Tytuł oryginału

Flickornas torg

Redakcja

Mirosław Grabowski

Korekta

Ewa Jastrun

Projekt okładki

Agata Jaworska

Zdjęcia na okładce

Girl on Bike

Aleshyn_Andrei/Shutterstock

Detail of photographer isolated on white background

Gualtiero Boffi/Shutterstock

Dark, mysterious image of fog over reeds with silhouetted trees

Littleny/Shutterstock

DTP

Marcin Labus

Copyright © Lena Oskarsson, 2011

Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo Czarna Owca, 2012

Wydanie I

ISBN 978-83-7554-443-5

ul. Alzacka 15a, 03-972 Warszawa

e-mail: wydawnictwo@czarnaowca.pl

Dział handlowy: tel. (22) 616 29 36; faks (22) 433 51 51

Zapraszamy do naszego sklepu internetowego:

www.czarnaowca.pl

ul. Alzacka 15a, 03-972 Warszawa

e-mail: wydawnictwo@czarnaowca.pl

Dział handlowy: tel. (22) 616 29 36; faks (22) 433 51 51

Zapraszamy do naszego sklepu internetowego:

www.czarnaowca.pl

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o. o.

Spis treści

- 1

- 2

- 3

- 4

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

1

Oh-oh-oh-oh-oooh-oh-oh-oooh-oh-oh-oh-oh. Caught in a Bad Romance – śpiewa Lady Gaga. Jest niedzielne popołudnie. Kilka minut po dwunastej. Frida Andersson jedzie na rowerze, szybko, z uchylonymi ustami, z aparatem na zębach. Ma czternaście lat, nastroszone żelem włosy. Stożkowate piersi pod kusą koszulką. Na ramieniu sztuczny tatuaż na wpół rozmyty od potu. Spalone słońcem patykowate nogi. Skąpe szorty z modnie postrzępioną dziurą w miejscu guzika. Czarne stringi wplątane między zęby suwaka.

Zwalnia na ostrym zakolu ścieżki. Uspokajając oddech, zauważa pierwsze oznaki zbliżającej się jesieni; las jest bardziej czarny niż jezioro. Wysuszony, ale zwarty, z obfitym poszyciem. Początek sierpnia zawsze jej przypomina o końcu wakacji, już bliżej niż dalej. Dla wszystkich innych do jesieni jeszcze daleko, cieszą się, trwa właśnie kolejne szwedzkie lato stulecia, tak codziennie zapewniają telewizyjni meteorolodzy. Należy zasłaniać głowę, spacerować o świcie lub tylko wieczorami, pić dużo niegazowanej wody i unikać wysiłku fizycznego. Ale ona jest zbyt młoda, żeby oglądać prognozę pogody, i zbyt stara, żeby słuchać matki, dlatego kiedy wszyscy kryją się w domach, wyprawia się na wycieczkę. Byle gdzie, ważne, że daleko od domu, jak najdalej od rodzinnego gniazda.

Sunie teraz pomiędzy pniami. Aż dziw, że w tak gęstym lesie zdołano wybudować te wszystkie domki. Może dlatego są niewielkie, z licznymi miniprzybudówkami i szopami ustawionymi wzdłuż żwirowej drogi w kształcie podkowy, obejmującej od południa taflę wody. Na samym dole, tam gdzie utwardzony żwirem dukt przestaje opadać w kierunku jeziora, a zaczyna podchodzić ku północnemu brzegowi, można zobaczyć ogołoconą rękami drwali połać. Stał na niej kiedyś szpital położniczy, ale spalił się ponad dwadzieścia lat temu i został po nim tylko ten skrawek dzikiej zieleni, zwany na wyrost placem Dzieci z Bullerbyn. Odkąd ciężarne przestały tu przyjeżdżać, po każdej zimie droga wydawała się mieszkańcom węższa i coraz bardziej dzika.

Frida ponownie naciska na pedały, przyspiesza, mrużąc oczy od nadmiaru dźwięków. Lubi, gdy muzyka jest głośna, maksymalnie podciągnięta, mocniejsza niż wszystko, silniejsza niż głupie myśli. Najlepiej, jak nie pozwala jej płakać, krzyczeć i ciągle zadawać tych dziecinnych pytań: Dlaczego?! Dlaczego właśnie ją to spotkało?!

Głos piosenkarki wlewa się przez potężne słuchawki, łomocze w głowie, wciska się w ciało, wyginając je na wszystkie strony. Każde zdanie, które ma dla Fridy Lady Gaga, jest jak transfuzja. To jej osobista kroplówka, morfina, kokaina.

Baby you’re sick. You and me could write a Bad Romance. Oh-oh-oh-oh-oooh-oh!!! Powstrzymuje płacz. Szybko, z furią i prawie bez zmęczenia pokonuje ponad pół kilometra równej asfaltowej drogi numer 40, zjeżdża w jej dziką, żwirową odnogę, kilka minut ostrego naciskania na pedały i posuwa się teraz wzdłuż eleganckiego metalowego ogrodzenia okalającego zwalisty budynek domu starców. I już zaraz nie będzie żadnych zabudowań, jeszcze tylko coraz rzadsze gospodarstwa, rozrzucone wzdłuż szutrowej ścieżki ostro wspinającej się na wzgórze.

Z każdą chwilą wyraźniej widzi dwa ostatnie domy, ten starszy i większy, przechylony w stronę pobliskiego garbu ziemi, i drugi, w piaskowym kolorze, niewielki, niby drewutnia, ale w lepszym stanie niż sąsiednia nieruchomość, świeżo pomalowany, z przystrzyżonym po angielsku trawnikiem i starannie wytyczonymi grządkami niskich niebieskich kwiatków przypominających leśne runo.

W pierwszym mieszka od zeszłej jesieni ten dziwny facet ze Sztokholmu, w sąsiednim – sparaliżowana po udarze Agnes Hermansson, którą opiekuje się jakaś Polka.

I want your ugly. I want your disease. I want your everything. Rytm ze słuchawek buszuje w skroniach, wykrzywia usta, zatyka gardło, porusza ramionami, kołysze pupę na siodełku. Frida nie widzi nikogo. Przed nią tylko puste pola poszatkowane ścieżkami; na horyzoncie ciemna plama lasu drga w gorącym powietrzu. I ta cisza, jakby nie było nie tylko ludzi, ale i ptaków, węży, przemieszczających się błyskawicznie hord polnych myszy. Tylko ona i jej jedyna przyjaciółka Lady Gaga. Dlatego nie czuje skrępowania, wstydu czy strachu. Jest pewna, że żadne obce ucho nie wchłania jej sekretów, choćby je wykrzykiwała do utraty tchu. Żadne nieznane oko nie wypatruje szlaku jej wędrówki. Jeszcze chwila, moment i wreszcie będzie mogła się rozpłakać. Bez świadków, głośno, aż do wymiotów.

Niech no tylko minie ten ostatni dom. No, do przodu! Jeszcze tylko trochę! Kilkadziesiąt metrów. Ale zamiast przyspieszyć, hamuje. Niespodziewanie dla samej siebie, gwałtownie i właściwie bez żadnego powodu, wbrew swoim zwyczajom, bo nigdy, przejeżdżając przez osadę, nie przestaje szybko pedałować. A jednak tego dnia zatrzymuje się tuż przed potężnym, przechylonym domem i czubkami butów opiera się o ziemię.

Widzi dokładnie mężczyznę, nowego mieszkańca. Podobno się tu urodził, a potem zwiał, gdzie pieprz rośnie, ale kto to wie. Pamięta, że kiedy przyniosła ze szkoły wiadomość o tym przybyszu, matka jakoś dziwnie na nią spojrzała. Sama Frida nie spotkała go nigdy wcześniej, ani w sklepie, ani na stacji benzynowej, gdzie można kupić najlepsze na świecie kawowe lody i żelki truskawkowe.

Jens, syn sprzedawcy, opowiadał w szkole, że ten odludek jest podobno cholernie znanym fotografem, a mimo to codziennie kupuje u nich papierosy, bułeczki cynamonowe, foliowane po trzy, kawę w najmniejszych opakowaniach i najgorszy na świecie, kwaśny jak cholera sok jabłkowy, który trzeba było przecenić, bo nikt go nie chciał tknąć. Bierze zwykle tanie rzeczy i zawsze czeka na resztę, chociaż już po jego kartach kredytowych i ubraniach widać, że śmierdzi kasą na kilometr.

Jakaś dziewczyna z klasy dodała, że nieznajomy ma trzy mieszkania w Sztokholmie, loft w Berlinie, barkę w Holandii i potężnego jeepa, którym przemieszcza się po całej Afryce. Czy to możliwe, żeby ktoś taki był ich sąsiadem? Szybko wpisali w wyszukiwarkę dane, ale nic nie znaleźli. Larsów Olssonów było jak psów, lecz żadnego znanego fotografa. Nikogo z ich stron. Byli inżynierowie, dentyści, notariusze, właściciele pubów, stolarze, nawet wizażysta zwłok, ale wszyscy anonimowi i chyba nie bogacze, a już na pewno ani jeden z nich nie mieszkał w Berlinie czy Amsterdamie.

A więc ta lokalna sławna osobistość to jedna wielka zmyła, potężna zmyła dla ciemnego ludu znad jeziora Skiresjön, który kupi wszelką bujdę bez zmrużenia oka. Zgodzili się jednak, że przybysz musi mieć jakiś sekret, skoro rzucił wszystko i przeniósł się nad jezioro, gdzie ludzie żyją jak ryby. Bez rozgłosu i wielkiego szczęścia.

Frida przesuwa okulary słoneczne na głowę, by ciemne szkła nie przekłamywały widoku. Obserwuje mężczyznę zza przymkniętych powiek.

Odkrywa, że jest młodszy, niżby to wynikało z opowieści kolegów. Ma młodzieżową fryzurę, rodzaj irokeza na wygolonej z boku czaszce. Wydaje się potężny, zajmuje prawie całą przestrzeń dwuskrzydłowego kuchennego okna. Tkwi w nim bez koszuli, ciemne włoski wyraźnie odznaczają się na opalonym, śniadym torsie, wyćwiczonym, z dokładnie zarysowaną rzeźbą mięśni.

Frida patrzy nieznajomemu prosto w twarz, bez wstydu i natarczywie, z całą siłą, jakby chciała go zahipnotyzować.

On również nie spuszcza z niej oczu, poruszając przy tym ręką. To dla niej dziwny ruch, rytmiczny i mocny. Po sekundzie nabiera pewności, że facet sięgnął do rozporka i będzie w nim gmerał. Zupełnie jak w tych filmach, z których uczyła się pieprzenia.

Ale już za moment widzi, że on trzyma w ręku coś metalicznego. Chyba nóż… No tak, zastała go przy robieniu śniadania, pociesza się. Nie wszyscy są tu wieśniakami wstającymi przed wschodem słońca. Nagle zauważa, że facet się nachyla w stronę parapetu, dziwnie, niezgrabnie, jakby chciał wyskoczyć, ale z jakiegoś powodu ciągle tkwi w oknie.

Nie może się zdecydować, stary tchórz, bogaty pierdziel, no, czego się boisz? Przecież chcesz, żebym cię ugryzła. Widzę, że aż się ślinisz na samą myśl o moich małych ząbkach w drucianym koszyczku ortodontycznym – rozmyśla i już nawet nie maskuje złośliwego uśmieszku.

Frida Andersson nadal nie wie zbyt dużo o mężczyznach. Jedynie tyle, że to jakiś inny gatunek, z którym właściwie nigdy nie zamieszkiwała na jednym terytorium. Mogła tylko te mniej lub bardziej dorodne okazy obserwować z daleka, podpatrywać z ciekawością, ale bez większej ekscytacji czy euforii. Jednak od pewnego czasu zauważyła, że wzbudza ich zainteresowanie, przyciąga spojrzenia. Szybko się zorientowała, że męski wzrok działa jak dotyk: obmacuje.

Na samym początku pociły jej się od tego dłonie i odczuwała dziwną tremę, jak przed klasówką w szkole, ale potem rozbuchane emocje się wyciszyły, a ich miejsce zajął dziwny smutek i tęsknota za ojcem. Wiele by dała, żeby chociaż raz pojechał z nią na wycieczkę. Mogliby się wyprawić nawet całkiem niedaleko, tylko kilkanaście minut jazdy samochodem, do miejsca, gdzie urodziła się Astrid Lindgren, ta, która wymyśliła Pippi Langstrumpf, a gdzie teraz jest wielki park rozrywki, przyciągający turystów z czterech stron świata.

Matka nigdy z nią tam nie pojechała. Mówiła, że ją mdli od samego widoku tego nadmiaru rodzinnego szczęścia. Rozkrzyczanych bachorów, żon z maślanymi oczami i facetów – konsumentów kiepskich dezodorantów.

„O nie, droga córko, my jesteśmy lepsze od tego całego stada poszukiwaczy zaginionej arki dzieciństwa. Pojedziemy aż do Sztokholmu i kupimy sobie kolejne za ciasne dżinsy. Będziemy miały jeszcze jeden powód, żeby nie jeść kolacji”.

Czy jej ojciec też używał tanich kosmetyków? Frida znała tylko jego imię – Mikael, wiedziała, że miał brązowe, lekko kręcone włosy i pochodził z północnej Szwecji. Przy innej okazji babce się wymknęło, że już jako nastolatek uciekł z domu, trochę włóczył się po kraju i hipisował, aż w końcu pewnej wiosny utopił się w porcie w Ystad. Sekcja zwłok wykazała, że był pod wpływem narkotyków. Nie miał nawet dwudziestu pięciu lat, gdy zginął.

Matka rzadko i niechętnie o nim wspominała.

„To nie był żaden tam związek – mówiła. – Trochę seksu, dużo śmiechu, a na koniec płacz, bo jak zobaczył, że rośnie mi brzuch, to spakował plecak i tyle go widziałam. Ale chyba nie będziemy przez to rozpaczały, prawda? W niczym nam to nie przeszkadza, że byłyśmy tylko przystankiem na drodze jakiegoś niedojrzałego emocjonalnie gnojka”.

Frida zawsze przytakiwała, dopóki nie urosły jej piersi i nie zaczęła mówić tylko: „Nie!”, „Nie!!”, „Nie!!!”. Nie wierzyła matce ani jej nie ufała. Po prostu przestała ją lubić i wiele by dała, żeby już się wyprowadzić z domu. Ale na razie przez kilka najbliższych lat musi z nią mieszkać i tolerować to, że kiedy się kąpie, ona przeszukuje jej pokój. Szybko i sprawnie jak policyjny owczarek.

Całe szczęście, że w przypadku Fridy, podobnie jak i innych nastolatków, działała zasada: „Im mniej możesz mieć tajemnic, tym więcej ich masz”. To, co zakazane, lubi się mnożyć. Dorastając, Frida coraz bardziej nabierała pewności, że historia jej ojca mogła wyglądać całkiem inaczej. Jeżeli mężczyzna przestaje cię kochać, łatwo mu przylepić etykietkę łajdaka. Mikael stał się zły, bo odszedł. Tak, to go zgubiło i pozbawiło dostępu do córki.

W rzeczywistości wcale nie musiał być lumpem, przybłędą, ćpunem i kimś, bez kogo świat łatwo się obywa. Być może był całkiem zabawny, robił śmieszne miny, miał cudowne, szorstkie dłonie, potrafił opowiadać o inteligencji szczurów, a jedyną jego wadą było to, że nie mógł żyć zbyt blisko matki Fridy. Musiał odejść. I w tym właśnie Frida była do niego podobna. W pobliżu matki czuła, że brakuje jej powietrza. Dusi się. Jakby pępowina, która je łączyła, stała się pętlą.

Może ten mężczyzna w oknie jest choć trochę podobny do ojca? – marzy czternastolatka. Gdyby Mikael żył, chyba byłby w jego wieku. Chociaż szacowanie wieku starców, czyli ludzi powyżej dwudziestki, zawsze przychodziło małej Andersson z dużym trudem.

Ściska ramę roweru i bacznie obserwuje, jak mężczyzna pospiesznie i niezgrabnie poprawia włosy. To wyraźnie nerwowy gest, musi być podekscytowany jej postojem vis-à-vis kuchennego okna. Tak odczytuje jego zachowanie.

On patrzy na nią coraz natarczywiej. Jego wzrok przypomina Fridzie trucht drapieżnika dookoła ofiary. Widziała to na Animal Planet. Coraz mniejsze kręgi, coraz bliżej, coraz bardziej niebezpiecznie. Ale nie peszy to Fridy, która nie ucieka wzrokiem, tylko się rozluźnia, jakby to ona była agresorem, a on źle rozpoznał ofiarę, nie wyczuł niebezpieczeństwa. Jakby już połknął haczyk, zgodził się wypełnić przeznaczenie.

Jedną rękę na pewno schował pod stołem, jest niewidoczna, a druga… Co on ma w dłoni…? – zastanawia się Frida. Czy to rzeczywiście nóż, jak myślała na początku… jakiś taki inny… Nie jest pewna, wszystko przez upał. Rozgrzane powietrze faluje, deformuje ludzi i przedmioty, nie wiadomo, co jest jawą, a co pustynną fatamorganą.

Dziwnie się kręci… – zauważa. Chce walić konia przy kuchennym stole? Może pragnie czegoś więcej, może szybko sobie zaplanował, że wbije jej nóż w brzuch i otworzy ją w swojej sypialni jak śniętą rybę. A ona jest tak maleńką płotką, że nie znajdzie w niej ani grama ikry, tylko czyste, błyszczące flaczki. Mniam, mniam… – Frida mlaska w myślach i niemalże parska śmiechem, a zaraz potem odczuwa dziwny koktajl emocji: strachu i radości. Czuje się z tym świetnie. Mieszanka tych intensywnych, skrajnych stanów jest zdecydowanie lepsza niż to paskudne użalanie się nad sobą. Już wcale nie chce jej się płakać, ma gdzieś nawet depresję matki i jej tandetne sposoby poprawiania nastroju.

– Jestem tylko ja! Lady Frida Andersson! Total fanka Lady Gagi. I tylko tu i teraz toczy się moje własne życie. Realne i mocne życie. O niebo fajniejsze niż te wszystkie filmy o kretyńskich nastolatkach i przystojnych wampirach z innej klasy. Nieznajomy świntuchu, jestem do pana usług… – deklaruje cicho. Chyba zbyt cicho, żeby ją usłyszał, ale kto go wie.

Przez jakiś czas – tylko w marzeniach – Frida zabawia się z tym dziwnym panem z okna w kotka i myszkę, a kiedy jej krótkowzroczne oczy przystosowują się do odległości, rozpoznaje, że to, co on ma w dłoni, wcale nie jest ostrzem, tylko aparatem fotograficznym. I zaraz czuje coś w rodzaju ulgi: najwyżej zrobi jej kilka fotek. Przecież nie może wzgardzić widokiem azjatyckiej pupki wiercącej się na lepkim od upału siodełku?

Obserwując fotografa, nabiera na coś ochoty, chociaż z drugiej strony ma w sobie ten lęk, który nakazuje jej mocno trzymać się kierownicy i być gotową do ucieczki, ale w końcu nic sobie z tego nie robi, całkiem swobodnie zsiada z roweru i przez moment udaje, że poprawia łańcuch.

Jest pewna – ma ją w centrum obiektywu. Zaczyna kołysać biodrami, niespiesznie, ruchem wahadłowym. Odczuwa nieznaną, skondensowaną przyjemność. Potężną, intensywną, nieporównywalną z innymi zabawami solo. Dotąd na nikły procent tej przyjemności musiała długo czekać, oglądając porno w Internecie, ale tym razem zadowolenie jest natychmiastowe. Może dlatego, że po raz pierwszy dzieli to doznanie z realnym mężczyzną. On jest kilkanaście metrów dalej, ale to nie ma żadnego znaczenia. Również to, że go nie zna, że widzi go pierwszy raz w życiu, i to dopiero od kilku minut.

Cholera, czy to miłość od pierwszego wejrzenia? Boże, Lady Gago, spraw, żeby on czuł to samo! Help me! Please, help me! Now! Right now, help me! – chaotycznie rozmyśla fragmentami zapamiętanymi z piosenek. Już dawno zauważyła, że kiedy obywa się bez szwedzkiego, przestaje być taka dramatycznie smutna, a robi się popowa i cholernie odważna. Ale nie aż tak, żeby porzucić rower i wejść do domu tego faceta.

Chciałaby jednak, żeby jej życie wreszcie przestało być nędzną imitacją wirtualnych szaleństw. Pragnie, żeby coś się wydarzyło, niechby potem nawet skończyło się płaczem, jak na przykład miłość Mikaela i matki.

Man, look at me, just like I am! – intonuje kilkakrotnie, jakby się modliła albo powtarzała mantrę. Wargi poruszają się coraz szybciej, gubią sylaby, końcówki wyrazów, aż język drętwieje i Frida może już tylko gwizdać. Robi to często. Zwłaszcza kiedy jest bardzo smutna, ale teraz to co innego. Teraz jest szczęśliwa. Naprawdę ma dobry humor. Czy to, co czuję, to euforia? – śmieje się prawie na głos. Pomimo to, niespodziewanie nawet dla siebie samej, wskakuje na rower i odjeżdża. Jeszcze tylko na moment wykręca szyję i łapie jego spojrzenie. Jest taki cholernie stary – stwierdza – jest taki nieziemsko brzydko-piękny i chyba stać go na różne cholernie cudowne i niebezpieczne pomysły.

Wie jedno: była dla niego na tyle ważna, że zrobił jej masę zdjęć. A to dopiero początek. Tak jej podpowiada siódmy zmysł, ta pieprzona intuicja, w którą by nie wierzyła, gdyby nie fakt, że nigdy jej nie zawiodła.

Jedzie dalej, podskakując na garbach z piachu. Jest już na wąskim wyboistym dukcie, który zygzakiem tnie przerzedzony przez zeszłoroczną nawałnicę las i dociera do tak gęstego drzewostanu, że wydaje się, jakby natrafił na mur. To tu Frida zatrzymuje się i zsiada z roweru. Zmęczona, kuca, by szybciej wyrównać oddech, i właśnie wtedy jej nastrój wywraca się na drugą stronę. W jednej chwili. Jak gdyby wewnątrz siebie, gdzieś w sercu, miała przycisk zmieniający wszystko z jasnego na mroczne. Z wielkiej radości na głęboki smutek. W ułamku sekundy wracają ponure myśli i ciemne uczucia. Znowu jest nieszczęśliwa, samotna i wie, że niczym nie zlikwiduje trądziku na czole, bo wypróbowała już wszystkie leki i domowe sposoby ściągnięte z Internetu. Oprócz krost jest jeszcze mnóstwo problemów, które sprawiają, że chce jej się już tylko wyć. Przez moment próbuje wziąć się w garść, nie tonąć w rozpaczy, prostuje się, chodzi bezładnie w tę i z powrotem. Wydaje się, że o czymś intensywnie rozmyśla, bo od czasu do czasu niespodziewanie robi gwałtowny gest lub czubkiem buta kopie wystający z pobocza kamień. Przystaje i tkwi całkiem nieruchomo, a jej kończyny tak doskonale przywierają do tułowia, jakby na przegubach miała kajdanki. Zaczyna płakać.

Szlocha na głos, a temu, kto ją teraz obserwuje, przychodzi na myśl, że to nie płacz, ale wycie wilczka. Ślicznego, zagubionego zwierzątka. Po cóż ma żyć, skoro jest nieszczęśliwe? Jak można mu pomóc? Czy życie jest coś warte, jeżeli ofiaruje nam tylko cierpienie…?

Gałęzie sięgają podglądaczowi dobrze ponad głowę, mała nie może go wypatrzyć, mimo że skrył się tylko kilka metrów od niej. Nawet czuje jej zapach, ciężkie perfumy z łatwością rozchodzą się w suchym powietrzu. Słyszy płacz… ach, jakże mu się podoba ten korowód jęków i szlochów! Jest w nim zarazem coś dziecięcego i dziewczęcego. Wstrzymuje oddech, by lepiej słyszeć, a wtedy przyjemność, jaką odczuwa, potęguje się i objawia wzwodem.

Mała – niestety – uspokaja się. Wyciera oczy i powoli wraca do roweru, podnosi go z ziemi, wskakuje na siodełko. Jeszcze nie rusza, nieruchomieje, jakby nagle zdała sobie sprawę z czyjejś obecności. Ale to tylko złudzenie, nic nie odkryła, poprawia tylko włosy i wyciąga materiał stringów z suwaka w szortach, na koniec – zamyślona drapie się w ramię.

Wtedy on nie wytrzymuje: pociera dłoń o dłoń. Lateksowe rękawiczki wydają cichy odgłos. Czuje się gotowy, bardzo gotowy, ale musi się powstrzymać. Trzeba działać według planu, spontaniczność może go zgubić, wie o tym. Dlatego poczeka, aż mała odjedzie, i wróci do domu, zaledwie na moment, tyle by posiedzieć przed wyjściem. To zawsze przynosi szczęście, tak mówiła matka. A on jej słucha. Nawet teraz, kiedy już nie żyje od dobrych paru lat. Strach przed duchem zmarłej matki jest równie silny jak ten dawny przed matką żyjącą, chodzącą, bijąca i głodzącą. Nie ma wątpliwości: tak silna kobieta nie rozpada się w trumnie. Nadal patrzy na syna, z tym swoim krzywym uśmiechem, grymasem, który obnaża szare dziąsła. Obserwuje go, jest tego pewien. Dlatego nie wolno mu spartaczyć roboty. Matka musi być z niego dumna.

Ponownie pociera dłoń o dłoń. Guma piszczy jak rozdeptywana mysz, której wczoraj również nie dał żadnych szans.

Wrócił do domu po serii ćwiczeń w lesie. Noga zdecydowanie mniej bolała, niż kiedy wstawał z łóżka. Rozciągnął ścięgna, wymasował kolana. Zauważył, że nic już nie pozostało z chłodniejszych godzin poranka. Powietrze zdążyło się nagrzać, a mgła nad jeziorem wygląda jak para nad kipiącym garnkiem.

Spojrzał w lustro w przedpokoju i od razu zauważył, że twarz mu się zaokrągliła. Matka byłaby zadowolona; lubiła powtarzać, że wygląda jak zabiedzony szczurek. Chyba nowy rytm dnia bardziej mu służy niż wieczne podróże, zmiany czasu i stres: czy zdjęcia będą dobre. Nuda… nie lubił jej, ale go relaksowała; gdyby jeszcze potrafił się pozbyć tego wewnętrznego napięcia, ucisku w mostku – byłoby całkiem przyzwoicie. Mógłby się tu nawet zestarzeć. Zrobił kilka min do lustra i poszedł do kuchni.

Teraz nazywa się znowu Lars Olsson, po latach powrócił do prawdziwego nazwiska. Całe zawodowe życie pracował pod pseudonimem, wyrobił sobie markę, był znanym fotografem prasowym. Zasłynął zdjęciami dzieci: głodujących, dźwigających kałasznikowy, leżących na ulicy, w rowie, w szpitalu polowym, bez nogi, z otwartym brzuchem lub z wyrwą zamiast oczu. Ale wystarczyło to jedno, które przyniosło mu wiele międzynarodowych nagród, z World Press na czele. To słynne zdjęcie zrobił zresztą całkiem przypadkowo, według zasady, jaką wyniósł ze szkoły fotografowania, że trzeba po prostu non stop naciskać migawkę – to, co najlepsze, nigdy przecież nie da się zaplanować.

I tak też się stało. Od niechcenia uwiecznił coś, co najpierw poruszyło sumienia intelektualistów, którzy nazwali ten obraz „współczesną Pietą”, „dziećmi Hioba”, „worem Kaina”. Nie wiadomo kiedy zdjęcie stało się modnym gadżetem, współczesnym totemem, poprelikwią aktywistów, antyglobalistów, pacyfistów, lewaków i wszystkich mniej lub bardziej spełnionych undergrandowych artystów, którzy umieszczają tę fotografię, gdziekolwiek się da: na znaczkach do klap, naszywkach, koszulkach, brezentowych torbach i plecakach. Reprodukcję można kupić w największych sklepach internetowych. Jako magnes na lodówkę albo plakat w ramce. Wybieraj, na co masz ochotę. Demonstruj, jak chcesz. Praca znakomicie wpisuje się w trendy filozofię: Make peace, not war. Każde pokolenie z euforią czystej duszy odkrywa ją na nowo. Kiedy gdzieś na świecie wybucha konflikt zbrojny, natychmiast jest powielana. Z powodzeniem konkuruje z koszulkami z twarzą Che Guevary, wczesnej Madonny, wizerunkami marihuany czy szalonym uśmiechem Jacka Nicholsona z filmu Kubricka Lśnienie.

Przychody Larsa nie maleją. To pozwala mu dobrze żyć i nawet się nudzić. Oczywiście nie jest aniołem, zdarzało mu się w wywiadach deklarować, że zyski przekazuje dla organizacji charytatywnych zajmujących się pomocą dla uchodźców. Ale teraz, w nowym życiu, nie udziela wywiadów. Anonimowość powinna go ochronić. Taki powziął plan na najbliższe lata. Ma nadzieję, że znowu wybuchnie jakaś głupia wojenka, najlepiej jak najbliżej przekarmionej fast foodami i gadżetami Europy, a wtedy jego tantiemy z kultowego zdjęcia wzrosną.

On sam nie ma w domu ani jednej odbitki, tylko reprodukcję w laptopie, na pierwszej stronie swojego Bookpressu. Foliowy worek na śmieci szczelnie wypełniony głowami cywilów. Żydów czy Arabów, Serbów, kto to wie. Przy pierwszym wejrzeniu ma się wrażenie, że fotograf wszedł z aparatem do czarnego wora pełnego rybich flaków. Dopiero dłuższy ogląd sprawia, że całość układa się w inny kształt, ludzki i jednocześnie nieludzki.

W wywiadach często go pytano o to zdjęcie. Zwykł wówczas kłamać, że zwymiotował zaraz po naciśnięciu migawki. Gówno prawda, szybko poleciał do wozu i przerzucił je do komputera, nie mogło się zmarnować. Ale nie przypuszczał, że wyjdzie aż tak dobrze. Zaglądając do wnętrza pakunku porzuconego na skraju drogi, nie zarejestrował, że oczy w byle jak odciętych głowach są otwarte. Były idealne. Sprawiały wrażenie „kapitalnie martwych, a zarazem czułych i obserwujących”, jak się wyraził jeden z krytyków.

Dopiero po roku czy dwóch to zdjęcie zaczęło coś Larsowi przypominać. Jakiś epizod z własnego życia. Taki, który chce się skasować, tylko jak, u diabła, dorwać się do klawiszaDEL…

Po kolejnej wyprawie do Afryki Środkowej, gdzie, ogólnie mówiąc, spotkało go wiele złych rzeczy, postanowił, że nie będzie już fotografował wojny. Jednak dokumentowanie pokoju i pstrykanie ślicznych obrazków w ogóle go nie interesowało.

Przez pierwsze miesiące po tej decyzji redakcje dzienników nie chciały go tak łatwo puścić, nękały coraz to nowymi zamówieniami, w końcu jedynym rozwiązaniem wydało mu się to najbardziej radykalne: rezygnacja z posługiwania się pseudonimem, powrót do prawdziwego nazwiska, likwidacja starych komórek i skrzynek mailowych, a w końcu wyprowadzka ze sztokholmskiego loftu do rodzinnego domu niedaleko jeziora Skiresjön. Tu się urodził ponad trzydzieści pięć lat temu w nieistniejącym już, bo spalonym, szpitalu położniczym, zaledwie kwadrans drogi od Vimmerby, gdzie przyszła na świat Astrid Lindgren, autorka książek, które on zawsze uważał za dziewczyńskie i głupie. Coś w rodzaju retro prozaku dla dzieci, głodnych, poniewieranych przez rodzeństwo i niewidocznych dla rodziców. Utopijna wizja szczęśliwego dzieciństwa, którego on sam nie zaznał.

Pobliskie Vimmerby wyznaczało niewidzialną granicę. Tam była szwedzka eksportowa rajska kraina, nostalgiczne domki z białymi okiennicami, szczebiot dzieci z Bullerbyn: „Ach, jak dzisiaj pięknie kurzy!”, namiot w lesie i słodka lemoniada. Tu, w okolicach jeziora Skiresjön, nikt nie mógł się niczym pochwalić oprócz wielkich bąbli po komarach i cięgach od rodziców. Kurz szczypał w oczy, lemoniada była gorzka i bolał od niej brzuch, a namiot w lesie zawsze się zapadał. Farba z okiennic łuszczyła się ze starości, dzieciaki zaś dorastały szybciej, niż wskazywałaby na to metryka. To też była Szwecja, ale nie ta eksportowa. Jednak kto jej zakosztował, nie chciał zbyt wiele od życia. Ten brak ambicji niektórym dawał szczęście.

Turyści udający się na południe do Malmö czy Ystad drogą numer 40, przyspieszając na prostej, nawet nie zauważali słabo oznakowanego zjazdu do tutejszej osady, a ci, którzy wracali na północ do Sztokholmu, nigdy nie wypuszczali się dalej niż do pierwszego ronda za Vimmerby, tam gdzie rodzinna restauracja Nybergów zapraszała na ryby z okolicznych jezior, choć od kilku lat i tak przegrywała z lokalnym McDonaldem. Tak więc osada nad jeziorem Skiresjön była dobrze odizolowana od świata. I to właśnie podobało się Larsowi w rodzinnych stronach.

W ciągu zaledwie kilku tygodni po powrocie odpoczął i zregenerował siły, ale wiedział, że musi znaleźć inne przyjemności. Życie bez adrenaliny stresowało bardziej niż codzienna dawka niebezpiecznych wrażeń. Miał pieniądze, sukces zawodowy, kolekcję szalonych romansów, ale nie wiedział, czym zapełnić drugą połowę życia. Do tej pory jego jedyną frajdą było uganianie się za okaleczonymi, zabitymi czy porzuconymi dziećmi z HIV. Co miałby teraz robić tutaj, pośród lasów i komarów? Na co miałby apetyt? Nie wiedział. Na razie musiał polubić samotne śniadania, które celebrował aż do południa.

W dniu morderstwa nie było inaczej. Przynajmniej przez pierwsze godziny po przebudzeniu.

Nastawił ekspres przelewowy i słuchając kapania, przeglądał internetowe wydanie lokalnej gazety z Jönköping. Na pierwszej stronie widniała fotografia Markusa J., trzydziestodwuletniego ojca rodziny, który umarł wczoraj w sąsiedniej osadzie na udar mózgu, podlewając ogródek za domem. A przecież władze apelowały do obywateli o oszczędne gospodarowanie wodą. Upomnienie wyróżniono tłustym drukiem i upstrzono wykrzyknikami. Znak, że lato przestało być przyjemnością, a stało się zabawą na polu minowym.

Obok zamieszczono mniejsze zdjęcie dwóch synów Markusa J., dla zachowania anonimowości twarze chłopców były zamazane. Zostali sportretowani przy obficie obsypanej kwieciem rabatce, którą zapewne troskliwie opiekował się ich tatuś. Jedna z sierot miała zbyt duże kąpielówki i była zapewne leworęczna, bo właśnie w tej dłoni dzierżyła za oponę wielką plastikową koparkę.

Kawa była już w szklanym dzbanku. więc przelał ją do małego kubka z masywnego białego porcelitu. Potem niespiesznie zaczął pić smolistą arabikę z brązowym cukrem, gapiąc się na drogę. Rzadko kiedy ktoś tędy przejeżdżał, bo dom stał w bezpośrednim sąsiedztwie wyjątkowo gęstego drzewostanu, na niewielkim wzniesieniu, niegdyś nazywanym w jego rodzinie po prostu górką. Nawet mały wóz dostawczy, którego chrapliwy silnik budził go co poniedziałek, od jakiegoś czasu dowoził produkty do sklepu Björna i Lisy Handssonów okrężną, ale wygodniejszą drogą po drugiej stronie jeziora Skiresjön.

Nagle coś się zmieniło. W kadrze kuchennego okna, zamiast fragmentu żwirowej drogi obramowanej nagimi pniami sosen, zobaczył nastolatkę. Ślicznotkę w skąpych złotych majtkach, przesadnie wiercącą się na rowerowym siodełku.

Oczarowała go jej uroda. Chińska, tajska, japońska. Od razu się domyślił, czyją musi być córką. To krew z krwi i kość z kości Anchee. Jego Anchee. Nadal tak o niej myślał, chociaż ona dawno mu tego zabroniła. A oto jej córka we własnej osobie. Jaka piękna… krucha… delikatna… taka egzotyczna.

Kiedy stąd wyjeżdżał, miała się dopiero narodzić. Przez całą ciążę Anchee siedziała w swym panieńskim pokoju na piętrze, tuż nad gabinetem ojca. Kilka razy Lars wszedł po rynnie i zajrzał do środka: zawsze wtedy spała, czy było to wczesne popołudnie, czy wieczór. Jej twarz zwrócona do okna, unieruchomiona przez sen, wydawała się jeszcze bardziej krucha.

To wtedy po raz pierwszy nazwał swoje pożądanie. W kobietach lubił naprawdę tylko ich bezbronność. Niekiedy trzeba było ją wywołać, bywało to trudne. Lubiły udawać, że są silne i niezależne. Ale on znał sposoby, żeby przestały tak o sobie myśleć.

Ciągle pamięta duży brzuch Anchee zakryty pasiastym kocem. Jakby włożyła pod koszulę dmuchaną piłkę. A jednak było tam dziecko. Teraz ta mała jest już nastolatką. To odkrycie – oto córka mojej pierwszej miłości – wcale go nie zniechęcało. Wprost przeciwnie, pomyślał, że los daje mu jeszcze jedną szansę. Wreszcie może się odegrać, zmienić swoje przeznaczenie, wyjść z podniesioną głową, a nie, jak kiedy stąd wyjeżdżał, z podkulonym ogonem, niczym przegoniony kundel.

Pomyślał, że ta kuszącą kropla azjatyckiej urody jest słabsza w nastolatce niż w matce, ale dostatecznie wyraźna, by nie mógł się oprzeć, powstrzymać i odejść od okna. Ciemne szczeciniaste włosy, niewielkie skośne oczy, drobne kości.

Zatrzymała się i spojrzała w jego stronę. Dopiero po minucie się zorientował, że jej twarz jest poważniejsza, niż się spodziewał. Dziecięca i zarazem doświadczona. Naznaczona przedwczesną dojrzałością. Może tajemniczym zepsuciem, jakimś długotrwałym zmartwieniem czy chronicznym nieszczęściem. Chyba o takich jak ona niektórzy mówią „młoda ze starą duszą”. Ale było również prawdopodobne, że właśnie taką chciał ją widzieć. Na tyle nieszczęśliwą i zrozpaczoną, że aż desperacko gotową stać się kobietą.

Pomyślał, że chyba wyczuła ten jego zachwyt, bo obserwowała go bez najmniejszego skrępowania, patrząc mu prosto w twarz. W końcu zsiadła z roweru, postawiła go na podpórce i nie zginając kolan, udawała, że poprawia łańcuch. Pupę wypięła dokładnie w jego kierunku, lekko i rytmicznie kołysząc lędźwiami.

Co ona, u diabła, wyprawia? Może przyjechała tu specjalnie, bo coś o nim wie. Jest w niej więcej dziecka – rozmyślał – czy może już więcej kobiety…? A jeżeli to wcale nie córka Anchee, nie ma nic wspólnego z Anderssonami, tylko jest dzieckiem jakichś imigrantów, którzy całkiem niedawno osiedlili się w tych stronach? Ale nie, to musi być jej dziecko, to samo spojrzenie, mieszanka gniewu i czułości, i nigdy nie wiesz, czego w nim więcej. To odrzucanie włosów do tyłu, znak zachęcania i odpychania w jednym geście. Tak czarować może tylko ktoś, kto ma w sobie krew ślicznej Anchee Andersson.

Nerwowym ruchem odstawił kawę, pochylił się, by lepiej się przyjrzeć postaci na drodze, a drugą ręką pospiesznie wymacywał stół, jakby czegoś szukał. Znalazł. Dłoń po omacku, ale bezbłędnie natrafiła na aparat fotograficzny. Od razu poczuł się pewniej. Uzbrojone oko dawało mu poczucie bezpieczeństwa i bezkarności. Nastawił zoom. Tak. Była niezwykła. Soczysta twarz. Kilka piegów na policzku tuż nad linią ust. Wargi niewielkie, ale jakby obrzmiałe. Cieszyły jego wzrok. Szczupłe i zarazem bujne uda. Piękna, rachityczna linia rąk. Sylwetka wiotka jak u dziewczynki z kreskówki. Brak bioder. Pupa zwarta, twarda, niedojrzała wisienka.

Nosiła się wyjątkowo: artystycznie, rockowo, na pewno niepoprawnie i oryginalnie. Ktoś taki bardziej pasowałby do Nowego Jorku czy Londynu, a nie do małej osady w Skanii. Na górze coś krótkiego, ni to stanik, ni koszulka. Kawał cudacznej szmatki obszytej różowymi cekinami, postrzępionej tak jak kuse nogawki szortów. Na stopach grubo ciosane sandały na koturnach, złote, buciory dobre do dyskoteki, ale na pewno nie na rower. Przypominała laleczkę o niewinnej twarzy, ale w klubowym ubranku sado-maso.

Pomyślał, że pewnie na własne oczy chciała go zobaczyć. Już się rozeszło, że wrócił w rodzinne strony, samotny fotograf, nieco przed czterdziestką, tylko trochę młodszy od jej ojca, ale światowiec, w ciuchach ze sklepu dla młodych chłopaków, z tatuażem na goleni i z krótko ostrzyżonymi włosami, które, jak u rockmana, strzępiły się na środku głowy na kształt irokeza.

Wiedział, że podoba się kobietom, ale czy mógł być atrakcyjny dla dziewczynki? Ta właśnie niechciana myśl przemknęła mu przez głowę, kiedy poczuł na sobie jej wzrok. Dlaczego tak reaguję? Drżą mi dłonie, pocą się uda i zasycha w gardle.

Patrzyli na siebie, Lars i Frida. Dość, by zdążył nabrać pewności, że ten krótkotrwały i niby przypadkowy kontakt wzrokowy jest częścią precyzyjnego dziewczęcego scenariusza, że wszystko sobie zawczasu zaplanowała i teraz z premedytacją przedłuża postój. Stoi tu na odludziu, naprzeciwko jego okna, bez żadnego skrępowania, choć wie, że ją podgląda, bez głupkowatych grymasów, dziewczęcych szczebiotów. Nic, żadnych żartów czy wesołkowatego mizdrzenia, nic z tego. Była w tym wszystkim jakaś powaga, rodzaj wyrafinowanej hipnozy, żadnej emocjonalnej tandety. To jej kołysanie biodrami, niespieszne, transowe… Miał pewność, że to nie wakacyjny wygłup.

Ciało tej małej tańczyło, a twarz pozostawała poważna, jakby przynależała do innego, niecielesnego wymiaru. Czy zdjęcia uchwycą tę dwuznaczność? Nawet nie speszyła się widokiem aparatu. Jakby na to właśnie czekała. Tak jak kiedyś jej matka, pozowała niczym modelka: neutralna, obojętna, najzupełniej zwyczajna. Ale tylko pozornie, obiektyw wydobył smutek.

Nie była to zwykła chandra nastolatki, raczej coś w rodzaju rodzinnej melancholii, ona i jej matka, dwie wspólniczki. Pomyślał, że dzielą ze sobą jakiś sekret, wcale nie infantylny, dziewczyński czy babski. Ta wspólna tajemnica musiała się wiązać z tak wielkim cierpieniem, że nie miały w sobie dość mocy, by je skrzętnie ukrywać.

Od ponad dwudziestu lat dzień w dzień Lars Olsson fotografował ludzi pod różnymi szerokościami geograficznymi i nauczył się czytać emocje, szczególnie te schowane pod maską przeciwnych uczuć. Na portretach jego autorstwa roześmiana twarz okazywała się podszyta smutkiem. Piękność ujawniała swój szkaradny rewers, z powagi sączyła się kpina. Dlatego właśnie gazety tak chętnie kupowały jego zdjęcia. Nic na nich nie było takie, jak się wydawało od pierwszego wejrzenia. Nieprzezroczystość stała się jego znakiem rozpoznawczym. Jego marką.

Nagle nie mógł już dłużej naciskać migawki. Świadomość, że chce mieć tę dziewczynę, zawładnęła nim z taką siłą, że ogarnęła go panika. Zapragnął głaskać jej jedwabiste włosy, zaplatać warkocze, ścisnąć kościste ramiona aż do bólu.

Lata wypraw fotograficznych były dlań okresem intensywnej aktywności seksualnej, ale nigdy pożądanie nie było tak gwałtowne, silne, zwierzęce i obezwładniające jak to, które wzbudziła w nim mała rowerzystka.

Dobrze, że w końcu, po kilku minutach kołysania biodrami, leniwie usiadła na siodełku, i wtedy, tuż przez odjazdem, jeszcze raz popatrzyła w stronę okna. Spojrzenie było długie, mocne, nawet zuchwałe. Zanim odjechała, wiercąc się przesadnie, zdążył zrobić kilka dodatkowych szybkich ujęć. Nie mógł się powstrzymać.

Dopił kawę, usiłując zachować całkowity spokój. Nie było to łatwe. Dziewczynka z rowerem była pierwszą osobą, którą sfotografował po wyprowadzce ze Sztokholmu.

Ostatnio rzadko chwytał za aparat, choć pozostał mu nawyk trzymania go zawsze pod ręką. Zdjęcia robił sporadycznie i tylko dla przyjemności. Najczęściej rudemu kotu sparaliżowanej sąsiadki, wymykającemu się na pola w poszukiwaniu myszy. Była jeszcze cała seria lokalnych suchorośli, dziwnych wydłużonych traw kępiasto pokrywających dawny warzywnik matki, teraz zdziczały i zachwaszczony.

Kiedy ochłonął, przerzucił zrobione zdjęcia do komputera. Teraz mógł się im dokładniej przyjrzeć. Na pozór nie było w nich niczego nadzwyczajnego, a jednak ponownie wzbudzały w nim dziwne uczucia, których wolał nie nazywać. Następne pół godziny bawił się Photoshopem. Oko. Kciuk. Stopa w ciężkim sandale. Fragment ciała stawał się oddzielnym zdjęciem.

Zanim wyszedł po papierosy, rzucił okiem na ostatnie fotki, zrobione tuż przed odjazdem rowerzystki, kiedy już siedziała na siodełku, gotowa odepchnąć się czubkami butów.

Nie ruszała się, również on nie drgnął, był tego najzupełniej pewien, a jednak wszystkie fotografie okazały się poruszone. Dodało to kadrom dynamiki, ale równocześnie stworzyło osobliwy nastrój. Było w nich coś, co zarazem niepokoiło i koiło.

Głód nikotyny się wzmagał. Odczucie zasysania w żołądku rozrastało się na resztę ciała. Mimo to powiększył rozchylone usta rowerzystki; język miała przebity kolczykiem. Srebrna tandetna kulka wydawała się całkiem gładka, ale kiedy zrobił powiększenie, okazała się wizerunkiem czaszki z rozwartymi kośćmi żuchwy. Był to wyraz przerażenia, potwornego cierpienia, największego bólu.

Odszedł na dwa kroki od komputera, w pośpiechu dopił zimną kawę. Wiedział, że musi szybko pobiec na stację benzynową po papierosy. Pragnienie zaciągnięcia się dymem aż po koniuszki płuc powodowało już drżenie rąk i lekki pulsujący ból w skroniach, ale zamiast iść do sklepu na stację benzynową, ponownie usiadł przed laptopem. Czy ta mała mogła wygrać z nałogiem? Może to ona stanie się jego nową używką? Jej wizerunek hipnotyzował. Olsson nie mógł się oderwać od zdjęć, próbował oszukać organizm, rytmicznie pstrykając zapalniczką. Nigdy czegoś podobnego nie przeżył. Wpatrywał się w jej twarz, powiększał ją i pomniejszał, odchodził na kilka kroków, by zyskać inną perspektywę, albo zbliżał twarz do ekranu i mrużył podrażnione jego światłem oczy. Sam nie wiedział, czego właściwie szuka. Może chciał zarejestrować jakiś detal, pozornie nieważny szczegół, który jak właściwie pociągnięta nić rozsupła kłębowisko uczuć w jego sercu.

Piekielny upał. Powietrze straciło klarowność. Kilkadziesiąt domów w okolicy jeziora Skiresjön wydaje się spowite ołowianoszarą płachtą, dziwnie lepką, jakby niebo opuściło na osadę gigantyczny lep na komary, które w tym roku dokuczają z wyjątkową zajadłością. Do morderstwa zostały jeszcze niecałe pięćdziesiąt dwie minuty. Ten, kto je popełni, już słyszy cykanie zegara, cierpliwe odmierzanie czasu do punktu zero.

Metronom zagnieździł się w jego umyśle. Cyk-cyk-cyk. Jego serce uderza jeszcze szybciej. On się boi. Chce to zrobić jak najlepiej i właściwie będzie to jego debiut. Bo tamten raz chyba się nie liczy. Nie przyłożył do tego ręki, dlatego w pewnym sensie to będzie dopiero jego pierwsza ofiara.

Lęka się, czy wszystko pójdzie dobrze, równocześnie przenika go dziwna radość, ekscytacja przypominająca oczekiwanie na prezenty pod choinką. Nie jest już dzieckiem, nienawidzi świąt i przymusu dobrej zabawy, ale teraz znowu, po tylu latach, poddaje się temu nastrojowi wyczekiwania. Na podarunek od losu.

Robi mu się sucho w gardle, przełyka ślinę, kilkakrotnie. Nic nie pomaga. Ręce się pocą, ale to dobrze, bo lateksowe rękawiczki lepiej się wtedy naciągają. Nie może się doczekać, kiedy nałoży dłonie na czaszkę. Od tyłu, tak by ramiona czuły linię szyi ofiary. Nie może odżałować, że jego palce będą w ochronnych rękawiczkach. Wolałby czuć ciało. Ciągle ciepłe. Ciągle żywe. Z każdą chwilą coraz bardziej stygnące.

Wrócił z lasu i zastał wszystko przygotowane. Drut z kolczastymi supłami oblepiony plastrem opatrunkowym. Ogumione palce nie będą się na nim niepotrzebnie ślizgać, kiedy zadzierzgnie go na szyi.

Cały dom jest zagracony i tylko stół w kuchni został starannie uprzątnięty. Jakby był najważniejszym sprzętem, jakby był jego ołtarzem. On spogląda na gładką dębową powierzchnię. Od dwóch dni leży tam resztka dwustronnego przylepca w kolorze bawarki. Kiedy go zobaczył w sklepie, od razu miał pewność, że będzie znakomicie wyglądał na opalonym ciele.

Do tego ostre nożyczki, grube wełniane skarpety, które naciągnie na buty, i gumowe rękawiczki. Zrobi tylko kilka kroków, więcej nie da rady, ale każdy ruch ma doskonale przećwiczony. Wystarczy mu sił. Pojawi się i odejdzie bez śladu. Zupełnie tak, jakby morderca zstąpił z niebios do szyi ofiary.

Wszystko przygotowane, kupione już rok temu. Oczywiście nie posłużył się kartą. Musi być niewidoczny, nawet na długo przed zbrodnią. Zapłacił gotówką. Zakupu dokonał kilkadziesiąt kilometrów stąd, w wielkim sklepie nieopodal parku atrakcji. Zawsze pełno tam ludzi z wrzeszczącymi gówniarzami. Pielgrzymują z całego świata, by się choć trochę poczuć jak te bachory z Bullerbyn.

Takie zakupy można oczywiście zrobić bez problemu w miejscowym sklepiku Björna i Lisy Handssonów, tuż przy zapadniętym od wilgoci molo, ale wtedy łatwo by go namierzyli. Lisa jest wścibska, zapamięta, nieczęsto przecież zdarza się amator drutu kolczastego. Chyba zresztą musiałby go zamówić, a wtedy na pewno by to zapamiętali.

Nie mógł działać pochopnie, uważali go za głupka, ale on swoje wiedział. Trzeba dobrze wszystko zawczasu przygotować, przemyśleć, zatrzeć ślady na długo przedtem, zanim się je pozostawi.

I było coś jeszcze w tych drobiazgowych czynnościach wstępnych. Precyzyjne ustalenie kolejności działań zwiększa prawdopodobieństwo, że sama chwila zabijania będzie dokładnie taka jak w marzeniach. Nie rozproszą go niespodziewane okoliczności. Skoncentruje się już tylko na zadawaniu śmierci. Dopiero wtedy, kiedy nie będzie żadnych zakłóceń i wszystko przebiegnie pod kontrolą, zgodnie z planem, odbieranie życia stanie się prawdziwą przyjemnością, a nie pospieszną fuszerką.

Zdjęcie leży na stole.

Od kilku dni nie stał tam żaden talerz, kubek, nie było żadnej łyżki czy kawałka chleba. Nic, tylko ta fotografia. Na sztywnym starym papierze. Dziś już takich nie robią. Ale zdjęcia retro dobrze się przyszpilają pinezką do drewna i dobrze się drą. Nie stawiają oporu, są też miłe dla opuszek palców.

Te nowoczesne, zrobione aparatem cyfrowym… nie, nie uważa ich za prawdziwe, nic nie utrwalają, mijają się z prawdą. Można je dowolnie obrabiać, retuszować, coś zakryć, a coś zostawić. Są nic niewarte. Dlatego od pewnego czasu nie pozwala się fotografować. Dokładnie od kilku lat. Nie dał zrobić sobie zdjęcia, ale też nikt nie chciał go uwiecznić. Woli o tym nie myśleć, lecz w dzieciństwie było chyba podobnie. Nic się nie zmieniło.

Przybliża się do stołu i patrzy. Jego przyszła ofiara. Widać całą postać na tle dobrze przystrzyżonego trawnika. Ciało na fotografii ma kilkanaście lat, wydaje się sprężyste, z nie za mocną opalenizną, w sam raz pasującą do plastra, którym obwiązał drut kolczasty.

Jaka ładna twarz, pomyślał, taka pogodna, zadowolona z życia. To morderstwo będzie wybawieniem. Nigdy ta buzia nie pokryje się zmarszczkami, a wory tłuszczu nie przysłonią ufnych oczu. Spojrzenie pozostanie młode, żywe, niezmącone zgorzknieniem ani kataraktą. Oczywiście nie będzie to mord z litości, żaden tam rodzaj przedwczesnej eutanazji czy akt pokonania starości w wyścigu do śmierci. Motywy są całkiem inne. Już na samo ich wspomnienie poczuł strumień tak silnej agresji, że aby się wyciszyć, musiał gwałtownie podrzeć zdjęcie.

Rozerwał papierową ofiarę na małe kawałki i spalił na środku emaliowanej miski. Pomyślał: Popiół przyda się na kompost. Zachichotał: Tego nigdy za wiele. Na piaszczystym zagonie za domem rośnie tylko szczypior, a i on dziczeje, staje się łykowaty i kwaśny. Nie da się go jeść z samym chlebem, trzeba dużo masła i soli, żeby można go było przełknąć bez grymasu.

Piekielny upał. Do morderstwa zostały trzy kwadranse. Żeby się udało, trzeba się ruszyć. W drogę! I niech szczęście mnie nie opuszcza! Niech fart mi sprzyja! Niech krew ładnie się ślizga na waniliowym lateksie, zaśmiał się zadowolony.

Od samego rana był w dobrym humorze. Nie zdarzało się to często. Ostatnimi laty, kiedy powrócił w okolice jeziora Skiresjön, zawsze wstawał zły i tylko dobry Bóg musiał coś o tym wiedzieć, bo trzymał ludzi z dala od niego.

Dziś on Go przechytrzy, z szerokim uśmiechem na twarzy wyjedzie na spotkanie ofiary. Jego dobry nastrój na pewno jej nie odstraszy. Co jak co, ale uśmiech ma ujmujący. Ćwiczył go przed lustrem. To uśmiech dobrego człowieka, kogoś poczciwego. W dodatku ma jeszcze wszystkie zęby, równe i białe. Wyglądają jak sztuczna szczęka zrobiona za niemałe pieniądze. Ludzie z takimi zębami pokazują się w telewizji. Jego nigdy tam nie zaproszą. Jest skazany na tutejszy las. Nawet w najjaśniejszy dzień zawsze mroczny. Ale on wykorzysta ten cień. Scenariusz składa się z detali.

Najpierw więc wejdzie pomiędzy te cztery sosny tuż za placem po dawnym szpitalu. Rozpleniły się tam tak gęste krzaki, że jeśli nie uniesiesz głowy, by policzyć czubki drzew, nie dowiesz się, ile pni chowa się w gęstwinie. Nikt go nie zobaczy w tych zaroślach. Tylko ona. Z pięknym uśmiechem zajedzie jej drogę, a ona zaśmieje się szybko i powie:

„Ale mnie przestraszyłeś”.

„Do twarzy ci w strachu” – odpowie uprzejmie i ona znowu się roześmieje.

Głuptaska, na pewno będzie myślała, że jak zwykle porozmawiają o upałach, komarach i hordach ludzi zjeżdżających do parku atrakcji Astrid Lindgren.

„Ci turyści, gorsi niż komary” – odezwie się, kiedy ona będzie już grzebała w torebce, szukając pieniędzy. Zawsze dawała mu je z taką delikatnością, nie jak żebrakowi, ale jak komuś, komu się należą. Dobrze wiedziała, że pozbycie się wyrzutów sumienia ma większą wartość niż najcięższa praca.

Potem zawsze pytała o jego zdrowie i starała się nie patrzeć, jak chowa banknoty pod piętę w buciorze. Szybkim, niemal agresywnym ruchem.

Tym razem zaplanował dla niej inny rozkład dnia. Zajedzie jej drogę, a ona jak zwykle westchnie: „Ale mnie przestraszyłeś”. Potem uśmiechnie się i zaraz potem przestraszy. Już na serio. Śmiertelnie się przestraszy.

2

Tego dnia, gdy jej córka Frida po kolejnej awanturze włożyła te swoje stroje w stylu Lady Gagi i pomimo spiekoty wybrała się na wyprawę rowerową, Anchee Andersson wpadła w fatalny nastrój. Postanowiła cały dzień polegiwać na sofach i fotelach, których w obszernym domu nie brakowało.

Kiedy nie wychodziła do pracy, lubiła mieć małą blisko siebie. Obecność córki, choćby nawet zamkniętej w swoim pokoju, dawała jej złudzenie, że nad wszystkim doskonale panuje. Ma ładny dom, miłą córeczkę i wcale nie musi chodzić dookoła chińskiej szafki, żeby poczuć się odrobinę pewniej na tym świecie.

Gdy Frida była w szkole albo, tak jak teraz, na wycieczce rowerowej, Anchee nie odstępowała myśl, że w obdrapanym niepozornym mebelku czeka na nią cała masa aspiryn, ibupromów, apapów i tych cudownych maleńkich drażetek na chorobę lokomocyjną. Miała po nich niezły odjazd, nie ruszając się wcale z fotela.

Wiedziała, że jeśli nie przekroczy miarki jednej garści, wszystko będzie dobrze aż do wieczora. Może nawet posprząta wreszcie tył garażu albo zejdzie na dół zobaczyć, co tam u matki, a potem zrobi sałatkę z sera, zielonego groszku i grzanek, bo Frida po przejażdżce będzie na pewno bardzo głodna.

Ale było jak zwykle. Już po kilku minutach, zaraz po wypiciu pierwszego aptecznego drinka, Anchee przewróciła się, uderzając głową o uchwyt piekarnika. Miała świadomość, że za wszelką cenę powinna postarać się wstać albo chociaż poczołgać do lodówki, wspiąć się, wyjąć lód i przyłożyć go sobie do rosnącego guza, jednak nie miała na to ani siły, ani ochoty. Wolała leżeć. Jak zabawka porzucona przez dziecko na środku kuchni.

Tkwiła tak długie minuty, obserwując słońce, które przedzierało się przez płócienną roletę w kuchni, i ten widok ani trochę jej nie znudził. Po kilku kwadransach poczuła, że musi iść do toalety, tylko właściwie po co, skoro i tak dziś robi wielkie pranie. Zrobiła więc siku w majtki i leżenie nie było już takie przyjemne, ale dało się jakoś przetrwać tę niedogodność przez następną godzinę czy dwie.

W końcu musiała usnąć, snem głębokim i orzeźwiającym, bo ledwie otworzyła oczy, bez problemu wstała, energicznie pobiegła do łazienki, wzięła szybki prysznic, zmieniła ubranie i postanowiła, że pójdzie na małą przechadzkę.

Kiedy zawiązywała sznurowadła adidasów, jej wzrok zatrzymał się na przegubach dłoni, żylastych i brzydkich. Zauważyła, że skóra zrobiła się pergaminowa i bardziej żółta. Jeszcze kilka lat i będę wyglądała jak moja matka. Mała pomarszczona Azjatka wśród dorodnie starzejących się Szwedów, rumianych i krzepkich do samej śmierci. Pracowała w domu starców. Widziała, jak umierają. Do samego końca w pełni sił. Jakby nie oklepywano ich talkiem po kąpieli, tylko polewano formaliną.

Azjatyckie pochodzenie skazało skórę jej matki na przedwczesne wysuszenie. Przy drobnej posturze wyglądała teraz jak laleczka z antykwariatu. Tym właśnie ona się stanie. Klonem matki. Żółtym, starym ufoludkiem w ślicznej krainie Bullerbyn.

I kiedy, u diabła, wróci Frida? Nawet nie wzięła wody, pomyślała, kiedy natknęła się na bidon pozostawiony na kuchennym stole. Zbyt wcześnie urodziłam dziecko, ale czy później byłoby lepiej? Pewno nie. Takie neurotyczne osoby jak ja nie powinny w ogóle mieć dzieci. Za bardzo skupiam się na sobie, ale tego właśnie potrzebuję. Jestem samotną matką, nikt inny się o mnie nie troszczy, rozmyślała chaotycznie, szukając okularów słonecznych, a wychodząc, trzasnęła energicznie drzwiami, by dodać sobie otuchy. Miała ochotę komuś przyłożyć. To by ją zrelaksowało! Pomyślała, że chyba kupi sobie przez Internet gruszkę bokserską.

Ale zaraz, tuż za progiem, ogarnęła ją panika. Musi bardzo uważać, żeby w czasie spaceru nie natknąć się na Larsa. Wrócił w rodzinne strony. Wprowadził się do domu po ojcu. Kto by pomyślał! Pan światowiec. Po tylu latach atrakcyjnego życia do chatki na górce. Dlaczego to zrobił? Chyba nie po to, żeby ją dopaść? Zrobił karierę, dostał wiele prestiżowych nagród, fotografował z wielką wrażliwością najstraszliwszą nędzę, ale czy to sprawiło, że stał się mniej agresywny i zepsuty?

Kiedy jakiś miesiąc temu weszła do sklepu Björna i Lisy Handssonów, właśnie o nim mówili. Podobno nic się nie zmienił, jedynie zmężniał, wyprzystojniał i utyka. Ale chodzi całkiem sprawnie, szybko się przemieszcza, tyle że powłóczy jedną nogą.

Przysłuchiwała się rozmowie, udając, że wybiera płatki śniadaniowe, i już się bała, już czuła suchość w gardle i miała spocone ręce. W końcu kupiła byle co, nie to, czego potrzebowała, biegiem wróciła do domu i zrobiła sobie koktajl. Dopiero to ją wyciszyło. Miała odlot. Wizje o ojcu Fridy. Kochają się, w pośpiechu, bez słów, jak zwierzęta. To rojenie zawsze przynosiło jej spokój na kilka godzin.

Anchee zauważyła, że z upływem lat zaczęła dostrzegać w ojcu Fridy, Mikaelu – który ją porzucił i wyjechał z miasta, nie dając znaku życia – wyłącznie dobre strony. Już samo to, że zrobił jej dziecko, wystarczyło, by odgonić od niej Larsa.

Mikael widział go tylko raz czy dwa, ale zdążył ją przestrzec, żeby na niego uważała. „Szczególnie gdy zniknie ci z oczu. Nawet jak wyjedzie na koniec świata. Mówię ci, bądź czujna. Tacy jak on zawsze wracają, kiedy się ich nie spodziewasz” – wycedził, obracając w ustach źdźbło trawy. Doskonale pamięta ten moment.

Niespiesznie szła w stronę placu Dzieci z Bullerbyn. Jest tam wielki kamień, na którym lubiła wypalić kilka papierosów, pogapić się przed siebie i odprężyć. Przyszło jej na myśl, że jedyną zaletą tej paskudnej niedzieli jest chyba to, że zaczęła ponownie odróżniać dobro od zła. To Lars jest złym rewolwerowcem w ciemnej przepoconej burce, a Mikael – dobrym szeryfem w śnieżnobiałej koszuli. I tylko szkoda, że już dawno nie położył kapelusza na jej łóżku.

W dniu morderstwa Zuzę Wolny obudził SMS od brata. Wiadomość zawierała kilka liter, które nie składały się w żadne sensowne słowo. Jednak przekaz był dla niej czytelny: „Kocham cię i tęsknię za tobą”.

Wyplątała się z prześcieradła i poczuła, że w domu jest strasznie duszno, a rozgrzane powietrze wpływa do środka przez otwarte okna. Nie podnosząc się, zadzwoniła do brata. Nawet odebrał. Był bardzo zwinny, chociaż coraz częściej zdarzały się dni, kiedy nie umiał uruchomić połączenia i – jak mówiła matka – wybuchał płaczem na widok komórki. „On też tęskni” – powtarzała zbyt często. Umacnianie w Zuzie poczucia winy to jej specjalność.

Zamienili ze sobą kilka słów. Brat opowiadał o czerwonym soku w wielkiej butelce, który sobie kupi. Cieszył się, że jest taki słodki, że zlepia palce. Jak klej! Który czterdziestolatek potrafi się cieszyć z prostych rzeczy! Zuza go zapewniła, że już niedługo przyjedzie do niej na wakacje, a wtedy pokaże mu jezioro Skiresjön, zmurszałe molo i swój system chodzenia po nim tak, żeby żadna deska nie poruszyła się nawet o milimetr. Potem wrócą do domu pani Hermansson i ugotuje mu wielki garnek tłuczonych ziemniaków, które zjedzą ze śledziami. A tu są bardzo dobre śledzie. Lepsze niż w Polsce. Tłuste i długie. Jak węże.

Nie powiedziała, że ma nadzieję, iż zdążą się spotkać. Według lekarzy i literatury poświęconej zespołowi Downa brat powinien już nie żyć. Ale jemu nic nie dolegało, tylko coraz częściej gubił słowa i niekiedy potrafił przespać nawet kilka dni.

Telefon do brata wywołał nostalgię, a ta popsuła Zuzie nastrój. Kiedy miała kiepski poranek, starała się jak najszybciej wykonać wszystkie prace pielęgnacyjne przy Agnes Hermansson. Potem szła do swojego pokoju i kładła się na wznak na twardym materacu. Czekała nie wiadomo na co. Nic się nie działo.

Aż do dnia, kiedy w okolicy jeziora Skiresjön zdarzyło się morderstwo, życie Zuzy Wolny biegło nudnym, ale łatwym do przewidzenia i przez to bezpiecznym torem. Chociaż może coś się zmieniło już kilka miesięcy wcześniej, gdy do pustego domu obok wprowadził się ten fotograf.

Kuchenne okno sąsiada wychodzi dokładnie na maleńką werandę pani Agnes Hermansson. Zasłaniają go co prawda dwie potężne topole, ich drobne bujne listki dają cień, ale również sprzyjają podglądaniu. Dlatego Zuza siadywała w leżaku obok fotela swojej podopiecznej i godzinami obserwowała codzienną krzątaninę sąsiada. Dzięki temu całodobowa praca przy chorej nie była tak jednostajna i jałowa.

Na szczęście mężczyzna lubił siedzieć w kuchni i mało wychodził z domu. Nie gotował dużo, zazwyczaj mrożone ryby i mieszanki warzywne, wszystko polewał stopionym masłem. Z satysfakcją zarejestrowała, że nadużywał kawy i papierosów. Widok ludzi, którzy rujnują swoje zdrowie i kondycję, zawsze, odkąd pamięta, napawał ją zadowoleniem. Była taka sama.

Ale przede wszystkim lubiła na niego patrzeć. Przegrywały z nim nawet Kryminalne zagadki Las Vegas. I pomyśleć, że jeszcze niedawno tylko ten serial trzymał ją przy życiu tu, na odludziu. Zaczęła zaniedbywać telewizję i jej nie do końca perfekcyjna znajomość szwedzkiego trochę na tym cierpiała, ale żadna wartka opowieść, niespodziewane zwroty fabuły, odkrywanie tajemnic amerykańskich dziedziców fortuny… nic nie mogło się równać z obserwacją braku akcji w domu naprzeciwko. Nie wiadomo kiedy uzależniła się od podglądania sąsiada. Chyba był to sposób na zapełnienie pustego miejsca w jej życiu. Miejsca dla mężczyzny.

Kiedy pani Agnes miała zły dzień, pojękiwała, była pobudzona czy borykała się z biegunką, patrzenie na Szweda wyciszało i uspokajało Zuzę Wolny. Wyobrażała sobie, że jest jej mężem, a pani Agnes – teściową. Oczywiście miała świadomość, że takie rojenia są idiotyczne, ale co z tego, skoro były przyjemne. Przynajmniej nie ma w nich niczego, co by szkodziło zdrowiu, niszczyło płuca czy zakłócało funkcjonowanie wątroby. Wprost przeciwnie, bliskość mężczyzny podwyższała jej zbyt niskie ciśnienie, z którym zmagała się od młodości, wyciszała znerwicowane jelita, przeganiała złe myśli oraz odrywała od obgryzania paznokci do krwi, co w jej zawodzie nie było mile widzianym nawykiem.

Od kiedy dom obok znowu ożył, co dzień patrzyła na nowego sąsiada. Podobał jej się. Pomyślała, że chętnie by go przeleciała. Nigdy nie była z tak dekoracyjnym samcem. Utykał, ale ruchy miał energiczne. Z pasją ciął powietrze. Taką przyjemność z chodzenia mają ludzie, którzy długo byli uwięzieni w gipsie. Ozdrowieńcy, rekonwalescenci… Odkąd udawała dyplomowaną pielęgniarkę, zaczęła mieć słabość do chorych facetów. Praca w wielkim szpitalu dla rannych żołnierzy – oto jej marzenie. A te nocne dyżury…

Na razie wystarczały jej sny na jawie. Sąsiad miał cudowne nogi tenisisty, mocne, z wyraźną linią mięśni goleni i ud, w dodatku zawsze starannie wypielęgnowane, jakby naoliwione. Zapewne był świadomy tego atutu, bo nawet przy wietrznej pogodzie i przelotnych deszczach, których im nie brakowało przed nadejściem lata stulecia, zawsze chodził w płóciennych szortach.

Zuzie podobało się, że jest samotnikiem, nie potrzebuje ludzi, wystarcza mu towarzystwo ekspresu do kawy i godzina przebywania w sieci. Była też w tym jakaś tajemnica, coś, co rozpalało jej wyobraźnię. Również seksualną.

Zauważyła, że podobnie jak ona sąsiad lubi obserwować harce kota pani Hermansson, rudego chudzielca, którego jej córka przywiozła aż z południowej Skanii, bo tutejsze kotki od dawna się nie kociły.

Dla Zuzy Wolny mężczyzna z domu obok był doskonały, ale w dniu morderstwa wydarzyło się coś, co zmąciło ten idealny wizerunek. Odkryła, że sąsiad robi serię zdjęć nieletniej rowerzystce.

Niby to nic dziwnego, podobno był profesjonalnym fotografem, ale kiedy go nakryła na robieniu fotek tej małej, natychmiast poczuła się nie tyle zawiedziona, ile perfidnie zdradzona i oszukana. Nic nie mogła poradzić, że ogarnęły ją właśnie takie prostackie i trudne do uzasadnienia uczucia. Gdy chodzi o miłość czy pożądanie, maniery i dyplomy ulatniają się w jednej minucie.

Od razu rozpoznała w nastolatce córkę Anchee Andersson, psycholożki z domu starców. Zarozumiałej azjatyckiej piękności, która nagminnie skupowała od polskiego personelu aviomarin – środek na chorobę lokomocyjną.

Córka lekomanki wyglądała jak straszydło w złotych butach i szortach prostytutki. Być może uwieczniał ją na zdjęciach jako lokalne kuriozum. Jednak w tej obserwowanej z ukrycia scenie było coś, co kazało podglądaczce myśleć, że pomimo wszelkich różnic ci dwoje są jak przeciwległe bieguny, które się przyciągają.

To odkrycie sprawiło, że cały świat Zuzy runął jak zamek z piasku. A przecież jeszcze wczoraj drewniany domek pani Hermansson wydawał się sielskim schronem, w którym jedynym przykrym uczuciem jest nuda.

Pobiegła do swojej sypialni, rzuciła się na łóżko i zaczęła szukać pomocy w hipnotycznym gapieniu się na lampę Johannesa Andersena. Tym razem nie pomagało. Nic a nic. Ani trochę. Unikatowa forma lampy nie potrafiła ukoić serca. Tak jakby izolacja na zapadłej wsi, brak intelektualnych sporów, rozmów o sztuce, oddalenie od znajomych z galerii – już zrobiły swoje. Żegnaj, wyrafinowana estetyko umysłu! Witaj, prostacka skłonności do myślenia wyłącznie o chłopie! Leżąc w obcym domu, na cudzym materacu, czuła się wypatroszona ze swoich dawnych aspiracji, marzeń i myśli. Była teraz tylko opiekunką chorej. Imigrantką na samym dole drabiny społecznej. Siostrą rozdzieloną z ukochanym bratem, prawdopodobnie w ostatnich miesiącach jego życia. Powoli i nieubłaganie starzejącą się magister sztuki z fałszywym dyplomem pielęgniarki.

Mam dopiero trzydzieści cztery lata! Mam już trzydzieści cztery lata! Ile jeszcze jałowych lat będę tu tkwiła?

Przyjmując pracę i skazując się na całodobowe zamknięcie z chorą, z którą nie było kontaktu, Zuza Wolny sądziła, że potrwa to góra kilka miesięcy. Tymczasem minął rok, a pani Agnes Hermansson wcale nie chciała odejść z tego świata. Analizy krwi, moczu, pomiary glukozy i ciśnienia miała jeszcze lepsze niż przed udarem. Doskonałe leki i fachowa opieka pielęgniarska zrobiły swoje. Może i wegetowała całe dnie na swoim antyodleżynowym materacu i fotelu na kółkach, ale równocześnie w zadziwiający sposób się regenerowała.

Chyba właśnie z powodu niespodziewanie odkrytej fascynacji fotografa roznegliżowaną małolatą na rowerku Zuza Wolny nie była tego dnia zbyt miła dla pani Agnes. Karmiła ją szybko, pospiesznie, przyprawiając podopieczną o kaszel i rumieńce na wyschniętej twarzy.

Po drugim posiłku, około południa, umyła starszą panią jednorazowymi chusteczkami do pielęgnacji niemowląt, sprawnymi ruchami nałożyła jej nowy pampers, uczesała, zwilżając rzadkie włosy wodą różaną, by nie jełczały od upału, przebrała w elegancką kloszową sukienkę w karminowe róże i wywiozła na wózku inwalidzkim przed dom, by tam, taka higieniczna i szykowna, Agnes mogła powitać córkę. Karin zjawiła się jak zwykle punktualnie, o wpół do drugiej. Jej kilkumiesięczna córeczka Paris, zmęczona upałem, spała w wózku i obie, Karin i Zuza, zgodnie doszły do wniosku, że lepiej jej nie budzić. Pozostawiły ją pod topolami, upewniwszy się, że słońce nie przedziera się z całą siłą przez ich korony i nie nagrzewa zbyt mocno ciałka dziecka.

Wszystko było idealne, kolejny letni dzień nad uroczym jeziorem Skiresjön. I cóż z tego, że dla kogoś będzie to dzień końca świata? Pozostali przecież ocaleją.

Każdego dnia Karin Frostenson odwiedzała matkę. Przynosiła też drobne prezenty dla jej opiekunki, Polki. Tym razem były to owoce oraz kilkadziesiąt próbek perfum, wszystko wrzucone razem do piknikowego białego kosza z wikliny. Była bardzo zadowolona z pracy Zuzy Wolny. Matka, zawsze doskonale umyta, nie traciła na wadze, bladość cery ustąpiła, a wyniki badań zaskakiwały lekarza domowego.

W czasie gdy Zuza porządkowała podarunki, układając banany i winogrona na wielkiej tacy w kuchni, a perfumy w łazience, Karin wolnym, znudzonym krokiem przechadzała się po rodzinnym domu. Z jej miny widać było, że nie darzy tego miejsca szczególnym sentymentem. Na twarzy miała zawsze ten sam wyraz zaskoczenia, że to właśnie tu, w tych skromnie urządzonych wnętrzach, zaczęło się jej życie. Mieszkała teraz we wspaniałej rezydencji na jednym ze wzgórz po drugiej stronie drogi numer 40. Teren był tam mniej zalesiony, a wnętrza bardziej doświetlone i nie tak depresyjne jak tu. Mieli wielkie okna na całą ścianę, a w ogródku zamiast pokrzywy na zupę i obrzydliwych wiejskich krasnali i sarenek z plastiku – francuski basen w kształcie muszelki.

Stać ich było na wszystko. Karin i jej mąż Tomas dorobili się na internetowym handlu szwedzkimi dekoracjami domowymi. Drewniane latarnie w stylu shabby chic, bielone rustykalne świeczniki na parapety, lniane poduchy i zasłony, białe emaliowane misy i metalowe obrazy w stylu vintage. Kupowali je właściciele galerii z całej Europy, głównie Francuzi i Niemcy, a ostatnio też coraz częściej zamożni Rosjanie.

Frostensonowie zatrudniali kilka kobiet z pobliskich miejscowości do prac biurowych i koordynacji wysyłki towarów z magazynów w południowej Szwecji. Interes kwitł i stanowił dla Karin prywatne koło ratunkowe. Kiedy patrzyła, jak mała Paris uśmiecha się do niej jedynymi dwoma ząbkami, miała nadzieję, że w końcu będzie szczęśliwa. Jeszcze tylko rok, może trzy, i o wszystkim na pewno zapomni. Jej pamięć pozbędzie się czerni i przybierze biały odcień, jak wszystko, co kojarzy się ze Skandynawią.

Również sukces zawodowy miał swój rewers. Im większe pieniądze, tym więcej rozgłosu, a ona nie chciała, żeby grzebano w jej przeszłości. To, jak teraz żyje, ładnie i elegancko, jest tylko politurą dla tego, co było dawniej. Za wszelką cenę chciała uniknąć ciekawskiego sprawdzania, co się pod nią kryje. Dlatego miała jedną żelazną zasadę: nie udzielała wywiadów. Ale w lokalnej prasie już ukazało się kilka artykułów, w których porównywano ją do twórcy Ikei, również urodzonego w tych stronach.

Karin Frostenson wróżono wielką karierę, namawiano ją do powiększania firmy i tworzenia filii w innych częściach kraju. Ale ona lepiej się czuła w small businessie. Powtarzała, że po prostu lubi wszystko sama kontrolować. Chce każdego osobiście przyjmować do pracy i wiedzieć wszystko o swoich pracownikach, znać imiona ich dzieci i zwierząt domowych. Prawda jednak była inna. Karin panicznie jej strzegła. Musiała zachować ją dla siebie. Bywały takie dni, że nawet żałowała, że jej się powiodło. Chyba bezpieczniej czułaby się jako anonimowa, niewyróżniającą się niczym obywatelka. Ale wtedy byłaby kimś innym i może nawet nie miałaby Paris, a córeczka była jak balsam na wspomnienie złych dni.

Przez kilka minut Karin posiedziała na tarasie przy chorej matce. Nie chciała się do tego przyznać, ale chyba wolała ją w tej wersji. Przed udarem matka była bardzo wymagająca, despotyczna i chłodna. Zawsze dużo pracowała i właściwie nie prowadziła domu, nie zajmowała się córkami, a gdy miała wolne, wolała, zamiast bawić się z dziećmi, siąść na ławce i w zamyśleniu palić papierosa za papierosem. Lepiej było się trzymać od niej z daleka.

Piła też kawę. Litry kawy w wielkim pięknym kubeczku, który Karin pożyczyła sobie kiedyś do mleka, za co dostała w twarz otwartą dłonią. Nie zabolało, matka nie miała siły. Była nieustannie niewyspana i zmęczona. Jako położna musiała być na zawołanie nawet w nocy – tego wymagały od niej obowiązki. Mała Karin i jej siostra wiedziały, że mogą liczyć tylko na siebie. To one, a nie matka, znosiły awantury ojca i to na nich wyładowywał swoją złość po alkoholu.

Agnes przyjmowała ich trudne dzieciństwo jako naturalny bieg rzeczy. Sama była córką notorycznego pijaka i leniwej matki, toteż uważała, że Karin z siostrą powinny być z niej dumne. Pomimo niesprzyjających okoliczności zdobyła szanowany zawód i miała własne pieniądze. Dlatego uważała, że to ona rządzi w domu, a z przemocą ze strony ojca należy się pogodzić. Poalkoholową agresję traktować jako krzyż, za który czeka nas nagroda w życiu wiecznym. Amen.

Dlaczego więc Karin tak kochała surową matkę, lgnęła do niej i cały czas chciała zasłużyć na jej podziw? Nad tym właśnie się zastanawiała, kiedy dorosła. Chyba zawsze tęskniła za czymś, co nieosiągalne. Matka pozostała krytyczna i oschła, nigdy nie była z niej zadowolona. Nawet kiedy Karin z Tomasem dorobili się majątku i zyskali szacunek sąsiadów. Ani razu nie przeszło jej przez usta słodkie słowo. Mały komplement, choćby krótkie zdanie: „No, jestem z ciebie dumna”.

To właśnie matka kazała jej przysiąc, że jeżeli urodzi córkę, to nada jej imię znanej amerykańskiej dziedziczki – Paris. Była przekonana, że zapewni to małej błogosławieństwo i dary od losu na miarę dynastii Hiltonów, o której czytała w kolorowych pismach. I Karin dotrzymała przysięgi. Córeczce dała na imię Paris, chociaż kiedy przywiozła ją ze szpitala, matka była świeżo po udarze i nie miała nawet najbledszego pojęcia, że właśnie została babką.

Taka była Karin. Wymagająca wobec swoich pracowników i pełna pokory wobec matki. Żadnego sprzeciwu. Nawet kiedy mogła się zbuntować bez konsekwencji. Może jak matka umrze, będzie inaczej. Dopiero jej śmierć zmusi ją, by wreszcie dorosła. Może dlatego tak bardzo troszczyła się o jej zdrowie.

Zuza Wolny nie dostrzegała skomplikowanego uczuciowego uwikłania Karin i pani Agnes. Młodą Szwedkę odwiedzającą chorą rodzicielkę zawsze obserwowała z mieszanymi uczuciami. Odczuwała przyjemność z patrzenia na jej ciągle świeżą urodę, ale w pełne podziwu spojrzenia raz po raz wkradała się zawiść. Zazdrościła Karin jej drobnej ładnej twarzy, filigranowej figury, modnych ubrań, przystojnego męża, rozkosznego zdrowego dziecka, wielkich pieniędzy, a nawet portretu ojca. Jej własny miał tylko zdjęcie w dowodzie, który musieli oddać w urzędzie, kiedy przyszli odebrać świadectwo zgonu. Ojciec odszedł zbyt wcześnie. Potrącony przez samochód. Przejechany jak pies na poboczu drogi. Wykrwawił się, czekając na karetkę. Kierowca uciekł z miejsca wypadku, nigdy nie udało się go odnaleźć. Podobnie jak fotografii ojca. Zuza przeszukała wszystkie szuflady. Żadnego portretu. Był tylko na zbiorowych zdjęciach z rodzinnych uroczystości, ale zawsze stawał z boku, w ostatnim rzędzie, ledwo go było widać.

Miała świadomość, że zazdrości Karin, ale jednocześnie w córce pani Hermansson było coś, co nie pozwalało jej nie lubić. Może ta dziwna mina, z jaką patrzyła na matkę. Nie chciała jej oddać do pobliskiego domu opieki. Wolała zatrudnić prywatną pielęgniarkę i codziennie wpadać w porze lunchu. Choć w gruncie rzeczy chyba wygodniej byłoby jej mieć matkę u siebie. Miała przecież olbrzymi dom. A jednak powtarzała, że staruszka pragnęłaby pozostać w ciasnym, ciemnym i niewygodnym domku na obrzeżach osady. Trochę na odludziu, ale zawsze to u siebie. Kiedyś Zuza przytoczyła polskie przysłowie: „Starych drzew się nie przesadza”, a Karin bardzo się ono spodobało. Nawet nauczyła się je wypowiadać po polsku i rzucała jak słowa powitania, gdy wchodziła do domu.

W dniu morderstwa było jak zwykle. To samo powitanie, prezenty, siedzenie przy chorej, niecierpliwe dreptanie po domu. Wszystko do przewidzenia. Z wyjątkiem ostatnich chwil, kiedy Karin zawiesiła wzrok na Zuzie i zapytała:

– Wydajesz się dziś dziwnie spięta. Jakby coś miało się wydarzyć. O co chodzi? Powiesz mi? Powiedz…

– To pewnie przez te upały – odparła pospiesznie Zuza, jak gdyby chciała się usprawiedliwić.

– Czy to przeze mnie masz taki nastrój? Chyba się nie gniewasz? Po prostu się rozmyśliłam. Może już miałaś taką nadzieję, ale…

– Ależ nie! – Zuza zaprzeczyła zbyt gwałtownie, by zabrzmiało to wiarygodnie.

– Zrozum, stan mamy na to nie pozwala. – Karin zniżyła głos, jakby pani Hermansson mogła pojąć, o czym mówi. – Sama widzisz, masz przy niej tyle pracy. Wiem, że ci bardzo zależy… Długo nad tym myślałam i doszłam do wniosku, że tak będzie lepiej. Dla ciebie też. Nie możesz się przemęczać.

Uśmiechnęła się do Zuzy. Był to smutny uśmiech, jakby wyblakły z radości. Delikatne uniesienie kącików ust. Potem poszła jeszcze raz zerknąć na matkę, zabrała wózek spod topól i nie odwracając się, ruszyła przed siebie żwirową drogą.

Po wyjściu Karin Zuza zauważyła, że pieką ją ręce. Wytarła je w sukienkę. Nie pomogło, wrażenie pokrzywki nie ustępowało. Długo myła dłonie mydłem, szorowała sztywnym ręcznikiem, włożyła do lodowatej wody, osuszyła grubą warstwą talku. Dopiero wtedy poczuła ulgę. Miała świadomość, że egzema nie była objawem strachu przed pracodawczynią. Chodziło o strach wyrastający poza hierarchię społeczną. Nikt inny, tylko ta miła i delikatna młoda kobieta budziła w Zuzie poczucie zwierzęcego zagrożenia. Wewnętrzny dygot. Grozę. Wrażenie bezbronności. Obecność Karin była dla jej ciała jak kontakt z wrzątkiem. Zuza czuła się poparzona. Od środka. Do żywego mięsa.

– I po robocie – wymruczał pod nosem.

Skończył, odszedł na kilka kroków i gospodarskim okiem objął całość. Drut kolczasty wyszarpany z szyi razem z kłaczkami skropionej krwią skóry. Włosy z tyłu głowy obcięte, naklejone na wygoloną piczkę. Pasy bezpieczeństwa z wózka rozmontowane i zapięte gdzie trzeba.

Zrealizował plan dokładnie tak, jak sobie precyzyjnie zamierzył. Punkt po punkcie, od początku do samego końca. Nic nie zostało pominięte i nic nie pochłonęło więcej czasu, niż oszacował. Ale nie poczuł żadnej ulgi, że to już koniec i że jest, szczęśliwie dla niego, po wszystkim. Bardziej rozpierało go potężne, wszechogarniające zadowolenie z perfekcyjnie wykonanego zadania. Nigdy nie był z siebie tak dumny jak w tej chwili. Przenigdy. Gdyby go teraz matka widziała, pewnie nie miałaby na ustach tego swojego pogardliwego uśmieszku. Bez trudu poradził sobie z niewysoką co prawda, lecz wysportowaną kobietą. A wszystko w sześć minut.

To prawda, palce ma nadzwyczaj zwinne i nawykłe do codziennych wielogodzinnych czynności manualnych. To palce pianisty, wie o tym, mimo że na żywo nigdy nie widział fortepianu ani pianina. Ale za to w telewizji nie przepuścił żadnego koncertu. Śledzenie wzrokiem długich paluchów biegających po klawiszach odprężało go i relaksowało. Nie musiał nawet słuchać muzyki. Zresztą zazwyczaj ją wyciszał. Wystarczał mu zmysł wzroku. Dźwięki go pobudzały, obrazy wyciszały. Tak było i teraz.

Zapatrzył się na nią, znieruchomiał. Nic już nie mówiła, nie uśmiechała się ani nie krzyczała. Nigdy, w żadnej szmacianej gazecie, w żadnym serialu kryminalnym czy pornosie, nie widział tak okaleczonej i ułożonej kobiety. Niby żyła, a jednak od razu się wiedziało, że to trup. Ludzkie truchło i tyle.

Wreszcie była w niej jakaś doskonałość, coś na podobieństwo maestrii koncertu fortepianowego słuchanego bez fonii. Tak mu się skojarzyło, bo przepływały przez niego te same uczucia co podczas koncertów. Bezmiar pozytywnych, kojących stanów, których nigdy nie zaznał od żadnej z żyjących kobiet. Nawet ta, która przynajmniej dwa razy w tygodniu mówiła: „Jesteś dla mnie wszystkim”, ciągle czegoś od niego chciała, nic w zamian nie dając. Kiedy złapał ją za pupę, krzyknęła, że jest zboczeńcem. Odczekała godzinę, a potem poparzyła go zupą. Za karę.

Żywe kobiety nie dopuszczały go do siebie. Ta martwa była dostępna. Uniżenie leżała obok skarpet, które nałożył na buty. Kiedy patrzył na nią z góry, wydawała się wyższa i szczuplejsza. Taka piękna. Najpiękniejsza w okolicy jeziora Skiresjön. Najcudowniejsza w całym jego życiu.

Od pierwszego wejrzenia było widać, że kiedy żyła, troszczyła się o swoje ciało, pielęgnowała każdy jego centymetr, a jej perfumy tak na niego działały, że nagle przeszyła go intensywna ochota, by się położyć obok, tuż przy jej piersi, i wdychać ten zapach. Pomarańczy, wanilii i jeszcze czegoś, od czego stawała mu kuśka.

Ale tylko się pochylił i dotknął jej powiek. Chciał być delikatny i czuły, mimo że dotykał jej w lateksowych rękawiczkach. Tak bardzo chciał ją pogłaskać nagą dłonią. Wziąć w ręce jej drobną twarz i przyłożyć do swojej.

Z zamkniętymi oczami wydawała się taka łagodna i kochana. Jakby odpoczywała po miłosnej pieszczocie. Gdyby nie wykrzywione, na wpół otwarte usta, mogłoby się wydawać, że gilotynując ją ostrym drutem, uczynił jej przysługę, a nawet niewyobrażalną przyjemność.

Nie byli tu sami. Zostało jeszcze dziecko. Maleńka dziewczynka z dwoma ząbkami i spoconym loczkiem fantazyjnie podkręconym nad czołem. Popłakiwała jak zagubiona owca. Łzy były wielkie, toczyły się szybko po twarzy. A jeszcze kilka minut temu była rozbawiona i skora do dokazywania. Kiedy oprawiał jej matkę, popisywała się, chcąc zwrócić na siebie uwagę. Kiedy skończył i westchnął zadowolony, wyprężyła się i spojrzała mu prosto w oczy. Od razu wychwycił te jej jasnoniebieskie tęczówki, zupełnie jak dzisiejsze niebo. Ale nie dał się nabrać na pozorną dobroć tego spojrzenia. Bez trudu odczytał w nim zimno, stalowy chłód i obojętność. Dobrze znał przebiegłość takich oczu. Jego matka miała identyczne.

Mała uśmiechnęła się. W jednej chwili zapomniał o spojrzeniu matki, dziewczynka rozczuliła go, demonstrując swoje jedyne dwa ząbki. Były takie wspaniałe, siłą musiał się powstrzymać, żeby ich nie wyrwać na pamiątkę. Jednak już po chwili zaczęła kwękać, coraz głośniej, już go nie lubiła, a może wystraszyła się jego wyglądu. Skrzywił się, marszcząc twarz, a ona, zawstydzona, opuściła głowę, zaczęła strachliwie raczkować po ciele matki w tę i z powrotem. Przewalała się po niej jak warchlak po maciorze, tak właśnie pomyślał.

Dobrze, że ją przywiązał. Nie polezie w krzaki, tym lepiej dla niej. Niech się jeszcze nacieszy obecnością matki, która zaraz będzie zimna i sztywna.

Dziecko zsunęło się na trawę i otwartą dłonią zaczęło klepać matkę w okolicy dekoltu, aż rączka zabrudziła się od krwi. Odniósł wrażenie, że staje się coraz bardziej zmęczone i senne, że bródka leniwie osuwa się w dół, ale w jednej chwili ożywiło się i rozpłakało na cały głos, właściwie bez przyczyny, a może z powodu obojętności matki, braku pociechy z jej strony. I już zaraz wrzeszczało bez łez, krztusiło się nabieranym powietrzem i wyrzucało je z dziwnym piskiem, przypominającym odgłos kredy na tablicy. Jedną ręką chwyciło się fałdy skóry na brzuchu matki, aż pobielały zaciśnięte w piąstkę palce. W wyciszonym spiekotą dniu te dziecięce piski niosły się daleko i skutecznie jak murzyńskie bębny wzywające na pomoc.

Wiedział, że nadszedł czas pożegnania. Wszystko co dobre szybko się kończy. Mocno naciągnął skarpety na sztywne mokasyny i właśnie wtedy z jego umysłu wypadł obrazek. Pierwszy, kolejny i następny. Cały niechciany film został odzyskany, pomimo pewności, że już dawno go tam nie ma, że został bezpowrotnie zniszczony. A jednak przechował się w pamięci, wbrew ciężkiej wieloletniej harówce, żeby go całkowicie zutylizować i wreszcie o nim zapomnieć. A teraz wyskoczył z przeszłości i był tuż pod powiekami. Każdy wydobyty z zapomnienia kadr niczym plaster przyklejał się do serca i zaraz potem odrywał z takim bólem, że aż syczał. Dzieciństwo było już tylko jak rozżarzony pręt, którym znaczy się boki bydła.

3

Larissa Edwardsson siedziała w szoferce i jadła jajka na twardo, zanurzając je w tartym chrzanie z buraczkami, który ojciec kupował od polskich pielęgniarzy z domu starców Nasz Brzeg. On też lubił ten polski przysmak, zawsze musieli mieć w domu kilka jego słoików. Był dobry na upał, smakował lepiej niż śledź i nie chciało się po nim ciągle pić. A z chodzeniem do toalety miała problem: trudno jej było zdejmować kombinezon, sapała, pociła się i musiała postępować z nim delikatnie, bo materiał przy napach zaczął się strzępić.

Nissan Larissy od kilku lat był przycumowany na piaszczystym poboczu drogi numer 40. Całe dnie siedziała w dusznej szoferce. Jeszcze do niedawna była to zwykła droga lokalna, ale odkąd powstał park rozrywki Astrid Lindgren, ruch się wzmógł, szczególnie w czasie wakacji. Jednak tegoroczne wysokie temperatury nie sprzyjały wielogodzinnym wyprawom z małymi dziećmi. Nikt nie jechał, nikomu nie psuł się samochód, nie zacierał się żaden silnik.

Było pusto, a Larissa chciała się kochać. Sercem i tyłkiem, a najlepiej jednym i drugim. Ale nie mogła mieć nawet połowy marzenia. Nikt jej nie chciał.

Wczoraj, kiedy ojciec zasnął przed telewizorem, poszła na górę, rozebrała się do naga i stanęła przed trzydrzwiową szafą z lustrem. Patrzyła na siebie z obrzydzeniem i pogardą. Zupełnie jakby przeglądała się w krzywym zwierciadle. Nie przypominała już siebie ze szkolnych lat. Włosy łonowe, jeszcze niedawno bujne i czarne, teraz się przerzedziły, a skóra na sklepieniu wydawała się podrażniona i zaczerwieniona. Uda były jak z gąbki, bezkształtne, ziemisto blade. Piersi, zawsze trochę niesymetryczne, oklapły, pozbawione jędrności; brodawki, niegdyś ciemnobordowe, dumnie sterczące, teraz ledwo odróżniały się od skóry. I kiedy to się stało? Kiedy tak się zestarzała, straciła atrakcyjność, powab i wdzięk? I dlaczego tak szybko? Kobiety w jej wieku jeszcze budzą pożądanie u młodych chłopaków, rozwodzą się, zostawiają statecznych i dobrych mężów, by iść za głosem nierozsądnej chuci. Niektóre rodzą dzieci, nabierają urody, wyglądają nawet lepiej niż w młodości. A ona sprawia wrażenie przedwcześnie przeterminowanej. Niepotrzebnej nikomu. Żadnemu mężczyźnie. Nawet po przecenie.

Szybko się ubrała, ani razu nie spoglądając w lustro. Ale potem jeszcze raz na siebie popatrzyła. Jakby nie mogła uwierzyć, że te głębokie zmiany uszły jej uwagi w czasie codziennej toalety, mycia zębów, czesania. Dlaczego nie dostrzegła tej okrutnej przemiany wcześniej? Przecież mogła jakoś temu zaradzić – nowy, droższy krem, witaminy, odżywki, gimnastyka twarzy, wszystkie te domowe triki, których mnóstwo można znaleźć w Internecie, a o których nigdy nie czytała, bo zawsze wydawały się nie dla niej. A teraz było już za późno. Mogła oczywiście wybrać ojcu wszystkie oszczędności i utopić je w operacji plastycznej, ale z tego, co wiedziała, za dziesięć lat musiałaby powtórzyć lifting, inaczej wyglądałaby jeszcze gorzej niż przed zabiegiem.

Wsunęła ostatnie jajo do ust, chwilę poruszała rytmicznie żuchwą i przełknęła. Potem zakręciła słoik z chrzanem i razem z pudełkiem na chleb odstawiła go na półkę pomiędzy mapy i chusteczki do nosa. Podkręciła głośniej muzykę i rozparła się wygodnie na siedzeniu.

Słuchała Kurta Cobaina z prawdziwą przyjemnością, zmrużywszy oczy. Ten chłopak koił jej już nie takie młode dziewczęce serce. I pomyśleć, że zaledwie kilka dni temu nawet nie wiedziała o jego istnieniu!

Odkąd skończyła dwadzieścia pięć lat, starała się unikać wszelkiej muzyki. Piosenki bowiem sprawiały, że jeszcze bardziej pogrążała się w marzeniach o prawdziwej miłości, obgryzała paznokcie, a czasem stawała gdzieś na pustym polu i wydzierała się bez powodu.

Codziennie rano, wkładając drelich, miała nadzieję, że może właśnie dziś na drodze numer 40 ułoży sobie życie. To będzie jej szczęśliwy numerek. Ale, niestety, zazwyczaj to właśnie cudze żony, nie wiedzieć czemu, dzwoniły pod numer pomocy drogowej, by zapytać, jak, u diabła, mają wyjechać z tego miasteczka… jak mu tam… żeby dostać się wreszcie do Świata Astrid Lindgren.

W takich momentach Larissa Edwardsson sztucznym, ale za to spokojnym i rzeczowym tonem, prosiła o cierpliwość, bo za dwadzieścia minut, góra pół godziny, z całą pewnością będą u celu podróży. W ten sposób tonowała atmosferę, i zaraz, bo już w następnym zdaniu, podawała drogę do Vimmerby. Zawsze fałszywą. Zamiast: „Dalej czterdziestką, potem dwa ronda, dwa razy w lewo, po chwili jeszcze raz w lewo, raz w prawo, dwa razy w lewo w Stora Torget i zawrócić na Storgata” – rzucała: „Dwa razy w prawo, prosto przez kwadrans i w lewo”. Na sam koniec życzyła szerokiej drogi i rozłączała się, nie czekając na słowa podzięki. Wiedziała już, że te cudze żony, trapione chroniczną migreną od dziecięcych trąbek przemyconych do samochodu i równie chronicznym niezaspokojeniem seksualnym, nie mają głowy do przestrzegania form grzecznościowych. Żadna z nich nigdy nie podziękowała uczynnej informatorce za pomoc. Żadna nie życzyła jej miłego dnia, nie wspominając o czarującym wieczorze, który hipotetycznie mógłby przecież ją czekać.

I tak płynęło jej życie, do następnego telefonu, do następnego kobiecego głosu, podniesionego irytacją, poziomem hormonów lub wybuchową mieszanką obu tych składników. „Do Świata Astrid Lindgren?” – upewniała się jeszcze, chociaż nie mogło chodzić o nic innego, ale właśnie z tego zapytania czerpała najwięcej satysfakcji. „Bardzo proszę zjechać na lewo za pierwszym rondem” – instruowała, nie przestając mlaskać.

Nie inaczej było w warsztacie za domem. Podawała fałszywe informacje nawet w obecności bogobojnego ojca, który w młodości chciał zostać pastorem. Kłamała, patrząc na jego nogi w starych pepegach wystające spod samochodu.

Larissa Edwardsson była pewna, że ojciec nie tyle naprawia kolejny wrak, ile drzemie, krótką i mocną sjestą amatora zbyt dużej ilości chleba z dżemem. Dlatego mogła bezkarnie oddawać się swoim małym przyjemnościom. Bo nie da się ukryć, że od wielu już lat jedyną rozrywką córki mechanika było granie roli dezinformacji drogowej. Zabawa rozkręcała się w sezonie familijnych wycieczek, kiedy kilka razy dziennie ktoś gubił drogę, ale prawie nikomu nie psuł się samochód. Co było robić? Głosem profesjonalnej obsługi turystycznej Larissa wpuszczała szczęśliwe rodzinki w niekończący się labirynt bocznych dróg, jednokierunkowych dojazdów do prywatnych posesji czy niespodziewanie się urywających leśnych duktów.

Dziwne, że wierzyli właśnie jej, a nie GPS. Znak, że wiara w człowieka jeszcze nie zginęła, rozmyślała Larissa. Ciągle ufamy bardziej człowiekowi niż maszynie.

Z czasem zaczęła nawet być pewna, że nie tyle złośliwie oszukuje kierowców, ile prowadzi badania socjologiczne mierzące poziom zaufania społecznego w anonimowych kontaktach. Od samego początku swojego niecnego procederu nie miała nawet najmniejszych wyrzutów sumienia. Do licha, przecież nie są biurem turystycznym! Ojciec ma tylko skromny warsztat samochodowy i jednego starego nissana do holowania pojazdów, który sam się rozkracza dwa razy na miesiąc. A skoro podróżni dzwonią, bo widzieli ich numer telefonu na przydrożnych tablicach, i nawet nie przepraszają, że zakłócają im czekanie na prawdziwego klienta, niech to nadłożenie drogi będzie dla nich karą za brak empatii.

Jednak bywały dni, zwłaszcza te długie, w czasie kanikuły, że mówienie „proszę zjechać na stotrzynastkę” wcale jej nie bawiło, wprost przeciwnie, wprawiało w dziwne odrętwienie. Dotąd Larissie Edwardsson nie trafił się żaden singiel poszukujący prawdziwego uczucia, czy choćby nawet anonimowego seksu. Zdarzali się tylko ojcowie rodzin, którzy wieźli na tylnym siedzeniu prawie już śpiące, ale wciąż jeszcze hałasujące z nudów dzieci, a u swego boku mieli gdaczącą ostatnimi siłami żonę, zazwyczaj w zbyt szerokim podkoszulku z wyszytym cekinami jelonkiem Bambi.

Larissę bolało, że nigdy nie będzie tak pożądana jak Świat Astrid Lindgren. Nikt się nią nie interesował, nikt nie zabierał jej na wakacje, nikt nie chciał stworzyć z nią szczęśliwej rodzinki, która pakuje walizki i mknie setki kilometrów, by zobaczyć konia w kropki i Karlssona z dachu. Nikt nie trąbił jej nad uchem, nie wrzeszczał, kiedy słaniała się na nogach, nie zawracał głowy i nie przyklejał dziecięcych rysunków na drzwiach lodówki. Nikt ani razu nawet się nie przejął znużonym głosem córki lokalnego mechanika rozbrzmiewającym w słuchawce. Nikt nigdy nie był ciekaw, co się za nim kryje. Jakaż to kobieta ma tak miły głos? Jak wygląda ta komórka kontaktu ze Światem Astrid Lindgren? Wszyscy chcieli tylko zobaczyć na własne oczy pasiaste dywaniki dzieci z Bullerbyn. Pragnęli jak najszybciej się spłukać, kupić dla całej rodziny getry Pippi Langstrumpf, koszulki z czaszką piratów, szmaciane ekologiczne gałganki udające Madikę z Czerwcowego Wzgórza, Emila ze Smalandii, Lottę z ulicy Awanturników czy Nilsa Paluszka. Nie interesowała ich ani Larissa Edwardsson, ani nikt inny z okolic jeziora Skiresjön. Bo czym mogły się one poszczycić? Tylko świętym spokojem, brzęczeniem w uszach oraz odrobinę monotonnym, choć podobno kojącym krajobrazem, który tak naprawdę nie koił mieszczuchów, tylko grał im na nerwach.

Ale w dniu morderstwa ktoś o świcie zostawił przed domem Karin CD Kurta Cobaina. Obok płyty leżała jeszcze czerwono-biała przepocona bandana, ale po krótkim namyśle Larissa nie zdecydowała się jej zabrać. Pomimo że wyczuła na niej zapach osobnika płci męskiej.

CD wzięła tylko z czystej ciekawości. Chciała się dowiedzieć, jaka muzyka jest w środku, pod plastikiem bowiem nie było typowej obwoluty z tytułem i obrazkiem, tylko karteczka z jakimś odręcznym napisem, niechlujnie wyrwana z rogu gazety. Paznokciem palca serdecznego podważyła wieczko, wyciągnęła kartkę, zgniotła i rzuciła na podłogę w szoferce, po czym włożyła dysk do odtwarzacza i odpłynęła. Piosenek tego faceta dobrze się słuchało; nie był nachalny, a jego głos nie przerywał głupich marzeń o miłości i seksie, jakie Larissa niechętnie, acz natrętnie, wpuszczała do głowy podczas niekończącego się postoju.

Nagle od strony Vimmerby zaczął narastać jakiś hałas. Wyprostowała się i wytrzeszczyła oczy. I już po chwili obok nissana pomocy drogowej Edwardssona przejechała kawalkada samochodów. Dwie karetki, radiowóz policyjny i dwa szare volvo. Wszystkie jechały zbyt szybko, ale nawet nie zwolniły, zjeżdżając z czterdziestki na drogę nad jezioro, mimo że był tam paskudny ostry skręt.

Larissa pochyliła się i ściszyła odtwarzacz. Przez moment w osłupieniu wsłuchiwała się w szum pojazdów za plecami. Potem przekręciła się i spojrzała za siebie. Nie było nic widać, tylko szara kurzawa unosiła się pomiędzy nagimi pniami sosen.

– Ale szybko! – powiedziała na głos i bardzo ją to zdziwiło, bo nigdy nie mamrotała do siebie. To była specjalność jej ojca.

Uśmiechnęła się. Wiele by dała, by jej rodzinna okolica przestała być tylko nudną dziurą w drodze do Bullerbyn.

Brygada policyjna i medyczna. Pędzą jak cholera na sygnale. To chyba dobry znak, pomyślała, otworzyła schowek i sięgnęła po kolejne jajo na twardo. Ostrym ruchem siekaczy przecięła żółtko. Okazało się zadziwiająco mączne, ale właśnie takie lubiła. Jeszcze jeden gryz i było po wszystkim. Wytarła usta wierzchem dłoni i podkręciła dźwięk. Nie wiedziała, o czym śpiewa ten facet, ale robił to tak, że musiało być o miłości. Poczuła znany niepokój, na który miała wypróbowany sposób. Wymacała brzeg siedzenia, aż oparcie odskoczyło do tyłu. Wyciągnęła się wygodnie i wprawnym ruchem rozpięła rozporek. Dotarcie do cipki zajęło jej nie więcej niż kilka sekund.

Może zdecydować się na półkilogramowy woreczek z suchą karmą…? – zadręczał się policjant Stefan Gustavsson. Jednakże ziarno na wagę zawierało za dużo tłuszczu, a ponieważ o tej porze roku można było kupić na pewno już tylko stare, istniało prawdopodobieństwo, że tłuszcz jest częściowo zjełczały, a proso zawiera zbyt dużo pyłu, a nawet niewidoczną pleśń.

Miał już doskonale widoczną, zwłaszcza w pasie, niewielką nadwagę, ale jego zachrypnięty, gardłowy głos i ostro zarysowana linia szczęki podobały się kobietom. Być może brały one te cechy za przejaw odrobiny męskiej brutalności, którą chciały odkryć w empatycznym i wrażliwym partnerze. Po Gustavssonie spodziewały się ostrego, przyprawionego romantyzmem podrywu. Jednak skazane były na rozczarowanie. Zamiast zdecydowanych słów i gestów wybranek ofiarowywał im jedynie niepewne przestępowanie z nogi na nogę.

Stefan od zawsze był nieśmiały w kontaktach z kobietami. Po trzydziestce lubił w weekend oglądać programy kulinarne i eksperymentować w kuchni. Nie przepadał jednak za karmieniem innych, jadł w samotności, obserwując swoje papugi albo śledząc seriale o ludziach z wyższych sfer. Lubił patrzeć na piękne kobiety, palmy i czerwone sportowe wozy. Czuł się szczęśliwszy, obserwując życie innych, niż żyjąc samemu. Jednak nie potrafił tego w sobie zaakceptować i chociaż żył tak, jak lubił, miewał ostre ataki smutku, a w weneckim lustrze na posterunku policji widział siebie jako ociężałego piwosza z podwójnym podbródkiem i o nikłej sile rażenia, który znaczną część energii poświęca na ukrywanie swojej przypadłości, czyli kompletnej niezdolności do podjęcia decyzji. Choćby najmniejszej, choćby najbardziej banalnej. Jakie włożyć dziś skarpety: granatowe czy białe? Kawa czy lepiej herbata: bo jak kawa, to potem nie będę mógł spać, a jak herbata, to osad na zębach murowany. Omlet z pieczarkami i serem pleśniowym? Często się nie udaje. Za to fasolkę pod kołderką beszamelu opanował do perfekcji, ale już mu się przejadła. Może zaprosić Larsa na kolację? Albo lepiej nie, on nie lubi do niego przychodzić. Wymiguje się alergią na ptasie pióra, a w rzeczywistości ma po prostu uczulenie na ludzi. Dlatego woli samotność nad jeziorem Skiresjön od świata, w którym jest co fotografować. Może jednak powinienem chwycić za telefon, zadzwonić do Larsa i zapytać, czy nie miałby ochoty wpaść…

Jedynym człowiekiem, który wiedział o jego niekończącym się przeżuwaniu każdej decyzji, był właśnie Lars Olsson, kolega z dzieciństwa. Odkąd ta sława światowej fotografii wróciła w rodzinne strony, kontaktowali się codziennie. Obydwaj byli zdeklarowanymi odludkami. Mimo że dzielił ich kwadrans szybkiego marszu, zazwyczaj rozmawiali przez Skype’a lub telefon. Codziennie musieli pogadać, chociaż zarówno u jednego, jak i u drugiego nic poza codzienną rutyną się nie działo. I to właśnie Lars najlepiej go pocieszył, mówiąc, że współczesny człowiek każdego dnia dokonuje w swoim życiu tylu wyborów, ilu Eskimos dokonuje w ciągu całego życia. Ta wiedza dała Stefanowi poczucie, że chociaż ciężko mu z samym sobą, to jednak tak już widocznie musi być – kolejna cywilizacyjna przypadłość. Trzeba z tym żyć, skoro jest się z epoki glamour.

Ale niedogodność zwiększała się z chwilą przekroczenia progu sklepiku Ann-Britt. Już miał wprawdzie na sto procent kupić mieszankę na wagę, ale przypomniał sobie wpisy na forum internetowym hodowców; ziarna mogą pochodzić z podejrzanych plantacji, gdzie wysuszają je, podsypując rakotwórczymi nawozami, zapewne chińskiego pochodzenia.

Gdyby ta uwaga dotyczyła ziarna na chleb, który on sam miałby jeść, nic by sobie z tego nie robił, nawet śmiałby się z tej wszechobecnej ekologicznej histerii, ale ponieważ chodziło o faliste, za żadną cenę nie chciał im zgotować przedwczesnych cierpień. Chociaż niekiedy miewał chwile, gdy pragnął, by wreszcie szybko i bez bólu padły, oszczędzając mu zmartwienia o to, co się z nimi stanie, kiedy on umrze. Przecież nie ma żony, dzieci, ojciec jest w domu starców, a na rodzinę brata nie ma co liczyć, bratankowie już w pierwszym dniu wyskubaliby im pióra… A gdyby tak poprosił Ingrid? Właśnie, ona na pewno go przeżyje, ma krzepę, jest dokładna i sumienna, no i po kilku latach sprzątania u niego wie, jak należy dbać o egzotyczne ptactwo. Chociaż… zawsze musi jej pilnować, by nie myła klatki płynem do odkażania. Nie, Ingrid też się nie nadaje na mamkę dla papug, zabiłaby je lizolem.

Przyszłość jego menażerii wcale nie wydawała się świetlana. Chyba że napisałby testament, a jego wykonawca dałby ogłoszenie na forum hodowców… Tak, to by było najlepsze rozwiązanie. Ale przypomniał sobie wpisy sugerujące, że pod miłośników papug podszywają się nieraz przeróżni handlarze i sklepikarze.

Westchnął i zbyt mocno podrapał się po brzuchu. Zawsze tak robił, gdy musiał się przywołać do porządku. Za bardzo zagalopował się w rozmyślaniu o tym, co będzie, kiedy on już odejdzie z tego świata. Niepokojące myśli o przedwczesnej śmierci prześladowały go od zawsze, a dokładnie od jego piątych urodzin, gdy dziadek poszedł się wykąpać w jeziorze i wypłynął dopiero po trzech tygodniach. Kiedy leżał na piachu, nie był już do siebie podobny i może dlatego ojciec stał nad topielcem długie minuty, nie mogąc potwierdzić tożsamości ofiary. Dopiero Stefan mu podpowiedział, że to dziadek, bo ten zawsze nosił wielkie czerwone majtki.

Natręctwa wzmogły się jeszcze bardziej od wypadku, jakiemu uległ na pustej drodze: zagapił się czy nie był tego dnia dość zręczny, dość, że uderzył prosto w mur. Kilka miesięcy temu wyszedł ze szpitala i to właśnie wtedy – na swoje trzydzieste ósme urodziny – kupił parkę papug. Tego samego dnia, patrząc, jak ptaki oswajają się z dużą wolierą zajmującą prawie połowę salonu, poczuł, że większości rzeczy, które chciał kiedyś zrobić, już nie zrobi. Ale gdyby ktoś go zapytał, co takiego miałoby to być, też nie umiałby odpowiedzieć. W każdym razie dręczył go syndrom zamkniętych drzwi. Los zatrzaskiwał mu je przed samym nosem, z hukiem i bez litości.

Teraz w kącie sklepu zoologicznego sam czuł się jak w klatce. Na dworze panował upał, a tu, w środku, nie było o wiele lepiej, mimo że Ann-Britt, aby mu ulżyć, włączyła wielką dmuchawę, która obracała się na plastikowej nodze, skrzypiąc niemiło.

I wtedy zadzwonił telefon. Stefan wyjął komórkę i zerknął na wyświetlacz. Ten niespodziewany sygnał z pracy go rozzłościł, przecież ma wolne, ale jednocześnie mu uświadomił, że powinien wreszcie zakończyć to neurotyczne kontemplowanie pokarmu dla ptactwa.

Odebrał, z trudem starając się nadać głosowi przyjemny ton. Dzwoniła Lisa, która pracowała z nim w jednym pokoju. Uwielbiała scrabble i szybko się upijała na świątecznych spotkaniach. Tym razem trochę się jąkała, jak zwykle, kiedy miała mało czasu na przekazanie informacji. Rozmowa była krótka. Stefan musi natychmiast przyjechać na plac Dzieci z Bullerbyn.

– Wiesz, na tę cholerną polanę nad jeziorem – tłumaczyła, a on nawet nie zdradził, że właśnie jest w pobliżu tego miejsca. – Mamy cholerne ciało – wyznała na zakończenie. Od tego chyba powinna była zacząć Ale po urodzeniu czwartego dziecka wydawała się nieustannie roztargniona. – No wiesz, ciało… cholerne zwłoki. Żadnych oznak życia. I to wygląda na morderstwo. Jak cholera! Nawet sobie nie wyobrażasz. Pierwszy trup w mojej cholernej karierze. Coś takiego! I pomyśleć, że przez te wszystkie lata tak cholernie się przejmowałam przed każdym wyjazdem do jakiejś cholernej awantury domowej. No, ale teraz mamy to cholerne ciało… – wydukała i rozłączyła się w środku zdania.

Rozważania na temat przyszłości papug opuściły umysł Gustavssona. Na ich miejsce wkradło się pragnienie natychmiastowego zakupu kilkunastu zdrapek, dwóch butelek niedietetycznej coli, taniego pasztetu pakowanego w celofan, czekolady z orzechami i kartonu mleka. Domyślał się, że czeka go ciężki dzień, najtrudniejszy w całej karierze, cholernej karierze, jak by powiedziała Lisa. No, ale przynajmniej będzie miał pretekst, by wieczorem się pocieszyć. Już dobre kilka lat temu dokonał osobistego odkrycia, że nawet najbardziej ciężkostrawne przeżycia dają się zajeść.

Kiedy płacił za pokarm – kupił najdroższy, z wszystkimi atestami – naszła go myśl, że przecież Lars może zaopiekować się falistymi. On też nie ma żony i dzieci. Jest więc pewność, że obdarzy je całą swoją miłością. Kiedy uruchamiał volvo, przypomniał sobie uszy przyjaciela. Wyrastały z nich jasne kłaczki, a papugi uwielbiają w czymś takim gmerać dziobem. To je relaksuje. Tak, Lars, tylko Lars będzie nowym papciem dla papug.

Jak mógł pomyśleć o Ingrid, skoro ona wygląda tak, jakby depilowała sobie nie tylko łydki, ale również brwi! Tylko Lars da papugom ptasi raj. Ta myśl go rozweseliła i nawet się ucieszył, że nie musi od razu wracać do miasta. Pomyślał nawet, że skoro ma się tu dziś zatrzymać na dłużej, może zejdzie nad sam brzeg jeziora Skiresjön do ojcowskiego domku rybackiego. Przewietrzy go z wilgoci i odgarnie trochę pajęczyn. Lubił to miejsce coraz bardziej. I pomyśleć, że kiedyś na samą myśl o wyprawie z ojcem na ryby bolał go brzuch!

Już miał ruszyć, kiedy coś mu przyszło do głowy. Nie wyłączając silnika, wysiadł z samochodu, wrócił do Ann-Britt i zadał jej tylko jedno pytanie:

– Czy jak coś mi się stanie, zaopiekujesz się moimi papugami?

– Co ci się może stać? – zapytała i dopiero teraz odkrył, że wygląda tak, jakby spała na stojąco za kasą.

– No, nie wiem… – wydusił.

– Właśnie. A ja jestem już taka stara. Poszukaj sobie opiekunów wśród młodych – powiedziała, ziewając.

Pomyślał, że Ann-Britt wygląda jak stara Pippi Langstrumpf. W jej wieku nie powinno się już zaplatać warkoczyków. Szczególnie przy tak mocno farbowanych na rudo włosach. Być może właśnie te rozmyślania wywołały u niego roztargnienie, bo zamiast skręcić w lewo i pojechać w dół, w stronę dawnego szpitala, skierował się w prawo, ku asfaltowej drodze. Postanowił, że tam dopiero zawróci i pojedzie na miejsce zdarzenia. Będzie jechał wolno, z otwartymi ustami i wysuniętym koniuszkiem języka. Spokojnie sobie popatrzy na znane z dzieciństwa domy. Jak zwykle będzie mu się wydawało, że nikt już w nich nie mieszka, a suszące się w ogrodach pranie wisi na sznurach od wielu lat, w upale, śniegu, i deszczu. Często czuł się tak samotny, jakby na świecie mieszkał tylko on i jego papugi.

Ingrid Borg z trudem rozprostowała kręgosłup. Przez moment, tkwiąc nieruchomo, nasłuchiwała dziwnych, coraz bardziej narastających odgłosów, a potem pomimo fizycznego zmęczenia pospiesznie wyszła z pralni mieszczącej się w piwnicy luksusowego domu Karin Frostenson. Wspięła się po stromych schodach na parter i przeszła przez jasny hol, skąd szerokie, otwarte na oścież drzwi wyprowadziły ją wprost na dziedziniec wyłożony luksusową mrozoodporną terakotą.

Musiało jej to zająć bardzo niewiele czasu, bo zdążyła jeszcze zauważyć kawalkadę samochodów, która w ekspresowym tempie pokonywała drogę numer 40 biegnącą z Vimmerby na zachód. Dom stał na najwyższym wzniesieniu, więc można było stamtąd obserwować całą okolicę.

Po chwili stała już przy niej Annika, siostra Karin, równie zaciekawiona. Była boso, tylko w kostiumie kąpielowym, czerwonym w białe kwiatki, w stylu vintage. Lekka nadwaga jedynie dodawała jej seksapilu. Zgorzkniałą twarz Annika kryła pod wielkimi okularami. Przesunęła je teraz na czubek głowy, by wyraźniej widzieć.

Kawalkada zjechała z czterdziestki tuż przy wielkim napisie: PENSJONAT NASZ BRZEG – 2 KM. Trasa wokół jeziora Skiresjön zazwyczaj była pusta; od czasu do czasu pojawiał się na niej samochód dostawczy zdążający do sklepiku Björna i Lisy Handssonów, gdzie można było kupić groch, mydło i powidło, tudzież jakiś osobowy wiozący nową osobę do domu starców albo karawan odwożący zwłoki kolejnego pensjonariusza z powrotem w rodzinne strony.

– Ale numer! – powiedziała Annika z zadowoleniem nieprzystającym do widoku karetki na sygnale i samochodów policyjnych. Spędzała w domu siostry letnie miesiące i chociaż odpoczywała, brakowało jej bodźców, jakich dostarczała Kopenhaga.

– Co to, u diabła, może być…?

Ingrid masowała obolałe przedramiona. Od samego rana ostro sprzątała dom Tomasa i Karin, a odkąd kilka miesięcy temu w rodzinie pojawiła się mała Paris, miała jeszcze więcej roboty. Dobrze, że Annika nie nadzorowała jej pracy, jak to bywało w poprzednich latach. Była trochę skłócona z siostrą i przestało jej zależeć na dokładności Ingrid. Z samego rana wlewała do puszki z colą sporą miarkę alkoholu z barku Tomasa, brała kolorowe pisma, szła w głąb ogrodu na leżak i przekładała się z boku na bok.

Obie zauważyły, że sznur samochodów zatrzymał się w pobliżu placu Dzieci z Bullerbyn. Zarówno z karetki, jak i z wozów policyjnych wyskoczyli ludzie.

Nic więcej nie mogły zobaczyć, bo przestrzeń nad jeziorem zarośnięta była gęsto drzewami. Zresztą ktoś stojący obok też niewiele by widział, bo parcela po spalonym szpitalu ogrodzona była niepielęgnowanym żywopłotem, który bardziej przypominał już labirynt niż roślinną ozdobę.

Annika i Ingrid wymieniły szybkie spojrzenia, by zaraz bez słowa pobiec do domu. W tych stronach zbyt długo nic się nie działo, żeby można było to przeoczyć, opalając się lub segregując rzeczy do prania.

Kiedy obie w pośpiechu poprawiały urodę przed lustrem w holu, zamierzając pobiec w stronę parku, w salonie zadzwonił telefon stacjonarny, który właściwie nigdy się nie odzywał.

Popatrzyły na siebie. Ingrid podeszła pewnym krokiem i podniosła słuchawkę, włączając jednocześnie głośnik.

– Halo, słucham, dom Tomasa i…

Nie zdążyła dokończyć, bo przerwał jej jakiś męski głos:

– Właśnie. Dobrze trafiłem. Tomas jest w domu?

– Nie. O świcie wyjechał z Singrid Petrell, lekarką. Odwozi ją aż do domu w Sztokholmie. Została potrącona przez samochód… pół roku temu… chodzi o kulach. To lekarka Karin… słynna ginekolog. – Ingrid mówiła odrobinę chaotycznie, z niepotrzebnymi detalami, jak zwykle po wielu godzinach fizycznego wysiłku.

– A kto jest w domu? – Głos był ostry, niemal niegrzeczny, być może poirytowany zbyt szczegółową odpowiedzią. Chciał konkretnej informacji, a nie sagi rodzinnej. – Kto mówi? Z kim rozmawiam? – dociekał

– Ze mną – wycedziła Ingrid, zmieszana ostrym tonem nieznajomego.

– Ze mną?! – krzyknął mężczyzna. – No proszę! A już myślałem, że gadam z samym sobą. Kim pani jest dla Karin Frostenson?

– Koleżanką.

– Co pani u niej robi?!

– Sprzątam.

– Co takiego?!

Annika pospieszyła z pomocą. Podeszła, westchnęła ciężko i odebrała Ingrid słuchawkę.

– Mówi Annika Byqvist, siostra pani domu. Rozmawiał pan ze sprzątaczką. W dodatku był pan nieuprzejmy. O co chodzi?

– Jest pani rodzoną siostrą Karin Frostenson? – zapytał mężczyzna już spokojnie, prawie z lękiem.

– Z tego, co wiem, to jak najbardziej rodzoną. – Teraz to głos Anniki brzmiał groźnie. Po ginie robiła się odrobinę apodyktyczna. Może alkohol nie poprawiał jej nastroju, ale z pewnością wzmacniał pewność siebie.

– Proszę przyjechać na Bullerbyn.

– Chyba na plac Dzieci z Bullerbyn? – poprawiła mężczyznę lekko podniesionym głosem i z nieskrywaną satysfakcją. – A w ogóle kim pan jest, żeby mi rozkazywać? Dokąd mam jechać. Kim pan jest? – powtórzyła teatralnie, zbyt głośno i nie czekając na odpowiedź, energicznie odłożyła słuchawkę. Spojrzała znacząco na Ingrid. – Jak ja nienawidzę tych palantów! Będzie mi mówił, co mam robić w czasie wakacji!

– Musimy zadzwonić do Karin. – Ingrid wyjęła z kieszeni fartucha komórkę. – Czuję, że to ona powinna pogadać z tym…

– Święta racja. Ja tu jestem tylko gościem i nie chce się wtrącać w nie swoje sprawy. Zadzwoń, niech sama tam podejdzie. Wracając od matki, będzie miała po drodze. Taki żar, pić się chce. – Poszła w kierunku leżaka.

Ingrid jak rasowa służka poczłapała za nią. Czekając, aż Annika usadowi się na leżaku i sięgnie po puszkę, zdążyła już dwukrotnie wybrać numer Karin. Za każdym razem abonent był poza zasięgiem.

– Nie odbiera.

– To co ci na to poradzę… – Annika przełknęła i lekko się skrzywiła.

– Zadzwonię do Zuzy. Może Karin jeszcze tam siedzi.

– Rób, co chcesz. Ja tu jestem tylko gościem. – Ponownie zasłoniła oczy okularami.

Ingrid połączyła się z pielęgniarką. Ta odebrała natychmiast, po jednym sygnale.

– Ingrid, przychodzisz dzisiaj? Błagam. Pani Hermansson od wczoraj zabrudziła cztery komplety pościeli. Skubanie pampersów stało się jej hobby. – Głos Zuzy brzmiał radośnie. Wizyty Ingrid były dla niej jedynym kontaktem ze światem; wreszcie mogła trochę porozmawiać i wypić kawę, patrząc na czyjąś twarz, a nie na pelargonie w oknach.

– Dziś nie dam rady. Pracuję u Karin od świtu. Wczoraj mieli wizytę Singrid Petrell. Tej ginekolog. Było małe przyjęcie, a jak jest zabawa, to jest dodatkowe sprzątanie. – Ingrid oddaliła się nieco od Anniki. – Powiedz mi, Karin jest jeszcze u ciebie?

– Wyszła jakieś trzy kwadranse temu. Może więcej… Przecież wiesz, że nigdy nie siedzi przy matce dłużej niż pół godziny. Zadzwoń do niej.

– Nie odbiera.

– Musiała jej paść bateria.

– Ale gdzie ją zaniosło?

– I to w taki upał! – Głos Zuzy nie był już tak radosny jak na początku rozmowy.

– Zbliża się pora karmienia Paris – zdążyła powiedzieć Ingrid i usłyszała, że telefon w salonie znowu zadzwonił.

Annika westchnęła i poprawiła górę od kostiumu kąpielowego.

– Odbierz – rzuciła do Ingrid, nie odwracając twarzy od słońca. – To pewnie znowu ten palant. Przez niego już mi przeszła ochota, by sprawdzić, co to za zbiegowisko. Pewnie ktoś wreszcie podpalił te cuchnące chaszcze na placu. I miał rację. Niech spali to wszystko jak kiedyś szpital. Pełno komarów i kondomów. I to ma być plac! To sodomiczne piekło moskitów! – wykrzyknęła teatralnie, sięgając po szklankę.

Skrzywiła się, zanim jeszcze pociągnęła łyk. Ale nogi już jej podrygiwały z zadowolenia.

Stefan Gustavsson zamyślił się i zamiast skręcić na południe, wyjechał na drogę numer 40. Ponieważ pędził wyjątkowo szybko jak na lokalne warunki drogowe, mogło się wydawać, że nie przemieszcza się, tylko ucieka. Czuł pulsujący ból w skroniach i karku, w lusterku dostrzegł swoją bladą, opuchniętą twarz. Ucisk w żołądku przypominał o wczorajszej kolacji, steku z pieczarkami i podsmażonymi ziemniakami, i wódce. Powinien unikać alkoholu i oszczędzać nerkę, która mu została, ale o ścisłym reżimie dietetycznym przypominał sobie dopiero, kiedy już się najadł do syta. Normalka w tym nienormalnym świecie.

Zawrócił na asfalcie, pomachał Larissie Edwardsson, która jak zwykle siedziała w swoim nissanie i coś żarła, po czym zawrócił w tę samą leśną drogę, z której przed minutą się wynurzył. Teraz jechał wolno, ledwie pięćdziesiąt na godzinę, jakby przypomniał sobie swój niedawny wypadek, a może przeczuwał, co go czeka. Oddychał wolno, głęboko; przepona masowała obolałe nadbrzusze. Zabijał się tym żarciem, wiedział o tym, ale dotąd nie mógł znaleźć niczego, co by mu zastąpiło jedzenie.

Po każdym telefonie z pracy czuł się niespokojny i krańcowo zmęczony. Dziwne, ale wcale go nie interesowało, co znaleźli na tym placu. Nie miał smykałki do swojego zawodu; nie wiedział, dlaczego go wybrał.

Jadąc na miejsce zgłoszenia, znalazł nawet czas na oglądanie tych kilkunastu domów rozsianych wokół jeziora Skiresjön. Były usadowione wzdłuż wąskiej drogi, która z lotu ptaka przypominała podkowę z końcami położonymi na wzgórzach. Ten osobliwy kształt było widać dopiero z okien domu Karin i Tomasa Frostensonów. Ci to nie mogli narzekać na brak kasy! Mieli basen w kształcie fasolki wyłożony lazurowymi kafelkami, kilka sztucznych palm w terakotowych donicach, no i saunę w budynku dawnej stodoły, a więc olbrzymią, z kilkoma pomieszczeniami, wyposażoną zarazem tradycyjnie i nowocześnie. Ludzie mówili, że boazeria zrobiona jest z drewna sprowadzonego aż z Syberii.

Gustavsson był tam kilka razy na corocznej fecie z okazji nocy świętojańskiej: pełno dzieciaków, krzyki i rzyganie za tymi modnymi donicami.

Zwolnił, wjeżdżając w las. W pierwszym gospodarstwie, tuż przy zjeździe z drogi numer 40, królował całkiem spory dom z dwiema werandami. Mieszkała tu Ingrid Borg, która zarabiała na życie, sprzątając w domu starców i w domach prywatnych. Jej matka już nie żyła, zresztą jeszcze po śmierci męża zdecydowała się zamieszkać razem z synem u rodziny w Örebro, więc Ingrid wcześnie musiała się usamodzielnić. Skończyła trzydziestkę i chociaż ciągle nie udało jej się założyć rodziny, o czym marzyła, to dla ludzi miała zawsze pogodną twarz. W pracy była szybka i dokładna. Gustavsson dobrze o tym wiedział, od lat sprzątała u niego i niekiedy przynosiła mu pieczonego łososia z ziemniakami albo gruby, parujący omlet z kiełbasa i żurawiną, który był jeszcze lepszy na zimno następnego dnia.

Nieformalnie Ingrid odgrywała rolę żywego tabloidu, a to ze względu na codzienną garść nowych plotek, które roznosiła od domu do domu. Nieraz myślał, że gdyby się postarał, mogłaby legalnie zdjąć przed nim majtki, czyli go poślubić. Problem w tym, że panna Ingrid Porządnicka w ogóle go nie brała, ani od pasa w dół, ani od pasa w górę. Miał przeczucie, że jej piczka pachnie jakimś środkiem czyszczącym, i nawet nie miał ochoty na mile zaskoczenie.

Potem droga, oddalając się od jeziora, wiła się ostro w dół, upstrzona po obu stronach bliźniaczo podobnymi drewnianymi domami. To tu mieszkała wdowa po lekarzu, pani Andersson. Dom wyróżniał się brakiem jakichkolwiek kwiatów czy krzewów w ogrodzie. Tylko trawa – wiosną zielonkawa i soczysta, latem przerzedzona i spalona słońcem. I nic, nawet ławki czy leżaka, a w oknach spłowiałe zasłony z Ikei.

Niegdyś, kiedy żył gospodarz, ginekolog i położnik, był to najbardziej znany i zadbany dom w okolicy. Gustavsson doskonale to pamięta. Anchee miała zaledwie dwanaście lat, a już całkiem spore cycki, które prześladowały go przed snem. Może to z tego powodu polubił filmy porno z pieprzącymi się Azjatkami, ale żadna z nich nawet w połowie nie była tak piękna jak córka doktora. Chyba nigdy z nią nie rozmawiał, a gdyby do tego doszło, pewnie nie zdołałby wydusić słowa.

Był ciekaw, gdzie teraz mieszka. Musiała kupić jeden z tych pustych domów w drugiej linii od jeziora. Albo wyprowadziła się jeszcze dalej i dojeżdża do pracy w tutejszym domu starców. Jej córka często musi przebywać u babki, bo ilekroć jedzie do domku rybackiego, zawsze widzi ją na rowerze.

Kiedyś brama Anderssonów była szeroko otwarta, na podjeździe stało zawsze kilka samochodów, a mężowie pacjentek kręcili się nerwowo wokół studni głębinowej. Jej zresztą też już nie ma, pozostał tylko piaszczysty krąg porośnięty wątłym perzem.

W bliskim sąsiedztwie nikt tu nie mieszka. Jest za to sklep ze wszystkim, a jeśli jakiegoś towaru nie ma, to można złożyć zamówienie i za dwa dni ów towar na pewno będzie. Zadbają o to stojąca za ladą koścista Lisa Handsson i jej cichy, jąkający się mąż Björn, nieustannie coś układający i przekładający na stalowych regałach.

Tuż za sklepem Handssonów jest stary dom przerobiony na niewielki gabinet kosmetyczny, który prowadzi wiecznie opalona Bodill, oraz dom Ann-Britt i jej sklep z artykułami dla zwierząt domowych, bardzo dobrze, o dziwo, prosperujący w tej małej osadzie.

Spojrzał dalej, na drugi brzeg jeziora, gdzie żwirowa droga pięła się w kierunku asfaltowej czterdziestki. Z tej odległości nie widział zbyt dużo, omiótł wzrokiem kilka luźno rozrzuconych, podupadłych gospodarstw, z których ostatni był dom nieżyjących już rodziców Larsa Olssona. To tu droga się rozgałęziała. Jedna wąska odnoga wiodła aż do stacji benzynowej przy wjeździe na czterdziestkę. Druga – na dzikie pole upstrzone malowniczymi wzgórkami, ale nikt z niej nie korzystał, bo i po co? Nic tam nie ma. Rozproszone żółte światło nielicznych latarni również nie zachęcało, by się na nią zapuszczać. Mieszkańcy woleli trzymać się ubitej drogi; w dzień mogli się zatrzymać i porozmawiać z sąsiadami pracującymi w ogródkach albo siedzących na ławkach. Tak sobie myślał, choć sam nigdy nie widział nikogo ani w ogródku, ani na ławce.

Na samym dole drogi w kształcie podkowy, na południowym krańcu jeziora, był dom starców Nasz Brzeg, a zaraz za nim zaczynał się zaniedbany żywopłot okalający plac Dzieci z Bullerbyn. Stefan zwolnił; zobaczył karetkę pogotowia, radiowóz policyjny, chyba dwa samochody techników, a także faceta wyglądającego na urzędasa, czyli pewnie prokuratora.

Zatrzymał się i zaparkował. Wysiadając z wozu, wypuścił gazy jelitowe. Nie wiedzieć czemu poczuł się jak samolot, który uwolniony od nadmiaru paliwa wreszcie może lądować.

Okolice jeziora nigdy nie były tak pełne życia jak w dniu tragiczniej śmierci Karin Frostenson. W ciągu pół godziny niewielki plac Dzieci z Bullerbyn zapełnił się posiłkami policji, technikami kryminalnymi i karetkami ściągniętymi z całej okolicy. Wszyscy biegali, potrącali się i pokrzykiwali do siebie, a nad całym zamieszaniem nieudolnie próbowało zapanować dwóch spoconych prokuratorów w służbowych garniturach.

Dopiero po przyjeździe karetki mała Paris została uwolniona spomiędzy nóg martwej matki przez lekarkę w gumowych rękawiczkach. W tej aranżacji zbrodni było coś tak potwornego, że zagłuszyło nawet instynkt spieszenia dziecku z pomocą. Bliskość martwej matki przerażała i trzymała na dystans.

Stefanowi Gustavssonowi, miejscowemu policjantami ściągniętemu na miejsce zbrodni, Paris o jasnych, sklejonych potem włosach wydała się podobna do jego ulubionej papugi, która lubi się iskać na środku pojemnika z wodą. Nie wiadomo, czy to wywołało w nim pragnienie, by zabrać to obce dziecko do domu, urządzić mu najpiękniejszy pokój, zamknąć je w nim, chronić i nikomu nigdy nie pokazywać.

Pracę techników, i tak żmudną i mało efektowną, dodatkowo komplikowała obecność dziecka, którego nie można było od razu oddać rodzinie, ponieważ należało pobrać z niego ślady. A tu ponad trzydzieści stopni, pot się leje, smród taki, jakby nikt w mieście nie używał dezodorantu.

Wtedy Lars Olsson zobaczył po raz pierwszy swojego przyjaciela Stefana Gustavssona w pracy, na służbie, i to od razu na miejscu zbrodni. Jak zwykle źle ubranego, niechlujnego, lekceważącego nakazy mody czy zasady doboru kolorów. Pękaty brzuch opięty miał pomarańczowym podkoszulkiem w podłużne ciemne pasy. Spodnie w kolorze bawarki, z nogawkami postrzępionymi od szorowania o ziemię, chyba od dawna nie zaznały żelazka.

Lars nigdy nie widział go tak zdenerwowanego. Stefan dreptał w miejscu, nieustannie przygryzał wargi, pocierał dłonią policzek. Kiedy spotkali się wzrokiem, Lars odniósł wrażenie, że jego obecność dodała koledze pewności siebie. Pomyślał, że chyba rzeczywiście gra rolę starszego brata albo dobrego ojca, którego Stefan nigdy nie miał.

Stali w milczeniu, nie wiedzieć czemu gapiąc się na odsłonięte krocze Karin Frostenson. Obydwaj wiedzieli, że z szacunku dla ofiary nie powinni tego robić. Ale ciekawość męskiego oka przeważała nad przyzwoitością. Przyczyną nie była nawet pożądliwość, ukryta fascynacja podglądacza, ale zadziwiająca biel skóry denatki i widok jej nieskazitelnie wydepilowanych części intymnych.

Lars odnosił wrażenie, że policjanci nie mogą znaleźć żadnych śladów. Nic nie wrzucali do plastikowych torebek, niczego nie oznaczali.

– Czyścioch pierdolony – zaklął pod adresem mordercy technik kryminalny.

Lars po raz pierwszy widział tę twarz. Pomyślał, że sprowadzono ekipę z jakiegoś większego ośrodka.

– Puszcza nam adrenalina, nie? Jeszcze nigdy niczego takiego u nas nie było – zwrócił się do kierowcy karetki jeden z policjantów.

– Nikt nikogo nie zabił, ani po pijaku, ani na trzeźwo – włączył się do rozmowy Gustavsson, po czym przesunął się bliżej swojego kolegi z posterunku, Imre Skonsona.

Lars dobrze go pamiętał ze szkolnych lat, może z powodu brodawki w okolicy oka. Imre chodził do młodszej klasy, ale szybko się roztył i teraz wyglądał na znacznie starszego od nich, za to bardziej zadowolonego z życia. Nawet uwijając się przy zwłokach, sprawiał takie wrażenie. Wesoło uskarżał się na upał, sapał po każdym słowie, a z nosa wystawały mu rude kłaczki oblepione mętnymi kryształkami potu.

Stefan pracował z nim w jednym pokoju i często robił uwagi, że rudemu Skonsonowi bebech rośnie z każdym sezonem. W tych docinkach była maskowana zazdrość o piękną Bodill, z którą Skonson się prowadzał, właścicielkę jedynego gabinetu kosmetycznego w mieście, ozdobionego różowym szyldem WSZYSTKO DLA ŚLICZNOTEK. Nie urodziła się w tych stronach, ale nawet Lars ją znał, bo często wystawiała przed sklep pasiasty leżak i chwytała każdy promień słońca. Chociaż jej karnacja nie pozostawiała wątpliwości, że jest fanką samoopalaczy.

– Musiał być sukinsyn w rękawiczkach i foliowych ochraniaczach na buty – zacmokał radośnie Skonson, przesypując piach obok kolana ofiary. Cmoknął jeszcze parokrotnie, za każdym razem inaczej, nie wiadomo, czy nadal z satysfakcji, czy jednak ze zmęczenia.

Lars pomyślał, że może to jego mięsiste usteczka są kluczem do tej jakże udanej znajomości z lokalną królową tipsów. Żeby nie przeszkadzać, stał teraz dobre kilka metrów od ciała, tuż przy taśmie chroniącej miejsce zbrodni przed śladami gapiów. Tych było jednak ciągle niewielu, upał uwięził ludzi w domach, a w lepkim powietrzu informacje rozchodziły się niespiesznie. Większość tutejszych mieszkańców była dobrze po sześćdziesiątce i wolała oglądać wydarzenia w telewizji niż na własne oczy.

Pomimo powagi sytuacji Lars, nie wiedzieć czemu, przez dłuższą chwilę wyobrażał sobie Imre i Bodill razem na zapleczu jej salonu. Jak posuwają się na jednym ze stolików na kółkach, ze wszystkimi tymi przyrządami do upiększania. Ona piękna, on z mokrymi rudymi krzakami w nosie… tak, ze strony Bodill musiał być w tym jakiś element masochizmu, który natrętnie się przyklejał do fantazji fotografa. Być może podświadomość podsuwała mu fantazje o seksie, żeby nie musiał myśleć o dziecku zamordowanej.

Mała Paris była sina od płaczu, mokra od moczu i potu, spocone włosy przylgnęły jej do główki. Wiła się pod łapami techników w lateksowych rękawiczkach. Kiedy wreszcie zdjęli z niej ślady do analizy, uspokoiła się błyskawicznie. Teraz nie płacze, ssie butelkę z sokiem. Kołysze się przy tym w przód i w tył, szarpie swoją ciotkę Annikę i radośnie gaworząc, zezuje w stronę leżącej na trawie martwej matki.

Lekarka przemawia do małej pieszczotliwie, ale z napięciem w głosie. Takim samem tonem mówiła matka Larsa w ostatnich latach życia. Przypomniał sobie jej zafrasowaną twarz z zaciśniętymi ustami, zapewne z powodu luźnej protezy. Poczuł, że wzbiera w nim płacz, chciał przerwać ten dyskomfort, westchnąć i zaczerpnąć więcej powietrza, ale wokoło panował odór i upał.

– Zabijając, to się chłopak zbytnio nie namęczył – odezwał się Imre do starszego mężczyzny w białym fartuchu, lekarza sądowego czy patologa, który metodycznie obchodził zwłoki.

Przez szyję Karin Frostenson biegła wąska rana szarpana.

– Ale naszyjnik! Gotyk, nie? Gotyk jak ta lala. – Imre zagęszczał nerwowo ślinę. Jego żuchwy pracowały rytmicznie. Już nie był królem życia. Widać było, że za wszelką cenę nie chce dać poznać po sobie, iż ma ochotę zdezerterować i szybkim truchtem pobiec do domu, do swojej Bodill.

– Dobrze by było znaleźć ten drucik… chyba nowy… nawet rdzy nie zostawił – powiedział drugi technik. – Są jakieś nitki. – Szczypcami wyjmował z rany niewidoczne z odległości kilku metrów strzępy i lokował je w oznaczonych torebeczkach. – Wygląda mi to na plaster… czy coś… Zobaczymy…

Lars Olsson nie mógł ominąć wzrokiem białych kłaczków skóry, wyszarpanego ścięgna mięśnia szyi. Krwi było mało, prawie nic, ledwo kilka zaschniętych plamek, ale rana wyglądała tak, jakby lada moment miała się rozchylić.

– Szybka robota, zero śladów walki – stwierdził siwy mężczyzna w kitlu.

– Nawet jednej jebanej ułamanej gałązki czy jakichś wgnieceń na trawie – dopowiedział Gustavsson, ciągle przygryzając wargi.

– Jakby się sama prosiła o wymacanie szyjki. – Imre spojrzał na Gustavssona, oczy znowu mu się śmiały, ale poczuwszy na sobie karcący wzrok patologa, szybko odwrócił głowę w stronę żywopłotu.

– Koledzy, koledzy – skarcił ich mężczyzna w białym fartuchu.

Rękawy miał podwiązane do łokcia, a na przegubie jednej z dłoni – czerwony wełniany sznureczek. Lars nie zwróciłby na niego uwagi, gdyby takiego samego sznureczka, tyle że zielonego, nie miała też ofiara. Zaobserwował również, że Gustavsson przez moment rozejrzał się nerwowo, po czym szybkim, zdecydowanym ruchem zgasił papierosa o wnętrze dłoni, a niedopałek wrzucił do prawie pustej paczki. Chyba musiał poczuć suchość w ustach, bo mlaskając, poczłapał do pozostawionego kilka metrów dalej plecaczka i wyciągnął małą butelkę wody mineralnej. Po chwili dołączył do niego Imre Skonson i sztucznie ściszonym głosem powiedział:

– Ale jaja, nie?

– Szkoda mi jej – odpowiedział Gustavsson, nie przestając pocierać policzka.

– A mnie to nie? I pomyśleć, że do tej pory mieszkały tu same dorosłe bachory z Bullerbyn. I nawet nie kradły w sklepach. Od czasu do czasu jeździły po pijaku i okładały się pięściami, ale jak to w rodzinie. A raz ktoś podrzucał gówna na ganki, pamiętasz? – Skonson roześmiał się nerwowo, przełknął ślinę i poklepał kolegę po ramieniu.

– Ale robili te małe paskudne rzeczy, żeby sobie trochę ulżyć. Poczuć się choć odrobinę lepiej – dopowiedział bez pewności w głosie Gustavsson.

– A jak kto chciał być naprawdę zły, wsiadał do pociągu, jechał do Sztokholmu i tam sobie używał, a jeśli był sprytniejszy, to wsiadał na prom i miał całą Europę u stóp. A jak był jeszcze bardziej bystry, to do samolotu i odlatywał do Ameryki Południowej – rozmarzył się Skonson.

– A ten tu wolał swojskie tereny – zakończył Gustavsson i gryząc górną wargę, machnął ręką do Larsa Olssona, jakby w geście powitania albo otuchy.

To właśnie wtedy Imre Skonson zainteresował się Larsem. Dlaczego tu jest? Jak długo? I jakim prawem robi zdjęcia?

Jednocześnie Stefan wypatrzył Anchee Andersson. Ależ ona nadal jest piękna! – pomyślał. Pewnie przyszła podtrzymać na duchu córkę. W trudnych chwilach, dobrze mieć przy sobie kogoś bliskiego.

Ale zaraz potem, chyba jako jedyny, zauważył, że nie podeszła do córki. Wszystko obserwowała z bezpiecznej odległości, spod przymrużonych powiek. Jakby była krótkowidzem albo czuła gniew. Taki sam wzrok miała Frida, która stała kilka metrów od zwłok Karin Frostenson, przestępując z nogi na nogę. Znudzona, z pokerową twarzą, jakby widok okaleczonego ciała nie robił na niej wrażenia.

4

Can’t read my, can’t read my. No, he can’t read my poker face. P-p-p-poker face, p-p-poker face. Frida Andersson śpiewała w myślach, naśladując intonację Lady Gagi. P-p-p-poker face, p-p-poker face. I wanna roll with him, a hard pair we will be.

Wpatrywała się w przesłuchującego ją policjanta, wyobrażając sobie, że to jej ojciec. Kiedy zapytał, jak wyglądały zwłoki, kiedy się na nie natknęła, natychmiast udała, że nachodzą ją mdłości. Pochyliła się nawet, symulując powstrzymywanie wymiotów. Chciała perfekcyjnie zagrać niewinną uczennicę, której przytrafiła się odrażająca wakacyjna przygoda. I udało się.

– Okay, okay – powiedział szybko śledczy. – Nie będę pytał o szczegóły. Przepraszam. Rozumiem tylko, że niewiele się to różniło od obrazka, jaki zastali moi koledzy.

Pokiwała głową, tłumiąc satysfakcję, że go ograła. Wcielanie się w rolę niewiniątka przychodziło jej łatwo. Na wszystkie pytania odpowiadała ściszonym głosem, a oni nieustannie proponowali jej przerwę w zeznaniach, piwo, ciasto imbirowe. Traktowali ją jak ofiarę zespołu stresu pourazowego. Dużo o tym czytała. Również o morderstwach dokonanych ze szczególnym okrucieństwem. O gwałtach. Molestowaniu. O pozorowanych samobójstwach. I o samobójstwach prawdziwych – poprzez połykanie łańcuszka z biurowych spinaczy. To były jej lektury. Internet potrafił zaspokoić najbardziej niecną ciekawość. Świadomość, że ktoś ma gorzej od niej, zawsze dodawała jej odwagi.

Popatrywała na policjanta. Nie jest z tych stron. Jest młody, za bardzo opalony na twarzy, spieczony, jakby przysnął na słońcu. Dopiero co przyjechał, zdążył tylko narzucić letni kremowy garnitur, lecz w pośpiechu zapomniał o zmianie obuwia i został w czarnych gumowych klapkach. Palce u nóg, nie wszystkie, ma niewprawnie pomalowane czerwonym lakierem. Chyba córka zrobiła mu psikusa. Ta myśl sprawia Fridzie przykrość. Skojarzenia ze słowem „ojciec” nie poprawiają jej nastroju.

Dobrze, że miejsce tego nieznanego zajął Stefan Gustavsson. Frida znała go z widzenia. Włóczył się czasami koło molo. Ma tam budkę rybacką. Kilka razy się do niej włamała; stary drewniak dobrze służył jako kryjówka. Dziury w ścianach pozwalały na obserwację zarówno molo, jak i nabrzeża. Zauważyła, że w środku jest dużo dziwnych ostrych przedmiotów. Przypominały szydełka albo szpikulce do mięsa. Lubiła i kolekcjonowała ostre przedmioty, od razu wzięła sobie kilka na pamiątkę. W domu dokładnie się im przyjrzała. Doszła do wniosku, że muszą służyć do oprawiania ryb lub do łatania sieci.

Stefan Gustavsson przesłuchiwał ją ociężałym głosem. Zadawał te same pytania co jego poprzednik. Przyszło jej na myśl, że może ją podejrzewają. Postanowiła grać lepiej. Zaczęła niby to nerwowo szczypać się w uda. Wzrok policjanta od razu zaparkował na jej gładkiej skórze. Twarz przestała być służbowa, stała się samcza, lepka i chrząkająca. Zamiast ust i nosa miał teraz napalony ryj, jak grzejący się knur. To jej coś przypomniało.

Kilka lat temu, kiedy wyglądała jeszcze jak kretyńska słodka dziewczynka i nosiła mdłe kwieciste sukienki od Laury Ashley, często spotykała tego glinę w sklepie zoologicznym u Ann-Britt. Kupował puszki dla psa, z którym przychodził nad jezioro. Pamięta, że bardzo długo wystawał przed półką z psią karmą. Ale za każdym razem, kiedy poczuł na sobie jej wzrok, lekko się peszył i zaraz potem przyjaźnie puszczał do niej oczko, a wtedy to ona się peszyła. Teraz on pewnie nie pamięta tych przypadkowych spotkań. Odkąd zdechł chomik, Frida nie robi już zakupów w sklepie Ann-Britt. Nie nosi też pastelowych szmatek w czarujące różyczki, no i przede wszystkim nie czerwieni się, widząc mężczyznę robiącego do niej oko. Po prostu od razu pokazuje mu faka i zadziera wyżej głowę.

Ale Stefan Gustavsson też się zmienił. Ledwo usiadł, ledwo na nią spojrzał, już miał maślane oczy. Wiedziała, że ostatnią rzeczą, o jakiej myślał w czasie przesłuchania, jest morderstwo Karin Frostenson. Cały czas zezował na jej uda w gotyckich podkolanówkach w trupie czachy. Kiedy zaczęła się w nie szczypać, prawie eksplodował. Ściskał kolana i nadymał policzki.

A little gamblin’ is fun when you’re with me – zaczęła cicho mruczeć Frida. Russian Roulette is not the same without a gun. And baby when it’s love, if it’s not rough it isn’t fun, fun. Właściwie tylko wyginała usta. Miesiące ćwiczeń przed lustrem. Była pewna, że robi to seksownie. I nagle, kiedy już się po nim niczego nie spodziewała, Gustavsson się prostuje i smętnym głosem oznajmia:

– Wiesz, ten mój pies, pamiętasz, czarny z białą mordką, zdechł. Mógł jeszcze żyć, ale zdechł.

Frida kiwa głową. Chce zapytać, gdzie go zakopał, bo lubi sobie posiedzieć na ziemi, która kryje kości zwierząt, ale nic nie mówi. Milczy i patrzy policjantowi w oczy. Peszy go to, a Frida wyniuchuje jego pot. To ładny zapach, nieco retro, przypomina stara wodę kolońską, która została po dziadku. Nagle zaczyna krzyczeć:

– Russian Roulette is not the same without a gun. And baby when it’s love, if it’s not rough it isn’t fun, fun! – Zaczyna biegać po pokoju przesłuchań. – Fun! Fun! Fun!

Najpierw wpadają w panikę. Nie wiedzą, czy ją łapać, uciszać na siłę, czy zostawić samą. W końcu sekretarka dzwoni po lekarza. Proszek na uspokojenie jest mniejszy od aspiryny. Frida Andersson z łatwością ukrywa go między dziąsłem a policzkiem.

Informacja, że jej córka została brutalnie zamordowana, nigdy nie przebije się do poudarowej świadomości pani Agnes Hermansson. Ale ta emerytowana położna, od kilku miesięcy niekomunikująca się z otoczeniem, w dniu utraty dziecka zaczyna przejawiać nienaturalne pobudzenie. Jej opiekunka, Zuza Wolny, odnotowuje zmianę w zachowaniu podopiecznej: nadaktywność. Nieskoordynowane ruchy rąk i nóg uniemożliwiające dokonywanie czynności higienicznych.

Wzywa lekarza, a ten aplikuje pani Agnes dożylny środek uspokajający, dzięki czemu Zuza nie musi bez przerwy doglądać starszej Hermansson i może sobie spokojnie poukładać w głowie ostatnie wydarzenia. Brutalne zabójstwo Karin, która zginęła w drodze powrotnej z domu matki, zaledwie pół godziny po ich rozmowie, zrobiło na polskiej pielęgniarce wielkie wrażenie. Dowiedziała się o nim, włączywszy laptop. Po obiedzie zawsze czytała wiadomości z polskich portali, sprawdzała pogodę w Gdyni. Niekiedy wysyłała maile do koleżanek. Zaraz potem klikała na stronę z lokalnymi informacjami. Tego dnia zdarzyło się coś szczególnego. Witryna najpierw się zawiesiła, był jakiś kłopot z połączeniem, a potem pokazał się napis informujący o kilkunastominutowej przerwie technicznej, co nigdy nie zdarzało się w ciągu dnia. Jednak zaraz potem strona zmieniła wygląd na czarny, a litery stały się białe, o innej, bardziej dostojnej czcionce.

Zuza Wolny zaczęła łapczywie czytać, mimo że jednoznaczne ruchy pani Agnes mówiły, że pampers domaga się wymiany, a w powietrzu rozszedł się znajomy fetor. Po prostu nic już jej nie obchodziło, nie mogła się oderwać. Wpis był zadziwiająco długi.