Okładka

Karta tytułowa

KSIĘGA PSALMÓW

KSIĘGA PSALMÓW

KSIĘGA PIERWSZA

Dwie drogi

1

1 Szczęśliwy, kto nie słucha bezbożnych, / Nie chodzi drogami grzeszników / i nie zadaje się z szydercami,

2 lecz w prawie Pańskim ma upodobanie / i rozmyśla nad nim, we dnie i w nocy.

3 Podobny jest do drzewa, co nad wodą płynącą / owoc wydaje we właściwym czasie, / a liście jego nigdy nie więdną. / Taki co zacznie, kończy szczęśliwie.

4 Inaczej jest z bezbożnymi: / są jak plewy niesione wiatrem.

5 Nie ostoją się tedy bezbożni na sądzie / ani grzesznicy pośród sprawiedliwych.

6 Pan bowiem zna ścieżki sprawiedliwych. / A droga bezbożnych wiedzie ku zagładzie.

Pomazaniec Pański

2

1 Dlaczego buntują się narody, / po co te próżne knowania ludów?

2 Głowy podnoszą królowie ziemscy, / łączą się z nimi wielcy tego świata / przeciwko Panu i Jego Pomazańcowi.

3 I mówią: Zrzućmy z siebie Ich więzy / i uwolnijmy się od Ich jarzma.

4 Lecz śmieje się Ten, co na niebie panuje, / drwi sobie z nich Pan.

5 Ale też przemówił do nich w swym gniewie / i swoim zagniewaniem wprawił ich w osłupienie:

6 Ja sam ustanowiłem mego króla / na Syjonie, mojej świętej górze.

7 Chcę wam ogłosić wolę Boga, / który do mnie powiedział: / Synem moim jesteś, / zrodziłem Cię dzisiaj.

8 Zażądaj tylko, a dam Ci w dziedzictwo narody, / ziemię aż po jej krańce na własność.

9 Będziesz je ujarzmiał berłem z żelaza, / pokruszysz je jak gliniane naczynia.

10 Zechciejcie tedy zrozumieć, królowie, / nauczcie się czegoś, zarządcy ziemi.

11 Służcie Panu z bojaźnią,

12 z drżeniem całujcie Jego stopy, / bo jeśli się rozgniewa, zginiecie. / On bowiem łatwo zapala się gniewem / i wtedy szczęśliwi, którzy Mu ufają.

Modlitwa sprawiedliwego

3

1 Psalm, który wyśpiewał Dawid, gdy uciekał przed swoim synem Absalomem.

2 Panie, jakże liczni są ci, co mnie uciskają, / jak liczni są ci, co na mnie nastają.

3 Wielu jest takich, co mówią, / iż nie ma dla mnie ocalenia u Boga.

Pauza

4 Ale ty, Panie, jesteś dla mnie tarczą, / Tyś chwałą moją i Ty mnie podnosisz.

5 Wołałem głośno do Pana / i wysłuchał mnie ze swej góry świętej.

6 Kładę się i zasypiam spokojnie, / i znowu się budzę, bo Pan ma mnie w swej pieczy.

7 Nie boję się nawet tysiąca mocarzy, / którzy na mnie zewsząd nastają.

8 Racz powstać, o Panie, / Boże mój, ześlij mi pomoc! / Ty zmiażdżyłeś szczęki moich wszystkich wrogów, / a bezbożnikom połamałeś zęby.

9 Tylko u Pana nasze ocalenie. / Niech Twoje błogosławieństwo spłynie na Twój naród.

Modlitwa wieczorna

4

1 Dla kierującego chórem – na instrumenty strunowe. Psalm Dawida.

2 Gdy wołam do Ciebie, racz mnie wysłuchać, / Boże, mój Wybawicielu! / Gdy byłem w utrapieniu, Ty mnie wyzwoliłeś.

3 Wy zaś, możni tego świata, jak długo będziecie swoje serca zamykać? / Dlaczego kochacie to, co nic nie warte, / i czemu w kłamstwie żyjecie?

Pauza

4 Oto, jak łaskawy jest Pan dla prawych; / On mnie wysłuchuje, ilekroć się doń zwracam.

5 Otrząśnijcie się więc i przestańcie grzeszyć, / pomyślcie o tym na waszych łożach / i zamilczcie wreszcie!

Pauza

6 Złóżcie należne ofiary, / zaufajcie Panu!

7 Wielu pyta: A któż nam pokaże szczęście? / O Panie, niech nam zajaśnieje oblicze Twoje!

8 Wlałeś w moje serce więcej radości / niżbym jej miał z obfitości zboża i wina.

9 Kładę się więc spokojnie i zasypiam, / bo Ty sam, Panie, sprawiasz, że jestem beztroski.

Modlitwa poranna

5

1 Dla kierującego chórem – na flety. Psalm Dawida.

2 Wysłuchaj, Panie, słów moich, / niech wzruszy Cię me narzekanie.

3 Niech dotrze do Ciebie mój głos, / Królu mój i mój Boże, / bo do Ciebie wołam.

4 O Panie mój, od rana głos mój słyszysz, / gdy ranną przygotowuję ofiarę / i w Twoją wpatruję się stronę.

5 Nie jesteś przecież Bogiem, który lubi nieprawość, / i nie może bezbożnik pozostawać z Tobą.

6 Nie ocaleją przed Tobą ci, co się wynoszą, / bo nienawidzisz wszystkich, którzy zło czynią.

7 Ty zgubę sprowadzasz na kłamców wszelkich, / odrazę budzą w Tobie.

8 Mnie jednak wolno wejść do Twego domu, / bo jesteś dla mnie dobry nieskończenie. / Upadnę przed Tobą w bojaźni prawdziwej / przed Twoim świętym przybytkiem.

9 Prowadź mnie, Panie, drogami Twej sprawiedliwości, / choć nie chcą tego wrogowie moi! / Czyń prostą przede mną Twą drogę!

10 Z ich ust nie wyjdzie słowo prawdy, / bo ich wnętrze pełne nieprawości. / Ich gardło – niczym grób otwarty, / a język – zawsze skory do schlebiania.

11 O Panie, spraw, by ponieśli karę / i by ich zgubiły ich własne knowania. / Odtrąć ich od siebie z powodu ich zbrodni, / za to, że podnoszą przeciw Tobie głowy.

12 Niech zaś radują się wszyscy, co Tobie ufają, / niech nie ustaje ich radość. / Strzeż wszystkich, co kochają Twe Imię, / Aby zawsze mogli Cię sławić:

13 Bo prawego błogosławisz, Panie, / i jak tarczą osłaniasz go swą łaską.

Modlitwa pokutna uciśnionego

6

1 Dla kierującego chórem – na instrument strunowy w oktawie. Psalm Dawida.

2 O Panie, racz mnie nie karać w swoim gniewie / i nie karć mnie w Twej zapalczywości!

3 Okaż mi, Panie, Twoje miłosierdzie, bom chwiejny, / ratuj mnie, bo słabną moje kości.

4 Jestem głęboko przygnębiony na duszy, / jak długo jeszcze będziesz zwlekał, Panie?

5 O Panie, obróć się ku mnie i okaż mi pomoc, / w Twoim miłosierdziu pośpiesz mi na ratunek!

6 Bo żaden spośród zmarłych nie myśli o Tobie / i nikt nie będzie Cię wielbił w zaświatach.

7 Nie mam już sił, żeby wzdychać, / łez strumieniem co noc oblewam me łoże, / łzy spływają po moim posłaniu.

8 Oczy wyblakły mi już od płaczu, / a wrogowie sprawili, żem się bardzo postarzał.

9 Odstąpcie ode mnie, wszyscy bezbożnicy, / bo dotarł do Pana głos płaczu mojego.

10 Wysłuchał Pan mojego błagania, / Pan raczył przyjąć moje prośby.

11 Wstyd i zgroza ogarnie mych wrogów, / bo muszą ustąpić i czeka ich poniżenie.

Modlitwa niesłusznie uciskanego

7

1 Skarga, którą wyśpiewał Panu Dawid z powodu Beniaminity Kusza.

2 O Panie, mój Boże, do Ciebie się uciekam, / przybądź mi z pomocą w moich uciskach i ratuj mnie!

3 Oby nie rzucił się ktoś na mnie jak lew / i nie pozbawił mnie życia, / i nie próbował mnie rozszarpać, gdy będę bezradny.

4 Jeżeli zła się dopuściłem, Panie mój i Boże, / jeśli moje ręce nieprawością splamione,

5 jeśli krzywdę wyrządziłem przyjacielowi, / jeśli nękałem tego, co mnie uciskał niesłusznie,

6 to niech mnie prześladują i pochwycą wrogowie, / niech mnie pozbawią życia, / niech moją godność podepczą nogami!

Pauza

7 O Panie, podnieś się w swoim zagniewaniu, / poskrom moich zaciekłych wrogów! / Racz obudzić się, o mój Boże. / Wezwałeś wszystkich przed sąd, Pan sądzi narody.

8 Niech Cię otoczą rzesze ludzi, / a Ty zasiądź przed nimi na wysokim tronie.

9 Mnie zaś, ponieważ jestem prawy, przyznaj rację / i bądź dla mnie dobry, bo jestem bez winy!

10 Złości bezbożnych wyznacz kres, / dla Sprawiedliwych zaś bądź umocnieniem, / Boże sprawiedliwy, który przenikasz nerki i serce człowieka.

11 (Pan) Bóg jest moją tarczą, / On zbawia ludzi czystego serca.

12 Bóg jest Sędzią sprawiedliwym, / jest Bogiem, który co dzień karać może.

13 Gdy grzesznik znów swój miecz ostrzy, / gdy łuk napina i do celu mierzy,

14 na siebie samego zgubną broń szykuje, / w niego ugodzą rozpalone strzały.

15 Złe są jego zamysły, / jest brzemienny utrapieniami / i rodzi tylko podstęp.

16 Wykopał dół głęboki, wybrał z niego ziemię, / ale w końcu sam wpada w pułapkę, którą zastawił.

17 Jego złość spadnie na jego głowę, / a jego niecne czyny przygniotą mu skronie.

18 Będę dziękował Panu, bo jest sprawiedliwy, / śpiewem będę chwalił Najwyższego.

O wspaniałości Stwórcy i godności człowieka

8

1 Dla kierującego chórem – na nutę pieśni: „Tłocznia wina”.

Psalm Dawida.

2 O Boże i Panie nasz, / jak sławne jest Imię Twoje aż po krańce ziemi, / a wielkość Twoja sięga ponad niebo.

3 Chwałę Twoją śpiewają usta dzieci i niemowląt, / choć nie chcą tego wrogowie Twoi. / Muszą zamilknąć Twoi wrogowie i przeciwnicy.

4 Gdy patrzę na niebo, dzieło Twoich palców, / na księżyc i na gwiazdy, które uczyniłeś,

5 (wtedy pytam): kimże jest człowiek, że o nim pamiętasz, / kim syn człowieczy, że Cię tak obchodzi?

6 Uczyniłeś go tylko nieco mniejszym od Boga, / obdarzyłeś go wspaniałością i chwałą.

7 I dałeś mu władzę nad dziełami rąk Twoich, / wszystko złożyłeś u jego stóp:

8 owce i wszelkie bydło, / a także dzikie zwierzęta,

9 ptaki w powietrzu i ryby w morzu, / wszystko, cokolwiek porusza się w wodzie.

10 O Boże, Panie nasz, jak sławne jest Imię Twoje / aż po krańce ziemi!

O tym, jak Bóg ratuje ubogich i uciśnionych

9

1 Dla kierującego chórem – na nutę pieśni: „Umrzeć za syna”.

Psalm Dawida.

Alef

2 Dzięki Ci chcę składać całym sercem, Panie, / o wszystkich Twoich cudach opowiadać pragnę!

3 Będę się cieszył i radował Tobą, / na cześć Imienia Twego, o Najwyższy, będę grał i śpiewał.

Bet

4 Bo zostali odtrąceni wrogowie moi, / upadli i znikli sprzed Twego oblicza.

5 Ty bowiem przyznałeś mi rację, wziąłeś mnie w obronę / i zasiadłeś na tronie jak sędzia sprawiedliwy.

Gimel

6 Napomniałeś ludy, bezbożnych wygubiłeś, / imię ich wymazałeś na wieczne czasy.

7 Znikli wrogowie pokonani na zawsze, / miasta ich wyludnione, minęła ich sława.

Hi

8 A Pan na wieki panuje, / każe swój tron ustawić, by sądzić.

9 I sądzi sprawiedliwie cały okrąg ziemi, / i ogłasza narodom wyroki, / na jakie zasłużyli.

Waw

10 I tak staje się Pan schronieniem dla uciśnionych, / miejscem ocalenia za dni ich ucisku.

11 Dlatego ufa Ci każdy, kto zna Twoje imię, / bo nie opuszczasz, Panie, nikogo, kto Cię szuka.

Zain

12 Śpiewajcie Panu, co mieszka na Syjonie, / opowiadajcie wśród narodów o Jego dziełach,

13 bo wszelką krew pomści i na ubogich wspomni, / i nie będzie nieczuły na ich krzyk o pomoc.

Chet

14 Zmiłuj się nade mną w moim utrapieniu , / o Panie, zobacz, jak mnie gnębią ci, co mnie nienawidzą! / Wyprowadź mnie poza bramy śmierci,

15 bym mógł śpiewać Twoją chwałę w bramach Syjonu / i radować się, boś przyszedł mi z pomocą.

Tet

16 Narody zaś wpadają w pułapki, które same stawiają, / w sidłach potajemnie zastawionych ugrzęzły ich nogi.

17 Pan się objawił i wydał wyroki, / przez dzieła rąk własnych zginął bezbożnik. / Higgajon.

Jod

18 I tak muszą zstąpić bezbożni do krainy umarłych / i wszyscy poganie, co nie myślą o Bogu.

Kaf

19 A ubogi nie będzie zapomniany na wieki, / nadzieja cierpiącego nigdy nie jest próżna.

20 Powstań, o Panie, niech nie wynosi się człowiek, / niech będą osądzone ludy przed Twoim obliczem.

21 Napełnij ich, Panie, bojaźnią, / niech narody uznają w końcu, że są tylko ludźmi.

Błaganie uciśnionego o pomoc (Wlg 9,22–39)*

10

Lamed

1 O Panie, czemuż tak daleko stoisz, / czemu się ukrywasz za dni mego ucisku?

2 Bezbożny zaś się pyszni i dręczy biedaków, / a winien wpaść w sidła, które sam zastawił.

(Nun)

3 I chełpi się pożądliwością swej duszy, / dopuszcza się grabieży oraz bluźnierstw / i znieważa Pana.

4 Pyszniąc się mówi bezbożnik: / Nie ma kary Bożej, nie ma wcale Boga. / I nic więcej nie myśli.

5 Cokolwiek czyni, zawsze wiedzie mu się dobrze, / za wysoko i za daleko są dlań Twe wyroki, / drwi sobie ze wszystkich przeciwników swoich.

6 Powtarza w swym sercu: Nigdy się nie ugnę, / nie zaznam niedoli po wszystkie pokolenia.

Pe

7 Jego usta pełne przekleństw, kłamstw i podstępu, / a językiem tylko niszczy i dręczy.

8 Ukrywa się podstępnie w zagrodach / i czyha, by zgładzić prawego,

Ain

oczu swoich nie spuszcza z biedaków.

9 Czai się w zasadzce jak lew w swojej jamie / i zawsze jest gotów, by porwać biedaka, / rzuca się nań i chwyta go we własne sieci.

10 Pochyla się, do ziemi przygniata / i w końcu całkiem obezwładnia słabszego.

11 I mówi sobie w sercu: Bóg mi to zapomni, / odwraca swe oblicze i nie widzi niczego.

Kof

12 Powstań więc, o Panie, podnieś swą prawicę, / nie zapominaj o tych, co gną się pod ciężarem.

13 Czemuż to bezbożnik ma znieważać Boga / i mówić sobie w sercu, że nie karzesz nikogo?

Resz

14 A przecież Ty sam widzisz, patrzysz na trud i boleści. / Wiesz, że ubogi Ci ufa, Tyś opiekunem sieroty.

Szin

15 Połam ręce bezbożnym i grzesznym, / ukarz ich zbrodnie i spraw, by ich więcej nie było.

16 A Pan jest Królem na wieki / i nie ma już pogan na Jego ziemi.

Taw

17 O Panie, tyś zaspokoił pragnienia ubogich, / umocniłeś ich serca, wszystkich wysłuchałeś.

18 Sierotom i uciśnionym przyznałeś rację / i żaden człowiek na ziemi nie sieje już grozy.

O dziecięcej ufności sprawiedliwego

11

(10) 1 Dla kierującego chórem. Psalm Dawida.

U Pana znalazłem schronienie. / Jakże więc możecie mi mówić, / żebym jak ptak ulatywał w góry?

2 A bezbożni już napinają łuki / i na cięciwach układają strzały, / by z ciemności wycelować dokładnie / w ludzi o czystym sercu.

3 Jeśli wszystko u podstaw się sypie, / to co jeszcze może zrobić sprawiedliwy?

4 A Pan przebywa w swoim świętym przybytku, / tron zaś ma na niebiosach. / Jego oczy patrzą z wysoka, / wzrok Jego przenika ludzi.

5 Bada Pan sprawiedliwego i grzesznika, / a lubujących się w przemocy nienawidzi z całej duszy.

6 Na bezbożnych spuszcza ogień i siarkę / i dmie w ich stronę rozpalonym wichrem.

7 Pan jest sprawiedliwy i kocha czyny prawe, / a sprawiedliwi zobaczą oblicze Jego.

O niewierności człowieka i wierności Boga

12

(11) 1 Dla kierującego chórem. Na oktawę. Psalm Dawida.

2 Wspomóż mnie, Panie, bo nie ma już prawych, / i żadnej wierności pośród synów ludzkich.

3 Jedni drugich okłamują nawzajem, / fałszywy jest ich język i rozdwojone serce.

4 Niech więc Pan wygubi wszystkie złe języki / i wargi mówiące nieprawdę.

5 Powtarzają sobie: W języku jest nasza siła / i na wargach moc nasza. Któż może się nam sprzeciwić?

6 Gdy słabszych zaczną uciskać, / gdy biedni jęczeć zaczną, / wtedy rzecze Pan: Teraz już powstanę / i ocalę sponiewieranych.

7 Szczere jest to, co Pan mówi, / jak srebro czyszczone w piecu, / od wszelkich zanieczyszczeń wolne, / siedmiokroć oczyszczone.

8 Ty nas ocalisz, o Panie, / uratujesz nas od tych ludzi na zawsze,

9 nawet gdy bezbożni krążyć będą dokoła / i wzmagać się będzie złość pośród ludzkich synów.

Ufność mimo wszystko

13

(12) 1 Dla kierującego chórem. Psalm Dawida.

2 O Panie, jak długo jeszcze nie raczysz wspomnieć na mnie, / jak długo będziesz krył przede mną Twe oblicze?

3 Jak długo jeszcze mam nosić ból w duszy, / a w sercu codzienną zgryzotę? / Jak długo jeszcze mój wróg będzie nade mną górował?

4 Wejrzyj więc na mnie, racz mnie wysłuchać, Panie mój i Boże! / Napełnij moje oczy blaskiem, abym nie zasnął i nie umarł,

5 by mój nieprzyjaciel nie mógł sobie powiedzieć: / A jednak go pokonałem!, / by się nie cieszyli moi wrogowie, że oto chwiać się zaczynam.

6 Lecz ja zaufałem Twemu miłosierdziu, / moje serce się cieszy, żeś mnie wspomógł. / Panu na chwałę będę śpiewał, bo wyświadczył mi dobro.

Szaleństwo bezbożnych

14

(13) 1 Dla kierującego chórem. Psalm Dawida.

Mówią nierozumni w swoim sercu, że nie ma Boga! / I dopuszczają się rzeczy złych i haniebnych, / nikt nie troszczy się o dobro.

2 A Bóg patrzy z niebios na ludzi. / Czy będzie wśród nich ktoś rozumny i szukający Boga?

3 Ale wszyscy zbłądzili i do cna znikczemnieli, / nie ma nikogo, kto by czynił dobrze.

4 Czyż wszyscy złoczyńcy stracili rozum / ci, co jakby pożerają cały mój naród? / Jedzą, co prawda, chleb Pana, / lecz Imienia Jego wcale nie wzywają.

5 Ale strach ich ogarnął i przerażenie, / bo oto stanął Bóg obok sprawiedliwych.

6 Chcielibyście zniweczyć pragnienia biedaków, / lecz oni u Pana znaleźli schronienie.

7 Niech więc dla Izraela przyjdzie pomoc z Syjonu! / Gdy Pan odmieni wreszcie dolę swego ludu, / będzie się cieszył Jakub i radował Izrael.

O tym, kto może wejść do przybytku Boga

15

(14) 1 Psalm Dawida.

Kto może wejść do Twego przybytku, o Panie? / Kto może przebywać na Twej świętej górze?

2 Ten, kto żyje bez skazy i przestrzega prawa, / a w sercu swoim zawsze zachowuje prawdę;

3 ten, kto swym językiem innych nie obraża / i przyjaciołom nic złego nie czyni, / a swoim najbliższym przykrości nie sprawia;

4 ten, kto pogardza każdym bezbożnikiem, / a cześć okazuje wszystkim bogobojnym; / ten, kto zawsze dotrzymuje obietnic, / jakie pod przysięgą dał swoim najbliższym;

5 ten, kto nie pożycza pieniędzy na lichwę / i nie daje się przekupić, by ukarać niewinnego. / Ten, kto tak postępuje, nigdy się nie zachwieje.

Bóg dziedzictwem swoich wyznawców

16

(15) 1 Miktam. Psalm Dawida.

Strzeż mnie, o Panie, Tobie zaufałem.

2 Wołam do Ciebie Panie: Tyś moim Panem, / Tyś moim jedynym szczęściem.

3 Tylko w świętych tej ziemi, / tylko w jej najlepszych w nich mam upodobanie.

4 Wiele musi wycierpieć, kto czci obcych bogów. / A ja nie będę im składał ofiar, / ich imiona nigdy nie będą na mych ustach.

5 Tyś, Panie, moim dziedzictwem i kielichem moim, / a losy moje są w Twoich rękach.

6 Na pięknej ziemi przypadła mi moja cząstka / i bardzo ukochałem dziedzictwo moje.

7 Błogosławię Pana, który dał mi rozum, / i dlatego nocą nawet upomina mnie serce.

8 Zawsze Pana mam przed oczyma / On jest stale po mej prawicy, i dlatego stoję.

9 Raduje się więc moje serce i cieszy ma dusza, / bezpieczne też będzie zawsze moje ciało.

10 Bo wiem, że nie poślesz mnie do kraju umarłych, / nie dopuścisz, by Twoi wierni pozostali w grobie.

11 To Ty mi pokazujesz drogę do życia, / a przed Twym obliczem – pełnia radości, / po Twej prawicy radość trwa na wieki.

Modlitwa prześladowanego

17

(16) 1 Modlitwa Dawida.

Racz wejrzeć, Panie, na słuszność mej sprawy, / wysłuchaj skarg moich i przyjmij moje modlitwy, / bo z ust prawych pochodzą.

2 Niech wyrok o mnie wyjdzie sprzed Twego oblicza, / bo oczy Twoje widzą wszystko, co prawe.

3 Choćbyś zaczął badać me serce, / nocą mnie nawiedzać i poddawać próbom, / to też nie znajdziesz u mnie żadnej nieprawości. / Moje usta nie splamiły się niczym.

4 Nie dbam o to, co czynią ludzie. / Ja trzymam się słów, co z Twych ust pochodzą.

5 Kroki stawiam na Twoich przykazań drodze, / moje stopy nie zbaczają z Twych ścieżek.

6 Wołam do Ciebie, Boże, bo mnie wysłuchujesz, / nakłoń ku mnie swojego ucha, / racz przyjąć moje prośby.

7 Okaż mi cudowne miłosierdzie Twoje, / bo Ty przecież ratujesz wszystkich, / którzy pod Twą prawicę się chronią / przed swymi wrogami.

8 Strzeż mnie jak źrenicy oka, / ukryj mnie w cieniu Twych skrzydeł

9 przed bezbożnikami, co mnie uciskają, / przed wrogami śmiertelnymi, / którzy zewsząd mnie otaczają.

10 Zamknęli swoje twarde serca, / a ich usta miotają bardzo harde słowa.

11 Czatują przy mnie ciągle, otaczają mnie zewsząd, / czyhają, by mnie powalić na ziemię.

12 Podobni są do lwa, co się szykuje, / by rozszarpać swą zdobycz, / są jak młode lwiątko schowane w ukryciu.

13 Powstań więc, o Panie, i wyjdź bezbożnemu naprzeciw, / powal go na ziemię, mnie zaś uratuj używając miecza!

14 Własnymi rękami ratuj mnie, o Panie, przed tymi ludźmi, / przed tymi, którym niczego w tym życiu nie braknie; / przed tymi, których ciało pełne jest dóbr wszelkich; / przed tymi, których nawet synowie zawsze będą syci / i jeszcze swoim synom dadzą to, co im zostanie.

15 A ja chciałbym w sprawiedliwości patrzeć na Twe oblicze, / Twoim widokiem się sycić, kiedy będę wstawał.

Pieśń dziękczynna za ocalenie i zwycięstwo

18

(17) 1 Dla kierującego chórem. Sługa Pański Dawid wyśpiewał słowa tej pieśni po uwolnieniu go spod władzy wszystkich jego wrogów oraz z rąk Saula.

2 Powiedział wtedy tak: / Będę Cię sławił, Panie, mocy moja.

3 O Panie, Tyś moją skałą, twierdzą i wybawieniem, / Boże mój, obrońco mój, u którego szukam schronienia. / Tyś moją tarczą, umocnieniem i ucieczką moją.

4 Wołam do Ciebie: Bądź pochwalony, o Panie! / bo jestem wolny od moich wrogów.

5 Więzy śmierci już mnie krępowały, / napełniły mnie przerażeniem fale zagłady.

6 Byłem już oplątany powrozami zaświatów, / znalazłem się w sidłach śmierci.

7 W moim utrapieniu zacząłem wołać do Pana / i wzywać na pomoc mojego Boga. / A On w swoim świętym przybytku wysłuchał głosu mojego, / moje wołanie o pomoc dotarło do jego uszu.

8 Wtedy zachwiała się i poruszyła ziemia, / zadrżały w swych posadach góry, / zatrzęsło się wszystko, bo zapłonął gniewem.

9 Dym uniósł się z Jego nozdrzy, / z ust Jego ogniem buchnęło / i zapaliły się od niego rozżarzone węgle.

10 Nagiął ku ziemi niebiosa i zstąpił, / mając pod stopami ciemne obłoki.

11 Zbliżał się siedząc na cherubie / i leciał niesiony na skrzydłach wiatru.

12 Potem skrył się w ciemnościach, / w mrocznej wodzie i w gęstych chmurach, jakby w namiocie.

13 Od Jego blasku rozjaśniły się chmury, / grad spadał wokół i rozżarzone węgle.

14 I rozkazał Pan grzmotom odezwać się w niebie, / i sprawił Najwyższy, że zabrzmiał głos Jego.

15 Wypuścił swoje strzały i rozproszył ich, / ugodził błyskawicami i rozpędził wszystkich.

16 I ukazały się głębiny mórz, / i odsłoniły się posady ziemi / od Twoich groźnych napomnień, o Panie, / od wzburzeń Twojego gniewnego oddechu.

17 Zstąpiwszy ze swych wyżyn pochwycił mnie / i wyciągnął ze wzburzonej wody.

18 Wyrwał mnie z rąk moich groźnych wrogów, / co są silniejsi ode mnie, a mnie nienawidzą.

19 Rzucili się kiedyś na mnie w dzień mojej słabości, / ale Pan stanął w mojej obronie.

20 To On wyprowadził mnie na miejsce przestronne / i uwolnił mnie, bo mnie miłuje.

21 Pan mi dobrze uczynił i zesłał nagrodę, / bo jestem sprawiedliwy i czyste mam ręce.

22 Zawsze bowiem chodziłem drogami Pana / i nie odstępowałem od mojego Boga.

23 Jego przykazania mam zawsze przed sobą, / a prawem Jego nigdy nie gardziłem.

24 Zawsze byłem przed Nim bez skazy / i na baczności się miałem przed grzechem.

25 Nagrodził mnie Pan, bom sprawiedliwy / i w Jego oczach czyste mam ręce.

26 Dla wiernych bowiem Ty też jesteś wierny, / a dla sprawiedliwych – także sprawiedliwy.

27 Dla czystych – Ty też jesteś czysty, / a wobec przewrotnych umiesz być przebiegły.

28 Uciśnionym ludom przynosisz zbawienie, / wyniosłych zaś zmuszasz do spuszczenia oczu.

29 Pozwól, o Panie, rozbłysnąć moim światłom, / Boże mój, rozjaśnij moje ciemności.

30 Z Twoją pomocą zaatakuję warownię, / z Bogiem moim przejdę obronne mury.

31 Słuszne są drogi Boże, / a słowo Pańskie – oczyszczone w ogniu. / Jest On tarczą dla wszystkich, którzy się doń uciekają.

32 Bo któż jest Bogiem, jeśli nie Pan, / i któż jest skałą poza naszym Bogiem?

33 Bóg mnie uzbroił swą mocą / i wprowadził na drogę bez przeszkód.

34 Dał mi szybkość jelenia / i pozwolił wdzierać się na wyżyny.

35 On zaprawiał moje ręce do walki, / a ramiona – do naciągania spiżowego łuku.

36 Twoja pomoc była mi tarczą, / wspiera mnie Twoja prawica. / Pochylasz się czule nade mną / i prawdziwie wielkim mnie czynisz.

37 Mam dużo miejsca, by stawiać kroki, / nie chwieją się moje nogi.

38 Ścigam moich wrogów i mogę ich dopaść, / nie wrócę, póki ich całkiem nie zniszczę.

39 Powalam ich na ziemię, tak że się nie podnoszą, / padają i leżą u stóp moich.

40 Dałeś mi siłę do walki, / rzuciłeś na kolana wszystkich, / którzy mi się sprzeciwiali.

41 Do ucieczki zmusiłeś mych wrogów, / wytracasz tych, co mnie nienawidzą.

42 O pomoc żebrzą, lecz nikt ich nie wspiera. / Do Pana wołają, lecz nie odpowiada.

43 Rozrzucę ich jak pył na wietrze / i będą zdeptani jak uliczne błoto.

44 Ratujesz mnie przed tłumem wojowników / i dajesz mi władzę nad wszystkimi ludami. / Narody, których kiedyś nie znałem, / słuchają teraz moich rozkazów.

45 Wypełniają wszystko, co tylko usłyszą, / cudzoziemcy hołd mi składają,

46 upadli na duchu wychodząc ze swoich warowni.

47 Pan niech żyje! Niech będzie błogosławiona opoka moja! / Niech będzie wywyższony Bóg mego zbawienia

48 za to, że dokonał pomsty za mnie / i poddał pod moją władzę narody.

49 Od wrogów moich mnie uwolniłeś, / wyniosłeś mnie ponad przeciwników moich / i wyrwałeś mnie z rąk gwałtowników.

50 Sławił Cię tedy będę, Panie, przed narodami / i śpiewał z radością na cześć Twego Imienia.

51 Bo wsparłeś potężnie Twojego króla, / łaskę okazałeś Twemu pomazańcowi / Dawidowi i jego potomstwu na wieki.

Pieśń na cześć stworzenia i prawa

19

(18) 1 Dla kierującego chórem. Psalm Dawida.

2 Niebiosa głoszą chwałę Bożą, / firmament świadczy o dziełach rąk Jego.

3 Jeden dzień mówi o tym drugiemu, / jedna noc powtarza drugiej to samo,

4 a wszystko bez słów i przemówień, / nie można usłyszeć ich głosu.

5 Lecz na świat cały idzie ich nauka, / wieści przekazują aż po krańce ziemi, / tam, gdzie On słońcu namiot wystawił.

6 A ono wychodzi jak oblubieniec z komnaty, / radosny jak bohater kroczący swą drogą.

7 Pojawia się na jednym krańcu nieba / i biegnie aż do krańca drugiego, / i nic nie może ukryć się przed jego żarem.

8 Doskonałe są Pańskie pouczenia, / bo ludziom pokrzepienie dają; / wiecznotrwałe jest Pańskie prawo, / bo mądrymi czyni wszystkich, co są prostego serca.

9 Nakazy Pańskie są słuszne i radują serce, / wyraźna jest wola Pana i wzrok ludzki oświeca.

10 Czysta jest bojaźń Pana i trwać będzie na wieki, / sprawiedliwe są wyroki Pana, wszystkie bez wyjątku słuszne.

11 Cenniejsze są od złota, od mnóstwa złota szczerego, / i słodsze są od miodu, od miodu płynącego z plastra.

12 Twój sługa wielce sobie ceni ich pouczenia, / kto ich przestrzega, już ma obfitą zapłatę.

13 Bo któż jest w stanie dostrzec własne błędy? / Uwolnij mnie, proszę, od winy, której nie znam.

14 Strzeż Twego sługi przed ludźmi pysznymi, / nie dozwól, by mną zawładnęli, / bo ja sam jestem bez skazy / i wolny od cięższych przewinień.

15 Oby spodobały Ci się słowa ust moich, / cokolwiek w sercu noszę, wszystko Ci pokazuję, / Panie, opoko moja, wybawienie moje.

Dalsza część dostępna w wersji pełnej.

1,1 „Szydercami” – tymi, co drwią sobie z prawa Pańskiego i dlatego są uważani za typowych grzeszników.

1,2 Rozmyśla” – dosł.: recytuje cicho (por. 3[6],7; 77[76],13) w odróżnieniu od wołania głośnego, czyli modlitwy błagalnej (por. Ps 3,5; 5,3).

2,2 „Pomazańcowi” – czyli: „namaszczonemu”; był nim każdorazowy legalny władca izraelski, zwłaszcza z rodu Dawida (por. 2 Sm 7, 12nn.), wszyscy zaś owi pomazańcy zapowiadali swoim posłannictwem nadejście prawdziwego Pomazańca, czyli Mesjasza.

2,4 „Drwi sobie” – antropomorfizm mający wyrażać bezmiar przewagi Boga nad wszelkimi buntami ludzkimi.

2,7 „Synem moim jesteś” – wzmianka o Pomazańcu (w. 2) oraz to stwierdzenie o synostwie Bożym Pamazańca sprawiają, że Ps 2 uchodzi za typowo mesjański, podobnie jak Ps 110, od którego, być może, zależy. Formuła „Synem moim jesteś”, jako dosłowny cytat z Ps 2,7, pojawia się kilkakrotnie w Nowym Testamencie (por. Mk 1,11; Dz 13,33; Hbr 1,3–5).

2,9 „Berłem z żelaza” – jako symbolem władzy królewskiej i potęgi militarnej. Por. Lb 24,17.

2,12 Tekst uszkodzony, różnie poprawiany.

3,3 Pauza – sela – prawdopodobnie jakieś wskazania dla wykonawców psalmu: śpiewaków lub ich akompaniatorów. Niektórzy sądzą, że jest to odpowiednik naszej pauzy w śpiewie lub recytacje.

3,6 W słowach tych wielu Ojców Kościoła dopatruje się zapowiedzi śmierci i zmartwychwstania Chrystusa.

3,8 Por. 58 [67],7; Hi 29,17.

4,2 „Wybawicielu” – dosł. : „Boże sprawiedliwości mojej”.

4,3 „Serca zamykać” – dosł.: „serca czynić twardymi”; serce zatwardziałe nie jest w stanie reagować ani na słowo Boże, ani na żadne sygnały Bożej miłości.

4,4 Tekst niepewny, różnie poprawiany.

4,7 „Zajaśnieje oblicze Twoje” – „jaśniejące oblicze” jest wyrazem łaskawości i życzliwości Boga. Por. 31[30],17; 44[43],4; 89[88],16. W tej światłości Boga uczestniczy także w jakiejś mierze człowiek stworzony na obraz i podobieństwo Boże. Por. Łk 16,8; J 8,12; 1 Tes 5,5; Ef 5,8.

5,4 „Od rana” – istniało przeświadczenie, że poranek to czas szczególnej dobroci Boga. Por. 17[16],15.

5,10 Por. Jr 5,16; 18,18.

5,11 „Spraw, by ponieśli karę” – to nawoływanie skierowne do Boga, by zechciał ukarać bezbożnych, pojawia się szczególnie często w psalmach. Por. 10,15; 31[30],18; 54[53],7; 58[57],7; 59[58],12n.; 69[68],23–29; 79[78],12; 83[82],10–19; 104[103],35; 109[108],6–20; 125[124],5; 137[136],7–9; 139[138],19–22; 140[139],10–12.

6,3 Tekst uszkodzony, różnie poprawiany.

6,5 „Okaż mi pomoc” – dosł.: „ratuj moją duszę”, czyli ratuj moje życie.

6,6 „W zaświatch” – dosł.: „w szeolu”, gdzie przebywające – na kształt cieni – istoty ludzkie są pozbawione wszelkiego kontaktu z Bogiem (por. 88[87],11–13; 115[113 B],17; Iz 38,18n.), który jednak nad nimi także sprawuje władzę (por. Ps 139[138],8; Am 9,2; Hi 26,6).

6,8 Tekst uszkodzony, różnie poprawiany. Poza tym sam temat dobrze znany z księgi Hioba: choroby, doświadczenia życiowe jako kara za grzechy.

7,1 „Kusz” – inne przekazy tego tekstu mają „Kuszyta”. Chodziłoby wówczas o posłańca, który przyniósł Dawidowi smutną wieść o śmierci Absaloma (por. 2 Sm 18,21). Jednakże określenie tego człowieka mianem Beniaminity każe się domyślać, że chodzi o jakiegoś nie znanego bliżej nieprzyjaciela Dawida. A może tak jest nazywany sam Saul?

7,4 „Zła się dopuściłem” – albo: „zgrzeszyłem pychą”.

7,5 Por. Wj 21,25.

7,7.8. Tekst uszkodzony, różnie poprawiany.

7,9 Przed pierwszym stychem tego wiersza niektóre kodeksy dodają zdanie: „Pan jest sędzią narodów”.

7,13 Tekst uszkodzony, różnie poprawiany.

7,17 Por. Syr 27,25; Prz 26,27.

8,2 Por. 19[18],2; 113[112],5n.; 148,13; Iz 6,3.

8,3 Wiersz ten cytuje Jezus w dniu swego uroczystego wjazdu do Jerozolimy (por. Mt 21,16); występuje on także w liturgii modlitwie mszalnej w związku z rzezią niewiniątek. Wiersz bardzo odmiennie przekazany przez Septuagintę.

8,5–7 Por. Hbr 2,6–8a; 1 Kor 15,27; Ef 1,22.

8,5 Por. 144[143],3 oraz Rdz 1,26n.; Hi 7,17.

8,6 Tekst uszkodzony, różnie poprawiany.

9-10 W Septuagincie i w przekładzie starołacińskim oraz w Wulgacie te dwa psalmy stanowią całość – stąd różnice w numeracji. Choć obydwa psalmy należą do kategorii poematów alfabetycznych (por. także Prz 31,10), niektóre litery alfabetu hebrajskiego nie mają własnych wersetów.

9,8 Por. 7,9; 96[95],10–13; 98[97],9.;

9,13 „Krew pomści” – por. Iz 26,21; Ez 7,23; 11,6–10; 16,20n.

9,14 Tekst uszkodzony, różnie tłumaczony; „bramy śmierci” – por. 107[106],18; Hi 38,10; Iz 38,10; Mt 16,18.

9,15 „W bramach Syjonu” – dosł.: „w bramach cór Syjonu”.

9,16 Por. 7,16.

9,17 „Higgajon” – nie znane bliżej wskazanie dla śpiewających psalm.

9,21 Por. Ap 19,1n.

10,2.3 Tekst uszkodzony, różnie tłumaczony.

10,4 „Nic więcej nie myśli” – inni: „i takie jest jego myślenie”.

10,10 Tekst niepewny, różnie tłumaczony.

10,12 „Podnieś swą prawicę” – żeby ratować, ocalać (por. 138[137],7), a nie żeby karać. Por. Mi 5,8; Iz 11,15; Ez 36,7.

10,14 Tekst niepewny, różnie poprawiany.

11,1 „Jak ptak” – por. 55[54],7; 91[90],3; 124[123],7; „w góry” – por. Rdz 19,17; Ez 7,16; Ps 121[120],1; Mt 24,16.

11,4 Sposób przedstawiania sobie Boga tak jak w Ps 33[32],13–15 lub w 1 Krl 8,29n.; Iz 66,1.

11,5 „Bada” – zsyłając różne udręki i cierpienia. Por. Hi 33,17–19; Jr 17,10.

11,6 „Siarka” – por. Rdz 19,24; Ps 18[17],13n.; 6b – tekst uszkodzony, różnie tłumaczony.

11,7 „Zobaczą oblicze Jego” – wyrażenia szczególnie często występujące w psalmach (por. 16[15],11; 17[16],15; 24[23],6; 27[26],8; 105[104],4; Fdz 33,10; Hi 33,26). Choć odnosi się zasadniczo do życia przyszłego (por. Mt 5,8; 1 Kor 13,12), owa możność oglądania oblicza Bożego winna być przedmiotem także doczesnej troski każdego człowieka prawego.

12,6 Tekst uszkodzony, różnie poprawiany.

12,7 Por. 119[118],140; Prz 30,5; Jr 1,12.

13,2 „Będziesz krył (...) oblicze” – tzn. będziesz okazywał swoje niezadowolenie i gniew. Por. 30[29],8; 104[103],29; 2 Sm 14,24.28; Est 7,8.

13,5 Por. 22[21],8.

14,1 „Nierozumni” – tak są zazwyczaj określani w Biblii ludzie nie uznający Boga. Por. 10[9],4.11.13; Iz 32,6; Jr 5,12.

14,2 „Patrzy z niebios” – por. 9,8–9; 11[10],4–5; 33[32],13–15; 102[101],20.

14,3 Por. Rz 3,10–12 – nadto Ps 5,10; 140[139],4; 10[9],7; Prz 1,16; Iz 59,7–8; Ps 36[35],2.

14,5 „Strach (...) i przerażenie” – por. Kpł 26,36; Pwt 28,67; 1 Sm 14,15; 2 Krn 14,13; Hi 3,25.

14,7 „Odmieni (...) dolę ludu” – co stanowiło pierwotnie aluzję do uwolnienia z niewoli – zwłaszcza babilońskiej – a potem wiązało się z nadzieją otrzymania nagrody wiecznej. Por. 85[84],2; 126[125],1; Am 9,14; Oz 6,11; Jr 29,14; Pwt 30,3.

15,3 „Bogobojnym” – por. Dz 2,11; 10,2.

15,5 „Na lichwę” – por. Wj 22,24; Kpł 25,36–37. Prawo Mojżeszowe bardzo zdecydowanie zabraniało pobierania zbyt wysokich procentów od pożyczonych pieniędzy. Por. Pwt 23,20–21.

16,1 „Miktam” – nieznane co do swej treści wskazania dla śpiewających lub muzyków.

16,3–4 Tekst niepewny, różnie tłumaczony.

16,5 „Dziedzictwem” – termin występujący przede wszystkim w opisach podziału Ziemi Obiecanej. Por. Joz 14,4; Lb 18,21; W związku z „kielichem” por. Ps 11[10],6.

16,6 „Dziedzictwo moje” – w tym wypadku może aluzja do sytuacji społecznej lewitów. Por. Mi 2,4–5.

16,7 Por. 32[31],8; 94[93],12; 107[106],11; Pwt 4,36; „serce” – dosł.: „nerki”, uważane za siedlisko ludzkich uczuć (por. Jr 12,2; Prz 23,16; Ps 7,10).

16,10 „Nie dopuścisz, by (...) pozostali w grobie” – wyraz nadziei, że Bóg nie pozostawi sprawiedliwego w królewstwie śmierci i zła, ale jest to, być może, również aluzja do prawdy o możliwości zmartwychwstania wszystkich sprawiedliwych (por. Ps 6,6; 49[48],16; Dn 12,2; 2 Mch 7,9). W Nowym Testamencie tekst ten jest traktowany jako starotestamentalna zapowiedź zmartwychwstania Chrystusa (por. Dz 2,25–28; 13,35–37).

17,3 Tekst niepewny, tłumaczenia różne.

17,10 „Twarde” – dosł.: „otłuszczone”.

17,11.14 Tekst niepewny.

17,15 „Kiedy będę wstawał” – poranek każdego dnia jest porą szczególnej życzliwości Boga względem ludzi. Zob. w związku z tym 5,4; 30[29],6; 46[45],6; 49[48],15; 57[58],9; 73[72],20; 90[89],14; 130[129],6. W tej wzmiance o „wstaniu” już według Starego Testamentu zawiera się idea przyszłego zmartwychwstania (por. 2 Krl 4,31n.; Iz 26, 19; Dn 12,2; Ps 16[15],10.

18,2 Tekst uszkodzony, różnie poprawiany.

18,3 „Skała” – dość częste w psalmach określenie Boga; por. także Mt 16,18.

18,5 „Więzy” – dosł.: „fale”. Por. 32[31],6; 40[39],3; 42[41],8; 66[65],12; 69[68],2; 88[87],1; Iz 8,7; 30,28; Hi 22,11.

18,8 „Zachwiała się i poruszyła ziemia” – zjawiska towarzyszące zazwyczaj objwieniom się Boga. Por. Wj 13,22; 19,16.

18,11 „Na cherubie” – postacie cherubinów podtrzymywały arkę (por. Wj 25,18), służąc w ten sposób jakby za tron dla Boga (por. 1 Sm 4,4; 2 Sm 6,2; 2 Krl 19,15).

18,12 Por. Wj 19,16.18; Ps 97[96],2; Ez 1,4.

18,13 „Rozżarzone węgle” – czyli pioruny (por. 77[76],18n.; Ha 3,9.11).

18,14.15.16 Tekst uszkodzony, różnie poprawiany.

18,21 „Czyste” – w znaczeniu religijno–moralnym, a nie tylko rytualnym.

18,29 Tekst niepewny.

18,34.36.40.44.46 Tekst uszkodzony, różnie poprawiany.

18,49 Tekst poprawiony według 2 Sm 22,49.

18,50 Por. 2,2.

19,4 Tekst uszkodzony, poprawiony na podstawie LXX.

19,5 „Słońcu namiot wystawił” – por. 104[103],19; 148,3.

19,9 „Wzrok ludzki oświeca” – zapewniając człowiekowi równocześnie możność istnienia.

19,15 „Wybawienie moje” – dosł.: goel. Terminem tym określa się przede wszystkim każdego, kto dokonuje zemsty (por. np. Lb 35,13; 49[48],8.16; 69[68],19; 72[71],2; 77[76],16; 103[102],4; 107[106],2.

WYKAZ SKRÓTÓW I OZNACZEŃ

Ab – Księga Abdiasza

Ag – Księga Aggeusza

Am – Księga Amosa

Ap – Apokalipsa św. Jana

Ba – Księga Barucha

Dn – Księga Daniela

Dz – Dzieje Apostolskie

Ef – Św. Pawła List do Efezjan

Est – Księga Estery

Ez – Księga Ezechiela

Ezd – Księga Ezdrasza

Flm – Św. Pawła List do Filemona

Flp – Św. Pawła List do Filipian

Ga – Św. Pawła List do Galatów

Ha – Księga Habakuka

Hbr – List do Hebrajczyków

Hi – Księga Hioba

Iz – Księga Izajasza

J – Ewangelia według św. Jana

1 J – 1 List św. Jana

2 J – 2 List św. Jana

3 J – 3 List św. Jana

Jdt – Księga Judyty

Jk – List św. Jakuba

Jl – Księga Joela

Jon – Księga Jonasza

Joz – Księga Jozuego

Jr – Księga Jeremiasza

Jud – List św. Judy

Koh – Księga Koheleta (Eklezjastesa)

Kol – Św. Pawła List do Kolosan

1 Kor – Św. Pawła 1 List do Koryntian

2 Kor – Św. Pawła 2 List do Koryntian

Kpł – Księga Kapłańska

1 Krl – 1 Księga Królewska

2 Krl – 2 Księga Królewska

1 Krn – 1 Księga Kronik

2 Krn – 2 Księga Kronik

Lb – Księga Liczb

Lm – Lamentacje Jeremiasza

Łk – Ewangelia według św. Łukasza

1 Mch – 1 Księga Machabejska

2 Mch – 2 Księga Machabejska

Mdr – Księga Mądrości

Mi – Księga Micheasza

Mk – Ewangelia według św. Marka

Ml – Księga Malachiasza

Mt – Ewangelia według św. Mateusza

Na – Księga Nahuma

Ne – Księga Nehemiasza

Oz – Księga Ozeasza

1 P – 1 List św. Piotra

1 P – 2 List św. Piotra

Pnp – Pieśń nad Pieśniami

Prz – Księga Przysłów

Ps – Księga Psalmów

Pwt – Księga Powtórzonego Prawa

Rdz – Księga Rodzaju

Rt – Księga Rut

Rz – Św. Pawła List do Rzymian

Sdz – Księga Sędziów

1 Sm – 1 Księga Samuela

2 Sm – 2 Księga Samuela

So – Księga Sofoniasza

Syr – Mądrość Syracha (Eklezjastyk)

Tb – Księga Tobiasza

1 Tes – 1 List św. Pawła do Tesaloniczan

2 Tes – 2 List św. Pawła do Tesaloniczan

1 Tm – 1 List św. Pawła do Tymoteusza

2 Tm – 2 List św. Pawła do Tymoteusza

Tt – Św. Pawła List do Tytusa

Wj – Księga Wyjścia

Za – Księga Zachariasza

aram. aramajski

dosł. dosłownie

gr. grecki

hebr. hebrajski

LXX Septuaginta, grecki przekład ST

n. następny

NT Nowy Testament

par. miejsca paralelne

popr. poprawka lub: poprawiają

por. porównaj

rkp. rękopis, -y

Targ. Targum

ST Stary Testament

tłum. tłumaczą

TM tekst masorecki

Wulg Wulgata

wg według

ww. (w.) wiersze

zob. zobacz

[ ] zamyka słowa dodane do tekstu celem lepszego zrozumienia

(...) opuszczenie tekstu

Karta redakcyjna

Tekst Pisma Świętego opracowano na podstawie Biblii Warszawsko-Praskiej, wyd. III

IMPRIMATUR

WARSZAWA, DNIA 7 MARCA 2005 R.

ZA ZGODĄ KURII BISKUPIEJ WARSZAWSKO-PRASKIEJ

Z DNIA 07.03.2005 R. NR 223(K)2005

BISKUP STANISŁAW KĘDZIORA, WIKARIUSZ GENERALNY

KS. ROMUALD KAMIŃSKI, KANCLERZ KURII

ISBN 978-83-7595-655-9

Ilustracje: Gustave Doré

Opracowanie graficzne: Piotr Pielach

Wydawnictwo M

31-002 Kraków, ul. Kanonicza 11

tel. 12 431 25 50, fax 12 431 25 75

e-mail: mwydawnictwo@mwydawnictwo.pl

www.mwydawnictwo.pl

www.ksiegarniakatolicka.pl

Plik opracował i przygotował Woblink

woblink.com