Senza mai arrivare in cima

© 2018 Einaudi

This edition published in agreement with the Proprietor through MalaTesta Literary Agency, Milan

Copyright © 2020 for the Polish edition by Wydawnictwo Sonia Draga

Copyright © 2020 for the Polish translation by Tomasz Kwiecień (under exclusive license to Wydawnictwo Sonia Draga)

Projekt graficzny okładki: Mariusz Banachowicz

Zdjęcie autora: © Roberta Roberto

Redakcja: Bożena Sęk

Korekta: Iwona Wyrwisz, Marta Chmarzyńska, Aleksandra Pietrzyńska

ISBN: 978-83-8230-016-1

Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione i wiąże się z sankcjami karnymi.

Książka, którą nabyłeś, jest dziełem twórców i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując ją, rób to jedynie na użytek osobisty.

Szanujmy cudzą własność i prawo!

Polska Izba Książki

Więcej o prawie autorskim na www.legalnakultura.pl

WYDAWNICTWO SONIA DRAGA Sp. z o.o.

ul. Fitelberga 1, 40-588 Katowice

tel. 32 782 64 77, fax 32 253 77 28

e-mail: info@soniadraga.pl

www.soniadraga.pl

www.facebook.com/wydawnictwoSoniaDraga

E - wydanie 2020

Bezpłatny fragment

Mapa

* * *

Rozdział pierwszy. Wzdłuż brzegów rzeki

Rozdział drugi. U podnóża świętej góry

Rozdział trzeci. Ku granicznej dolinie

Rozdział czwarty. Na pustkowiu

Od Autora

Przypisy

Tego ranka

chciałbym być malarzem,

a nie rzemieślnikiem słów.

We mgle majaczą

ogromne różaneczniki

splecione w omszałym uścisku.

Tiziano Terzani, Un’idea di destino

Pod koniec 2017 roku, kilka miesięcy przed moimi czterdziestymi urodzinami, wraz z kilkorgiem towarzyszy wyruszyłem do wysokogórskiego regionu Dolpa na północnym zachodzie Nepalu. Zamierzaliśmy przez jakiś miesiąc podążać pieszo wzdłuż tybetańskiej granicy, pokonując górskie przełęcze położone powyżej pięciu tysięcy metrów nad poziomem morza. Tybet był celem nieosiągalnym, i to nie z powodu oddzielającej nas od niego granicy: owo starożytne królestwo mnichów, kupców i wędrownych pasterzy, podbite przez wojska chińskie w 1950 roku, zdewastowane przez rewolucję kulturalną w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych, a w końcu bezlitośnie skolonizowane przez nowe kapitalistyczne Chiny, po prostu przestało istnieć.

Istniał jednak, a przynajmniej tak mi opowiadano, mały Tybet na nepalskiej ziemi, ocalały dzięki jakiemuś roztargnieniu historii. Dolpa nawet na mapach wygląda jak anomalia: tam gdzie polityczna granica Nepalu, z reguły biegnąca po południowej stronie Himalajów, pokonuje górski łańcuch i sięga w głąb ogromnej Wyżyny Tybetańskiej, znajduje się region w całości położony powyżej czterech tysięcy metrów, obszar, do którego nie docierają ani monsuny, ani drogi, najmniej urodzajny, najbardziej oddalony i najrzadziej zaludniony w całym kraju. Może właśnie tam, mówiłem sobie, uda mi się ujrzeć Tybet, który już nie istnieje i którego nikt już nie może zobaczyć. Takiej właśnie wyprawy pragnąłem na swoje czterdzieste urodziny, by we właściwy sposób uczcić pożegnaniem jeszcze inne utracone królestwo: młodość.

Nie był to jedyny powód mojej wyprawy. Równie ważnym była karawana, w której skład miałem wejść. Bo Himalaje nie są miejscem, w które można się zagłębiać ot tak, beztrosko: aby przejść setki kilometrów wśród niezamieszkanych gór, potrzebna była prawdziwa ekspedycja z przewodnikami, tragarzami, mułami, z obozem rozbijanym co wieczór i zwijanym o poranku. Oraz z towarzyszami podróży.

W naszej dziesięcioosobowej grupie był Nicola, z którym łączyła mnie rodząca się przyjaźń. Znaliśmy się od niedawna, czuliśmy, że jesteśmy do siebie podobni, i byliśmy w tym okresie przyjaźni, kiedy wszystkiego jeszcze trzeba się o sobie dowiedzieć. Obaj jednak wierzyliśmy, że przyjaźniom nie należy się biernie przyglądać: byliśmy przekonani, że trzeba je budować na solidnym fundamencie i że potrzebują przedsięwzięć, które będzie się wspominało w przyszłości. Dlatego pewnego wiosennego dnia zadzwoniłem do niego, opisałem mu Dolpę i zapytałem:

– To co, jedziemy?

– Tak – odpowiedział.

Teraz była jesień i żaden z nas się nie wycofał.

Drugim towarzyszem był Remigio, wtedy najserdeczniejszy i najtrudniejszy z moich przyjaciół. Przez dziesięć lat, odkąd się zaprzyjaźniliśmy, nie udawało mi się go wyciągnąć z górskiej wioski, w której on się urodził i wychował, a ja zamieszkałem. Nie miałem zamiaru go wykorzenić, chciałem tylko doświadczyć razem z nim czegoś nowego: odkrywania miejsca, w którym obaj bylibyśmy przybyszami z daleka. Pracowałem nad nim miesiącami, użyłem wszystkich możliwych technik perswazji i jedyne, co osiągnąłem, to wątpliwości i ciągłe zmiany zdania. Zawsze coś mu nie pasowało, a to słabe kolano, a to brak pieniędzy, a to psujący się co chwila samochód. Ostatecznie pojawił się na lotnisku w tej samej chwili, w której ja pogodziłem się z myślą, że go nie zobaczę.

– A więc jednak jedziesz? – zapytałem.

– No jadę – odparł, wzruszając ramionami.

Wiedziałem, że w górach zawsze chodzi się samotnie, nawet jeśli wyrusza się w nie z kimś jeszcze, ale cieszyło mnie, że będę dzielił swoją samotność z nimi dwoma.

Wyruszyliśmy na początku października, kiedy w Alpach już czeka się na śnieg, i wylądowaliśmy w gorącym i zakurzonym Katmandu, gdzie właśnie zakończyła się pora monsunowa. Od czasu mojej ostatniej wizyty miasto jakby jeszcze szerzej się rozlało po rozległej dolinie: pojawiły się kolejne peryferie, slumsy, bogate dzielnice, bezpańskie psy, małpy, żebracy, kościste krowy na środku ulicy, dzieci. Po hinduskich i buddyjskich świątyniach na placu Durbar, nadszarpniętych lub całkiem zrujnowanych przez trzęsienie ziemi sprzed dwóch lat, zostały tylko zgliszcza albo mury podparte drewnianymi drągami. Wielkie billboardy oznajmiały, że odbudową zajmuje się rząd chiński. Chiny? Co robiły Chiny na najważniejszym placu w Nepalu?

Z domu przywiozłem gorączkę, która wzmagała dezorientację, i kiedy jakaś kobieta przekonała mnie, bym kupił mleko w proszku dla jej dziecka, dałem się oskubać z niemal wszystkich posiadanych rupii przez nią i jej wspólnika w sklepie. Rzeźnicy wystawiali w zaułkach ciemnoczerwone żeberka, ociekające krwią koźle głowy, a w świątynkach na rogach ulic wierni zostawiali kwiaty i owoce na przegnicie. Udaliśmy się do Thamelu, dzielnicy turystycznej, gdzie kręciły się grupy przybyszów z Zachodu wybierających się na Mount Everest albo na poszukiwanie Katmandu Beatlesów, chcieliśmy bowiem kupić brakujący nam sprzęt podróżny w jednym z tamtejszych sklepów z używanymi rzeczami, wiatrówkami, swetrami i buciorami piętrzącymi się na kontuarze, z całym wyposażeniem, które klienci ofiarowywali tragarzom, widząc, jak na wielkich wysokościach chodzą w samych sandałach i koszulkach z krótkimi rękawami, a które tragarze sprzedawali, jak tylko zeszli z gór. Błądziliśmy wśród kurzu, spoconych ciał i dłoni, wśród dźwięków klaksonów, zgnilizny płynącej wzdłuż brzegów ulic, a jednak było w tym mieście coś, co nieodmiennie mnie oczarowywało.

Porządniejsze bary znajdowały się na tarasach ostatnich pięter budynków, sprawiały wrażenie, że tam można się wznieść ponad mizerię ludzkiego istnienia. Rozmawiając przy piwie o wyprawie, zawsze patrzyliśmy na północ: z Katmandu nie widać Himalajów, dolinę zamykają wzgórza i chmury, ale mogliśmy je sobie wyobrażać i drżeć z przejęcia. W końcu, jak zawsze w Nepalu, poczucie zmarnowanego czasu przeobraziło się w przekonanie, że należy się przyzwyczaić, iż tutaj biegnie on inaczej. Dopiero kiedy człowiek mu się podda, ogarnie go właściwe nastawienie do wyprawy. Aż wreszcie któregoś dnia rano nadeszły pozwolenia na wyjazd do Dolpy i mogliśmy nareszcie wyruszyć w góry.

Rozdział pierwszy
Wzdłuż brzegów rzeki

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Rozdział drugi
U podnóża świętej góry

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Rozdział trzeci
Ku granicznej dolinie

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Rozdział czwarty
Na pustkowiu

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.