Praca zbiorowa
Barbara Szacoń-Wójcik
Magdalena Procyszyn-Florczyk
Marcin Wójcik

Zawód: Tłumacz

Praca tłumacza od podstaw

Redaktor naczelny Marta Gryszko

Opracowanie redakcyjne Małgorzata Plona

Korektor Karolina Kurkiewicz

Projektant okładki Stonehenge Agency

© Praca zbiorowa, 2022

© Barbara Szacoń-Wójcik, 2022

© Magdalena Procyszyn-Florczyk, 2022

© Marcin Wójcik, 2022

© Stonehenge Agency, projekt okładki, 2022

Publikacja jest opracowaniem najważniejszych aspektów pracy tłumacza. Jej treść koncentruje się na marketingu usług, organizacji pracy tłumacza oraz podejmuje kwestie prawne i te dotyczące działalności gospodarczej. Ta potężna dawka wiedzy ma przede wszystkim pomóc w stawianiu pierwszych kroków w zawodzie tłumacza, ale również przedstawić skomplikowane kwestie związane z tłumaczeniem w sposób prosty i zrozumiały.

Książka została wydana przez firmę Infeo w ramach serwisu ogłoszeniowego.

ISBN 978-83-8273-288-7

Książka powstała w inteligentnym systemie wydawniczym Ridero

Spis treści

Zawód: Tłumacz

Wstęp

1. Praca tłumacza a studia — czy musisz skończyć filologię, by zostać tłumaczem?

Jak studia filologiczne otwierają wiele dróg

Praca tłumacza bez formalnego wykształcenia

Studia filologiczne w Polsce

Kierunki filologiczne w Polsce

Specjalizacje w ramach studiów filologicznych

Jakie inne możliwości mają studenci kierunków filologicznych?

Wymagania rekrutacyjne

Jak wysokie wyniki trzeba uzyskać, aby dostać się na studia filologiczne?

2. Jak i kiedy rozpocząć karierę tłumacza?

Kiedy zacząć przygodę z tłumaczeniem?

Zacznij od praktyk

Jak zacząć?

W firmie, na własną rękę — jak najlepiej?

3. Jak wycenić swoją pracę — stawki za tłumaczenia

Znaki ze spacjami, słowa czy strony?

Jak wycenić tłumaczenie?

Zaniżanie stawek i inne najczęściej popełniane błędy przy wycenie tłumaczeń

4. Jak prowadzić rozmowy z klientem?

Trudny klient

Cierpliwość

Zrozumienie

Odpowiedzialność

Granica

Rozmowy z klientem o pieniądzach

Wewnętrzna blokada

Ocena własnej wartości

Więcej, nie mniej

5. Marketing w branży tłumaczeniowej

Marketing to stały element

Własna strona internetowa

Blogi tematyczne i fora

Media społecznościowe

6. Organizacja pracy tłumacza

Planowanie pracy i zarządzanie czasem

Analiza czasu

Cele

Planowanie działania

Narzędzia do organizacji pracy

Stanowisko pracy

Odpoczynek

7. Programy ułatwiające pracę

Narzędzia CAT

Inne programy tłumaczeniowe

Czy warto korzystać z programów tłumaczeniowych?

8. Zakładanie działalności czy praca jako freelancer?

Praca jako freelancer

Praca na etacie

Własna działalność

9. Czy z tłumaczeń można się utrzymać?

Gdzie może pracować tłumacz?

Umowa o pracę dla tłumacza

Praca na swoim

Zarobki a język

Tłumaczenia ustne i pisemne a zarobki

Tłumacze jakich języków zarabiają najwięcej?

Tłumaczenia uwierzytelnione a zarobki

10. Wzloty i upadki początkujących tłumaczy — największe grzechy

11. Wąska specjalizacja czy tłumacz od wszystkiego?

Na czym polega specjalizacja i czy warto ją robić?

A może zostać tłumaczem od wszystkiego?

12. Promocja swoich usług na e-tlumacze.net

Możliwości serwisu e-tlumacze.net

Wygląd konta i dane kontaktowe

Zlecenia

Wyróżnienie i promocja

Reklama graficzna

Artykuł sponsorowany

Bonus dla czytelników

Zakończenie

Lista uczelni

Wstęp

Wybierz pracę, którą kochasz, a nie będziesz musiał pracować nawet przez jeden dzień w swoim życiu.

Konfucjusz

Osoby wykonujące zawód związany z zainteresowaniami z pewnością potwierdzą, że w myśli Konfucjusza jest sporo prawdy. Niezależnie od wykonywanej profesji i uzyskiwanego wynagrodzenia, praca daje największą satysfakcję, jeśli jest związana z rozwijaniem swojej pasji. Dla jednych jest to możliwe dzięki prowadzeniu wydarzeń bądź szkoleń umożliwiających ciągły kontakt z publicznością, przy której czują się jak przysłowiowa ryba w wodzie. Dla innych — dzięki skupieniu się na pracy twórczej związanej z malarstwem, komponowaniem muzyki lub pisaniem książek.

Zawód tłumacza jest jednym z tych, do wykonywania którego niezbędne jest zamiłowanie do języków obcych oraz skrupulatność. Bardzo dobra znajomość języka obcego, a nawet potwierdzenie jej poziomu na egzaminach językowych, to jednak za mało. Bez spróbowania swoich sił w tłumaczeniach — czy to na studiach filologicznych, czy też na praktykach w biurze tłumaczeń — ciężko ocenić własne predyspozycje do wykonywania tego zawodu. Może się bowiem okazać, że już pierwsze zlecenia będą wymagały od początkującego tłumacza umiejętności, których dotychczas nie miał okazji zdobyć ani odpowiednio szlifować. Drobny błąd w przekładzie, zastosowanie tzw. kalki językowej bądź użycie nieodpowiedniego tłumaczenia pojedynczego słowa może całkowicie przekreślić sens zdania. Nie można również zapomnieć o konieczności dążenia do perfekcji w języku ojczystym.

Pomimo trudności związanych z zawodem tłumacza, a także wyjątkowo dużej odpowiedzialności, praca ta daje mnóstwo satysfakcji. Różnorodność zleceń wręcz wymusza ciągłe poszerzanie słownictwa i rozwój w różnych dziedzinach. Jest to również praca, którą — w przypadku większości tłumaczeń pisemnych — można wykonywać zdalnie, dzięki czemu lokalizacja nie jest czynnikiem ograniczającym dostęp do zleceń. Niemałe znaczenie ma w tym przypadku także możliwość ustalania elastycznych godzin pracy i stworzenie sobie komfortowych warunków do jej wykonywania w domowym zaciszu i pełnym skupieniu.

Niezależnie od tego, czy dopiero stoisz przed wyborem uczelni lub konkretnej specjalizacji, czy też zakończyłeś już wszystkie etapy kształcenia, niniejsza publikacja pomoże Ci uzyskać najważniejsze informacje dotyczące rozwoju zawodowego tłumacza. Czym sugerować się przy wyborze kierunku studiów? Od jakich cen zacząć, aby z jednej strony nie zaniżać mocno stawek rynkowych, a z drugiej — aby Ci się to opłacało? Pracować jako freelancer czy zatrudnić się w biurze tłumaczeń? A jeśli to pierwsze — jak promować swoje usługi i zdobyć pierwsze zlecenia? Odpowiedzi na te i znacznie więcej pytań uzyskasz po zapoznaniu się z niniejszą publikacją.

Aby zapewnić Ci wiedzę popartą doświadczeniem zawodowym, do opracowania książki „Zawód: Tłumacz” zaprosiliśmy p. Barbarę Szacoń-Wójcik — tłumaczkę języka japońskiego, wietnamskiego i tajskiego, a także lektorkę języków obcych. Czytelnicy bloga serwisu www.e-tlumacze.net mieli już okazję zapoznać się z jej publikacjami. Materiał uzupełniliśmy o informacje związane z tym, jak promować swoje usługi i zapewnić sobie regularne pozyskiwanie zleceń — wiadomości na ten temat przygotowali Magdalena Procyszyn-Florczyk i Marcin Wójcik z serwisu e-tlumacze.net. Mamy nadzieję, że książka ta przypadnie Ci do gustu i ułatwi start w branży tłumaczeniowej.

1. Praca tłumacza a studia — czy musisz skończyć filologię, by zostać tłumaczem?

Tłumaczenie powinno przypominać szybę, całkowicie przezroczystą, tak aby czytelnik nie zauważał jej istnienia.

Mikołaj Gogol

Pozornie korelacja pomiędzy pracą tłumacza a studiami kierunkowymi wydaje się oczywista. Jak przekładać teksty z różnych dziedzin i o zróżnicowanej strukturze, nie mając odpowiedniego wykształcenia w tym kierunku? W rzeczywistości jednak okazuje się, że pracy tłumaczy w całym kraju nie regulują żadne przepisy, które nakazywałyby im legitymować się dyplomem szkoły wyższej. Jak to zatem wygląda i czy studia rzeczywiście są niezbędne?

Na początek trzeba wyjaśnić, że sam zawód tłumacza nie wymaga specjalizacji ani ukończenia studiów, z jednym jednak wyjątkiem — tłumacza przysięgłego. Aby móc wykonywać przekład dokumentów państwowych czy pracować w sądzie lub urzędzie, niezbędne jest zdanie specjalnego egzaminu. Tylko na podstawie uzyskanej pieczęci tłumaczenie uwierzytelnione (nie przysięgłe, jak często bywa błędnie nazywane) jest uznawane za wiarygodne w instytucjach państwowych.

Wracając do pracy zwykłego tłumacza, czy to freelancera, czy też w biurze tłumaczeniowym, dyplom nie jest konieczny, ale nierzadko mile widziany. Karierę można rozpocząć, będąc absolwentem zupełnie odmiennego kierunku lub bez wykształcenia wyższego. Jedynym warunkiem, który koniecznie trzeba spełnić, jest znajomość języka obcego na wysokim poziomie. On także nie jest ściśle określony przez żadne normy lub ustawy, trzeba jednak uczciwie przyznać, że umiejętności językowe na poziomie B2 to stanowczo za mało, aby rzetelnie i profesjonalnie wykonywać swoją pracę.

Skoro wiadomo już, że tłumacz nie potrzebuje formalnego wykształcenia, należy przyjrzeć się temu, dlaczego warto ukończyć studia kierunkowe i w czym są one pomocne oraz w jaki sposób można rozpocząć pracę z przekładem bez dyplomu.

Jak studia filologiczne otwierają wiele dróg

Na polskich uczelniach próżno szukać kierunku o nazwie translatoryka. Osób zajmujących się przekładem nie kształci się na osobnych wydziałach. Chętni aplikują więc na filologię wybranego przez siebie języka, a w niektórych przypadkach także na lingwistykę. Zwykle na drugim lub trzecim semestrze studenci wybierają specjalizację — w przypadku przyszłych tłumaczy jest to właśnie translatoryka. W załączniku do książki znajduje się lista uczelni, które kształcą w tych kierunkach.

Studia często okazują się przydatne na ścieżce kariery z kilku powodów. Pierwszym jest ułatwiona droga do podjęcia pracy w biurze tłumaczeniowym. Pracodawcy przychylniej spoglądają na kandydatów, którzy mogą pochwalić się dyplomem. Przede wszystkim dlatego, że mają oni już wiedzę teoretyczną, ale często także praktyczną. W toku nauczania każdy student musi odbyć określoną liczbę godzin praktyk w biurze tłumaczeniowym. Dodatkowo na zajęciach wykładowcy starają się zapoznać przyszłych tłumaczy z różnymi rodzajami tekstów, w tym prawniczymi czy technicznymi.

Ukończenie studiów filologicznych lub lingwistycznych to również spore ułatwienie dla samego tłumacza. W pracy można w ciągu jednego tygodnia spotkać szereg przekładów z odmiennych dziedzin. Teoretyczne przygotowanie, znajomość technik i strategii tłumaczeniowych oraz w wielu przypadkach wcześniejsza praktyka z podobnymi tekstami znacznie ułatwiają pracę. Zdobyta wiedza wpływa także na jakość wykonywanych zleceń. W wielu przypadkach przekład wymaga nie tylko znajomości języka, ale też innych aspektów, takich jak kultura danego kraju, którą poznaje się na studiach, czy wiedza o strukturach gramatycznych wyjaśnianych na zajęciach z językoznawstwa.

Praca tłumacza bez formalnego wykształcenia

Aby zostać tłumaczem nie trzeba kończyć studiów kierunkowych, ale nie oznacza to, że taką pracę może podjąć każdy. Niezależnie od tego, czy poszukuje się pracy w biurze tłumaczeniowym, czy jako freelancer, niezbędny może okazać się certyfikat językowy poświadczający umiejętności kandydata. Każdy język i kraj mają własne zasady przyznawania takich dokumentów, ważne jedynie, aby były one wiarygodne i wydane przez szanowaną instytucję. Dlaczego jest to tak istotne? Niewielu pracodawców (czy też klientów w przypadku freelancerów) zdecyduje się na współpracę z osobą, której znajomość języka jest niepewna.

W dzisiejszych czasach dużo łatwiej niż kiedyś można nauczyć się dowolnego języka, również online. Dotyczy to szczególnie angielskiego, więc aspirujących tłumaczy jest coraz więcej. Znajomość języka w stopniu komunikatywnym to często za mało, dlatego właśnie wymagane są certyfikaty. Chociaż formalne wykształcenie nie jest konieczne, rozpoczęcie pracy tłumaczeniowej bez żadnego dokumentu będzie dużo trudniejsze.

Osoby, które chcą zacząć pracę z przekładem, ale nie mają dyplomu ukończenia filologicznego kierunku, muszą postawić przede wszystkim na doświadczenie — bez względu na to, czy chcą rozwijać się jako freelancerzy, czy też docelowo zatrudnić się w biurze tłumaczeniowym. Pierwsze kroki w branży powinny polegać na zdobywaniu doświadczenia, również poprzez realizację niewielkich, czasem mało opłacalnych zleceń. Stworzenie sobie pewnego rodzaju portfolio, szczególnie mocno zróżnicowanego, może stanowić atut większy niż dyplom. Niektórzy pracodawcy wyżej stawiają wiedzę praktyczną niż teoretyczną.

Aby dobrze wykonywać swoją pracę, warto się nieustannie dokształcać. Dotyczy to zarówno osób bez kierunkowego wykształcenia, jak i tłumaczy z translatorycznym przygotowaniem. W pracy przydaje się wiedza na temat samego przekładu, ale także dobre zaznajomienie z językiem, a ten jest tworem żywym, który nieustannie się zmienia. Ostatecznie więc i tłumacze z wykształceniem i ci bez niego mają do wykonania to samo zadanie — być na bieżąco z narzędziem swojej pracy.

Studia filologiczne w Polsce

Filologia jest kierunkiem studiów najczęściej wybieranym przez pasjonatów języków obcych. W ich trakcie mają oni możliwość szlifowania umiejętności posługiwania się językiem. To również dobra okazja, aby zapoznać się z kulturą kraju czy krajów danego obszaru. Niektóre uczelnie oferują nawet konkretne moduły pozwalające szkolić się na przyszłego tłumacza lub nauczyciela.

Myśl o rozpoczęciu nowego etapu w życiu niesie za sobą dozę ekscytacji, ale i stresu. Z niepewności rodzi się wówczas wiele pytań. Najczęściej zadawane przez przyszłych studentów pytania brzmią: jakie wyniki trzeba uzyskać na egzaminie maturalnym, aby się na takie studia dostać? Na jakich uczelniach można zaaplikować na studia filologiczne? Czym są specjalizacje?

Kierunki filologiczne w Polsce

Oferta studiów filologicznych w Polsce jest naprawdę szeroka. Na wielu uczelniach zaaplikujemy nie tylko na filologię angielską, germańską, rosyjską czy włoską, ale również na kierunki, które w ostatnich latach cieszą się rosnącą popularnością — koreanistykę, japonistykę czy sinologię. Interesującym wyborem mogą być również studia, które umożliwiają naukę dwóch języków równocześnie: etnolingwistyka, a także filologia angielsko-chińska czy hiszpańska z językiem angielskim. Jednak to tylko część tego, co oferują polskie uczelnie. Większość to kierunki trzyletnie (studia licencjackie) z możliwością kontynuacji przez dwa lata na studiach magisterskich.

Gdzie możemy szukać takich studiów? Są dostępne na takich uczelniach jak:

— Uniwersytet Warszawski,

— Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu,

— Uniwersytet Wrocławski,

— Uniwersytet Jagielloński w Krakowie,

— Uniwersytet Gdański,

— Uniwersytet Śląski w Katowicach,

— Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie i na wielu innych.

Warto przez cały rok sprawdzać listy kierunków studiów na stronach poszczególnych uniwersytetów. To najlepsze źródło informacji dla przyszłych studentów. Nie brakuje też bardzo dobrych ofert uczelni prywatnych, które kształcą przyszłych filologów.

Specjalizacje w ramach studiów filologicznych

Niektóre uczelnie umożliwiają wybór specjalizacji. Wyznaczony program studiów będzie wówczas wzbogacony o dodatkowe przedmioty związane wyłącznie z daną specjalizacją. W ten sposób można uzyskać nie tylko wiedzę ogólną, ale i kompetencje w konkretnej dziedzinie.

Na przykład, studiując filologię angielską na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu, można wybrać jedną z kilku specjalizacji:

— Teatr i dramat krajów angielskiego obszaru językowego,

— Ogólna,

— Nauczycielska,

— Tłumaczeniowa,

— Południowoafrykańska.

Studenci dokonują wyboru specjalizacji na spotkaniu organizacyjnym, które odbywa się jeszcze przed rozpoczęciem zajęć.

Innym przykładem może być filologia angielska na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. W tym wypadku każda specjalizacja jest odrębnym kierunkiem studiów. To znaczy, że wyboru dokonuje się jeszcze w trakcie rekrutacji. W 2021 roku oferowano między innymi:

— Język biznesu,

— Kulturę i literaturę angielskiego obszaru językowego,

— Specjalizację nauczycielską,

— Specjalizację tłumaczeniową (język arabski, chiński, japoński, koreański, niemiecki).

Jakie inne możliwości mają studenci kierunków filologicznych?

Niektóre uczelnie oferują krótko- lub długoterminowe wyjazdy za granicę w ramach programu ERASMUS czy też umów bilateralnych. W ich trakcie studenci nie tylko mają okazję zasmakować studenckiego życia na uniwersytecie w innym kraju, ale również podszkolić język, którego naukę rozpoczęli w Polsce. Dodatkowo jest to szansa, aby zaznajomić się z inną kulturą.

Wymagania rekrutacyjne

Podstawą aplikacji na studia filologiczne jest matura z języka obcego nowożytnego na poziomie podstawowym lub rozszerzonym. Na niektórych uczelniach jest to jedyny warunek, ale przeważnie wymagana jest większa ilość przedmiotów.

Przykładowo, aplikując na filologię angielską na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu, należy zdać egzamin z języka polskiego na poziomie rozszerzonym oraz z języka angielskiego (poziom rozszerzony, egzamin pisemny i ustny). Zapisując się na filologię rosyjską na Uniwersytecie Warszawskim, należy uzyskać wynik z języka polskiego i matematyki (poziom podstawowy lub rozszerzony), a także z języka obcego nowożytnego (poziom rozszerzony). Jednak przy rekrutacji na filologię angielską na Uniwersytecie Śląskim pod uwagę brany jest tylko wynik z języka angielskiego (poziom podstawowy, rozszerzony lub dwujęzyczny).

Podsumowując, zdecydowaną podstawą rekrutacji jest wynik z języka obcego nowożytnego. Często obowiązkowy jest też wynik z języka polskiego oraz dodatkowego, dowolnego przedmiotu na poziomie rozszerzonym. Wymagania wyraźnie różnią się w zależności od uniwersytetu oraz od wybranego kierunku. Informacji o nich najlepiej szukać na stronach rekrutacyjnych interesujących nas uczelni.

Jak wysokie wyniki trzeba uzyskać, aby dostać się na studia filologiczne?

Tutaj odpowiedź również nie jest jednoznaczna. Progi punktowe na kierunkach, które cieszą się w ostatnich latach rosnącą popularnością, z roku na rok się zwiększają.

W 2018 roku próg punktowy na filologię koreańską na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu wynosił 79,6 punktów. W 2021 roku było to już 100 punktów, co oznacza, że należało uzyskać 100% ze wszystkich wymaganych w rekrutacji przedmiotów. Zdarzają się jednak również spadki — w 2019 roku próg na etnolingwistykę na UAM wynosił 88 punktów. W 2020 roku wynosił on już 75,8 punktów.

Jeżeli chodzi o filologię angielską, w 2021 roku próg punktowy na Uniwersytecie Warszawskim wynosił 84,60 punktów, a na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu 87 punktów. Z drugiej strony w 2020 roku próg na filologię rosyjską na UW wynosił 54 punkty.

Można wysunąć wniosek, że chcąc aplikować na popularny kierunek filologiczny, należy spodziewać się wysokich progów punktowych. Jednak tak jak w przypadku każdej innej dziedziny studiów, znajdą się też mniej oblegane kierunki. Kwestia ta jest bardzo nieregularna, ponieważ progi zmieniają się każdego roku, a zaobserwować można zarówno tendencję wzrostową, jak i spadkową.

Osoby interesujące się językami obcymi i kulturą innych krajów znajdą odpowiednie kierunki studiów nie tylko na największych uczelniach w kraju, ale również na tych mniej obleganych. Przyszłym studentom oferowane są różne specjalizacje i możliwości wyjazdu za granicę. Najważniejszym przedmiotem przy rekrutacji jest język angielski lub inny język obcy nowożytny, a w zależności od uczelni będzie to jedyny warunek do spełnienia lub też jeden z kilku. Wybierając się na popularny kierunek filologiczny, warto sprawdzić progi punktowe z kilku poprzednich lat. Oferta studiów filologicznych w Polsce jest bogata i stale się powiększa, dlatego z pewnością każda osoba wiążąca swoją przyszłość z filologią znajdzie coś dla siebie.

2. Jak i kiedy rozpocząć karierę tłumacza?

Sama wiedza nie wystarczy, trzeba jeszcze umieć ją stosować.

Johann W. Goethe

Praca jako tłumacz to marzenie wielu studentów filologii i kierunków lingwistycznych. Aby jednak droga do kariery nie była wyboista i pełna przeszkód, warto wiedzieć, kiedy najlepiej ją rozpocząć i w jaki sposób to zrobić. O czym powinien pamiętać aspirujący tłumacz?

Kiedy zacząć przygodę z tłumaczeniem?

Zanim odpowiemy sobie na pytanie, jak zostać tłumaczem, warto zastanowić się, kiedy to zrobić. Nie chodzi tu o kwestię wieku, bo jeśli ma się do czegoś predyspozycje, to można zmieniać swoją ścieżkę zawodową nawet po dekadach w jednym zawodzie. Kluczem są właśnie umiejętności i wiedza.

Nie warto rzucać się na głęboką wodę, a raczej lepiej wylać na siebie jej kubeł. Wiedza teoretyczna to jedno, ale praktyka w tłumaczeniu często zaskakuje nawet doświadczonych tłumaczy. Dlatego rozpoczęcie kariery, zwłaszcza jako freelancer, zaraz po studiach, bez faktycznego przygotowania, to prosta droga do rozczarowania. Brak wiedzy o tym, jak pozyskiwać klientów, jak zawierać z nimi umowy i kiedy zrezygnować z przyjęcia zlecenia może odbić się na zarobkach, jakości pracy, a nawet przyszłych perspektywach.

Zacznij od praktyk

Co w takim razie można zrobić i kiedy zacząć? Najlepszą opcją wydają się praktyki, staże lub nawet wolontariaty. Brak perspektyw zarobkowych zaraz po studiach nie wydaje się zachęcający, dlatego tego typu praktycznej nauki nie warto zostawiać na ostatnią chwilę. Wiele biur tłumaczeniowych czy innych agencji chętnie przyjmuje studentów w ramach darmowych praktyk. Czasem oferują także płatne staże, co daje dodatkową szansę na zarobek.

Podczas praktyk czy stażu rozwijasz swoje umiejętności i przede wszystkim masz styczność z różnymi rodzajami tekstów. Dlatego tak dobrym wyborem jest zwrócenie się do biura tłumaczeniowego, gdzie różnorodność zleceń nierzadko może zaskakiwać.

Będąc jeszcze na studiach, można próbować swoich sił w działalności freelancera, ale raczej na zasadzie wolontariatu. Podsyłanie swoich próbnych tekstów różnym firmom czasem może zaowocować współpracą w przyszłości. Warto też szukać agencji, które same taki wolontariat oferują. Ważne, aby zadbać również o siebie i ustalić jasne warunki pracy. Pamiętaj, aby zwrócić się po referencje po zakończonej współpracy. Chcesz przecież móc potwierdzić swoje umiejętności przed przyszłym pracodawcą.

Jak zacząć?

Najważniejsza kwestia dotycząca tego, jak zostać tłumaczem, jest już jasna — przede wszystkim praktyka. Doświadczenie odgrywa ogromną rolę na drodze do sukcesu. Kariera tłumacza nie może posuwać się naprzód, jeśli brakuje wiedzy teoretycznej, ale też umiejętności praktycznych.

Choć doświadczenie jest ważne, to nie jedyna kwestia, o którą musi zadbać młody tłumacz na swojej ścieżce zawodowej. Warto już na początku rozważyć, czy lepszą opcją będzie specjalizacja, czy praca jako tłumacz od wszystkiego (o czym więcej w rozdziale jedenastym). Chcąc spróbować obu rozwiązań, także warto zdecydować o tym wcześniej. Dzięki temu podczas pracy jako tłumacz bez specjalizacji można mieć otwarte oczy na różne możliwości i znaleźć niszę, która będzie nie tylko opłacalna, ale również fascynująca.

Znajomość języka jest tak oczywistą kwestią, że wspominanie o tym wydaje się aż niedorzeczne. O jakim jednak języku mowa? Obcym, to na pewno, ale rodzima mowa również nie powinna być zaniedbywana. Czy zostając tłumaczem, wystarczy podszkolić się w języku obcym, żeby praca była przyjemna, a renoma wśród klientów rosła? Niestety, dobry przekład nie tylko oddaje sens, ale też jest zgodny z zasadami języka docelowego.

Same normy językowe to jednak nie wszystko. Tłumaczenie powinno także brzmieć naturalnie, a żeby było to możliwe, tłumacz musi znać swój język jak własną kieszeń. Przed rozpoczęciem kariery warto więc zainteresować się także swoją ojczystą mową i bliżej się z nią zapoznać, jeśli do tej pory nie było na to czasu. Warto dobrze poznać przede wszystkim kwestie gramatyczne i stylistyczne.

W firmie, na własną rękę — jak najlepiej?

O tym, czy własna działalność jest lepszym rozwiązaniem niż praca jako freelancer, przeczytasz w rozdziale ósmym. Zastanawiając się, jak zacząć pracę tłumacza, trzeba mieć już jednak przynajmniej zarys planu i ścieżki kariery.

Jeśli myślisz o związaniu się z biurem tłumaczeniowym lub inną firmą, szukaj odpowiednich miejsc na początku swojej kariery. Im wcześniej uda się nawiązać przydatne w branży kontakty, tym lepiej.

Bycie freelancerem nie wiąże się z wolnością już od pierwszych kroków w tłumaczeniach. Jak w każdym zawodzie, tak i tutaj, doświadczenie procentuje. A żeby je zdobyć, warto podjąć pracę dla biur i agencji, które specjalizują się w różnych przekładach. Mając w głowie plan na zostanie freelancerem, można skupić się na nauce takich kwestii jak pozyskiwanie klientów czy odpowiednia wycena zlecenia, co z pewnością przyda się w późniejszej samodzielnej działalności na rynku.

Reklama

3. Jak wycenić swoją pracę — stawki za tłumaczenia

Interes, który nic poza pieniędzmi nie przynosi, jest złym interesem.

Henry Ford

Pieniądze to często temat tabu i oczywiście nie powinniśmy nikomu zaglądać do portfela, ale czy w rzeczywistości należy na ten temat milczeć? Student filologii uczy się języka i chociaż studia przygotowują go niejako do pracy tłumacza, to niestety nie wyjaśniają, jak przeprowadzać analizy rynku, wyceniać swoją pracę itd. Przy pierwszym zleceniu pojawia się problem, jaką podać stawkę czy widełki. Z jednej strony chcemy zachęcić klienta do współpracy, ale z drugiej chcemy też zarobić. Początkujący tłumacz zwykle nie wie, ile pracy ostatecznie poświęci na dane tłumaczenie, i bez odpowiedniej analizy podaje cenę, która potem często okazuje się zbyt wysoka. Jednocześnie tłumacze stawiający pierwsze kroki w biznesie, a zwłaszcza studenci mają tendencję do zaniżania stawek, żeby zdobyć jakiegokolwiek klienta. Czy to dobre rozwiązanie?

Znaki ze spacjami, słowa czy strony?

Zacznijmy od tego, że istnieją różne metody wyceny tłumaczeń. Znaki ze spacjami, które dają nam strony rozliczeniowe (1500 lub 1800, rzadziej 1200 w tłumaczeniach uwierzytelnionych), słowa, a także po prostu strony. Ten ostatni sposób jest niedoszacowany, bo na stronie może być 1000 lub 2000 znaków, dlatego najlepszym przelicznikiem są właśnie znaki. Oto przykładowe stawki za tłumaczenia w serwisie e-tlumacze.net.

Niestety nie zawsze da się je precyzyjnie określić, bo pliki mają różne formy. Gdy tłumacz nie może przeliczyć znaków, musi orientacyjnie ocenić, jak długi jest dany tekst. Zwykle robi to na swoją korzyść.

[źródło: opracowanie własne]

Dlaczego znaki są bardziej miarodajne niż słowa? Jeden tekst na 700 słów może mieć 4500 zzs (znaków ze spacjami), a inny 3500 zzs, co jest dużą różnicą i dla tłumacza, i dla klienta. Więcej na ten temat przeczytasz na naszym blogu w artykule „Znaki ze spacjami czy słowa — jakie rozliczenie za tłumaczenie” [www.e-tlumacze.net/artykuly/znaki-ze-spacjami-czy-slowa-jakie-rozliczenie-za-tlumaczenie].

Jak wycenić tłumaczenie?

Wycena tłumaczenia to spory problem nawet dla doświadczonych osób, bo każdy tekst jest inny. Dlatego też na stronach internetowych biur tłumaczeń zawsze podane są widełki lub „cena od”. Koszt tłumaczenia zależy od wielu czynników, w tym:

— Tematyki — im trudniejsza, bardziej specjalistyczna, tym cena jest wyższa;

— Języka — angielski, francuski czy niemiecki to języki popularne i rynek jest nasycony tłumaczami, dlatego stawki są niższe niż w przypadku języka szwedzkiego, chińskiego czy węgierskiego;

— Jakości pliku — jeśli tekst jest pisany odręcznie lub jest to zdjęcie, tłumacz nie może skorzystać z popularnych programów dla tłumaczy (więcej w rozdziale 7), a to wydłuża jego pracę;

— Terminu realizacji — im krótszy, tym cena jest wyższa;

— Kierunku tłumaczenia — zwykle tłumaczenia na polski są tańsze niż z polskiego na język obcy;

— Długości tekstu — przy długich tekstach tłumacze często obniżają stawki;

— Regularności współpracy — jeśli jest to jednorazowe zlecenie, zwykle ceny są wyższe niż przy stałych współpracach, zwłaszcza gdy tłumaczenia oscylują wokół tej samej tematyki.

Zaniżanie stawek i inne najczęściej popełniane błędy przy wycenie tłumaczeń

Największym grzechem młodych tłumaczy jest zaniżanie stawek rynkowych i podawanie wycen z uwzględnieniem, że jeszcze się uczą. Niestety te stawki są często nawet o 70% niższe niż doświadczonych tłumaczy, co, jak zauważają profesjonaliści, tworzy ogromną konkurencję. Owszem, doświadczenie w danej tematyce czy zadowolenie klientów przynosi kolejne zlecenia, ale jak konkurować ze stawką o 70% niższą?

Inne błędy popełniane przez tłumaczy przy wycenach:

— Podawanie jednej stawki dla wszystkich typów tekstów. Każde zlecenie jest inne i trudno generalizować, jaka powinna być cena. Prosty tekst o psach tłumaczy się szybciej niż specjalistyczny tekst techniczny. Tutaj warto dodać, że na początku drogi wielu tłumaczy przyjmuje wszystkie proponowane zlecenia, które często okazują się zbyt trudne i generują kilka razy więcej pracy, niż początkowo zakładano.

Koniec darmowego fragmentu książki.

Zachęcamy do zakupu pełnej wersji.