Okładka

Karta tytułowa

Małgorzata Kalicińska

Lilka

Wydawnictwo Zysk i S-ka

Dedykacja

Majce

Baranek… czyli kilka słów o mamie i tacie

Nazywam się Marianna Roszkowska, z domu Barańska.

Pospolite imię, nazwisko też, i uroda, i wszystko. Dzisiaj niewysoka, średniej budowy z nadmiarami tu i ówdzie, dama półwieczna i trochę. Taka byłam zwykła Marianna i najzwyklejsza Barańska… Nic szczególnego, ale jak byłam mała, bardzo mała, i przedstawiałam się nieznajomym, dygałam, zapominałam nazwiska, i mama mówiła:

— No, Maniu? Jak się nazywasz? Powiedz: „Marianna…???".

Widać byłam matołkowata, bo stale zapominałam i mówiłam:

— Naiwam się Majanna…

— No, Maniu, Ba-rań-ska, od baranka!

Więc czasem załatwiałam sprawę skrótowo:

— Naiwam się Majanna Bajanek! — wypalałam byle szybko, uważając to za świetny żart, i uciekałam zadowolona, że już po wszystkim.

Nie znosiłam tych publicznych przedstawianek, deklamacyjek, dygnięć i „powiedz wierszyk". Mama, niestety, lubiła. Byłam małym dziewcząteczkiem z blond warkoczykami i piegami. Jedynaczka, wychowywana przez mamę właściwie samotnie. To znaczy biologicznego ojca nie pamiętam, ale za to doskonale sobie przypominam, że przez długi czas mojego dzieciństwa wychowywały mnie dwie kobiety — moja mama i Pela, stara, dobrotliwa, kochana Pela.

Tatko, czyli Michał Dróżdż, pojawił się w naszym życiu później. Mama wykładała na SGGW w Warszawie fizjologię zwierząt. Michał — mój przybrany ojciec — był jej studentem. Przeciągał studia, bo przeniósł się z biologii, powtarzał jeden rok, i drugi, i tak jakoś się porobiło, że został jej asystentem, a później się… zaprzyjaźnili już po tym, jak mama została sama.

Michał, jak to wiem ze skąpych relacji mamy, po prostu był. Opowiadała mi, jak już byłam dość duża, że Michał niezauważalnie wkleił się w jej zawodowe, a potem w nasze prywatne życie. Okazał jej wiele serdeczności, a mówiąc dzisiejszym językiem — wsparcia.

— No ale jak? — dopytywałam.

— Nijak, po prostu był, załatwiał za mnie masę spraw, brał ćwiczenia, wykłady, gdy trzeba było, ułatwiał mi ówczesną egzystencję. No… był!

Pamiętam, jak go poznałam. Mama zabrała mnie na uczelnię, nasza Pela nie mogła ze mną być, bo zachorowała jej siostra. Ja jeszcze nie chodziłam do szkoły, a w przedszkolu było trucie szczurów, więc mama westchnęła i zabrała mnie ze sobą. Siedziałam cicho na zapleczu pracowni, czekając, aż mama wróci z dziekanatu, i wtedy wszedł Michał. Kucnął i popatrzył na mnie, mówiąc:

— Cześć, krasnalku! Jak ci na imię?

Naturalnie, gdy się przedstawiałam Michałowi, jak zwykle stanęło na „Mariannie Baranek". Wtedy już jako duża panna, przedszkolak z ostatniej grupy, doskonale wiedziałam, że żartuję, i wymówiłam Baranek z udawaną powagą.

Michał patrzył na mnie też z taką uwagą i trzymając w dłoniach moją łapinkę, powtórzył poważnie, dla pewności:

— Ba-ranek? Ma-rianna?

— Tak — odpowiedziałam najpoważniej — Baranek.

Wtedy Michał powiedział:

— Witam panią, pani Baranek — i pocałował mnie w rękę!

Oczarował mnie i już. Młody, z wesołym usposobieniem i taki… ładny. Nie wiedziałam, co znaczyło „przystojny". Dla mnie ówczesnej ludzie byli ładni i nieładni. Michał był ładny, ciemnowłosy, ciemnooki. Nie śmiał się ze mnie, nie obraził i nie sprostował mojego „Marianna Baranek", i odtąd jako jeden jedyny mówił do mnie „Baranku" i mówi tak do dzisiaj! Nie pamiętam, żeby inaczej…

Bywałam u mamy na uczelni jako mała dziewczynka, bo niekiedy Pela, moja niania, musiała zająć się chorą siostrą albo sąsiadką. Cza sem szłam z mamą do bufetu na gorące parówki, czasem musiałam zaczekać, aż skończy jakieś zajęcia, i wtedy opiekował się mną właśnie Michał, student, który przesiadywał u mamy na zapleczu pracowni godzinami. Nosił granatowy sweter na koszule i ładnie pachniał wodą kolońską. Nie napiszę „tanią" — bo skąd ja niby miałam wiedzieć — tanią czy nie? Zresztą wtedy chyba wszystkie, jakie były, to Lawendowa i Prastara — taka w wiklinie, która stała u mamy w łazience jako antidotum na zakażenie, gdy starłam sobie kolano albo drzazga jakaś wlazła. Mama zawsze wzdychała i mówiła:

— Trzeba pokolońskować.

— Koniecznie? — targowałam się bez wiary i nadstawiałam kolanko.

— Możesz krzyczeć — mówiła mama i kolońskowała, a ja krzyczałam:

— Aua! Aua, aua, aua!!!

Michał wprowadził mniej drastyczną metodę. Kiedyś, idąc do mamy z Pelą, przewróciłam się na Rakowieckiej i starłam skórę na dłoni i kolanie. Zaryczaną Pela wprowadziła mnie do maminego gabinetu, w którym miałam siedzieć godzinę, zanim nie pójdziemy do dentysty. Ponieważ mama kogoś egzaminowała, zajął się mną Michał. Wyjął coś z białej szafeczki wiszącej na ścianie i powiedział:

— Zobaczysz czary! Patrz, spienisz się jak oranżada w proszku!

— A mogę wrzeszczeć?

— Możesz, ale nie będzie potrzeby, bo to nie szczypie.

I nie szczypało! Ranki zakleił mi plastrem z opatrunkiem i dopiero wtedy Pela westchnęła i poszła sobie spokojna, że nie umrę.

Zawsze pokazywał mi preparaty w słoikach z formaliną — żabę z flakami na wierzchu i gołębia, też z flakami i żołądkiem wypełnionym grochem. Jakieś kościotrupy zwierzęce, szkielety kota i ptaka, psią czaszkę, i pozwalał mi rysować na tablicy, ustawiając trzy taborety obok siebie, żebym mogła sobie rysować, co chcę, nie złażąc z nich. Zresztą te taborety były drewniane, ciężkie i tworzyły coś w rodzaju podestu. Czasem znajdował mi kawałeczki kolorowej kredy i rysował ze mną… Zaśmiewaliśmy się, rysując Zwierzostrachy i Dziwaki.

Potem przychodziła mama, zbierała się i chłodno żegnała Michała. Zawsze jednak patrzyła na niego tak, że wiedziałam, że coś ukrywa. Uśmiechała się tak ledwo, ledwo, mówiąc:

— To… do zobaczenia jutro, panie Michale.

Podbiegłam do mamy i pokazałam jej moją dłoń już opatrzoną.

— Słyszałaś? Nie darłam się!

— Słyszałam — mama uśmiechnęła się powściągliwie i spytała: — A czemu?

— Bo Michał mi pokolońskował taką, co nie piecze!

Mama spojrzała na niego i pokręciła głową.

— Cudotwórca! — i kazała mi się pożegnać.

— Mamo — spytałam w tramwaju, za głośno. — A czy Michał będzie twój mąż? Bo ja bym chciała, żeby mąż!

Nie wiedzieć czemu, wysiadłyśmy na następnym przystanku…

Do dentysty szłyśmy pieszo. Mama nic nie mówiła, nie wytłumaczyła niczego, a Michał wpadał czasami do nas, zostawiając jakieś książki. Podczas jego wizyt nikt nie marudził, że idę na podwórko, a Pelagia mogła wyjść wcześniej. Podbiegałam do niej z piaskownicy albo z trzepaka na pożegnalnego buziaka, a ona mówiła głośno i sztucznie:

— Mamusia ma teraz korepetycje, nie przeszkadzaj. No, do widzenia, dzieciaku, i umyj ręce, jak wrócisz, bo tu do piachu psy srają!

Po jakimś czasie poczułam sama, że mama za bardzo lubi towarzystwo Michała, i zaczęłam być zazdrosna. Byłam krnąbrna, czasem wręcz niegrzeczna i mama chyba musiała się poskarżyć Peli, bo ta opowiedziała mi bajkę o smutnej królowej, która usychała w swoim zamku z samotności, nie wiedząc o tym, że na moście wiodącym do zamku stała wredna jędza i nie wpuszczała do jej królestwa nikogo! Później sprytnie wywołała u mnie współczucie i przyganiła, że ja mogę się bawić z każdą koleżanką na podwórku, a sama zachowuję się jak pies ogrodnika.

— Jaki pies? — spytałam.

— No jak taki pies, co nikogo do ogrodu nie wpuści. Przecież ty masz swoje koleżanki i kolegów na podwórku, a mamusia sama w domu i sama.

— I co?

— No, że jej bywa smutno, to choć ten cały Michał wpadnie, pogada… A ty się boczysz. Nieładnie tak!

Skoro Pela tak mówiła, to chyba miała rację. Wstyd mi się zrobiło, bo Pela była dla mnie wielkim autorytetem!

W tym też czasie na podwórku pojawiła się nowa koleżanka — Gosia — z pięknymi zabawkami, i często spędzałam u niej czas. Jej lalki miały tyle ciuchów! Przebierałyśmy je stale, bo jej babcia co rusz podrzucała nam a to kaftanik, a to buciki. W kąciku Gosinym stała również mała kuchenka i garnuszki, i talerzyki dla lalek… Poza tym, ona miała taką fantazję! Zmieniłam swoje zapatrywania i przestałam się obrażać na mamę i Michała. Za to polubiłam bywanie u Gosi.

On wpadał do nas w soboty. Zostawał do późna. Gdy ja już zasypiałam, oni siedzieli w kuchni i grali w karty. W niedzielę rano znowu był i jadł z nami śniadanie, potem mama poprawiała prace studentów, a ja z Michałem szłam do parku nad sadzawkę, nad kanałek, a tuż przed obiadem zabierał nas obie na poranki do kina Sawa. Po obiedzie szliśmy na działki. Mama szła wolno, nucąc, i kupowała od działkowiczów jakieś kwiatki, a Michał się uśmiechał do niej i brał ją za rękę. Ja skakałam na skakance albo pchałam wiklinowy wózek z lalką. Byliśmy jak inne rodziny.

Podobno gdy się dziekan o tym dowiedział, dostał szału i zrobiło się niemiło. Za romansowanie z asystentem dostało się mamie i musiała zmienić pracę. Michał jeszcze pracował na uczelni.

Ze swoimi rodzicami Michał był skłócony. Wieczorami mama i on rozmawiali o tym długo. Słyszałam z łóżka, nie raz! Michał wreszcie pojechał pogodzić się z nimi i wrócił niezadowolony, bo znów się pokłócili, a kiedy dowiedzieli się, że Michał chce się ożenić ze starszą od siebie kobietą, i to z dzieckiem, powiedzieli, że całkiem mu rozum odebrało.

— Wandeczko, nic do nich nie trafia! — mówił do mamy rozczarowany po przyjeździe.

— Chcieli dla ciebie innej przyszłości, sam mi mówiłeś.

— Ale ile można zmuszać dorosłego człowieka i nie słuchać go?! Z matką to już kompletnie się nie mogę dogadać, nie przekrzyczę jej, a ona jak wpadnie w słowotok…

— Nie akceptują twojej decyzji? Nie chcą nas poznać?

— Kochanie, nie przejmuj się!

Nie chcieli.

Mama pocieszała Michała, bo to on się przejął. Mówiła do niego spokojnie, gładziła po twarzy. Lubiłam ich podglądać, gdy się przytulali, to było takie miłe! No i już wiedziałam, że się pobiorą! A oni, rodzice Michała, nie przyjechali nawet na ślub, bo był cywilny.

Kiedy to się stało, mama miała dobrze po trzydziestce, a Michał był jakoś przed, ale wyglądał znacznie młodziej. Mama dojrzała jak na swój wiek, no i ten status — pani z doktoratem i matka. Na nielicznych zdjęciach z tego okresu ma na sobie wąską spódnicę, szeroki pasek, koturny z cienkich paseczków i ciemne okulary, trwałą ondulację i poważny wyraz twarzy. Stoją ze mną w zoo. Mama jest wysoka jak Michał, a on chudziak, wesołek, trzyma mnie za jedną rękę, w drugiej ma lody, a grzywkę mu rozwiewa wiatr. Wygląda jak mój znacznie starszy brat…

Na drugim jest on, mama i jakieś jeszcze dwie studentki. Ja stoję na taborecie, a zdjęcie jest robione w laboratorium. Trzecie zdjęcie jest z ich ślubu. Stało zawsze w ramce na biurku ojca. Spłowiałe, czarno-białe. Mama w pięknej rozkloszowanej szmizjerce, na halkach, w kapeluszu, z goździkami w ręku, tata w za dużym garniturze. Sztucznie upozowani stoją przed Urzędem Stanu Cywilnego przy Nowym Świecie.

Na czwartej fotografii stoją podobnie, ze świadkami — wujkiem Gieniem, przyjacielem taty, i jakąś koleżanką mamy, a ja w środku, w sukience z falbanką i kokardami we włosach, trzymam ich za ręce.

— Mamo, to Michał będzie twoim mężem już?

— Tak, Maniu.

— To znaczy, że będzie też moim takim… tatą?

— No tak… ale ty masz już tatusia.

— Nie mam wcale tatusia. Prawdziwy tatuś to czyta dziecku bajki i kupuje prezenty, i chodzi w niedzielę na poranki. I kocha swoją córeczkę!… A tamten ma swoją nową córeczkę.

Mama uśmiechnęła się szeroko i kiwnęła głową. Chyba się ucieszyła. Nie wiedziała, że poprzedniego dnia odbyłam już naradę z Pelą.

— Pela, a w sobotę jest mamy ślub z Michałem!

— To wiem, bo zaproszenie mi dali.

— Pójdziemy?

— Ja pojadę tramwajem, a ty pojedziesz z mamusią. Wystroisz się ładnie, uprasowałam ci tę niebieską sukienkę z falbanami. Mama ci loka zrobi albo kokardy zawiąże.

— Pela, a jak mama się ożeni z Michałem…

— …mówi się „wyjdzie za mąż" — poprawia mnie Pela.

— …to wtedy już są mężem i żoną?

— Sama przecież wiesz, to po co pytasz?

— No bo mamę to mam, a wiesz, że Michał będzie moim nowym tatą.

— No… ojczymem się mówi. Bo przecież twój tata to żyje, tylko z wami nie jest.

— Ojczym? Pela?! Ojczym?! To nieładnie… Jak macocha. Macocha Kopciuszka była okropna!

Podczas ślubu stałam koło maminego fotela. Nie chciałam usiąść. Uważałam, że nie tylko mama bierze ślub z Michałem, ale ja też. Szczerze mówiąc, traktowałam to jak rodzaj bajki, że oto z sąsiedniego królestwa przyjechał do mnie całkiem nowy tato, więc od dnia ślubu „tatowałam" mu już zawsze i dość ostentacyjnie. Michała to bawiło, ja byłam zachwycona.

Czas jakiś mieszkaliśmy razem na Saskiej Kępie, na Niekłańskiej, w ładnych czteropiętrowych blokach. Pela przychodziła rzadziej i wcześniej wychodziła. Akceptowała Michała, ale nie okazywała mu wielkiego szacunku, o wszystko pytając mamę. Przyglądała się. Gdy musiała o coś spytać Michała, pytała przeze mnie.

— Idź, dzieciaku, idź, i spytaj go, czy coś zje, bo mama ma dziś… naradę pedagogiczną i wróci późno, i patrzaj mi tu, w kuchence obiad zostawiam, a wam co, kanapki teraz dać, zupy? Czy zjecie później, czy teraz, bo nie wiem…

Biegłam do taty, który przychodził do kuchni i mówił do Peli uprzejmie:

— Jeśli można, pani Pelagio, to zjadłbym teraz zupę z Marianką, a potem z żoną drugie danie, dobrze?

Trochę czasu minęło, zanim zaakceptowała mojego nowego tatę i chyba go polubiła, bo okazywał jej szacunek i sprawdził się jako mąż i ojciec. Przetestował się! Zdał egzamin.

Peli warkocz bardzo posiwiał, ona sama zrobiła się maleńka i sucha. Nadal lubiłam ją bardzo i jej miękkie ręce na mojej buzi, zrzędzenie i wszystko, co gotowała. Nawet kaszę na mleku.

Przychodziła najpierw codziennie, potem dwa razy w tygodniu, a później raz tylko…

Od dnia ślubu mama była zadowolona, wesoła i uśmiechała się często. Michał nas bardzo kochał. Ludzie w bloku najpierw zaszumieli, że „ta nauczycielka z własnym studentem", a potem zamilkli. Pogodzili się z tą sytuacją, jak to ludzie. Mama pracowała w liceum, ja uczyłam się w podstawówce, a Michał uczył w technikum matematyki i chemii, a wieczorami dorosłych, w wieczorówce, ale nie lubił tego. Wracał zmęczony. Nie powodziło nam się jakoś nadzwyczajnie, ale było normalnie.

Po czasie odezwali się jego niezbyt mili rodzice, że się starzeją, ojciec bardzo choruje, ich dom koło Otwocka i gospodarka niszczeje, a przecież Michał po to poszedł studiować na Rolnym, żeby przejąć gospodarkę i być rolnikiem z dyplomem, a nie „przydupasem jakiejś nauczycielki".

— Pela, co to „przydupas"? — spytałam kiedyś ją podczas nawijania wełny na kłębek. Musiałam trzymać motek na rozstawionych rękach, a Pelagia nawijała.

— Kto to ci powiedział? O Michale, tak?

— No… jego rodzice tak powiedzieli. Jak mamy nie było, to była jego matka i krzyczała na niego, że się zbłaźnił, że zmarnował ich pieniądze, i że się sam marnuje, i że jest tym, no… co powiedziałam.

— To brzydkie słowo. Nie powtarzaj. A Michał… Nie taki znów zły, skoro z twoją matką i z tobą jest jak… ojciec rodziny. Znaczy młodziak, młodszy od twojej matki, ale jak tak patrzę, nie pije, nie bije, i układny, i za wami bardzo…

— Co znaczy „za wami"? — nie rozumiałam.

— No, że wyście mu obie bliskie, ciebie jak dzieciaka swego traktuje, no tak? Trzymaj szerzej, napnij, bo, patrz, się splątało! — sarknęła.

Codzienność

Dostępne w wersji pełnej

Tatko, mama

Dostępne w wersji pełnej

I znów codzienność

Dostępne w wersji pełnej

Pokusa

Dostępne w wersji pełnej

Moja cudowna zwyczajna mama

Dostępne w wersji pełnej

Realia, czyli kocham moje warszawskie mieszkanie!

Dostępne w wersji pełnej

Pani Miecia

Dostępne w wersji pełnej

Agata

Dostępne w wersji pełnej

Piątek, czyli niespodziewany koniec mojego lata

Dostępne w wersji pełnej

Singielka to ja?

Dostępne w wersji pełnej

Wyblakłe fotki

Dostępne w wersji pełnej

Jak zaczęłam, czyli pierwsze spotkanie z Erosem

Dostępne w wersji pełnej

Lilka

Dostępne w wersji pełnej

Dzwonek do drzwi

Dostępne w wersji pełnej

Gdzieś w hotelowym korytarzu…

Dostępne w wersji pełnej

(żółte kartki)
Z letargu, czyli skąd się wziął Kazimierz i Mirek

Dostępne w wersji pełnej

Wizyta

Dostępne w wersji pełnej

Piątek — moja pierwsza grupa terapeutyczna

Dostępne w wersji pełnej

(żółte kartki)
Pelagia Pawelec, czyli mój Anioł Stróż

Dostępne w wersji pełnej

Do taty, pogadać

Dostępne w wersji pełnej

(żółte kartki)
Wakacje z tatą

Dostępne w wersji pełnej

Jeszcze ta sobota u taty

Dostępne w wersji pełnej

Wernisaż i Lila

Dostępne w wersji pełnej

Eugeniusz, wujek Gieniu

Dostępne w wersji pełnej

(z żółtych kartek)
Kumple

Dostępne w wersji pełnej

Moja kampania społeczna

Dostępne w wersji pełnej

Czas płynie powoli

Dostępne w wersji pełnej

Piątek indywidualnie.
Rozprawiam się z trupem Czarka

Dostępne w wersji pełnej

(żółte kartki)
Czarkiem oczarowana

Dostępne w wersji pełnej

Kawiarniane ustalenia

Dostępne w wersji pełnej

(żółte kartki)
Podstawówka w Otwocku

Dostępne w wersji pełnej

Z Lilką

Dostępne w wersji pełnej

Spadam z konia

Dostępne w wersji pełnej

Centrum

Dostępne w wersji pełnej

Piątek

Dostępne w wersji pełnej

O czym miałam nie wiedzieć

Dostępne w wersji pełnej

Niepostrzeżenie

Dostępne w wersji pełnej

Boże Narodzenie — cisza przed burzą

Dostępne w wersji pełnej

(żółte kartki)
Ciotka Jadwiga

Dostępne w wersji pełnej

Wigilia

Dostępne w wersji pełnej

Serce czasem staje

Dostępne w wersji pełnej

Tato!

Dostępne w wersji pełnej

(żółte kartki)
Zdjęcia na agfie, stan wojenny, dzisiaj jak za mgłą

Dostępne w wersji pełnej

Wiosna radosna

Dostępne w wersji pełnej

Fitness

Dostępne w wersji pełnej

Pająk w cieniu

Dostępne w wersji pełnej

Jak na filmie

Dostępne w wersji pełnej

Wiara góry…

Dostępne w wersji pełnej

Co czujesz?

Dostępne w wersji pełnej

Trzeba jakoś to przeżyć…

Dostępne w wersji pełnej

(żółte kartki)
Gienek w kilku odsłonach

Dostępne w wersji pełnej

Pies

Dostępne w wersji pełnej

Sprawy duże i małe…

Dostępne w wersji pełnej

Pułapka

Dostępne w wersji pełnej

Zielono mi…

Dostępne w wersji pełnej

Lato, lato…

Dostępne w wersji pełnej

Komórka, czyli zdarzenie dość niezwykłe

Dostępne w wersji pełnej

Praca, praca i moje widzimisię…

Dostępne w wersji pełnej

Maile — smile

Dostępne w wersji pełnej

Decyzja

Dostępne w wersji pełnej

Tea Room

Dostępne w wersji pełnej

Sostenuto

Dostępne w wersji pełnej

Sobota na Zamościu

Dostępne w wersji pełnej

Słodko-gorzko

Dostępne w wersji pełnej

Jula

Dostępne w wersji pełnej

Oddech

Dostępne w wersji pełnej

Nie jest dobrze

Dostępne w wersji pełnej

Burza

Dostępne w wersji pełnej

Ulica Spokojna

Dostępne w wersji pełnej

Bal

Dostępne w wersji pełnej

U taty

Dostępne w wersji pełnej

Przystanek Antoni

Dostępne w wersji pełnej

Ból

Dostępne w wersji pełnej

Pod górkę

Dostępne w wersji pełnej

Nie widzę, nie słyszę…

Dostępne w wersji pełnej

Propozycja

Dostępne w wersji pełnej

Karta redakcyjna

Copyright © by Sales Support Systems Polska Sp. z o.o.
All rights reserved

Redakcja
Jan Grzegorczyk
Tadeusz Zysk

Projekt okładki
Agnieszka Herman

W książce wykorzystano wiersz o idiocie autorstwa Ryszarda Groseta

Na okładce wykorzystano zdjęcie © pressmaster/fotolia.com

ISBN 978-83-7785-046-6

Zysk i S-ka Wydawnictwo
ul. Wielka 10, 61-774 Poznań
tel. 61 853 27 51, 61 853 27 67
Dział handlowy, tel./faks 61 855 06 90
sklep@zysk.com.pl
www.zysk.com.pl

Plik opracował i przygotował Woblink

www.woblink.com