej. Jej opublikowana w 1976 roku Sztuka kochania zrewolucjonizowała polskie życie erotyczne — książka natychmiast zniknęła z księgarskich półek i stała się gorącym towarem w antykwariatach.

Nie wszystkim się to jednak podobało. Na początku lipca 1971 roku Józef Tejchma, wówczas jeden z najważniejszych członków Biura Politycznego Komitetu Centralnego, dostał list od jakiegoś działacza społecznego z prowincji, a w nim fotografię wyciętą ze studenckiego tygodnika „ITD”, przedstawiającą młodą kobietę w majtkach i biustonoszu. Społecznik zapałał świętym oburzeniem. Tym większym, że dostrzegł na zdjęciu „między udami widoczny puszysty meszek, a w biustonoszu sztucznie nabrzmiałe piersi” — napisał. Nerwowość czytelnika potęgowało jeszcze to, że w tym samym numerze redakcja opublikowała ideologiczne przemówienie Tejchmy.

Starzy działacze PZPR, którzy partyjne ostrogi zdobywali w okresie stalinizmu, nie bardzo potrafili zaakceptować także bardziej bezpośredniego stylu bycia członków nowej ekipy w przestrzeni publicznej. Gdy Józef Tejchma wziął udział w V Maratonie Pływackim „Zalew’73”, a wysiłkowi członka Biura Politycznego kilka wierszy poświęcił patronujący imprezie „Express Wieczorny”, na jednej z partyjnych narad odbywających się w Poznaniu pytano, czy aby członkowi najwyższego partyjnego kierownictwa wypada pluskać się w wodzie.

Oczywiście liberalizm ekipy Sztygara, jak nazwał Gierka Jarosław Iwaszkiewicz, miał swoje, dość sztywno ustanowione granice. Na pewno nie mieścił się w nich ruch hipisowski, który pojawił się w Polsce jeszcze pod koniec lat sześćdziesiątych, ale rozkwitł dopiero w następnej dekadzie. Młodzieżowe pisma, między innymi „Radar” oraz „Sztandar Młodych”, przedstawiały hipisów jako zdemoralizowanych wyrzutków społeczeństwa, brudnych leni zapatrzonych w amerykański styl życia i próbujących go bezkrytycznie kopiować. Na połajankach się nie kończyło, bo milicja uparcie osadzała „dzieci kwiaty” w aresztach, wzywała na przesłuchania, przeszukiwała organizowane przez nich komuny. A czasem po prostu goliła głowy, bo długie włosy stały się symbolem buntu i niechęci wobec socjalistycznej ideologii.

Młodzi, długowłosi i niecodziennie ubrani hipisi szokowali zresztą nie tylko władze, ale i zuniformizowane społeczeństwo. „Jak zobaczyłem Dzikiego, jego długie włosy, to byłem w szoku. To jest nie do wiary, że ktoś mógł tak wyglądać w tamtych latach — wspominał Kamil Sipowicz, filozof i muzyk, w latach siedemdziesiątych hipis. Ludzie na niego reagowali najczęściej agresją albo zdumieniem, ale trzeba było być naprawdę odważnym, żeby swoim wyglądem wtedy szokować”. Niechęć potęgowało też coraz częstsze sięganie hipisów po różnego rodzaju „dopalacze”. Dostęp do sprowadzanej z zagranicy marihuany czy LSD miało niewielu, ale gierkowska Polska była krajem ersatzu. Zamiast skrętów wąchano więc tri, substancję służącą do wywabiania plam, łykano dolargan i krople inoziemcowa, pito astmosan, lek na astmę.

Kontrkulturowe ruchy stanowiły margines, dominował inny styl zabawy. Jak grzyby po deszczu zaczęła w kraju rosnąć liczba dyskotek. Jako pierwsza swoje podwoje otworzyła „Estrada” — inne źródła podają, że palma pierwszeństwa należy się sopockiemu Grand Hotelowi — a dwa lata później, w 1974 roku, można było już szaleć w setce tego rodzaju przybytków. „Muzyka z płyt, pełna stereofonia, konferansjerzy zapowiadają kolejne nagrania” — entuzjazmowała się „Filipinka”, wówczas jeden z najpopularniejszych tygodników. Jonasz Kofta był bardziej powściągliwy. Jego definicja dyskotek brzmiała następująco: „Miejsce, gdzie popkultura trzyma za mordę kulturę, gdzie barman ocenia wartość programu, a prostytutka lub cinkciarz decydują o tym, jaką płytę ma nastawić prezenter i ile razy ma ją powtórzyć”.

Większość dyskotek prowadziły Zjednoczone Przedsiębiorstwa Rozrywkowe, państwowa instytucja kulturalna, ale przybytki młodzieżowego szaleństwa szybko urwały się ze smyczy nadzoru i wpływu władz. Królowały przeboje zagranicznych wykonawców, bo dzięki coraz częstszym wyjazdom zagranicznym, dyskdżokeje bez większego trudu zdobywali zachodnie płyty. Do rangi klasyki urósł polski big-beat, tańczono sambę, jive’a, ale przede wszystkim „układy własne”, często określane przez starsze pokolenie „tańcem dla szaleńców”. W połowie lat siedemdziesiątych dyskoteki otwarto także dla młodzieży szkolnej, bo wcześniej — przynajmniej oficjalnie — do tych „przybytków rozpusty” wpuszczano jedynie „młodzież starszą”.

Urzędnicy odpowiedzialni za politykę kulturalną i starsi towarzysze trochę się zżymali i próbowali przeciwstawiać się „zachodniemu stylowi życia”. Na początku lat siedemdziesiątych Komisja ds. Młodzieży Komitetu Centralnego orzekła, że „Pieśni i piosenki posiadają wielkie znaczenie wychowawcze”. Oczywiście nie wszystkie. „W wielu z nich znajdują odzwierciedlenie istotne wydarzenia z życia narodu — walki narodowo-wyzwoleńcze, walki klasowe ruchu robotniczego, na przykład Marsz kajdaniarski, pieśni związane z Wielką Socjalistyczną Rewolucją Październikową, wojną domową w Hiszpanii”. Dodawano także, że „wiele zrobiono w dziedzinie popularyzowania piosenki radzieckiej. Wyeliminowano w zasadzie wykonywanie piosenek w językach zachodnich”.

Było to typowo komunistyczne zaklinanie rzeczywistości, bo dyskotekowa rąbanka, najczęściej zachodnia, rozbrzmiewała już jak kraj długi i szeroki. Niewielu też przejmowało się zaklęciami wypowiadanymi w Białym Domu, jak powszechnie nazywano Dom Partii, a jeszcze mniej chciało śpiewać Marsz kajdaniarski. Dyskoteki podbijały coraz mniejsze miasteczka, a przemysł wspierał ich rozwój nowoczesnym sprzętem. „Unitra” i łódzka „Fonica” pełną parą produkowały gramofony, magnetofony, głośniki oraz wzmacniacze, a i tak nie bardzo mogły zaspokoić potrzeby coraz szybciej rozwijającego się show-biznesu. Do organizowania dyskotek namawiała zresztą prasa. „Idziemy do kierownika domu kultury, przedstawiamy świetlany plan działania, sięgając po tak przekonujące argumenty jak to, że za pośrednictwem dyskotek będziemy kształtować wrażliwość muzyczną młodzieży — pisała w 1975 roku „Filipinka” — popularyzować polską muzykę, że unikniemy przestępczości wśród nieletnich, zajmując im czas w atrakcyjny sposób”. Władza owe „przybytki młodzieżowej kultury” popierała , bo dyskoteki „były konsekwentnym realizowaniem zasady zamykania młodzieży w getcie” — napisała w pracy Rock w PRL-u Anna Idzikowska-Czubaj.

Dyskoteki szybko zdystansowały popularne za Gomułki prywatki i stały się wręcz pokoleniowym doświadczeniem młodzieży lat siedemdziesiątych. Wyrosła wokół nich prawdziwa subkultura, która miała imitować zachodni styl życia. Młodzi ludzie porzucili szare, niewyróżniające się w tłumie ubrania, na rzecz kolorowych i krzykliwych. Nie było to proste, bo państwowy przemysł nie rozpieszczał Polaków, ze wszystkich sił starając się ich wbić w workowate spodnie i szarobure kurtki oraz kiepskiej jakości buty. Ratunku poszukiwano „na ciuchach”, w gazetowych poradach oraz w przysyłanych z Zachodu kolejnych numerach „Burdy”. Barbara Janowicz z Wolsztyna w Wielkopolsce pamięta, że paczka od rodziny z Niemiec to było prawdziwe święto. „Rozpakowywałam karton i często płakałam ze szczęście. Największą radość sprawiała mi właśnie »Burda« z wykrojami sukienek, bluzek, spodni. Dzięki nim mogłam uszyć dla swoich córek oryginalne, modne ubrania, a i ja mogłam sobie czasem pozwolić na coś ekstra — wspomina. — Największa radość panowała, gdy w paczce oprócz wykrojów i słodyczy znajdowałam niemiecki materiał”.

Rady dla utalentowanych krawcowych można było znaleźć także w prasie. Bodaj największym powodzeniem cieszyła się cotygodniowa rubryka „Moda” w tygodniku „Przekrój”, w której felietony i projekty publikowała Barbara Hoff, kiedyś żona Leopolda Tyrmanda. W końcu lat siedemdziesiątych Hoff, która powie później, że chciała nie tylko podpowiadać Polsce, jak się ma ubierać, ale sama tę Polskę ubierać, założyła Hoffland, absolutny ewenement dobrego stylu w krajach obozu socjalistycznego. Jej sprzedawane w Domach Towarowych Centrum ciuchy cieszyły się ogromnym powodzeniem i na długi czas zawładnęły gustami Polek. Niestety, szczęściarzy, którzy zdołali się dopchać do półek, było niewielu. Ciuchy z Hofflandu cieszyły się zresztą dobrą sławą również poza Polską. I nie tylko one — bratnie narody Związku Radzieckiego i innych krajów socjalistycznych zazdrościły nam też wyrobów przemysłu kosmetycznego. Gdy w Moskwie zorganizowano wystawę pod hasłem „Wyprodukowano w Polsce”, podczas której Pollena-Uroda rozdawały próbki swoich produktów, mieszkanki Moskwy przypuściły na stoiska regularny szturm. Zwiezione do stolicy Związku Radzieckiego zapasy szybko się wyczerpały i trzeba było ściągać z Polski uzupełnienie. Breżniew powiedział później Gierkowi z przekąsem: „Wzbogaciłeś się Edward, zaczynasz czynić prezenty moskwiczankom”.

Ogromną popularnością cieszyły się w latach siedemdziesiątych flanelowe koszule i zachodnie, wojskowe kurtki z demobilu, zwłaszcza amerykańskie i zachodnioniemieckie, żołnierzy Bundeswehry, co wywoływało szczególne oburzenie partyjnych strażników moralności. To były znaki rozpoznawcze zbuntowanej inteligencji. Ale szczytem marzeń pozostawały dżinsy, zwłaszcza, levisy, rifle i wranglery, w które zaopatrywano się za dolary w Peweksach lub „na ciuchach” — w Rembertowie, na sopockim Monciaku lub poznańskim Rynku Łazarskim. Ryszard Kulesza, fotograf, wspominał, że gdy jego konserwatywni rodzice nie zgodzili się na kupno dżinsów, rzucił liceum, aby pójść do pracy i samemu kupić sobie wymarzone spodnie. Takich wypadków było więcej, a rzesze studentów i uczniów klas szkół średnich zatrudniających się na wakacjach w pieczarkarniach, przy żniwach, wyładunku wagonów lub u badylarzy, jak wówczas określano ogrodników, pracowały tylko po to, aby w ostatnich dniach sierpnia udać się do któregoś z Peweksów i zaraz potem wbić się w nowe dżinsy.

Nie sposób zaprzeczyć, że nagle w Polsce zrobiło się, nieomal, światowo. „Gdzieś tak koło 1974 roku, urządzając w domu imprezę, przy odrobinie szczęścia mogłem mieć na stole: do picia luksemburskiego szampana, francuskie brandy, piwo w puszkach, bywało że i Heinekena, oczywiście colę, kawę Select, herbatę Twinings, aha, jeszcze pomarańczowy soczek Dodoni” — wspominał w książce Bananowy song Krzysztof Masłoń, później znakomity dziennikarz działu kultury „Rzeczpospolitej”. Ale jednak było „nieomal światowo”, przy czym „nieomal” czyniło różnicę. Sporą. „Oczywiście wszystko to mieć mogłem, ale po pierwsze — nigdy razem, bo albo jednego artykułu nie było, albo drugiego, a po drugie — za ile. Z innymi wiktuałami było identycznie: o tym, że dogoniliśmy świat, przekonywać miały kawiorowe pasty i puszki z zupą z rekina, na które — jak wiadomo — zapotrzebowanie na Mazowszu i Podlasiu było niebywałe. W Warszawie przestały być na krótko rarytasem solone orzeszki, czekolada z orzechami, a i paczkowana krojona szynka konserwowa (kupno puszki Krakusa niezmiennie uważano za uśmiech losu). A w kiosku, jeszcze bez specjalnych podchodów, kupowało się papierosy Marlboro”.

Niestety, na ogół w sklepach brakowało nie tylko kawiorowej pasty i zupy z rekina. „Byłam u koleżanki w Goryszach, powiat Ciechanów. Cięli wtedy rzepak. Gospodyni była w rozpaczy, co dać na obiad ludziom. Doradziłam jej naleśniki z serem i zupę jarzynową. Odpowiedziała mi, że taki obiad mogą jeść ludzie w mieście — pisała w 1972 roku w liście do telewizji Irena J. z Warszawy. — Ludzie na wsi, ciężko pracujący od świtu do nocy, muszą jeść mięso i kiełbasę. Ponieważ w tamtejszej spółdzielni w Chotomiu nie było nic, wybrałam się do Ciechanowa (6 km autobusem). W trzech tamtejszych sklepach nie znalazłam ani kawałka kiełbasy, choćby tej najtańszej zwyczajnej. Moim zdaniem rolnikowi trzeba pomóc, żeby choć w żniwa miał kawałek kiełbasy. Wodę ma w studni”. Trzy lata później Józef R. z Częstochowy w liście do władz opisywał z kolei problemy z oponą do motoroweru Pegaz, której nikt nie potrafił naprawić. „Postanowiłem kupić nową, ale w sklepach nie ma. Napisałem więc do producenta tych motorowerów, do Bydgoszczy. Odpowiedzieli mi, że detalicznie nie sprzedają, wskazali mi Polmozbyt w Gliwicach. Napisałem. Odpowiedź: »Nie posiadamy na stanie magazynowym«. Skierowano mnie do Polmozbytu Poznań. Odpowiedź: »Zamówionego ogumienia nie posiadamy chwilowo i prosimy złożyć ponownie zamówienie na przyszły rok«”. Częstochowianin kończył swój list dramatycznym, wręcz egzystencjalnym pytaniem: „Co mam robić, gdzie mam szukać, na czym jeździć”.

Na razie jednak bal się rozkręcał. Żytnio-ziemniaczany komunizm Gomułki stawał się coraz bardziej odległym wspomnieniem, wypierany przez soczki Dodoni, czekolady z orzechami, a w końcu nawet przez coca-colę. W 1972 roku ruszyła w Polsce produkcja tego amerykańskiego napoju, o którym jeszcze w latach pięćdziesiątych mówiono, że to „imperializm w płynie”. Coca-cola oficjalnie po raz pierwszy pojawiła się w Polsce w 1957 roku, cztery lata po śmierci Stalina i rok po śmierci Bieruta, na stoisku amerykańskim na Międzynarodowych Targach Poznańskich. Wywołała euforię, ale oczywiście nie trafiła do sklepów. Kilkaset butelek, które zostały po targach, rozdano działaczom partyjnym; spróbowali go też nieliczni szczęśliwcy, którym podczas targów udało się dopchnąć do amerykańskiego stoiska. Czternaście lat później na negocjacje do Polski przyjechali z Rzymu przedstawiciele The Coca-Cola Company, a umowę licencyjną o podjęciu produkcji napoju podpisali wicepremier Mieczysław Jagielski oraz prezes Paul Graul, Czech z pochodzenia.

W lutym 1972 roku w Browarze Warszawskim rozpoczęła się budowa pierwszej linii produkcyjnej, a 19 lipca — co z pewnością było związane z hucznie obchodzonym w Peerelu świętem 22 lipca — napełniono pierwsze butelki. Sprowadzano je z Hiszpanii; krajowe, oczywiście zgodne ze wzorem dostarczonym przez amerykański koncern, zaczęto wytwarzać dopiero w październiku w Hucie Szkła w Wołominie. Natomiast koncentrat coli przywożono z Neapolu i Amsterdamu. Z czasem produkcja coca-coli ruszyła też na Śląsku — najpierw w Browarze Górnośląskim w Zabrzu, a później w Browarach Tyskich.

To już oznaczało prawdziwą rewolucję. „W latach pięćdziesiątych, jako zetempowiec, wystąpiłem na jakiejś masówce z płomiennym przemówieniem krytykującym coca-colę, która była wtedy symbolem amerykańskiej kultury, utożsamiała cały zachodni styl życia. Niespełna dwadzieścia lat później, będąc wicepremierem, zostałem wysłany przez premiera Jaroszewicza na budowę wytwórni tego napoju, bo zdaniem szefa rządu ta inwestycja się ślimaczyła, a naród czekał. Mówiłem później Jarosławowi Iwaszkiewiczowi, że historia się na mnie zemściła: od walki z coca-colą do walki o coca-colę” — opowiadał mi Józef Tejchma, członek Biura Politycznego i wicepremier.

Nowych wiatrów wiejących nad Wisłą nie dało się nie zauważyć w prasie. O ile w latach sześćdziesiątych znaczną część łamów „Kobiety i Życia” zajmowały porady dotyczące przeróbki starego płaszcza, o tyle na początku ery Gierka czytelnicy dowiadywali się, jak zorganizować przyjęcie i przygotować drinki, jak ubrać się na dyskotekę czy bankiet. A także — co warto upchnąć w syrence lub maluchu, wybierając się na wczasy do Sopotu lub nawet do Jugosławii.