Vi mot er

Copyright © Fredrik Backman 2017

Published by agreement with Salomonsson Agency

Copyright © 2020 for the Polish edition by Wydawnictwo Sonia Draga

Copyright © 2020 for the Polish translation by Anna Kicka (under exclusive license to Wydawnictwo Sonia Draga)

Projekt graficzny okładki: Mariusz Banachowicz

Redakcja: Grzegorz Krzymianowski

Korekta: Iwona Wyrwisz, Maria Zając, Marta Chmarzyńska

ISBN: 978-83-8230-013-0

Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione i wiąże się z sankcjami karnymi.

Książka, którą nabyłeś, jest dziełem twórców i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując ją, rób to jedynie na użytek osobisty.

Szanujmy cudzą własność i prawo!

Polska Izba Książki

Więcej o prawie autorskim na www.legalnakultura.pl

WYDAWNICTWO SONIA DRAGA Sp. z o.o.

ul. Fitelberga 1, 40-588 Katowice

tel. 32 782 64 77, fax 32 253 77 28

e-mail: info@soniadraga.pl

www.soniadraga.pl

www.facebook.com/wydawnictwoSoniaDraga

E - wydanie 2020

Bezpłatny fragment

1. To będzie czyjaś wina

2. Są trzy rodzaje ludzi

3. Jak mężczyzna

4. Kobiety to zawsze problem

5. Każdy człowiek ma przynajmniej sto twarzy

6. Jak nie ma wojny, to czas ją zacząć

7. Dobrze jest zacząć od lunchu

8. Gdy coś między ludźmi się kończy

9. Dzisiejszego wieczoru przydałby się ktoś chętny do bójki

10. Jak to powiedzieć dzieciom?

11. Ostatnia szansa na zwycięstwo

12. Jestem gotowy, by tu spłonąć

13. Dali mu więc armię

14. Przybysz

15. Vidar Rinnius

16. Björnstad przeciwko reszcie

17. Wyczuwam krew i zapalam się

18. Baba

19. Ta sama niebieska koszulka polo

20. Pianka do golenia w butach

21. Leży na ziemi

22. Kapitan drużyny

23. Wszystko, co niezbędne do tego, co ważne

24. Właśnie obudził się w niej niedźwiedź

25. Pieśń matki

26. Czyje to będzie miasto?

27. Nienawiść i chaos

28. Jebane homo

29. We śnie zabija go za każdym razem

30. To właśnie im nie należą się szczęśliwe zakończenia

31. Ciemność

32. Potem bierze strzelbę i idzie do lasu

33. Nie budzi się

34. Przemoc wobec policyjnego konia

35. Tylko jeśli będziesz najlepszy

36. Psychopaci nie chodzą na spacery?

37. Do czego jesteśmy zdolni?

38. Mecz

39. Przemoc

40. Zawsze sprawiedliwie. Zawsze niesprawiedliwie

41. Jak wy jesteście z nami

42. Zdobywają go

43. Jesteśmy wszędzie

44. Burza i napór

45. Drzewo wiśniowe

46. Powiemy, że to był wypadek samochodowy

47. Historia miłosna, której nigdy nie zapomnimy

48. O Boże, o Boże, o Boże! Moje dziecko!

49. Kije. Dwie bramki. Dwie drużyny

Podziękowania autora

Przypisy

Dla Nedy.

Nadal próbuję Ci zaimponować.

Chcę, żebyś o tym wiedziała.

1

To będzie czyjaś wina

Widzieliście kiedyś upadające miasto? Nasze właśnie upadło. Będziemy utrzymywać, że przemoc zagościła w Björnstad dopiero tego lata, ale to nieprawda. Przemoc już tam była. Czasem tak łatwo sprawić, aby ludzie się znienawidzili, że wydaje się wręcz niemożliwe, by kiedykolwiek miało się to zmienić.

Jesteśmy małą społecznością żyjącą wśród lasów, mówi się, że nie prowadzi tutaj żadna droga, wszystkie są przelotowe. Gospodarka pokasłuje z każdym wdechem, fabryka co roku redukuje zatrudnienie, niczym dziecko, które ma nadzieję, że po tym, jak odkroiło z każdej strony po kawałeczku, nikt nie zauważy, że tort w lodówce się zmniejszył. Jeśli nałoży się na siebie starą i nową mapę miasta, widać, że handlowa ulica i ten mały szlaczek nazywany „Centrum” kurczy się jak bekon na rozgrzanej patelni. Mamy jeszcze halę lodowiska, ale nic ponadto. Z drugiej jednak strony zwykło się tu mówić: „A czego, do cholery, potrzeba więcej?”.

Ci, którzy są tu tylko przejazdem, uważają, że Björnstad żyje tylko dla hokeja, i w niektóre dni mają pewnie rację. Czasem po prostu trzeba dla czegoś żyć, by przetrwać wszystko inne. Nie jesteśmy walnięci ani chciwi, na Björnstad można wylać wiele gówna, ale ludzie tutaj są twardzi i ciężko pracują. Zbudowaliśmy drużynę hokejową taką jak my, drużynę, z której moglibyśmy być dumni, bo nie jesteśmy tacy jak wy. Gdy ludzie z dużych miast narzekali, że coś jest zbyt trudne, uśmiechaliśmy się tylko, mówiąc: „Ma być ciężko”. Życie tutaj nie jest łatwe, dlatego też poradziliśmy sobie z nim my, a nie wy. Dawaliśmy radę, bez względu na pogodę. Ale później coś się wydarzyło i upadliśmy.

W przeszłości doszło tu do zdarzeń, za które już zawsze będzie ciążyła na nas wina. Dobrzy ludzie, przekonani, że chronią to, co kochają, popełniają czasami straszne czyny. Chłopak, gwiazda naszej drużyny hokejowej, zgwałcił dziewczynę. A my się zgubiliśmy. Na społeczeństwo składa się suma naszych wyborów i gdy skonfrontowano słowa dwojga z naszych dzieci, wybraliśmy jego wersję. Tak było łatwiej, bo gdyby dziewczyna kłamała, moglibyśmy nadal żyć naszym zwykłym życiem. Kiedy prawda wyszła na jaw, załamaliśmy się, a miasto razem z nami. Łatwo powiedzieć, że powinniśmy byli wszystko zrobić inaczej, ale może nawet ty sam nie wiedziałbyś jak. Gdybyś się bał i musiał wybrać czyjąś stronę, gdybyś wiedział, co musisz poświęcić. Może nie jesteś taki odważny, jak ci się wydaje. Może wcale nie różnisz się od nas tak bardzo, jak masz nadzieję.

To opowieść o tym, co wydarzyło się później, od lata do zimy. O Björnstad i o sąsiednim Hed oraz o tym, jak rywalizacja między dwoma drużynami hokejowymi może urosnąć do zaciekłej walki o pieniądze, władzę i przetrwanie. To opowieść o halach z lodowiskami i o wszystkich tych sercach bijących wokół nich, o ludziach, sporcie i o tym, jak czasem się nawzajem dźwigają. O nas, którzy marzymy i walczymy. Niektórzy się zakochają, inni załamią, przeżyjemy nasze najlepsze i najgorsze dni. To miasto czekają wiwaty, ale i płomienie. Nie ominie go też przerażający cios.

Kilka dziewczynek uczyni nas dumnymi, kilku chłopców wielkimi. W ciemnym lesie młodzi mężczyźni w różnych barwach powalczą na śmierć i życie. Jakiś samochód przekroczy prędkość w środku nocy. Stwierdzimy, że to wypadek, ale nikt przecież nie planuje wypadku. Tutaj wszyscy przyznamy, że mogliśmy go uniknąć. To będzie czyjaś wina.

Ludzie, których kochamy, umrą. Pochowamy nasze dzieci pod najpiękniejszymi drzewami w mieście.

2

Są trzy rodzaje ludzi

Bang-bang-bang-bang-bang.

Najwyższym punktem w Björnstad jest wzniesienie na południe od ostatniego domu w mieście. Stamtąd można zobaczyć całą drogę, która zaczyna się przy dużych domach willowych na Wzgórzu, następnie wiedzie obok fabryki i lodowiska, mniejszych szeregowców w centrum aż do czynszówek w Niecce. Na szczycie stoją dwie dziewczynki, spoglądają na swoje miasto. Maya i Ana. Niedługo skończą szesnaście lat. Nie sposób powiedzieć, czy zostały najlepszymi przyjaciółkami pomimo dzielących je różnic, czy właśnie dzięki nim; jedna lubi instrumenty, druga broń palną. Ich wzajemna niechęć wobec swoich gustów muzycznych staje się powodem kłótni niemalże równie często co dziesięcioletni konflikt o zwierzęta domowe. Nie dalej jak zimą wyrzucono je z lekcji historii, gdy Maya mruknęła: „Wiesz, kto lubił psy? Hitler!”, na co Ana wykrzyczała: „A koty? Josef Mengele!”.

Ciągle się sprzeczają, kochają nieprzerwanie, od dzieciństwa zdarzały im się dni, gdy czuły, że są we dwie przeciwko całemu światu. Po tym, co przydarzyło się Mai na wiosnę, mają to wrażenie każdego dnia.

Właśnie nadszedł czerwiec. Przez trzy czwarte roku miasto zapuszkowane jest w zimie, ale przez kilka magicznych tygodni trwa lato. Mimo że las wokół nich upaja się słonecznym światłem, a drzewa kołyszą się szczęśliwie przy jeziorach, oczom dziewczynek to nie wystarcza. Ta część roku zwykła być dla nich niekończącą się przygodą, spędzały ją na łonie przyrody, wracały do domu późnymi wieczorami, w dziurawych ubraniach, z umorusanymi twarzami i dzieciństwem w oczach. Ale to się skończyło. Są dorosłe. Część dziewczynek nie ma wyboru, zostaje im to narzucone.

Bang. Bang. Bang-bang-bang.

Na zewnątrz jednego z domów matka pakuje walizki dziecka do samochodu. Ileż to razy wykonuje się tę czynność, gdy dorastają? Ile zabawek podnosi się z podłogi, jak często tuż przed spaniem urządza się poszukiwania pluszaków i po ilu zagubionych w przedszkolu rękawiczkach człowieka opuszcza nadzieja, że kiedyś się znajdą? Ileż to razy się myśli, że jeżeli matka natura naprawdę chciała, by ludzkość przetrwała, to ewolucja już dawno powinna zaopatrzyć nas w łyżki do butów wyrastające rodzicom z łokci, tak byśmy mogli sięgnąć pod wszystkie te cholerne kanapy i lodówki? Ileż to godzin czekamy w korytarzach na nasze dzieci? O ile siwych włosów nas przyprawiają? Ile własnych żyć poświęcamy na ich jedno? Co jest niezbędne, by być dobrym rodzicem? Niewiele. A jednak wszystko. Dokładnie wszystko.

Bang. Bang.

Na wzgórzu Ana odwraca się do swojej najlepszej przyjaciółki.

– Pamiętasz, jak byłyśmy małe? I zawsze chciałaś się bawić, że mamy dzieci? – pyta.

Maya kiwa głową, nie spuszczając wzroku z miasta.

– Nadal chciałabyś mieć dzieci? – zastanawia się Ana.

Usta Mai prawie się nie otwierają:

– Nie wiem. A ty?

Ana wzrusza ramionami zarówno ze złości, jak i smutku.

– Może jak już będę stara.

– To znaczy?

– No, koło trzydziestki.

Maya długo się nie odzywa.

– Chciałabyś mieć chłopców czy dziewczynki? – pyta w końcu.

Ana odpowiada, tak jakby całe życie poświęciła tylko na rozmyślanie o tym:

– Chłopców.

– Dlaczego?

– Czasem świat jest dla nich nikczemny. Ale dla nas jest taki prawie zawsze.

Bang.

Mama zamyka bagażnik, powstrzymuje płacz, bo wie, że jeśli uroni choćby łzę, to nigdy nie będzie już mogła przestać. Nie chcemy płakać przy dzieciach, bez względu na to, jak są duże. Robimy dla nich wszystko, chociaż one nie zdają sobie z tego sprawy, nie rozumiejąc jeszcze ogromu czegoś tak bezwarunkowego. Miłość rodzicielska jest nieznośna, niechlujna i nieodpowiedzialna. Dzieci wydają się takie maleńkie, gdy śpią w łóżeczkach, a my siedzimy obok, wewnętrznie przytłoczeni. Przed nami życie wypełnione niedoskonałościami i wyrzutami sumienia. Zdjęcia obrazujące szczęście stawiamy zawsze na widoku, nigdy nie pokazujemy jednak tego, co dzieje się między nimi, do albumu chowamy wszystko, co sprawia ból. Ciche łzy w ciemnym pokoju. Leżymy, nie mogąc usnąć, przestraszeni tym, co może im się wydarzyć, na co mogą zostać narażone, w jakich sytuacjach życie zrobi z nich ofiary.

Mama obchodzi samochód i otwiera drzwi. Nie różni się specjalnie od innych mam. Kocha, boi się, załamuje, przepełnia ją wstyd, czuje, że wszystko, co robi, to za mało. Siedziała przy łóżku trzyletniego syna i przyglądała mu się, gdy spał, obawiając się, dokładnie tak jak wszyscy inni rodzice, tych wszystkich strasznych rzeczy, które mogą mu się przydarzyć. Nie sądziła tylko, że to on będzie ich sprawcą.

Bang.

Nadchodzi świt, miasto śpi, droga wyjazdowa z Björnstad wije się opustoszała, ale dziewczynki wbijają w nią wzrok. Cierpliwie czekają.

Maya nie śni już o gwałcie. Ani o dłoni Kevina na jej ustach, ciężarze jego ciała duszącym jej krzyk, pokoju z hokejowymi pucharami na półkach i podłodze, na którą potoczył się guzik bluzki. Jej sny wypełnione są teraz tylko ścieżką do biegania wokół Wzgórza, którą widzi także stąd. I Kevinem biegnącym samotnie, gdy wyszła z ciemności z bronią w ręku. Cały się trząsł i płakał, prosząc ją o łaskę, gdy przyłożyła mu pistolet do czoła. We śnie zabija go każdej nocy.

Bang. Bang.

Ile razy matce udaje się rozśmieszyć dziecko? Ile razy dziecku udaje się wywołać głośny śmiech matki? Całe nasze wnętrze wywraca nam się do góry nogami, gdy po ich psikusie zauważamy, że po raz pierwszy robią to celowo. Żartują, ucząc się manipulować naszymi uczuciami. Kochając nas, uczą się kłamać, chronić nasze uczucia, udawać szczęście. Szybko przyswajają, czego byśmy sobie życzyli. Możemy się łudzić, że je znamy, ale one tworzą własne albumy i dorastają między zdjęciami.

Ile to razy mama stała na zewnątrz przy samochodzie i spoglądała na zegarek, niecierpliwie pospieszając syna? Dzisiaj nie musi tego robić. Od wielu godzin syn siedział na fotelu pasażera, podczas gdy ona pakowała bagaże. Po tygodniach, kiedy to walczyła, by zmusić go do jedzenia, jego niegdyś wytrenowane ciało wychudło. Wygląda przez okno pustym wzrokiem.

Jak wiele matka jest w stanie wybaczyć synowi? Skąd miałaby to zawczasu wiedzieć? Żadni rodzice nie przypuszczają, że ich mały synek wyrośnie kiedyś na sprawcę. Matka nie wie, jakie koszmary dręczą teraz syna, ale chłopak budzi się z nich z krzykiem. Od poranka, gdy znalazła go na ścieżce do biegania, wychłodzonego i skostniałego ze strachu. Jego spodnie były mokre od moczu, a policzki przemarznięte od łez.

Zgwałcił dziewczynę, ale nikt nigdy nie potrafił mu tego udowodnić. Zawsze znajdzie się ktoś, kto uzna, że uszło mu to płazem i że jego rodzina uniknęła kary. To rzecz jasna racja. Ale matka Kevina nigdy nie będzie się tak czuła.

Bang. Bang. Bang.

Gdy samochód rusza w górę drogi, Maya stoi na szczycie wzniesienia i wie, że Kevin nigdy już tutaj nie wróci. Złamała go. Zawsze znajdzie się ktoś, kto uzna, że to oznacza jej wygraną.

Ale ona nigdy nie będzie się tak czuła.

Bang. Bang. Bang. Bang.

Światła stopu na moment się zapalają, mama rzuca ostatnie spojrzenie na dom, który był kiedyś ich domem, i na resztki naklejki na skrzynce pocztowej, na której nazwisko „Erdahl” zniknęło litera po literze. Ojciec Kevina samotnie pakuje drugi samochód. Na ścieżce do biegania stał obok mamy i patrzył na leżącego syna, ze smarkami na bluzie i moczem na spodniach. Ich życie roztrzaskało się dużo wcześniej, ale dopiero wtedy matka zauważyła jego okruchy. Ojciec odmówił pomocy, gdy na wpół niosła, na wpół ciągnęła syna do domu. To było dwa miesiące temu i od tamtej pory Kevin nie wyszedł na zewnątrz, a jego rodzice nie zamienili ze sobą niemal słowa. Życie nauczyło matkę, że mężczyźni definiują się w bardziej kategoryczny sposób niż kobiety, a mężczyźni w jej domu określali się zawsze jednym słowem – zwycięzca. Odkąd pamięta, ojciec wbijał synowi do głowy jedno przesłanie: „Są trzy rodzaje ludzi. Ci, co wygrywają, ci, co przegrywają, i ci, co się przyglądają”.

A teraz? Jeśli nie są zwycięzcami, to kim? Mama zwalnia hamulec, wyłącza radio, zjeżdża w dół drogi i skręca w jednym kierunku. Syn siedzi obok. Ojciec wsiada do drugiego samochodu, samotnie rusza w przeciwną stronę. Papiery rozwodowe zostały wysłane razem z listem do szkoły, informującym, że ojciec wyprowadził się do innego miasta, a mama z synem wyjechali za granicę. Na wypadek ewentualnych pytań poniżej widnieje numer telefonu do mamy, ale nikt nie zadzwoni. To miasto zrobi wszystko, by zapomnieć, że rodzina Erdahlów kiedykolwiek była jego częścią.

Po czterech godzinach w ciszy, gdy są tak daleko od Björnstad, że nie widać już lasu, Kevin szepcze do mamy: „Myślisz, że można się stać innym człowiekiem?”.

Mama kręci głową, zagryzając dolną wargę, mruga tak szybko, że nie widzi drogi przed sobą. „Nie. Ale można być lepszym”. Drżąc, Kevin ściska jej dłoń. Mama trzyma go, jakby miał trzy lata, jakby wisiał nad przepaścią. Szepcze: „Nigdy ci tego nie wybaczę. Ale nigdy cię też nie opuszczę”.

Bang-bang-bang-bang-bang.

Tak właśnie brzmi to miasto, wszędzie. Prawdopodobnie można to zrozumieć, tylko jeśli się tu mieszka.

Bang-bang-bang.

Dwie dziewczynki na wzniesieniu przyglądają się odjeżdżającemu pojazdowi. Niedługo skończą szesnaście lat. Jedna z nich trzyma w dłoni gitarę, druga broń.

3

Jak mężczyzna

Najgorsze w innych ludziach jest to, że jesteśmy od was uzależnieni. Wasze czyny mają wpływ na nasze życie. Nie tylko tych, których wybieramy i lubimy, ale również pozostałych – idiotów. Wy, stojący przed nami w kolejce, wy, którzy nie potraficie porządnie jeździć samochodem, lubicie słabe seriale telewizyjne, za głośno rozmawiacie w restauracji, i wy, których dzieciaki zarażają nasze w przedszkolu. Wy, którzy krzywo parkujecie, podkradacie nasze miejsca pracy i głosujecie na niewłaściwą partię. Wy też macie wpływ na nasze życie, w każdym momencie.

Boże, jak my was za to nienawidzimy.

Przy barze w Futrze siedzą w rzędzie starsi mężczyźni, milcząc. Mówi się, że są koło siedemdziesiątki, ale równie dobrze mogą mieć dwa razy tyle. Jest ich pięciu, ale mają co najmniej osiem opinii. Mówi się na nich „piątka dziadków”, bo na każdym treningu drużyny Björnstad Hockey stoją przy bandzie, wykłócając się i kłamiąc. Po treningu, nie przerywając kłamstw ani kłótni, idą do Futra. Czasami zabawiają się, wmawiając sobie nawzajem demencję: nocą po kryjomu zmieniają numery na fasadach domów towarzyszy, a gdy któryś się upije, chowają mu klucze. Pewnego razu czterech z nich przepchnęło samochód piątego i zamieniło na identyczny z wypożyczalni, tylko po to, by wystraszyć kumpla, że nadszedł już czas na dom opieki dla starców, gdy następnego ranka nie mógł wyjechać z domu. Idąc na mecz, płacą banknotami z Monopoly, a kilka lat temu prawie cały sezon udawali, że są na olimpiadzie z 1980 roku, i za każdym razem, gdy spotykali dyrektora sportowego Petera Anderssona, rozmawiali z nim po niemiecku, nazywając go „Hansem Rampfem”. Powoli doprowadzało to dyrektora do szału, a piątce dziadków sprawiało większą satysfakcję niż złoty gol. Ludzie w mieście zwykli mówić, że to całkowicie możliwe, że cała piątka dziadków naprawdę cierpi na demencję, ale kto, do cholery, miałby to niby udowodnić?

Ramona, właścicielka Futra, stawia na barze pięć whisky. Serwuje się tu tylko jeden rodzaj whisky, która koi wiele rodzajów smutku. Dziadki towarzyszyły Björnstad Hockey w drodze na sam szczyt i na sam dół ligowej tabeli. Całe życie. To będzie ich najgorszy dzień.

Mira Andersson jedzie właśnie do pracy, gdy dzwoni telefon. Ma wiele powodów do stresu. Telefon wyślizguje się jej z ręki i spada pod siedzenie. Wiązanka anatomicznych opisów władcy piekieł, która wydobywa się z ust Miry, zawstydziłaby, jak twierdzi jej mąż, nawet bandę pijanych marynarzy. Gdy w końcu udaje jej się dosięgnąć aparatu, kobieta po drugiej stronie słuchawki wciąż potrzebuje kilku chwil, by otrząsnąć się po inwektywach.

– Halo!? – wykrzykuje Mira.

– Eee, przepraszam, dzwonię z S Expressu. Pisała pani do nas w sprawie oferty… – wydusza z siebie niepewnie kobieta.

– Z… przepraszam skąd? S Expressu? Nie, chyba dostała pani zły numer – stwierdza Mira.

– Jest pani pewna? Mam tutaj napisane, że… – zaczyna kobieta, ale w tym momencie telefon Miry znów ląduje na podłodze, a jego właścicielka wybucha spontaniczną opowieścią o tym, co uważa na temat zarówno organów płciowych, jak i stanu umysłu inżyniera, który zaprojektował telefon. Gdy w końcu udaje jej się podnieść aparat, kobieta pod drugiej stronie zdążyła już sobie wyświadczyć przysługę i się rozłączyć.

Mira nie ma czasu się nad tym zastanawiać. Czeka na telefon od męża, który ma dziś spotkanie z przedstawicielami gminy w sprawie przyszłości klubu hokejowego. Niepokój spowodowany konsekwencjami tej rozmowy sprawia, że w jej żołądku zaciska się coraz mocniejszy węzeł. Gdy odkłada aparat na siedzenie pasażera, na wyświetlaczu przez moment, zanim ekran zgaśnie, pojawia się zdjęcie dzieci, Mai i Leo.

Gdyby zatrzymała się na chwilę i sprawdziła w wyszukiwarce S Express, dowiedziałaby się, że to firma przeprowadzkowa. W miastach, które niezbyt przejmują się swoimi klubami hokejowymi, wyglądałoby to może na głupi żart, że ktoś w ich imieniu poprosił o ofertę przeprowadzki, ale Björnstad nie należy do takich miejsc. W milczącym mieście nie trzeba krzyczeć, chcąc komuś pogrozić.

Dotrze to do Miry niebawem, nie jest głupia i mieszka tu wystarczająco długo. Björnstad jest znane z wielu dobrych rzeczy: oszałamiająco pięknych lasów, ostatniej dziczy w kraju, w którym politycy dążą wyłącznie do wzrostu okręgów miejskich. Mieszkają tu przyjacielscy, skromni i ciężko pracujący ludzie kochający przyrodę i sport, publiczność, która zapełnia trybuny bez względu na ligę, w jakiej gra drużyna, emeryci malujący twarze na zielono, gdy idą na mecz. Odpowiedzialni myśliwi, kompetentni rybacy, ludzie twardzi jak las i uparci jak lód, sąsiedzi, którzy przychodzą z pomocą, gdy zachodzi taka potrzeba. Życie jest czasem ciężkie, ale wtedy się uśmiechają i mówią: „Ma być ciężko”. Björnstad jest z tego znane… Ale… no tak, z innych rzeczy też jest znane.

Przed kilkoma laty jeden ze starszych sędziów hokejowych opowiedział w mediach o najgorszych wspomnieniach ze swojej kariery. Na drugim, trzecim i czwartym miejscu uplasował mecze w dużych miastach, w których rozzłoszczeni kibice, nie zgadzając się z jakąś decyzją arbitra, rzucali na lód opakowania snusu, monety i piłeczki golfowe. Na pierwszym miejscu znalazła się ciasna hala lodowiska znajdującego się głęboko w lesie, gdzie pewnego razu sędzia odgwizdał karę dla drużyny gospodarzy w ostatniej minucie meczu. Gdy rywal strzelił gola i Björnstad przegrało, sędzia spojrzał na osławione trybuny z miejscami stojącymi, zajmowane przez „Grupę” i wypełnione zawsze mężczyznami w czarnych kurtkach, którzy wydzierają się i śpiewają wniebogłosy, napędzając wszystkim stracha. W „Grupie” zaległa cisza jak makiem zasiał.

To mąż Miry, Peter Andersson, jako pierwszy zrozumiał nadchodzące niebezpieczeństwo. Pędem ruszył do reżyserki i wraz z sygnałem zakończenia meczu zgasił wszystkie lampy. W ciemności wyprowadzono sędziów i wywieziono ich natychmiast z miasta. Nikt nie musiał im tłumaczyć, co inaczej mogłoby się wydarzyć.

Dlatego spokojna groźba w zupełności tu wystarczy, rozmowa z firmą przeprowadzkową też. Do Miry dotrze już wkrótce, jaki jest tego cel.

Spotkanie w gminie jeszcze się nie skończyło, ale niektórzy w Björnstad znają już jego rezultat.

Z okien sali konferencyjnej widać wciągnięte na szczyt flagi powiewające na wietrze na zewnątrz budynku gminy, jedna jest w barwach narodowych, druga z herbem gminy. Za kilka dni noc świętojańska. Trzy tygodnie temu Kevin i jego rodzina opuścili miasto, zmieniając tym bieg historii – ale nie przyszłość, lecz przeszłość. Nie wszyscy jednak zdają już sobie z tego sprawę.

Jeden z polityków odchrząkuje nerwowo, ochoczo zabiera się za zapinanie marynarki, co na oko teoretycznie możliwe było jakieś pół tuzina wigilii temu:

– Przykro mi, Peter – mówi – zdecydowaliśmy, że dla regionu będzie najlepiej, jeśli przeznaczymy gminne pieniądze na wsparcie jednego klubu hokejowego, zamiast dwóch. Chcemy się skupić na… Hed Hockey. Dla wszystkich, łącznie z tobą, najlepiej byłoby po prostu to zaakceptować. Biorąc pod uwagę… sytuację.

Peter Andersson, dyrektor sportowy Björnstad Hockey, siedzi po drugiej stronie stołu. Świadomość, jak bardzo został oszukany, przepełnia go rozpaczą, jego głos jest ledwie słyszalny:

– Ale… pomoc jest nam potrzebna tylko przez kilka miesięcy, dopóki nie znajdziemy więcej sponsorów. Gmina potrzebna jest tylko do poręczenia pożyczki w banku…

Milknie, zawstydzony własną głupotą. Politycy już przecież rozmawiali z dyrektorami banków. Są sąsiadami, razem grają w golfa i polują, ta decyzja została podjęta na długo, zanim Peter przekroczył próg tego pokoju. Wzywając go tutaj, politycy dokładnie zaznaczyli, że jest to „nieformalne spotkanie”. Nie będzie z niego żadnego protokołu. Krzesła w sali konferencyjnej są wyjątkowo wąskie, tak aby najwięksi włodarze mogli siedzieć na kilku naraz.

Telefon Petera wydaje dźwięk. Właśnie dostał mejla z informacją, że dyrektor Björnstad Hockey odszedł z klubu. Zapewne wiedział, co się tu wydarzy, i dawno już dostał propozycję pracy w Hed. Peter będzie zmuszony przyjąć cios samotnie.

Politycy po drugiej stronie stołu kręcą się niespokojnie na krzesłach, Peter wie, co sobie myślą: „Tylko się teraz nie wygłupiaj. I nie proś. Przyjmij to jak mężczyzna”.

Björnstad leży nad dużym jeziorem, z plażą po jednej stronie. O tej porze roku, gdy jest tak ciepło, że prawie można zapomnieć, że zima w tej okolicy trwa dziewięć miesięcy, pełno tu młodzieży. W gąszczu plażowych piłek i wśród buzujących hormonów siedzi dwunastoletni chłopiec w okularach przeciwsłonecznych. To Leo Andersson. Niewielu na tej plaży wiedziało o tym zeszłego lata, ale teraz wszyscy już go znają i zerkają na niego niczym na bombę. Parę miesięcy temu jego siostra Maya została zgwałcona przez Kevina, któremu policja nigdy niczego nie udowodniła, więc uniknął kary. Mieszkańcy się podzielili, większość stanęła po stronie Kevina, nienawiść eskalowała do tego stopnia, że rodzinę Leo próbowano usunąć z miasta. Przez okna pokoju jego siostry wpadały kamienie z napisem KURWA, dziewczynę gnębiono w szkole, na hali lodowiska zwołano zebranie, podczas którego próbowano doprowadzić do zwolnienia ich ojca ze stanowiska dyrektora sportowego Björnstad Hockey.

Potem pojawił się świadek, równolatek Mai, który znajdował się w tym czasie w domu, gdzie to się wydarzyło, ale to dla nikogo nie miało znaczenia. Policja nie zrobiła nic, miasto zamknęło gębę, dorośli nie pomogli Mai. Tak więc pewnej nocy, niedługo potem, wydarzyło się coś innego. Nikt nie wie, co dokładnie. Ale od tej pory Kevin nie wyszedł z domu. Zaczęły się plotki, że zwariował, a któregoś ranka, trzy tygodnie temu, wraz z rodziną opuścił miasto.

Leo myślał, że wszystko stanie się wtedy łatwiejsze. Zamiast tego sytuacja zmieniła się na gorsze. Ma dwanaście lat i właśnie się uczy, że ludzie zawsze wybiorą proste kłamstwo zamiast skomplikowanej prawdy. Kłamstwo ma bowiem zaletę nie do przebicia: prawda wymaga opowiedzenia wszystkiego, co się wydarzyło, w przypadku kłamstwa zaś wystarczy to, by łatwo w nie było uwierzyć.

Gdy na wiosennym spotkaniu członków klubu minimalną przewagą głosów zapadła decyzja, że Peter Andersson zostaje na stanowisku dyrektora sportowego, ojciec Kevina natychmiast zadbał o to, by jego syn przeniósł się do Hed Hockey. Do tego samego przekonał trenera, prawie wszystkich sponsorów i najlepszych zawodników drużyny juniorów. Gdy przed trzema tygodniami cała rodzina Kevina nagle opuściła miasto, wszystko stanęło na głowie, ale, o dziwo, nic się nie zmieniło.

I co też Leo sobie myślał? Że nagle wszyscy zrozumieją, że Kevin był jednak winny, i poproszą o wybaczenie? Że sponsorzy i zawodnicy ze spuszczoną głową wrócą do Björnstad? Nikt w tym mieście, do cholery, nie spuszcza głowy, ponieważ to, że nigdy nie chcemy przyznać się do błędu, najprościej tłumaczy wiele najgorszych ludzkich zachowań. Im większy błąd, im straszniejsze konsekwencje, tym więcej tracimy dumy w przypadku ustępstwa. Nikt więc tego nie robi. Nagle wszyscy ludzie z władzą i pieniędzmi w mieście wybrali inną strategię: przestali się przyznawać do tego, że kiedykolwiek przyjaźnili się z rodziną Erdahlów. Zaczęto przebąkiwać, początkowo ostrożnie, lecz szybko coraz głośniej, że „ten chłopak zawsze był dziwny”, że „najwyraźniej ojciec za mocno go cisnął”. Potem, niepostrzeżenie, przerodziło się to w komentarze typu: „Ta rodzina nigdy nie była jak… no wiesz… jak my. Ojciec przecież nie był stąd, tylko przyjezdny”.

Gdy wszyscy zmieniali klub, oficjalna wersja brzmiała następująco: Kevin został „niesłusznie oskarżony” i „padł ofiarą polowania na czarownice”. Teraz jednak wszyscy opowiadają całkiem inną historię: że sponsorzy i zawodnicy wcale nie przeszli do Hed za Kevinem, ale zrobili tak właśnie po to, by się od niego „odciąć”. Jego nazwisko wymazano z list członkowskich w Hed, ale nadal znajduje się ono w Björnstad. W ten sposób wszyscy mogli odsunąć się dostatecznie daleko zarówno od gwałciciela, jak i ofiary. Dawni koledzy Kevina nazywają go teraz „psychopatą”, nadal określając Mayę mianem „kurwy”. Kłamstwa są proste, prawda trudna.

Tak wiele osób zaczęło mówić o Björnstad Hockey jako o „klubie Kevina”, że Hed Hockey automatycznie stało się jego przeciwieństwem. Między rodzicami zawodników a gminnymi politykami krążyły mejle o „odpowiedzialności” i „braku poczucia bezpieczeństwa”. Gdy ludzie czują się zagrożeni, prawie zawsze kończy się to samospełniającą się przepowiednią, jednym małym incydentem za drugim. Którejś nocy na tablicach wyjazdowych na obrzeżach miasta ktoś napisał „Gwałciciele!!!”. Kilka dni później grupa ośmiolatków z Björnstad i Hed została odesłana do domu z obozu harcerskiego po bójce, w której dzieciaki z Hed wyzywały te z Björnstad: „Bjöööööörnstad, gwałciciele!!!”.

Leo jest dziś na plaży, pięćdziesiąt metrów dalej siedzą dawni koledzy Kevina, wielcy, wytrenowani osiemnastolatkowie w czerwonych bejsbolówkach na głowach. To oni pisali w Internecie, że Maya sobie „zasłużyła” i że Kevin najwyraźniej był niewinny, bo „nikt by tej dziwki nawet patykiem nie ruszył”, tak jakby Maya kiedykolwiek prosiła któregoś z nich, żeby ją ruszył, czymkolwiek. Teraz ci sami chłopcy twierdzą, że Kevin nigdy nie był jednym z nich, i będą powtarzać to kłamstwo tak długo, aż w końcu kojarzony będzie tylko z Björnstad. Jakkolwiek przedstawiać tę historię, to chłopcy będą w niej bohaterami. Zawsze na wygranej pozycji.

Leo jest sześć lat młodszy od większości z nich, dużo mniejszy i słabszy, ale kilku jego kolegów napomknęło już, że „powinien coś zrobić”. Że te chuje „muszą dostać za swoje”. Że powinien „być mężczyzną”. Męskość jest skomplikowana, gdy ma się dwanaście lat. W każdym innym wieku też.

Nagle słychać jakiś dźwięk. Wszystkie głowy zwracają się ku kocom. Na całej plaży wibrują telefony. Najpierw jeden czy dwa, potem wszystkie naraz, aż dzwonki przenikają się jak niewidoczna orkiestra symfoniczna, której wszyscy muzycy jednocześnie stroją instrumenty. Wiadomość nadciąga.

Nie ma już Björnstad Hockey.

„To tylko klub, są ważniejsze rzeczy”. Łatwo tak mówić, gdy się wierzy, że sport składa się tylko z cyfr. Ale przecież nigdy tak nie jest, a żeby to zrozumieć, trzeba zadać sobie tylko jedno proste pytanie: co czuje dziecko, gdy gra w hokeja? Wcale nie tak trudno na nie odpowiedzieć. Byłeś kiedyś zakochany? Tak właśnie się wtedy czuje.

Poboczem szosy na obrzeżach Björnstad biegnie szesnastoletni chłopak. Ma na imię Amat. W warsztacie samochodowym w środku lasu brudny osiemnastolatek pomaga ojcu układać narzędzia i opony. Nazywa się Bobo. Na tarasie w ogrodzie stoi czteroipółletnia dziewczynka i strzela krążkami w ścianę domu. Ma na imię Alicia.

Amat ma nadzieję, że kiedyś będzie na tyle dobrym hokeistą, że dzięki temu wydostanie się stąd razem z mamą. Dla niego sport to przyszłość. Bobo liczy po prostu na jeszcze jeden sezon beztroski i śmiechu, ponieważ wie, że później każdy dzień będzie jak u ojca. Dla Bobo sport jest ostatnią zabawą w życiu.

A dla Alicii, czteroipółlatki uderzającej krążki na tarasie? Byłeś kiedyś zakochany? Tym właśnie jest dla niej sport.

Telefony wibrują. Miasto się zatrzymuje. Nic nie rozprzestrzenia się szybciej niż dobra historia.

Amat, lat szesnaście, zatrzymuje się na szosie. Z rękami na kolanach, ciężkim sercem w piersi: bang-bang-bang-bang-bang. Bobo, lat osiemnaście, wtacza nowy samochód do warsztatu, uderza we wgięcie w karoserii: bang-bang-bang. Alicia, cztery i pół roku, stoi na tarasie w ogrodzie. Ma za duże rękawice, kij jest dla niej za długi, ale nie przeszkadza jej to strzelać z całej siły w ścianę: bang!

Dorastają w małym mieście znajdującym się w dużym lesie, gdzie dorośli narzekają, że pracy jest coraz mniej, a zimy są coraz trudniejsze. Lasy robią się gęstsze, a odległości między domami większe, wszystkie surowce znajdują się na wsi, ale wszystkie pieniądze, do cholery, trafiają do dużych miast. „Bo niedźwiedzie srają w lesie, a wszyscy inni srają na Björnstad”. Dzieciom łatwo przychodzi w tej sytuacji kochać hokej, podczas gry nie ma czasu na myślenie. Utrata pamięci to najpiękniejsze, co może dać człowiekowi sport.

Ale teraz przychodzi esemes. Amat przystaje, Bobo upuszcza młotek, za chwilę ktoś będzie musiał wyjaśnić czteroipółlatce, co oznacza, że klub „zbankrutował”. Tak aby wyglądało, że to tylko koniec organizacji sportowej. Choć właściwie zawsze jest inaczej: klub po prostu przestaje funkcjonować, kończą się ludzie.

W Futrze zwykło się mówić, że drzwi mają być zamknięte, tak by „muchy nie musiały marznąć”. Zdarzają się też inne odzywki: „Ty niby się znasz na hokeju? Dupy byś nie znalazł, z obiema rękami w tylnych kieszeniach!”, „Znawca taktyki! Jesteś bardziej zagubiony niż krowa na sztucznej trawie!”, „Nasi obrońcy mają być lepsi w przyszłym sezonie? Nie szczaj mi tu na stopę, udając, że pada deszcz!”. Dzisiaj nikt się nie awanturuje, wszyscy siedzą cicho. To nie do wytrzymania. Ramona napełnia wszystkim szklanki ten ostatni raz. Pięciu dziadków, każdy z nich ma koło siedemdziesiątki, albo i więcej, wznosi krótki toast. Pięć pustych szklanek uderza ciężko o blat. Bang. Bang. Bang. Bang. Bang. Dziadkowie się podnoszą i wychodzą, każdy w swoją stronę. Zadzwonią do siebie jutro? A niby po co? O co mieliby się awanturować, skoro nie ma już klubu?

O wielu rzeczach w małym mieście się nie rozmawia, ale dla dwunastolatka, który wie, gdzie szukać w Internecie, nie ma tu tajemnic. Leo już wszystko przeczytał. Mimo gorąca ma na sobie bluzę z długim rękawem. Opowiada, że za bardzo się przypiekł na słońcu, ale tak naprawdę to nie chce, żeby ktoś widział zadrapania. Nocą nie może przestać się drapać, nienawiść wdziera mu się pod skórę. Nigdy nie brał udziału w bójkach, nawet w meczach hokejowych. Przeszło mu przez myśl, że jest jak tata, że nie ma w sobie zdolności do przemocy. Ale teraz marzy, by ktoś go zaczepił, niechcący potrącił, dał mu chociaż najmniejszy powód, by złapać pierwszy z brzegu ciężki przedmiot i rozwalić go komuś na głowie.

„Rodzeństwo powinno się o siebie troszczyć” – słyszy się wkoło przez całe dzieciństwo. „Nie kłóćcie się! Nie bijcie się! Rodzeństwo powinno się o siebie troszczyć!” A przecież Leo i Maya mieli mieć starszego brata, który może by ich obronił. Nazywał się Izaak i zmarł jeszcze przed ich narodzinami na chorobę, która sprawia, że Leo nie wierzy już w istnienie Boga. Dopóki jako siedmiolatek nie znalazł albumu ze zdjęciami rodziców z Izaakiem, Leo nie do końca rozumiał, że brat był prawdziwy. Na zdjęciach obejmowali się mocno, rozbawieni i bezgranicznie się kochający. Tego dnia Izaak, nawet pod swą nieobecność, nauczył Leo niesamowicie wiele o życiu. Nauczył go, że miłość nie wystarczy. To straszne dowiedzieć się tego w wieku siedmiu lat. W każdym innym wieku zresztą też.

Ma dwanaście lat i próbuje być mężczyzną. Cokolwiek to znaczy. Próbuje przestać rozdrapywać nocami skórę i cicho płakać, skulony pod kołdrą, próbuje nienawidzić, tak by nikt tego nie zauważył i nie zrozumiał. Próbuje zabić myśl, od której nie chce uwolnić się głowa. Rodzeństwo ma się sobą opiekować, a on nie był w stanie obronić siostry.

Nie był w stanie obronić siostry nie był w stanie obronić siostry nie był w stanie obronić siostry.

W nocy tak długo drapał się po brzuchu i klatce piersiowej, że na skórze zrobiła mu się rana, z której powoli sączyła się krew. Rano przeglądał się w lustrze i stwierdził, że rana wygląda jak lont wijący się w kierunku serca, który może już w nim płonie. Zastanawia się, ile mu jeszcze zostało.

4

Kobiety to zawsze problem

Starsze pokolenia nazywały Björnstad i Hed „Niedźwiedziem i Bykiem”, zwłaszcza gdy drużyny z tych miast grały ze sobą mecz. To było lata temu, nikt dokładnie nie pamięta, czy zespół z Hed miał już wtedy na koszulkach byka, czy też zdecydował się na to po tym, gdy przylgnęło do niego to przezwisko. W okolicach Hed wypasano wtedy wiele trzody, było tam więcej otwartej przestrzeni, dlatego gdy nadszedł czas na przemysł, łatwiej było tam budować fabryki. Mieszkańcy Björnstad słynęli z ciężkiej pracy, ale las rósł tu o wiele gęstszy, więc pieniądze trafiły do sąsiedniego miasteczka, leżącego bardziej na południe. Ludzie ze starszych pokoleń snuli opowieści o walce Niedźwiedzia i Byka, o wypracowanej równowadze, która uniemożliwiała jednemu z nich przejęcie całej władzy. Kiedyś, gdy pracy i surowców wystarczało jeszcze dla obu miast, było inaczej. Teraz sytuacja się skomplikowała, bo gdy w grę wchodzi przemoc, trudno mówić o równowadze.

Przemocy nie da się kontrolować. Jakkolwiek byśmy tego pragnęli.

Maya jest w domu u Any. To ostatnie chwile spokoju, zanim zaczną napływać esemesy, ostatnie minuty między wyjazdem Kevina a momentem, gdy znowu wybuchnie piekło. Przez trzy tygodnie ludzie prawie zapomnieli, że Maya istnieje. Było cudownie. Ale to się zaraz skończy.

Ana upewnia się, że szafa jest zamknięta, po czym przynosi klucz i sprawdza, czy znajdująca się w środku broń nie jest naładowana. Kłamie przed Mayą, mówiąc, że „chce ją tylko wyczyścić”, ale Maya wie, że przyjaciółka robi to tylko wtedy, gdy jej ojciec znów zaczyna pić. Ostatecznym znakiem, że myśliwy nie panuje nad nałogiem, jest pozostawienie naładowanej broni lub otwartej szafy. Do tej pory zdarzyło się to tylko raz, gdy Ana była mała, a jej mama dopiero co się wyprowadziła, ale od tamtego czasu niepokój nie opuszcza jej ani na chwilę.

Maya leży na podłodze, z gitarą na brzuchu, udając, że nie rozumie, o co chodzi. Ana dźwiga na sobie ciężar dziecka nałogowca, a to samotna walka.

– Ej, głąbie – mówi w końcu Ana.

– Co, głupku? – Maya się uśmiecha.

– Zagraj coś – żąda Ana.

– Tylko bez rozkazów, nie jestem twoim muzycznym niewolnikiem – prycha Maya.

Ana się śmieje. Takiej przyjaźni nie da się wyhodować. Ona rośnie sama z siebie.

– Proszę…

– Lepiej sama naucz się grać, leniwy ośle.

– Nie ma potrzeby, głupku, wystarczy, że mam broń. Graj, bo strzelam!

Maya wybucha śmiechem. Jeszcze zanim nadeszło lato, obiecały sobie, że mężczyznom z tego cholernego miasta nie uda się odebrać im chociaż tego. Śmiechu.

– Ale żadnych smutów – dodaje Ana.

Maya prycha.

– Zamknij dziób! Jak masz ochotę na głupawe pozytywne umcy-umcy, to przynieś sobie komputer.

Przyjaciółka wywraca oczami.

– Halo! Mam w dłoni BROŃ! Jeśli zagrasz te swoje narkomańskie kawałki, a ja strzelę sobie w głowę, to będzie twoja wina!

Tym razem obie wybuchają śmiechem. Maya zaczyna grać najweselszą piosenkę, jaką zna, chociaż gdyby spytała Any, to przecież nie ma w niej nic specjalnie wesołego. Tego lata nie zamierza jednak się tego czepiać.

Po chwili przerywają im dwa krótkie sygnały telefonu. I jeszcze dwa, i kolejne.

Posada dyrektora sportowego w klubie hokejowym to nie praca na cały etat. Ale na trzy etaty. „Żyjesz w dwóch małżeństwach, jednym z hokejem, a drugim ze mną” – mówi Mira, żona Petera, gdy nie może już ukryć irytacji. Nie musi dodawać, że połowa wszystkich małżeństw kończy się rozwodem.

Politycy w sali konferencyjnej zbagatelizują spotkanie, twierdząc, że „chodzi przecież tylko o sport”. Hokej i polityka nie są od siebie zależne – to największe kłamstwo, jakie Peter kiedykolwiek próbował sobie wmówić. Nic bardziej mylnego, bo gdy politycy nam sprzyjają, nazywamy to „współpracą”, a gdy sprzyjają innym, posądzamy ich o „korupcję”. Peter wygląda przez okno. Przed budynkiem gminy zawsze powiewają flagi, tak aby dupki, które tu pracują, wiedziały, z której strony wieje wiatr.

– Gmina… my… Postanowiono, że będziemy starać się o organizację mistrzostw świata w narciarstwie. Björnstad i Hed razem – informuje jeden z polityków.

Sili się na stanowczość, o co trudno, jeśli w tym samym czasie próbuje się z kieszonki na piersi marynarki wysupłać resztki pokruszonej przy jedzeniu muffinki. Mistrzostwa świata dałyby mu szansę na budowę hotelu konferencyjnego, o którego finansowanie, jak wszyscy wiedzą, zabiega od lat. Dziwnym trafem jego szwagier pracuje w związku narciarskim, a żona prowadzi firmę organizującą łowieckie wycieczki i „kursy przetrwania” w lesie dla bogatych przedsiębiorców z wielkich miast, którzy najwyraźniej nie są w stanie przeżyć bez minibaru i zabiegów w spa. Kolejny polityk dodaje:

– Peter, musimy mieć na uwadze markę okolicy. Podatnicy się niepokoją. Cała ta negatywna uwaga mediów powoduje niepewność…

Mówi tak, jakby to niepewność była problemem. Jakby to nie sam PROBLEM był problemem. Następnie nalewa Peterowi kawę. Ktoś inny prawdopodobnie rzuciłby kubkiem o ścianę. Ale nie Peter, on nie ma w sobie skłonności do przemocy. Nie bił się nawet na lodzie. Zgromadzeni w sali mężczyźni dawniej skrycie nim z tego powodu pogardzali. Teraz nawet się z tym nie kryją.

Doskonale zdają sobie sprawę, że słabą stroną Petera są lojalność i poczucie, że jest coś winny miastu. Hokej dał mu wszystko i teraz wciąż mu o tym przypomina. Na ścianie w szatni wisi kartka z napisem „Wymaga się wiele od tego, komu wiele dano”.

Jeden z polityków, który twierdzi, że „mówi, jak jest”, schlebiając w ten sposób sobie samemu, dorzuca:

– Björnstad nie ma juniorów, nie istnieje też już w zasadzie pierwszy skład! Wasi najlepsi zawodnicy i niemal wszyscy sponsorzy przeszli do Hed. Musimy myśleć o podatnikach!

Przed rokiem ten sam polityk, zapytany przez dziennikarza krytycznie nastawionej do tego pomysłu lokalnej gazety o plany budowy nowej, drogiej hali lodowiska, odparł stanowczo: „Wiecie państwo, czego życzą sobie podatnicy w Björnstad? Hokeja!”. Podatnicy – łatwo zrzucić na nich odpowiedzialność, bez względu na to, jakie reprezentuje się poglądy.

Pieniądze trafią do tych samych kieszeni co do tej pory, zmieni się tylko miasto. Peter chciałby zaprotestować, ale nie potrafi. Gminne fundusze przeznaczone na sport zawsze skłaniały do machlojek; przekazywano je nie tylko w postaci samych „zasiłków”, ale również jako ukryte „pożyczki” i „subwencje”. Jak wtedy, gdy gmina „wynajmowała” dla siebie miejsca parkingowe przy hali lodowiska, choć sama była właścicielem terenu. Albo gdy płaciła za „wynajem hali lodowiska do użytku mieszkańców”, którzy najwyraźniej marzyli o tym, by móc jeździć na łyżwach pomiędzy drugą a piątą w nocy w każdą środę. W pewnym momencie jeden z członków zarządu klubu, piastujący również funkcję w zarządzie gminnej spółki budowlanej, wykupił drogie „pakiety sponsorskie” na mecze, które nigdy się nie odbyły. Peter o tym wszystkim wiedział. Stare kierownictwo klubu było skorumpowane od lat. Początkowo się temu sprzeciwiał, z czasem musiał jednak zaakceptować, że takie są „reguły gry”. Sport w małym mieście nie przeżyje bez wsparcia ze strony gminy. Politycy doskonale zdają sobie sprawę, że Peter o wszystkim wiedział, nie może więc teraz krzyczeć o „machlojkach”.

Jego klub pójdzie na stracenie. Politycy tylko się upewniają, że będzie trzymał gębę na kłódkę.

Na bejsbolówkach wytrenowanych osiemnastolatków widnieje atakujący byk. Chłopcy zajmują coraz więcej miejsca na plaży, rozciągają granice, sprawdzając, czy znajdzie się odważny, który ich powstrzyma. Leo ich nienawidzi, bezsilnie.

Wraz z wyjazdem Kevina zmieniła się historia, ale jego dawni koledzy szybko odnaleźli się w nowej prawdzie. Potrzebny był im tylko nowy przywódca. William Lyt, napastnik z pierwszej piątki i sąsiad Kevina, zapewnił im to, za czym tęsknili. Sam miesiącami słyszał, jak rodzice powtarzają przy kuchennym stole: „To my jesteśmy ofiarami, to nam odebrano wygraną w finale. Zwycięstwo byłoby nasze, gdyby tylko Kevin grał w finale! Ale Peter Andersson postanowił bawić się w politykę! A potem zrzucić na NAS winę, gdy ten psychopata zgwałcił tę kurewkę, mimo że mieliśmy z tym GÓWNO wspólnego! Wiecie dlaczego? Bo Peter Andersson zawsze nas nienawidził. Wszyscy go słuchają tylko dlatego, że grał w NHL. Tak jakby moralnie nas przewyższał. Ale czy Kevina odsunięto by od finału, gdyby nie chodziło o córkę Petera? Czy Peter nasłałby na niego policję w dniu finału, gdyby zgwałcona została jedna z naszych sióstr? Peter to hipokryta! Kevin był tylko wymówką, Peter nigdy nie chciał chłopaków ze Wzgórza w Björnstad Hockey! A wiecie dlaczego? Bo niektórzy z nas urodzili się w zamożnych rodzinach, a to nie pasowało do obrazu kreowanego przez jego patologiczną dobroć!”.

William powtarza teraz słowa rodziców. Co roku jego mama irytowała się, że klub promuje dzieciaki z biednych dzielnic miasta, robiąc z nich twarze zespołu, ale gdy przychodzi do płacenia rachunków, to do portfeli sięgają rodzice ze Wzgórza. „Kiedy ludziom w końcu znudzi się finansowanie społecznego projektu Petera Anderssona?” – oburzała się otwarcie, gdy ogłoszono, że klub otworzył szkółkę hokejową dla cztero- i pięcioletnich dziewczynek.

– Chcą mieć klub dla bab! – wrzeszczy teraz William na plaży.

Przekaz jest łatwy do zrozumienia, więc działa. Po gwałcie Kevina wszyscy w drużynie czują się atakowani i nierozumiani. To nawet dobrze, że Peter Andersson ich nienawidzi. Najłatwiej bowiem sprawić, by nienawiść stała się obustronna, przekonując, że zaczął ten drugi.

Peter rozgląda się wokół stołu. Wszyscy oczekują, że przyjmie to „jak mężczyzna”, ale sam już nie wie, jakiego mężczyznę widzą w nim politycy. Chłopca wychowywanego przez Björnstad Hockey? Kapitana drużyny na podupadającej prowincji, który dwadzieścia lat temu wyniósł zespół na drugą pozycję w kraju? Czy zawodowca z NHL, którym został później? Zanim go przekonano, by wrócił i objął posadę dyrektora sportowego w klubie, który spadał w rankingach i w którym, wbrew wszelkim przeciwnościom losu, stworzył jedną z najlepszych drużyn juniorów w kraju, dzięki czemu przywrócił tym barwom dawną świetność? Czy jest którymś z nich?

A może już wyłącznie ojcem? Bo to jego córka została zgwałcona. I to on pojechał z nią na policję tamtego marcowego ranka. To on stał na parkingu przed halą lodowiska i widział, jak policja wyciąga z autobusu drużyny jej największą gwiazdę przed najważniejszym meczem w życiu tych chłopców. Wie, co wszyscy zebrani sobie myślą: „Gdyby to była moja córka, zabiłbym tego, kto to zrobił”. I nie ma dnia, żeby Peter nie chciał być właśnie takim mężczyzną. Mieć w sobie przemoc. Zamiast tego przyjmuje kubek z kawą. Męskość to trudna sprawa, w każdym wieku.

Jeden z polityków wyjaśnia tonem wahającym się pomiędzy współczuciem a politowaniem:

– Teraz musimy grać zespołowo. Wziąć odpowiedzialność za wszystkich mieszkańców gminy. Nieskazitelna opinia jest kluczowa, jeśli chcemy mieć jakieś szanse przy wyborze organizatora mistrzostw świata w narciarstwie. W Hed zbudujemy nową halę lodowiska i założymy tam liceum hokejowe…

Peter nie musi dalej słuchać, zna wizję przyszłości tej okolicy, był jednym z tych, którzy ją opracowywali. Najpierw hala lodowiska i liceum hokejowe, potem centrum handlowe i lepsze połączenia komunikacyjne z autostradą. Hotel konferencyjny i telewizyjna transmisja narciarskich mistrzostw. A później kto wie? Może lotnisko? Sport to tylko sport, dopóki ludzie, którzy w dupie mają sam sport, nie dostrzegą, że można coś na nim ugrać. Wtedy zmienia się w ekonomię. Klub hokejowy miał uratować całą gminę. Nadal może. Tyle że nie jest to klub Petera.

Jeden ze zgromadzonych mężczyzn, który najwyraźniej przez dwie ostatnie godziny myślami był na wakacjach, rozkłada ręce.

– Oczywiście, współczujemy… sytuacji. Z twoją córką.

Tak to teraz ujmują: „twoja córka”. Nigdy po imieniu, „Maya”. W ten sposób próbują mu dać do myślenia: czy Peter pozwoliłby Kevinowi grać w finale, gdyby nie chodziło o jego córkę? Politycy nazywają to „sytuacją”, PR-owcy zatrudnieni przez gminę natomiast „skandalem”. Tak jakby problemem nie był gwałt, tylko jego upublicznienie. Specjaliści od PR wyjaśnili politykom, że w miejscowościach, w których wybuchały podobne afery, ucierpiała marka miasta. Tutaj do tego nie dojdzie. Najłatwiej uciszyć skandal, pogrążając Björnstad Hockey.

Wtedy dumnie wskaże się na „plan naprawczy” i budowę lepszego klubu w Hed, w którym panować będą „wyższe morale i większa odpowiedzialność”, bez obawy, że ktoś zasugeruje, że za wszystkim stoją ci sami mężczyźni co zwykle.

– Ci pieprzeni dziennikarze wciąż dzwonią. Ludzie robią się nerwowi! A gmina musi iść przecież dalej!

Tak jakby dziennikarze nie nachodzili też rodziny Petera. Ani Maya, ani on niczego nie komentują. Zrobili wszystko jak trzeba, trzymali buzie na kłódkę, ale to i tak nie miało znaczenia. Nie trzymali ich wystarczająco mocno.

Podczas gdy osiemnastoletni William Lyt całe lato poświęcił na zebranie drużyny w Hed pod egidą wspólnej nienawiści do Petera Anderssona, rozmowy prowadzono również w innych częściach gminy. Ojciec Williama siedzi w zarządzie klubu golfowego, gdzie grywa z dyrektorami banków i politykami. Jest lubiany nie tylko dlatego, że zna zamożnych ludzi, ale również ze względu na to, że zawsze „mówi, jak jest”. Wsparcie ze strony sektora gospodarczego w staraniach gminy o mistrzostwa świata w narciarstwie było niezbędne. Przedsiębiorcy mogli więc stawiać twarde warunki: jeden klub hokejowy, nie dwa. Twierdzą, że chodzi o „odpowiedzialną gospodarkę”. Podkreślają słowo „odpowiedzialną”.

Teraz, na plaży, kilka dni przed nocą świętojańską, telefony zaczynają wibrować jeden po drugim. Początkowo wśród młodzieży zalega cisza, ale zaraz potem wytrenowani osiemnastolatkowie wybuchają radosnym wiwatem. Nikt nie krzyczy głośniej niż William Lyt. Wspina się na jedno z drzew i zawiesza na nim dwie czerwone flagi Hed Hockey, które rozpływają się niczym krwawiące rany na tle zielonych liści, barwy Björnstad.

Drużyna zbiera się w półokręgu pod drzewami, wyczekując bójki. Są jednak za duzi i za silni, poza tym wszyscy na plaży chodzą do jednej szkoły, więc nikt nie ma odwagi się przeciwstawić. Od tej pory to miejsce należy do Lyta i jest podzielone tak, jak to zwykle bywa na świecie: pomiędzy tych, których słychać, i tych, których nie słychać.

Na plaży znajdują się też nastolatkowie, którzy widzą całe zajście, a ponieważ ich serce należy do Björnstad, nienawidzą chłopaków z Hed. Są jednak zbyt słabi, by zareagować i rzucić się na przeciwnika. Nienawiść muszą skierować na kogoś innego. Słabszego.

Maya i Ana odczytują pierwsze anonimowe esemesy, po czym wyłączają telefony. „To twoja wina”, „Jeśli klub umrze, to ty też, dziwko!”, „Twojego ojca też załatwimy”. Dziewczynki doskonale wiedzą, co się teraz wydarzy i na kogo spadną nienawiść i groźby. Według niektórych Björnstad Hockey upada przez Mayę, bo ta „powinna trzymać gębę na kłódkę”, inni ze złośliwą radością w głosie stwierdzą, że „tak to już jest z kłamliwymi kurwami”.

Maya idzie do łazienki i wymiotuje. Ana siedzi na podłodze w korytarzu. Przeczytała gdzieś, że członkowie grup wsparcia dla ofiar gwałtu nazywają siebie samych „tymi, co przetrwali”. Tym właśnie zajmują się teraz każdego dnia, wciąż na nowo próbując przetrwać to, na co zostały narażone. Ana zastanawia się, czy istnieje jakaś nazwa dla wszystkich pozostałych. Tych, którzy dopuścili, by do tego doszło. Ludzie są zawsze gotowi, żeby zniszczyć komuś życie tylko po to, aby nie musieć przyznać, jak wielu z nas nosi w sobie kawałeczki zbiorowej winy za czyny jednego chłopca. Łatwiej negować, wmawiać sobie, że to jedynie „odosobniony incydent”. Ana marzy, by zabić Kevina za to, co zrobił jej najlepszej przyjaciółce, ale najbardziej na świecie chciałaby zniszczyć całe miasto – za to, na co po tym wszystkim naraża Mayę.

Idioci nigdy nie powiedzą, że to Kevin zniszczył Björnstad Hockey, tylko że stało się tak z powodu „skandalu”. Ich prawdziwym problemem nie jest to, że Kevin dopuścił się gwałtu, lecz to, że Maya została zgwałcona. Gdyby nie istniała, nic takiego by się nie wydarzyło. W świecie mężczyzn kobiety to zawsze problem.

Maya i Ana pakują plecaki i wyruszają do lasu, nie wiedząc dokładnie, w którą stronę iść. Wszędzie jest teraz lepiej niż tu. Ana nie zabiera ze sobą broni. Jeszcze tego pożałuje.

Leo odczekuje, aż zrobi się ciemno. Kryje się samotnie na skraju lasu, dopóki plaża nie opustoszeje. Wtedy zakrada się z powrotem nad jezioro, wspina na drzewo i podpala czerwone flagi. Filmuje płomienie połykające napisy i płonące logo Hed. Następnie umieszcza film w Internecie, tam, gdzie wszyscy w szkole łatwo go znajdą.

Ludzie będą mówić, że przemoc przyszła do Björnstad właśnie tego lata, ale to nieprawda. Ona już tam była. Bo ludzie od zawsze są zależni od innych i nigdy do końca nie mogliśmy sobie tego wybaczyć.

5

Każdy człowiek ma przynajmniej sto twarzy

Młody mężczyzna z nagim torsem przemierza samotnie las. Na ramieniu, z którego zwisa mu plecak, widnieje tatuaż z niedźwiedziem. Elegancko ubrana adwokat siedzi w gabinecie przy biurku, postawiła na nim rodzinne zdjęcie. Przed chwilą, nie rozumiejąc dlaczego, odebrała kolejny telefon od firmy przeprowadzkowej. W tym samym czasie ktoś obcy prowadzi krajową szosą jeepa, trzymając w skrytce po stronie pasażera listę z nazwiskami.

Ich telefony wibrują. Peter Andersson nie wyszedł jeszcze ze spotkania w siedzibie gminy, ale politycy wypuścili już informację o bankructwie Björnstad Hockey. Gmina nauczyła się tego od drogich specjalistów od PR-u. „Historia wymaga kontroli”.

Młody mężczyzna w lesie, adwokat w gabinecie i obcy w jeepie złapią za telefony. Nikt nie pozostanie niewzruszony.

Każdy człowiek ma co najmniej sto twarzy, ale w obliczu innych mamy najczęściej szansę pokazać tylko jedną z nich. Mira Andersson jest świetnie wykształconym adwokatem z dwoma dyplomami uniwersyteckimi z dwóch krajów, ale w Björnstad na zawsze pozostanie tylko „żoną Petera Anderssona”. Bywają dni, gdy nienawidzi samej siebie za to, że tak bardzo tego nie znosi, że nie wystarczy jej po prostu przynależeć do innego człowieka.

Lunch zjada przy biurku, otoczona związanymi z pracą różowymi karteczkami z napisem „do zrobienia” i żółtymi, przedstawiającymi rzeczy do kupienia lub sprawy, które musi załatwić w imieniu członków rodziny. Obok komputera stoi zdjęcie Leo i Mai. Wyzierające z ich spojrzeń wyrzuty sumienia mogłyby ją zdruzgotać, gdyby nie przeszkodziły jej kroki na korytarzu.

Mimo tego koszmarnego lata Mira prawie się uśmiecha, bo domyśla się, kto zaraz szturmem wejdzie do gabinetu. Częściowo dlatego, że koleżanka to jedyny pracoholik, który tuż przed świętem nocy świętojańskiej jest jeszcze w pracy, a częściowo dlatego, że gdy przechodzi, drzwi nie tyle się przed nią otwierają, co wylatują z ram. Koleżanka ma prawie metr dziewięćdziesiąt wzrostu i zachowuje się tak głośno, jakby tyle samo miała w obwodzie. Nie lubi przegrywać, a każdą skargę związaną z pracą ucina krótkim „Zamknij gębę i fakturuj!”. Teraz jak zwykle zaczyna rozmowę w połowie zdania, tak jakby to Mira bezczelnie nie uczestniczyła w niej od samego początku:

– …i na dodatek ta pizzeria jest ZAMKNIĘTA! „Zamknięta z powodu URLOPU”. Dasz wiarę? Co za człowiek bierze urlop, pracując w PIZZERII? Takie lokale powinno traktować się jak instytucje niezbędne społeczeństwu, jak… przychodnie i… straż pożarną i… sklepy obuwnicze! A przecież chciałam się przespać z tym na kasie, tym, co to zawsze wygląda, jakby był smutny. Smutni są najlepsi w łóżku! Co jesz? Dużo jeszcze masz?

Mira wzdycha, jakby właśnie zdmuchiwała świeczki na ostatnim w swoim życiu urodzinowym torcie. Podnosi plastikowe pudełko z jedzeniem. Koleżanka udaje, że wymiotuje.

– Bardzo dojrzale – odpowiada Mira.

– CO to jest? – pojękuje koleżanka.

Mira mimowolnie wybucha śmiechem. Cóż za cudowna chwila normalności! Koleżanka ma przyzwyczajenia żywieniowe wprost z liceum, nie interesuje jej pytanie, „co jest dobre?”, ale „czego będzie najwięcej?”. Restauracyjne menu jest dla niej niczym wypowiedzenie wojny. Mira robi zachęcający ruch widelcem.

– To się nazywa „sałatka”, jakbyś nie wiedziała. To jak mięso, tyle tylko, że nie trzeba niczego zabijać. Proszę, skosztuj!

Koleżanka się cofa.

– Nigdy w życiu! Śmierdzi, jakbyś wyciągnęła to z dupy nieboszczyka!

– Ty tak na SERIO? – wybucha Mira z obrzydzeniem.

– No co? – dziwi się koleżanka.

– Ale z ciebie dziecior!

– Chyba z CIEBIE! Zamknij gębę i fakturuj! – Koleżanka pomrukuje, ciężko opadając na fotel.

Mira już prawie chce coś odpowiedzieć, gdy przerywa jej dzwonek telefonu. Jest pewna, że to Peter, ale głos w słuchawce rozbrzmiewa wesoło:

– Mira Andersson? Dzwonię z Przewozów i Transportu Johnsona, dostaliśmy właśnie zamówienie na pani nazwisko, na pięćdziesiąt kartonów do przeprowadzki. Możemy je zostawić u państwa w ogrodzie?

Mira nie słyszy już ostatnich słów. Widzi tylko, jak koleżanka otwiera komputer, czyta coś i robi się całkiem blada. W następnej sekundzie telefon Miry ponownie się odzywa.

Peter podnosi się z krzesła. Większość polityków po prostu wychodzi i nie upokarza go jeszcze dodatkowo, próbując uścisnąć mu dłoń. Jeden z nich się jednak zatrzymuje, pozwalając sobie na fałszywą wspaniałomyślność.

– To, co na wiosnę udało wam się osiągnąć z juniorami, było imponujące. Wyjątkowe! Chłopcy z naszego małego miasteczka przeciwko tym wszystkim wielkim! Gdyby tylko… wygrali. Może wtedy… No wiesz…

Peter wie. Nawet zbyt dobrze. W sporcie, w którym opowieści o Kopciuszku są na wymarciu, bo duże kluby przetrzebiają małe z młodych talentów, Björnstad udało się zatrzymać najlepszych zawodników. Doszli aż do finału, ale grali w nim bez swojej największej gwiazdy. Prawie… wygrali. Ale to za mało.

Björnstad to miasto hokeja, tutaj rośnie się według reguły „tabela nigdy nie kłamie”. Albo jesteś najlepszy, albo jesteś jak wszyscy inni. Najlepsi nie szukają wymówek, tylko sposobu na wygraną. Wszystkimi dostępnymi środkami i za wszelką cenę. Mówi się o „mentalności zwycięzcy”, bo właśnie ktoś tego typu ma to coś, czego brakuje innym, i przyjmuje za oczywiste, że człowiek się rodzi, by zostać bohaterem. W rozstrzygającym się w ostatnich sekundach meczu zwycięzca uderza kijem o lód, krzycząc do kolegów z drużyny, żeby do niego podali. Zwycięzca nie prosi o krążek, on go żąda. Gdy tysiące kibiców na trybunach podnoszą się z krzykiem, inni gracze wycofują się niepewnie. Ale nie zwycięzca. On robi krok do przodu. To kwestia mentalności. Każdy marzy o tym, by być najlepszym, oddać decydujący strzał w ostatniej, niepewnej sekundzie sezonu, ale dramatycznie niewielu z nas ma odwagę wykorzystać sytuację, gdy w grę wchodzi… wszystko. Tym się właśnie różnimy.

Przed ponad dwudziestoma laty pierwszy zespół Björnstad mógł być najlepszy w kraju. Podczas całego sezonu słychać było hasło „Björnstad przeciwko reszcie”. Nie stawiali na nich dziennikarze z wielkich miast, świetnie opłacani przeciwnicy ich nie doceniali, ale gdy giganci przybywali do Björnstad, coś się z nimi działo. Autobus z drużyną wjeżdżał coraz głębiej w las, zawodnicy przekraczali próg zniszczonego budynku i ich oczom ukazywały się trybuny zamienione w krzyczące ze wszystkich stron zielone ściany. Drżeli. W tamtym sezonie hala lodowiska zmieniła się w prawdziwą twierdzę, w której przebywali wszyscy mieszkańcy. Drużynę wspierała cała okolica. Nieważne, że duże kluby miały pieniądze, bo hokej był stąd. „Björnstad przeciwko reszcie”.

Ostatni mecz rozgrywali jednak na wyjeździe, w dużym mieście. W ostatniej sekundzie to Peter Andersson dostał krążek. Wiele kilometrów dalej, w głębi lasu, leżało miasteczko, którego życie i śmierć zależało od tego zagrania. Jak wielką niewiadomą oznaczało to dla klubu sportowego? Przepaść między elitą a resztą jest w hokeju astronomiczna. Zespoły znajdujące się najwyżej w ligowej strukturze pławią się w pieniądzach z telewizji i kontraktach sponsorskich opiewających na miliony koron, podczas gdy drużyny plasujące się niżej uczą się, że „zawsze wygrywa najlepsza drużyna”. Gdy więc Peter dostał krążek, chodziło o coś więcej niż tylko strzał, więcej niż tylko mecz – to była szansa małego miasteczka na powalenie giganta. Cóż by to był za fantastyczny moment. Podczas jednego jedynego wieczoru, po całym tym syfie, który spotkał tych ludzi z lasu, Björnstad w końcu poczułoby, że nadeszła jego kolej. To byłaby jedna z tych niewiarygodnych historii, dzięki którym wszyscy uwielbiają sport, pokazująca, że najwięksi i najbogatsi nie ZAWSZE wygrywają.

Peter więc strzelił. I chybił. Całe miasteczko wstrzymało oddech, a później nie było już w stanie oddychać. Rozbrzmiała końcowa syrena, przeciwnicy wygrali, sezon później Björnstad spadło z najwyższej ligi i nigdy już do niej nie wróciło.

Peter trafił do NHL, został zawodowcem, ale doznał kontuzji. Jego kariera to prawie sen. Potem wrócił do domu i wbrew wszelkim przeciwnościom losu zbudował najlepszą w kraju drużynę juniorów. Prawie najlepszą.

Polityk stojący w drzwiach wzrusza ramionami.

– Wygrana załatwia wszystko.

Równie dobrze mógłby powiedzieć to, co naprawdę myśli: „Nie jesteś zwycięzcą, Peter. Zwycięzcy zwyciężają. Dzięki temu wiemy, że to oni”. Zwycięzca zdobywa bramkę ostatnim strzałem. Zwycięzca nie miesza ze sobą tego, co dzieje się poza lodem, z tym, co wydarza się na nim. Zwycięzca nie prosi policji, by z autobusu jadącego na najważniejszy mecz wyciągnęła największą gwiazdę drużyny. Zwycięzca wie, że w tej gminie wygrana załatwia wszystko, a drugie miejsce nic.

Polityk poklepuje go bez entuzjazmu po ramieniu.

– Ale może popatrz na to jak na nową szansę? Możliwość innej pracy? Będziesz miał więcej czasu dla rodziny!

Peter ma ochotę posłać go do wszystkich diabłów, ale zamiast tego wychodzi tylko z budynku. Skręca za róg, zatrzymuje się pod schodami i pochyla nad trawnikiem. Gdy jest już pewien, że żaden z tych dupków go nie widzi, wymiotuje.

Dzwoni telefon. To Mira. Dociera do niego, że wiadomość pewnie już się rozeszła, ale nie ma siły odebrać. Nie chce słyszeć zawodu w głosie żony i boi się, że rozpozna, że jej mąż płacze. Telefon dzwoni ponownie, kilka razy. W końcu Peter go wyłącza. Problem z poświęceniem całego życia hokejowi polega na tym, że nie wiadomo, co zrobić, gdy hokeja zabraknie. Wsiada do samochodu i odjeżdża, zaciskając palce na kierownicy tak mocno, że ze skóry przy połamanych paznokciach sączy się krew.

Zza ciemnych okularów przeciwsłonecznych przybysz w jeepie wyczekująco patrzy na drogę, zaciąga się płytko papierosem, wydmuchując dym przez opuszczoną szybę. Samochód stoi w cieniu pod kilkoma drzewami, jest wystarczająco zardzewiały i niepozorny, żeby nikt nie zwrócił na niego uwagi. Na desce rozdzielczej leży lista z nazwiskami, „Peter Andersson” widnieje na niej na pierwszym miejscu. Gdy Peter wsiada do samochodu, przybysz rusza za nim.

6

Jak nie ma wojny, to czas ją zacząć

Osiemnastolatek w lesie ściąga z ramienia plecak, kładzie go na trawie, a sam wspina się na drzewo. Lato rozjaśniło mu przydługawe włosy i przyciemniło skórę wokół tatuażu niedźwiedzia. Chłopiec ma na imię Benjamin, ale wołają tak na niego tylko mama i siostry, dla pozostałych jest Benjim. Jego imię rzadko kojarzono z dobrym zachowaniem, już od przedszkola zwykło się mówić, że chłopak skończy w więzieniu albo na cmentarzu. Hokej go uratował, ale i w pewien sposób napiętnował, bo jego najgorsze cechy charakteru poza lodem sprawiały, że uwielbiano go, gdy przebywał na lodzie. Kevin był gwiazdą, Benji jego ochroniarzem. Bracia. Miasto uwielbiało dłonie Kevina, ale ubóstwiało pięści Benjiego. To o nim mowa w starym dowcipie: „Poszedłem tylko popatrzeć na bójkę i nagle wybuchł mecz hokejowy”.

Gdy Kevina oskarżono o gwałt, miasto przeżyło szok. I kolejny, gdy Benji stanął po stronie Mai Andersson, przeciwko bratu. Pozostał w Björnstad, zamiast przenieść się do Hed Hockey. Benjamin Ovich zrobił to, co trzeba. Ale w imię czego? Prześmiewcze esemesy od anonimowych nadawców przychodzą jeden po drugim, informując, że jego klub upadł. Źle wybrał. Teraz nie ma już nic. Przed kilkoma miesiącami wraz z najlepszym przyjacielem grał w jednej z najlepszych drużyn w kraju. Teraz siedzi na drzewie i się upala; jest bliski przyznania racji wszystkim, którzy w niego wątpili: „Wcześniej czy później ten chłopak zrobi krzywdę sobie albo komuś innemu”.

Tego lata za każdym razem, gdy Mira Andersson przyglądała się rodzinnym fotografiom na biurku, czuła bezdenny wstyd, że w pracy dużo łatwiej się łudzić, że ma zwyczajną rodzinę, że cała czwórka nie spala się od środka i że dom nie ucichł, bo nikt już nie znajduje słów.

Na początku lata, gdy siedzieli wspólnie przy stole, Maya poprosiła rodzinę, by już więcej nie rozmawiali o gwałcie. „Muszę iść dalej” – powiedziała zupełnie bez emocji. Peter i Mira próbowali się uśmiechnąć i przytaknąć, ale wzrokiem błądzili po podłodze. W takiej sytuacji trzeba wspierać dziecko, nie można tak po prostu chwycić córkę, krzycząc, że MY czujemy jeszcze potrzebę mówienia i wałkowania tematu i że tak naprawdę rodzice się boją, czują się opuszczeni i są… samolubni. Bo przecież tak właśnie jest, nieprawdaż? Są egoistami.

Mira zdaje sobie sprawę, że ludzie nie rozumieją, jakim cudem ma jeszcze siłę pracować albo dlaczego Peter wciąż przejmuje się hokejem. Prawda jest taka, że to czasem jedyne rzeczy, na które mają jeszcze siłę. Gdy wszystko wokół upada, człowiek rzuca się w wir tego, co jest w stanie kontrolować, bo tylko wtedy jeszcze mu się wydaje, że wie, co robi. Wszystko inne sprawia ból. Idzie się więc do pracy i zakopuje w niej jak alpinista w śniegu, gdy chce przeczekać niepogodę.

Mira nie jest naiwna, ale jest rodzicem, więc próbowała patrzeć w przyszłość. Kevina już nie ma, psycholog twierdzi, że Maya robi postępy w przepracowywaniu traumy, więc może wszystko się jednak… ułoży. To właśnie wmawiała sobie Mira. Peter spotka się z gminą, klub dostanie pieniądze, których potrzebuje, wszystko będzie… dobrze.

Odkłada słuchawkę w połowie rozmowy z firmą przeprowadzkową, która otrzymała zlecenie na dostarczenie kartonów na jej nazwisko. Czyta odebranego właśnie esemesa. „Chcemy skontaktować się z twoim mężem Peterem, by skomentował upadek Björnstad Hockey” – pisze jakiś dziennikarz. Następny esemes przychodzi od sąsiada: „Nie wiedziałem, że się wyprowadzacie”. Do wiadomości dołączony jest zrzut ekranu ze strony internetowej biura nieruchomości, na której ktoś wystawił ich dom na sprzedaż. Zdjęcia są nowe. Ktoś zrobił je dziś rano w ogrodzie.

Mira dzwoni do Petera, ale ten nie odbiera. Wie, co się teraz wydarzy. Jeśli klub upadnie, nie będzie miało znaczenia, czyja to wina. Niektórzy w tym mieście już zaczęli szukać kozła ofiarnego. Oskarżą o to Petera. Mayę. Dyrektora sportowego. Kurwę.

Mira ponownie dzwoni do Petera. I jeszcze raz. I znów. Przy ostatniej próbie nie słychać już sygnału. Koleżanka aż się cofa, gdy Mira z całej siły uderza pięścią w stół. Słyszy, jak trzeszczą jej kości palców, nie przestaje jednak walić w stół ze złością buzujących w niej teraz stu różnych kobiet.

BANG. BANG. BANG-BANG-BANG.

Benji się kuli, dym wydobywa mu się powoli z nozdrzy. Niektórzy opowiadają, że narkotyki prowadzą ich do nieba, ale dla niego są jak morze. Nie leci, tylko się unosi. Utrzymują go na powierzchni, tak że nie musi walczyć. Bez nich czuje się tak, jakby płynął i walczył o życie.

W dzieciństwie uwielbiał lato, bo wtedy ukrywał się na drzewach wśród liści, pozostawał niewidoczny z ziemi. Zawsze miał wiele do ukrycia, bo był inny. W szatni, gdzie wszyscy uczą się, że muszą być jednością, klanem, drużyną, by wspólnie wygrać. Benji stał się więc tym, kogo potrzebowali – zabijaką. Wszyscy się go bali. Kiedyś trener posadził kontuzjowanego Benjiego na ławce. Chłopak nie wyszedł na lód ani na minutę, ale przeciwnicy i tak nie odważyli się tknąć Kevina.

Jakąś część tej twardości Benji wytrenował: wspinał się na drzewa, stylem żartobliwie przez trenera nazywanym „pół czołg, pół małpa”, rąbał drewno u siostry w hodowli psów, a potem boksował stos pieńków, by dłonie stwardniały mu jeszcze bardziej. Części tej twardości nie dało się ani wypracować, ani usunąć, po prostu w nim była. I to właśnie ona sprawiła, że stał się nieprzewidywalny. Gdy był jeszcze dzieckiem, którejś zimy kilku kolegów z drużyny przezywało go „Sanki”, bo rodzice nie podrzucali Benjiego na treningi i sam dojeżdżał na nie rowerem, a torbę ze sprzętem hokejowym ciągnął na zaczepionych z tyłu sankach. Przezwisko przylgnęło do niego na kilka miesięcy, aż do dnia, kiedy jeden z kolegów przesadził i Benji wszedł do szatni z sankami w dłoniach i wybił mu nimi dwa przednie zęby. Później już nikt nie próbował go przezywać.

Siedzi teraz w bezruchu na drzewie, ale wewnątrz czuje chaos. Pierwszy przyjaciel z dzieciństwa jest jak pierwsze zauroczenie, chcemy z nim spędzać każdą chwilę, a gdy nas opuszcza, czujemy się jak bez ręki. Kevin i Benji pochodzą z tak odmiennych części miasta, że równie dobrze mogliby należeć do różnych gatunków. Lodowisko stało się ich wspólną sceną. Kevin miał w sobie geniusz, Benji przemoc. Minęło wiele lat, zanim wszyscy odkryli, że w Benjim również tkwiła odrobina geniuszu, a w Kevinie wiele przemocy.

Co można wybaczyć najlepszemu przyjacielowi? Jak można to zawczasu przewidzieć? Którejś wiosennej nocy w lesie niedaleko stąd Kevin, cały dygocząc, prosił Benjiego o wybaczenie. Benji tylko się odwrócił i go zostawił. Nigdy więcej ze sobą nie rozmawiali.

Tego ranka przed trzema tygodniami, gdy Kevin wyjeżdżał z miasta, Benji siedział w tym samym miejscu, coraz mocniej uderzając głową o pień drzewa. Bang. Bang. Bang. Jest upalony, ciężki od nienawiści i słyszy jakieś głosy – początkowo sam nie wie, czy ich sobie nie wymyślił. Słyszy je jednak ponownie, zbliżają się, widzi kogoś pomiędzy drzewami. Mięśnie mu się napinają.

Zaraz kogoś skrzywdzi.

7

Dobrze jest zacząć od lunchu

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

8

Gdy coś między ludźmi się kończy

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

9

Dzisiejszego wieczoru przydałby się ktoś chętny do bójki

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

10

Jak to powiedzieć dzieciom?

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

11

Ostatnia szansa na zwycięstwo

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

12

Jestem gotowy, by tu spłonąć

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

13

Dali mu więc armię

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

14

Przybysz

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

15

Vidar Rinnius

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

16

Björnstad przeciwko reszcie

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

17

Wyczuwam krew i zapalam się

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

18

Baba

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

19

Ta sama niebieska koszulka polo

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

20

Pianka do golenia w butach

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

21

Leży na ziemi

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

22

Kapitan drużyny

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

23

Wszystko, co niezbędne do tego, co ważne

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

24

Właśnie obudził się w niej niedźwiedź

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

25

Pieśń matki

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

26

Czyje to będzie miasto?

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

27

Nienawiść i chaos

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

28

Jebane homo

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

29

We śnie zabija go za każdym razem

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

30

To właśnie im nie należą się szczęśliwe zakończenia

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

31

Ciemność

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

32

Potem bierze strzelbę i idzie do lasu

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

33

Nie budzi się

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

34

Przemoc wobec policyjnego konia

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

35

Tylko jeśli będziesz najlepszy

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

36

Psychopaci nie chodzą na spacery?

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

37

Do czego jesteśmy zdolni?

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

38

Mecz

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

39

Przemoc

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

40

Zawsze sprawiedliwie. Zawsze niesprawiedliwie

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

41

Jak wy jesteście z nami

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

42

Zdobywają go

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

43

Jesteśmy wszędzie

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

44

Burza i napór

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

45

Drzewo wiśniowe

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

46

Powiemy, że to był wypadek samochodowy

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

47

Historia miłosna, której nigdy nie zapomnimy

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

48

O Boże, o Boże, o Boże! Moje dziecko!

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

49

Kije. Dwie bramki. Dwie drużyny

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Podziękowania autora

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.