Spis treści

Okładka

Strona tytułowa

Strona redakcyjna

Wprowadzenie

Sprostowanie

1. Mortdecai przygotowuje się na spotkanie ze Stwórcą

2. Mortdecai się dowiaduje, że Stwórca jednak nie chce się z nim spotkać

3. Mortdecai odzyskuje przytomność, jeśli tak to można nazwać

4. Mortdecai rozbiera propozycję swoim ostrym jak brzytwa intelektem

5. Mortdecai dochodzi do wniosku, że jest mnóstwo przyjemniejszych dróg życiowych niż śmierć

6. Mortdecai zbiera żniwo i sam staje się żniwem

7. Mortdecai wydaje polecenie, którego nie zgodziłby się spełnić żaden przyzwoity człowiek

8. Mortdecai z przerażeniem zanurza palec u nogi w nawiedzanych przez rekiny wodach królobójstwa

9. Mortdecai jest gotów stanąć poza nawiasem, ale żałuje, że nie ma bardziej reprezentacyjnej gospodyni

10. Mortdecai dostaje najprostsze, ale nie najwdzięczniejsze zadanie i je zawala

11. Mortdecai dostaje cięgi i wyrzuca ze swojego słownika określenie „słabsza płeć”

12. Mortdecai w końcu sobie uświadamia, że nie jest na wieczornym kursie samoobrony dla starszych pań

13. Mortdecai odkrywa z niesmakiem, że stawką w tej grze nie są spinki do włosów ani nawet pieniądze

14. Mortdecaiowe zainteresowanie ornitologią słabnie

15. Mortdecai traci wiarę w swoje małżeństwo, przyjmuje pro tempore święcenia kapłańskie i spotyka dentystę, który boi się bardziej od swojego pacjenta

16. Mortdecai popija trochę więcej, niż mu to służy, i zostaje przestraszony przez kompetentnego straszyciela

17. Charlie przekazuje pewien niebezpieczny produkt spożywczy i z mniejszą niż zwykle uległością przyjmuje cios

18. Mortdecai nie wyczuwa dobrych wibracji

19. Mortdecai wchodzi w posiadanie pewnego dzieła sztuki, bez którego mógłby przeżyć, i dowiaduje się ciekawych rzeczy o wdowach po policjantach oraz o kotlecikach rybnych

20. Mortdecai, opętany myślą o kotlecikach rybnych i przerażony myślą o wolności, ma gdzieś sąd i wszystko inne

21. Mortdecai zwiedza zakład produkcji żywności i nieustannie doskonali umysł

22. Mortdecai poznaje prawdę, daje kopa szafce kuchennej i znajduje pocieszenie w kanapce z dżemem

Przypisy końcowe

Wszystkie rozdziały dostępne są w pełnej wersji książki

Tytuł oryginału
AFTER YOU WITH THE PISTOL

Redakcja
Mirosław Grabowski

Projekt okładki
© Luke Pearson

Korekta
Elżbieta Steglińska, Igor Mazur

Copyright © the Estate of Kyril Bonfiglioli, 1979
All rights reserved.
The moral right of the copyright holders has been asserted.
Copyright for the Polish edition © by Wydawnictwo Czarna Owca, 2015

Wydanie I

ISBN 978-83-8015-149-9

Wydawnictwo Czarna Owca Sp. z o.o.
ul. Alzacka 15a, 03-972 Warszawa
www.czarnaowca.pl
Redakcja: tel. 22 616 29 20; e-mail: redakcja@czarnaowca.pl
Dział handlowy: tel. 22 616 29 36; e-mail: handel@czarnaowca.pl
Księgarnia i sklep internetowy: tel. 22 616 12 72; e-mail: sklep@czarnaowca.pl

Konwersję do wersji elektronicznej wykonano w systemie Zecer.

Wszystkie postaci występujące w tej książce są fikcyjne. Wszelkie podobieństwa do osób autentycznych, żyjących albo martwych, są przypadkowe, a skojarzenia z nimi – niesmaczne.

Motta pochodzą z twórczości Alfreda lorda Tennysona, oprócz jednego, ewidentnej podróbki. Fałszerz sygnował ją zgodnie ze zwyczajem w tym fachu.

[Jeśli nie zaznaczono inaczej, fragmenty wierszy w przekładzie Magdaleny Słysz].

Sprostowanie

W tej książce nie ma ani słowa prawdy. Z przyjemnością informuję, że nie miałem okazji poznać nikogo, kto by przypominał któregoś z jej bohaterów, ani o kimś takim słyszeć. Wszyscy, co do jednego, są wytworami mojej chorej wyobraźni. Odnosi się to zwłaszcza do fikcyjnego narratora, którego podobieństwo do niżej podpisanego kończy się na obwodzie pasa.

Przepraszam za jego wypowiedzi na temat handlu sztuką. Wszakże niektórzy z moich najlepszych przyjaciół… et cetera.

Na południe od Tamizy znajduje się bardzo nietypowy posterunek policji, którego jednak nigdy nie widziałem, co najwyżej oczami wyobraźni, i chciałbym, aby tak pozostało. Jedyny znany mi pub Pod Kiścią Winogron występuje w nieśmiertelnej piosence Gracie Fields o aspidistrze^1. Wydaje mi się, że na East Endzie był kiedyś sklep elektryczny Mycocka, ale o żadnej rzeźni noszącej tę nazwę nie słyszałem.

Sztuczka z panelem w toalecie samolotowej została już kiedyś wykorzystana do przemytu heroiny, ale od dawna jest spalona, bo inaczej bym o niej nie pisał. Tak samo jak stare triki z oponami samochodowymi, aparatami z Koulun, wydrążonymi bumerangami z Bendigo (w Nowej Południowej Walii), „ciężarnymi” kobietami z Amsterdamu, płytami gramofonowymi z prasowanej gandzi czy nawet zakurzonymi dywanami z Kaszmiru, które wymagają nieco uwagi ze strony pracowników pewnych pralni chemicznych w londyńskiej dzielnicy portowej, zanim zostaną dostarczone odbiorcy. To samo odnosi się do innych opisanych przeze mnie paskudnych technik. Błagam, tylko nie dajcie się skusić i nie wkroczcie na drogę przestępstwa. Może i jesteście szybcy jak zając, ale Stary Bill to bardzo skuteczny żółw.

Przepraszam Air France, wszystkie stewardesy tej linii to wybitne lingwistki. Wiele z nich jest w stanie zrozumieć nawet mój francuski.

1. Mortdecai przygotowuje się na spotkanie ze Stwórcą

Przyjdź do ogrodu, Maud,

Stoję tu u bramy sam.

Maud

Tak, oto gdzie się znalazłem. Do tego doszło. Moje życie dobiegało końca.

Dopiłem więc whisky, po raz ostatni spojrzałem z rozrzewnieniem na nagą księżną i być może – już nie pamiętam – uroniłem łzę żalu, pozwalając sobie na ten pożegnalny luksus, po czym podniosłem się sztywno na nogi. Wszystkie komory ciężkiego, ujmująco starego smitha and wessona były załadowane miękkimi ołowianymi nabojami. Lekko odciągnąłem kurek, co pozwala zakręcić bębenkiem. Kręcąc nim, wsłuchałem się w szybki, głęboki szczęk zapadki.

Potem usiadłem ponownie.

Zrobiłem to wszystko kilka minut za późno i ostatni łyk szkockiej z dna butelki okazał się za mały. Gdyby było jej o jedną płynną uncję więcej, jak stary grizzly opuściłbym z rykiem swoją śmierdzącą kryjówkę, ale teraz trzeźwość chwyciła mnie za gardło. Rozumiecie, zacząłem się zastanawiać, gdzie kule przeszyją moje dobrze odżywione ciało, które kości zostaną strzaskane, które harpuny rzeczonych kości rozerwą które delikatne narządy, jak długo potrwa ta wewnętrzna jatka, zanim wspaniałomyślna kostucha uśmierzy ból i przesunie dłonią po moich oczach, zamykając je na zawsze.

Nie, chwilunia, przepraszam. Poczekajcie. Właśnie przyszło mi do głowy, że być może dziwi was, dlaczego Charlie Mortdecai – czyli ja – przygotowuje się na śmierć w śmierdzącej kryjówce, jedynie w towarzystwie nagiej księżnej, dużego rewolweru i pustej butelki po whisky. Zdaję sobie sprawę, że niektórzy mogą uznać te okoliczności za niezwykłe, niewykluczone nawet, iż dziwaczne.

Oto więc co zdarzyło się wcześniej, zanim się włączyliście. Nowi czytelnicy zaczynają od tego miejsca. To ja – czcigodny Charlie Mortdecai (dostałem „Charlie” na chrzcie), miły, bogaty, tchórzliwy, niestroniący od wszelkich rozrywek marszand, który macza palce w działalności przestępczej, żeby zapomnieć o hemoroidach. A to fantastyczny obraz Goi pod tytułem Księżna Wellington, przedstawiający damę, która pozując malarzowi, z roztargnienia zapomniała włożyć z powrotem majtki – i jeśli o to chodzi, wszystko inne także. Żywiąc tak wielki respekt dla własności prywatnej bliźnich, że czasami czuję się w obowiązku zadbać o nią samemu, buchnąłem to dzieło z Prado w Madrycie i osobiście dostarczyłem je przebogatemu miłośnikowi sztuki z Nowego Meksyku. Na miejscu stwierdziłem, że człowiek ten został właśnie zamordowany, a namiętna młoda wdowa szuka kogoś na jego zastępstwo. Potem wszystko potoczyło się nie po mojej myśli, jak zawsze w takich sprawach, i kiedy poczucie humoru zaczęło mi w końcu szwankować, zabezpieczyłem tyły – jak mawiali kiedyś wodzowie – i wróciłem do Anglii, mojej ojczyzny oraz pięknej krainy, w wymienionym porządku.

Wtedy już pałały do mnie gorącą niechęcią najrozmaitsze typy i podczas niemal zabójczego pościgu byłem zmuszony docisnąć butem głowę wiernego służącego, tego łotra Jocka, który i tak już ginął w jeszcze mniej przyjemny sposób, wciągany w bagna zatoki Morecambe w Lancashire. Ja – Mortdecai – zaszyłem się w dawnej kopalni czerwonego tlenku żelaza na terenie Crag w Warton (wciąż w Lancashire), ale okazało się, że wrogowie jednak mnie wytropili, i zrozumiałem, że moje życie jest skończone. Byłem już wówczas w bardzo słabej formie psychicznej i fizycznej, więc postanowiłem upić się na umór, a potem wypaść z rykiem ze swojej śmierdzącej kryjówki i przynajmniej zabić Martlanda, swojego głównego prześladowcę.

Czy wszystko jasne? Są jakieś pytania? Więc właśnie szykowałem się, żeby wyjść naprzeciw paskudnej śmierci, której tak często bywałem świadkiem, gdy ginęli inni. Jednak jakoś zupełnie nie widziałem siebie w tej roli.

No tak, istniało tylko jedno ale. Czy miałem inne wyjście? Jakiś wybór?

Przechyliłem butelkę i wysączyłem z niej ostatnie trzy krople, no, może cztery.

„Pozbieraj się do kupy, Mortdecai – nakazałem sobie surowo. – Nie pozostało ci już w życiu nic innego, jak tylko je opuścić. Lepiej, o wiele lepiej, żebyś zrobił to teraz. Dojrzałeś do śmierci i jesteś na nią gotowy. Spodoba ci się tam, na górze”.

„Na górze? – pomyślałem. – Tam, na górze? Czy to pora na żarty?”

Uniosłem głowę i znowu spojrzałem na portret księżnej, oparty o ścianę kopalnianego szybu. Uśmiechała się jak zwielokrotniona Mona Liza, aseksualnie zmysłowo, erotycznie tylko na poziomie, którego nigdy nie było mi dane dosięgnąć. Chociaż Bóg wie, że się starałem.

– No dobrze – powiedziałem do niej.

Podczołgałem się do wyjścia z małej kopalni. Z zewnątrz nie dochodził żaden dźwięk, panował całkowity bezruch, ale byli tam, nie ulegało wątpliwości. Nie mogli być nigdzie indziej.

Wyszedłem.

Zapaliło się oślepiające światło, jednakże – nie wiadomo dlaczego – było skierowane nie na mnie, ale w przeciwną stronę. Padało na bladego, przestraszonego Martlanda. Cóż, mogłem przynajmniej zrealizować część swojego planu. Martland spojrzał na mnie pod światło, wykonując drobne, nerwowe ruchy rękami.

– Martland – przemówiłem. Nigdy wcześniej nie słyszałem u siebie takiego tonu, ale wiedziałem, że nie potrzeba więcej słów, że to jedno wystarczy.

Otworzył usta. Chyba nie przyszło mu to łatwo. Może zamierzał mi przypomnieć, że chodziliśmy razem do szkoły. Nie miałem serca zastrzelić kogoś, kto wyglądał tak żałośnie jak on, ale mój palec od cyngla żył własnym życiem. Rewolwer podskoczył mi w dłoni i ze spodni Martlanda, tuż pod klamrą paska, dobył się obłoczek pyłu.

Jak urzeczony wlepiłem wzrok w to miejsce. Nie ukazała się krew, nie widać było nawet dziury. On też wyglądał na zdziwionego, nawet zirytowanego. Klapnął ciężko na tyłek i spojrzał na mnie, wkurzony i rozczarowany. A potem zaczął umierać. Było to dość przerażające i trwało wieczność, tak że jeszcze bardziej zebrało mi się na mdłości. Nie mogłem znieść tej wizji, więc strzeliłem do niego jeszcze raz i jeszcze, ale umierał i umierał.

Ktoś, kto obsługiwał reflektor, wreszcie zakończył ten spektakl i przyszpilił mnie snopem światła. Nacisnąłem kurek rewolweru – pustego jak ja – jeszcze trzy czy cztery razy, trzy czy cztery razy mierząc w łypiące świetliste oko, lecz pomimo tej szarpaniny znowu spudłowałem.

– Panie Mortdecai – zabrzmiał uprzejmy głos z amerykańskim akcentem.

Odwróciłem się na pięcie. W ciemnościach łzawiły mi oczy, a wnętrzności nie mogły się już doczekać nadlatujących kul.

– Nie, panie Mortdecai – ciągnął głos – proszę, niech się pan uspokoi. Tej nocy nikt nikogo już tu nie zabije. Wszystko będzie dobrze. Naprawdę, wszystko będzie dobrze.

Nie potraficie sobie wyobrazić, jaki to zawód – przygotować się na śmierć i w ostatniej chwili prawdy się przekonać, że kat jednak się rozmyślił. Nagle znalazłem się na ziemi i zacząłem bezgłośnie płakać. Szlochy rozdzierały mi pierś niczym pociski, które nie nadleciały.

Dali mi płaską butelkę z whisky i znowu mnie zemdliło, ale zdołałem zatrzymać w żołądku trochę alkoholu. Wtedy od strony Martlanda dobiegł tępy huk pistoletu z tłumikiem i odgłosy umierania ucichły. Policjantka pomogła mi się podnieść i zaprowadziła mnie w dół po stoku wzgórza na drugą stronę drogi, a następnie do namiotu w lesie Fleagarth. Zasnąłem, gdy tylko padłem na materac.

2. Mortdecai się dowiaduje, że Stwórca jednak nie chce się z nim spotkać

…gdy opary

Z pól się dalekich wznoszą, nad chatami

Szczęśliwych ludzi, którzy mogą umrzeć…

Titonus, przeł. Zygmunt Kubiak

Kobieta obudziła mnie kilka chwil później. Te chwile chyba jednak musiały być godzinami, bo do namiotu wpełzał zimny, brudny świt. Pisnąłem gniewnie i wtuliłem się w śpiwór; cuchnął paskudną policjantką, ale i tak wydawał mi się cudowny – nie było w nim ludzi. Ale ona wyciągnęła mnie ze snu, wbijając mi paznokcie palca wskazującego i kciuka w płatek ucha. Musiała nauczyć się tej sztuczki w służbie lorda Baden-Powella^2. (Nie zastanawiacie się czasami, gdzie wyżywałby się B.-P., gdyby żył w dzisiejszych czasach? W Oxfam? Korpusie Pokoju?)

Niewątpliwie zdobyła odznakę obozowego kucharza, ponieważ kubek herbaty, który znalazł się w moich drżących dłoniach, nie był dla słabeuszy. Osobiście nie mam nic przeciwko mleku w proszku; nadaje krzepiącej gęstości taniej herbacie, która od czasu do czasu wydaje mi się całkiem satysfakcjonująca.

Potem zmusiła mnie do umycia się i ogolenia (pożyczyła mi maleńką brzytwę o nazwie Miau, z plastikową różową rączką – a co?), a jeszcze później zaprowadziła do turystycznej ubikacji. Stamtąd, trzymając się za ręce, ruszyliśmy przez las w stronę drogi, przy której parkował wielki amerykański kempingowy van. Wsiedliśmy do niego. Było tam dwóch ludzi. Jeden spoczywał na noszach, nakryty od stóp do głów prześcieradłem. Cóż, domyśliłem się, że to Martland. Nie ruszyło mnie to. Wtedy jeszcze nie. Później – może. Drugim był Amerykanin, trajkoczący coś jazgotliwie do radioodbiornika, który mu się odszczekiwał. Odniosłem mgliste wrażenie, że facet cierpliwie przekonywał kogoś, żeby ten skontaktował się z kimś innym, kto miał upoważnić jeszcze kogoś innego do czegoś tam. Był bardzo uprzejmy wobec szczekacza. W końcu rzucił jak należy: „Przyjąłem i przechodzę na odbiór”, po czym przekręcił wszystkie gałeczki i odwrócił się, posyłając mi zupełnie nieuzasadniony o tak wczesnej porze uśmiech. Okazało się, że jest to niejaki pułkownik Blucher, którego miałem okazję poznać wcześniej. Nigdy nie wyrządziliśmy sobie krzywdy fizycznej.

– Dzień dobry, panie Mortdecai – powiedział, nadal uśmiechając się w nieuzasadniony sposób.

– Kwik – odparłem na to. Wciąż musiało być ze mną coś naprawdę nie tak, bo zamierzałem okazać trochę więcej manier, a wyszedł z tego tylko kwik.

Zamrugał lekko, ale nie wziął tego do siebie.

– Bardzo, bardzo mi przykro, że musiałem obudzić pana tak wcześnie, panie Mortdecai, zwłaszcza że, jeśli dobrze pamiętam, nie należy pan do rannych ptaszków. Na pewno jest pan jeszcze okropnie zmęczony.

Tym razem wykazałem się większą elokwencją.

– Kwiku, kwik – odrzekłem uprzejmie.

To było nader dziwne uczucie: miałem na podorędziu konkretne słowa, a jedyne, co wychodziło z moich ust, to odgłosy zwierząt gospodarskich. Z rozpaczą chwytając się za głowę, usiadłem ciężko. Słysząc towarzyszący temu mokry dźwięk i czując pod sobą ciastowatą miękkość, uświadomiłem sobie, że siedzę na Martlandzie. Znowu z piskiem zerwałem się na nogi. Blucher także wydawał się zaniepokojony, więc oczywiście rzuciłem się na niego, aby mu przyłożyć. Bo jakoś uznałem, że nic rozsądniejszego nie mogę zrobić. Ale szeroki zamach ręki sprawił tylko, że upadłem na twarz i rozpłakałem się ponownie. Straszliwie zapragnąłem do mamusi, ale wiedziałem, że nie przyjdzie mi na pomoc, nigdy nie przychodziła, sami wiecie, nawet gdy jeszcze żyła. Należała do tych mamuś, które uważają, że Krzyś, ten z Kubusia Puchatka, zabija wszystkie zarazki. Że to taka powieściowa WC kaczka.

Blucher zbliżył się, otoczył mnie ramieniem i pomógł mi się podnieść, a wtedy chyba zacząłem krzyczeć – bo pomyślałem, że to Jock wstał z grobu w grzęzawisku. Wyjął więc coś z kieszeni spodni i z wyrazem niewyczerpanego współczucia na twarzy starannie walnął mnie za uchem. Od razu zrobiło mi się lepiej.

„Przyjąłem i przechodzę na odbiór” – pomyślałem z wdzięcznością, kiedy spowiła mnie cudowna ciemność.

3. Mortdecai odzyskuje przytomność, jeśli tak to można nazwać

Wszystko odebrane nam zostało, stając się

Częścią, skrawkiem Przeszłości straszliwej.

The Lotus-Eaters

Do dziś nie wiem, gdzie się obudziłem ani jak długo byłem pozbawiony łączności ze swoimi zdolnościami kognitywnymi, niech Bóg ma je w opiece. Sądzę jednak, że musiało to być w tak okropnym miejscu w północno-zachodniej Anglii jak Preston, Wigan czy nawet Chorley, nie daj Boże. I pewnie upłynęły całe trzy–cztery tygodnie; zorientowałem się po paznokciach, o których obcięciu nikt nie pamiętał. Były w zatrważającym stanie. Ja sam też byłem zatrwożony.

– Przeżyłem załamanie nerwowe – powiedziałem sobie z trwogą – takie jak nasze ciotki w Boże Narodzenie.

Leżałem bez ruchu przez dłuższy czas. Rozumiecie, chciałem ich w ten sposób zwieść, kimkolwiek byli, i jednocześnie zyskać na czasie, aby wszystko sobie przemyśleć. Wkrótce dotarło do mnie, że nie ma ich w pokoju i że pragnę jedynie dużego, pokrzepiającego drinka, żeby wspomóc proces myślowy. Doszedłem też do wniosku, że skoro pozwolili mi żyć, muszą czegoś ode mnie chcieć, a w takim razie drink w zamian nie byłby wcale nierozsądnym quid pro quo, jeśli podążacie za moim tokiem myślenia. (Zauważcie, że już samo wspomnienie tamtej chwili wpływa na moją szeroko znaną przytomność umysłu).

Kolejna dogłębna analiza sytuacji naprowadziła mnie na myśl, że aby dostać takiego drinka, należało wezwać kafkowską policjantkę o kredowej twarzy i w czarnym mundurze, która pełniła przy mnie straż. Nie mogłem znaleźć dzwonka, więc wygramoliłem się z łóżka i absurdalnie usiadłem na podłodze, płacząc z pożałowania godnej złości.

To, że wstałem, musiało uruchomić jakiś alarm, bo wahadłowe drzwi wahnęły się w tę i z powrotem i stanęła w nich zjawa. Przyjrzałem się jej spod zmrużonych powiek. Był to najwyraźniej negatyw policjantki o kredowej twarzy i w czarnym mundurze.

– Jest pani najwyraźniej negatywem! – zawołałem oskarżycielsko. – A kysz!

Twarz miała, wyobraźcie sobie, w najgłębszym odcieniu czerni, a mundur w najjaśniejszym bieli, wszystko na opak. Na mój okrzyk zachichotała, ukazując – paradoksalnie – ze czterdzieści osiem dużych białych zębów.

– Żaden ze mnie negatyw – odcięła się. – Może jestem społecznie upośledzona, ale nie gorsza. – Spojrzała na mnie znowu.

Nie kłamała. Przekonałem się o tym jeszcze bardziej, gdy mnie podniosła i posadziła na łóżku (o wstydzie!), ponieważ mój nos został spłaszczony przez jedną ze wspaniałych stuwatowych lampek, które miała na czole. Mimo sflaczenia (no dobrze, wiem, że to nie jest odpowiednie słowo, ale świetnie wiecie, o co mi chodzi) poczułem, że w moich lędźwiach budzi się stary Adam – i nie mam tu na myśli ogrodnika. Nade wszystko zapragnąłem wyjść na dwór i zaszlachtować dla niej jednego czy dwa smoki. Ta myśl była tak piękna, że znowu zebrało mi się na płacz.

Strażniczka przyniosła mi drinka, dość cienkiego, ale niezaprzeczalnie alkoholowego. Enoch Powell^3 ostatecznie stracił mój głos. Znowu zapłakałem, delektując się tym zresztą. To znaczy, łzami, nie drinkiem, który smakował jak mleko od zdechłej lochy. Był to prawdopodobnie burbon albo coś w tym rodzaju.

Po jakimś czasie kobieta wróciła i uśmiechając się szeroko, stanęła odwrócona plecami do otwartych drzwi.

– A oto… doktor Farbstein, który przyszedł się z panem zobaczyć – zachichotała grubym głosem, jakby to miał być świetny dowcip.

Obok niej przeszedł wielki, jowialny, brodaty facet (przysięgam, że bęcnął o jej wspaniałe cycki), zbliżył się do mnie i usiadł na łóżku. Był cały radosny.

– Odejdź – zaszczebiotałem słabo – jestem antysemitą.

– Powinieneś był o tym pomyśleć, zanim dałeś się obrzezać! – ryknął wesoło.

Zbłąkany promień słońca (może jednak nie byliśmy w północno-zachodniej Anglii) wydobył złote nitki z jego okazałej asyryjskiej brody. Kingsley Amis natychmiast rozpoznałby w nich resztki jajecznicy ze śniadania, ale ja jestem romantykiem, jak już pewnie się zorientowaliście, nawet jeśli nie czytaliście jeszcze o moich poprzednich przygodach.

– Byłeś poważnie chory – odezwał się znowu, tym razem z kamienną miną, starając się mówić poważnym, zatroskanym tonem.

– Wciąż jestem poważnie chory – poprawiłem go z godnością – a moje paznokcie są hańbą dla państwowej służby zdrowia. Jak długo przebywam w tym guet-apens sprzed epoki lizolu, na tej quasi-medycznej Łubiance?

– Och, wieki, całe wieki, można by odnieść wrażenie – odparł pogodnie. – Co jakiś czas mi mówią, że odzyskałeś przytomność, więc wpadam tu i daję ci zastrzyk z paraldehydu, żebyś przestał podszczypywać pielęgniarki, a potem zapominam o tobie na wiele dni. „Pozwalając naturze powoli robić swoje”, jak na to mówimy.

– A czym się żywię, jeśli wolno spytać?

– Chyba niczym specjalnie. Siostra Szybka mówi mi, że na twoim nocniku zalega gruba warstwa kurzu.

– Fuj! – prychnąłem. Uświadomiłem sobie przy tym, że już ze mną lepiej, bo trzeba być naprawdę silnym mężczyzną, żeby wypowiedzieć „fuj!” jak trzeba, odpowiednio wydymając wargi.

Równocześnie jednak zdałem sobie sprawę, że mam do czynienia z godnym siebie przeciwnikiem, chyba że potrafiłbym go zgasić. Przywołałem więc w sukurs swoje najbardziej arystokratyczne spojrzenie.

– Jeśli rzeczywiście jest pan lekarzem, jak twierdzi pańska… eee… opalona… wspólniczka – zaryzykowałem – to może zechce mi pan łaskawie powiedzieć, kim są pańscy pracodawcy.

Pochylił się nad łóżkiem i uśmiechnął anielsko, a wtedy jego broda się rozchyliła, odsłaniając szereg zębów, które przypominały losowy wybór słynnych czekoladek likworowych firmy Bassett.

– To SMERSZ! – szepnął. Czosnek w jego oddechu jechał acetylenem.

– Gdzie pan był na lunchu? – jęknąłem.

– W Manchesterze – mruknął z zadowoleniem. – W jednej z dwóch jedynych porządnych ormiańskich restauracji w Europie Zachodniej. Druga… cieszę się, że mogę to powiedzieć… też znajduje się w tym mieście.

– Poproszę o jakieś ormiańskie specjalności – powiedziałem – i to szybko, bez zbędnej zwłoki i namysłu. I niech pan przypilnuje, żeby było dużo humusu. A dla kogo pan naprawdę pracuje?

– Pochoruje się pan straszliwie. A pracuję dla profesora psychiatrii w szpitalu uniwersyteckim w północno-wschodnim Manchesterze, jeśli koniecznie chce pan wiedzieć.

– No to się pochoruję… najwyżej pielęgniarki będą miały co robić, bo wygląda na to, że haniebnie się tu obijają. I nie wierzę w ani jedno słowo z tych bzdur o północno-wschodnim Manchesterze. Tylko Londyn wytycza kierunki w medycynie, wszyscy to wiedzą. Na pewno jest pan jednym z tych oszustów, prawdopodobnie został pan wykreślony z rejestru za użycie niewysterylizowanego haczyka do zapinania guzików.

Nachylił się ku mnie jeszcze bardziej.

– Dupki – mruknął.

– To swoją drogą – odciąłem się.

Na tym etapie nawiązaliśmy porozumienie – czy nazwałby to terapią awersyjną? – i obiecał, że przyśle mi trochę humusu, gorącego ormiańskiego chlebka i może odrobinę tej pysznej sałatki z marynowanej fasolki ze zbłąkaną cieciorką albo dwiema. Zapowiedział też, że będę mógł przyjąć gościa.

– A kto by chciał mnie odwiedzić? – zapytałem, roniąc kolejną łzę, która zakręciła mi się w oku.

– Są ich tabuny. – Spojrzał na mnie obleśnie. – Całe kolejki małych apetycznych sziks, które grzeją się w poczekalni. To już niebezpieczne dla zdrowia.

– Ja cię! – odparłem.

– Nie mnie, tylko je wszystkie po kolei – on na to. Sól ziemi, niektórzy z tych lekarzy.

Kiedy znaleźliśmy wspólny język, stał się już mniej ludzki i przeszedł do sprawy.

– Nie będę zawracał panu głowy, mówiąc, co panu dolega – powiedział sucho – bo tylko spyta pan, jak to się pisze, i nie będę wiedział. Prowincjonalny lekarz pierwszego kontaktu, będący trzydzieści lat do tyłu z postępami w medycynie, mógłby to nazwać silną nerwicą pourazową. Ktoś w pańskim wieku… załamaniem nerwowym. Tak mentalnie nieprzygotowani ludzie określają zespół banalnych objawów występujących u tych, którzy ugryźli większy kęs, niż mogą emocjonalnie przeżuć.

Zastanowiłem się nad tym.

– Odpowiedź znowu leży w liczbie mnogiej – odparłem w końcu.

On z kolei zastanowił się nad tym.

– Gdy tak się nad tym zastanawiam, dochodzę do wniosku – zauważył rozsądnie – że być może ma pan rację. Najważniejsze jednak, że przez dłuższy czas podawałem panu silne środki usypiające i sądzę, iż wszystko już z panem w porządku… w każdym razie w takim porządku, w jakim był pan wcześniej, ha, ha. Od czasu do czasu będzie się panu chciało płakać, ale to przejdzie. Dam panu teraz coś na pobudzenie… jakąś metedrynę… i szybko dojdzie pan do siebie. A tymczasem niech pan używa chusteczek higienicznych i płacze do woli.

Zadrżała mi dolna warga.

– Nie, nie! – zawołał. – Nie teraz! Bo oto – i tu szerokim gestem otworzył drzwi niczym ekshibicjonista rozchylający połę płaszcza – pański gość!

W progu stał Jock.

Poczułem, że krew odpływa mi do nóg, być może krzyknąłem. Na pewno zemdlałem. Kiedy odzyskałem świadomość, Jock wciąż stał w progu, chociaż pamiętałem wyraźnie – zbyt wyraźnie – że przed kilkoma tygodniami stąpnąłem mu na głowę, gdy nie mógł wydostać się z bagna.

Teraz szczerzył się nerwowo, niepewny, jak zostanie przyjęty. Miał zabandażowany łeb, czarną opaskę na jednym oku i kilka nowych przerw w swoich mocnych żółtych zębach.

– Wszystko w porząsiu, panie Charlie? – spytał.

– Dzięki, Jock, mam się całkiem dobrze – odpowiedziałem. A potem zwróciłem się do doktora Farbsteina. – Ty obrzydliwy draniu – syknąłem – mienisz się lekarzem i robisz takie siupy swoim pacjentom? O co ci chodzi, chcesz mnie wykończyć?

Zachichotał z zadowoleniem, wydając taki odgłos jak wypróżniająca się krowa.

– Psychoterapia – odrzekł. – Wstrząs, przerażenie, gniew. Na pewno wyszło panu na dobre.

– Dołóż mu, Jock – poprosiłem. – I to mocno.

Jockowi zrzedła mina.

– On jest w porząsiu, panie Charlie. Serio. Codziennie gram z nim w remika. Wygrałem od niego kupę forsy.

Farbstein wymknął się z pokoju, aby – bez wątpienia – gdzie indziej rozsiewać swoje promienie słońca. Być może był nawet dobrym lekarzem, jeśli takich lubicie.

Pozbierawszy się do kupy, odezwałem się w te słowa:

– Posłuchaj, Jock…

– Niech pan o tym zapomni, panie Charlie. Zrobił pan to, o co prosiłem. Moja mama postąpiłaby tak samo, gdyby przy tym była. Na szczęście nie miał pan wtedy wysokich butów.

Trochę mnie to zaskoczyło. To znaczy wiedziałem, że Jock musiał kiedyś mieć jakąś mamę, ale nie umiałem jej sobie wyobrazić, a już na pewno nie w wysokich butach. Nagle poczułem się okropnie zmęczony i zasnąłem.

Kiedy się obudziłem, Jock siedział wiernie na końcu mojego łóżka i patrzył łakomie przez okno na coś, co mogło być jedynie przechodzącymi w dole rozchichotanymi pielęgniarkami.

– Jock – odezwałem się – jak oni, u licha…

– Range roverem. Mieli wyciągarkę przy tylnej osi. Wydobyli mnie dzięki niej. Prawie nic nie bolało. Wyrwali mi ramię ze stawu, połamali kilka żeber i tak mnie załatwili, że dostałem przepukliny w kroku. Ale już wszystko w porząsiu.

– A oko? To coś poważnego?

– Już po nim – wyjaśnił pogodnie. – Dostałem skórzanym pasem, a nosiłem kontakty. Ale pielęgniarki lubią, jak mam tę opaskę, bo mówią, że to romantyczne. Nie dam sobie wstawić szklanego oka, nie ma mowy, mój stryj miał takie i je połknął. I było po ptokach.

– Ojej – odparłem słabo – jak to?

– Wsadził je do gęby, żeby się ogrzało i żeby łatwo było je wetknąć do oczodołu, ale dostał czkawki, bo poprzedniego wieczoru sobie golnął. No i połknął to oko. Czkawka mu przeszła, ale oka nie odzyskał.

– Rozumiem.

Ależ żyje ta druga połowa ludzkości, nie ma co!

Zapadła długa błoga chwila ciszy.

– Nigdy go nie odzyskał? – zagadnąłem głośno.

– Nie. Stryj nawet namówił konowała, żeby mu zajrzał do tyłka, ale gość powiedział, że nic nie widzi. „Śmieszne – mówi mój stryj – bo ja pana widzę dobrze jak nigdy”.

– Jock, ty przeklęty łgarzu! – rzuciłem.

– Panie Charlie?

– Słucham.

– Chyba jest pan mi winien pobory, i to od dłuższego czasu.

– Przepraszam, Jock. Dostaniesz je, gdy na tyle odzyskam siły, żeby unieść książeczkę czekową. Ale jeśli dobrze sobie przypominam, jako pracodawca ubezpieczyłem cię na całkiem dużą sumkę. Myślę, że dostaniesz za swoje oko ze dwa tysiące funtów. Ja kupię ci z własnej kieszeni najpiękniejszą szklaną gałkę oczną, jaką tylko można dostać za pieniądze, nawet gdybym miał zapłacić gotówką. Nosiłbyś ją po domu, a romantyczną czarną opaskę zachowałbyś na te swoje łajdackie eskapady.

Jock zapadł w pełne trwogi milczenie. W jego świecie ludzie zdobywają dwa tysiące funtów, robiąc coś bardzo nielegalnego, za co można dostać pięć lat w pudle.

Znowu zasnąłem.

– Panie Charlie?

Z rozdrażnieniem uniosłem powiekę.

– Tak – odparłem. – To wciąż ja.

– Pamięta pan, jak poszedł pan się spotkać z tym dziadem, pułkownikiem Blucherem, w ambasadzie amerykańskiej?

– Pamiętam, i to dobrze.

– Więc on tu jest. Tak czy siak przyjeżdża prawie codziennie. Wszyscy trzęsą portkami na jego widok, oprócz doktora Farbsteina. On chyba bierze go za Szwaba.

– Możliwe.

– Śmieszne – ciągnął – ale nigdy mnie o nic nie pyta… to znaczy Blucher… pyta tylko, czy mnie szukają i czy chciałbym zestaw do monopolu, żeby grać z pielęgniarkami.

Czekałem, podczas gdy on dostał ataku chichotu.

– Jock – delikatnie zwróciłem mu uwagę, kiedy skończył. – Wiem, że jest tu pułkownik Blucher. Właściwie nawet tuż za tobą, stoi w drzwiach.

I rzeczywiście stał. Z wielkim czarnym pistoletem automatycznym, wymierzonym z nieomylną precyzją w miednicę Jocka. (Bardzo sprytnie, bardzo profesjonalnie, bo okolice miednicy nie są tak ruchome jak głowa czy tułów. Strzał w to miejsce, w pęcherz moczowy, organy intymne i inne odpady rzeźnicze, które znajdują się w tych okolicach, jest równie pewny jak między oczy, a z tego, co słyszałem, o wiele bardziej bolesny).

Blucher ostentacyjnie zabezpieczył broń i ruchem magika zatknął ją za pas od spodni. To doskonałe miejsce na pistolet, jeśli ma się jeszcze wcięcie w talii; później wypukłość staje się zbyt dwuznaczna.

– Przepraszam ze efekt dramatyczny, panowie – odezwał się – ale ponieważ mam do was pewną prośbę, pomyślałem, że to dobry moment, aby wam przypomnieć, że wciąż żyjecie. I że w każdej chwili mogę zmienić zdanie w tej kwestii, jeśli mnie do tego zmusicie.

No naprawdę! Skuliłem się, oczywiście, ale tylko częściowo ze strachu, bo pozostałą część stanowiło zażenowanie z powodu jego żałosnego braku taktu.

– Czy zdaje pan sobie sprawę – zapytałem odważnie – że zajmuje pan przestrzeń, której używam do innych celów? Czy raczej której do innych celów używam?

– Też lubię P.G. Wodehouse’a – rzucił w odpowiedzi – ale w sytuacji, w której się pan znajduje, powstrzymałbym się od wszelkiej nonszalancji. Czy raczej w sytuacji, w której pan się znajduje.

Wytrzeszczyłem na niego oczy. Może jednak był człowiekiem.

– Czego konkretnie pan ode mnie oczekuje? – zagadnąłem.

– Hm, powiedzmy, że raczej kogo. Niech pan sobie przypomni kogoś młodego, pięknego i fantastycznie bogatego.

Próbowałem sobie przypomnieć. Ale trwało to krótko, bo nie jestem kompletnym kretynem.

– Pani Krampf – odparłem.

– Zgadza się – potwierdził. – Niech się pan z nią ożeni. To wszystko.

– Wszystko?

– Cóż, praktycznie tak.

– Muszę iść spać – odrzekłem.

I poszedłem.

4. Mortdecai rozbiera propozycję swoim ostrym jak brzytwa intelektem

O Smutku, będziesz ty żył ze mną

Nie jako byle kochanka, lecz żona.

In memoriam

Prawdę mówiąc, nie była to jedna z tych okazji, gdy mogłem cieszyć się długim, niczym niezakłóconym odpoczynkiem. Hm, pamiętacie, jak ostatnim razem powiedziano wam, że pozostaniecie przy życiu, pod warunkiem iż ożenicie się z obłędnie piękną, nienasyconą seksualnie milionerką, która niemal na pewno zamordowała swojego byłego męża w niemal niewykrywalny sposób? Czy potem spaliście spokojnie przez osiem godzin?

Kolejność wydarzeń była następująca: obudziłem się, usiadłem na łóżku i przez kolejną godzinę albo dwie obgryzałem paznokcie u rąk, żułem papierosy i chłeptałem szkocką – niekoniecznie w wymienionym porządku. (Nie muszę chyba mówić, że Jock przeszmuglował mi butelkę najszlachetniejszego i najmocniejszego wyrobu panów Haiga i Haiga).

Ci tajni agenci i typy, o których czytasz w powieściach, bez wątpienia w jednej chwili domyśliliby się wszystkiego do ostatniej plamy krwi, ale ja nie miałem ich prężności ani młodzieńczego wigoru. Może też nie byłem wówczas tak sprawny umysłowo jak teraz. Po jakimś czasie powiedziałem więc: „pieprzyć to”, „nic z tego nie kapuję” i „niech ich szlag” – tym razem w wymienionym porządku – i znowu poszedłem spać. Naprawdę nie wiem, po co zadawałem sobie kłopot i w ogóle się budziłem, ponieważ już na pierwszy rzut oka było widać, że stary spisek antymortdecaiowski wciąż dzierży stery, trzyma rękę na pulsie i nie popuszcza. „Niech ich szlag” było niewątpliwie najlepszym określeniem, jakie ukułem tamtego dnia. Powtórzyłem je. I jakby pomogło.

– Jakoś sflaczałem – wymamrotał Jock następnego dnia. Siedział u mnie na łóżku i przyglądał się, jak siostra Szybka doprowadza do porządku moje zapuszczone paznokcie.

– Och, nie przejmuj się, Jock. Jutro wysyłają nas na rekonwalescencję do Lake District… kilka haustów świeżego, górskiego powietrza i będziesz znowu waleczny jak lew. To te wszystkie pielęgniareczki podkopują twoje siły witalne.

Poruszył się niespokojnie.

– Chyba mnie pan źle zrozumiał, panie Charlie. Nie chodzi tylko o to, żeby wszystko działało jak trzeba, ale żeby jeszcze dawało frajdę. No wie pan, jak wtedy, kiedy spuszcza pan komuś manto i ma pan przy tym ubaw.

– Chyba pojmuję – odparłem.

Wzdrygnąłem się przemyślnie i świeżo wypedikiurowanym dużym palcem u nogi trąciłem jeden z wielkich cycków siostry Szybkiej. Bez mrugnięcia okiem wbiła w moją drugą stopę czubek nożyczek, i to na pół cala. Nie krzyknąłem, bo też jakoś sflaczałem.

Chwilę później, kiedy siostra skończyła pedikiur, Jock delikatnie wziął od niej nożyczki i zmiażdżył je jedną ręką. Potem wyciągnął swoją wielką łapę w kształcie łopaty. Siostra Szybka pochyliła się do przodu, aż wspomniana pierś spoczęła w jego dłoni. On mruknął cicho, ona wydała gardłowy odgłos, gdy zacisnął rękę. Zdegustowany, z pewnym trudem wyciągnąłem spomiędzy nich stopę i odwróciłem się ponuro.

Wyszli razem z pokoju, bez słowa, i jeśli dobrze znam się na szpitalnych zwyczajach, udali się do schowka na bieliznę pościelową.

„Młodość, jurna młodość” – pomyślałem gorzko.

5. Mortdecai dochodzi do wniosku, że jest mnóstwo przyjemniejszych dróg życiowych niż śmierć

„Tirra lirra” – zaśpiewał

sir Lancelot nad rzeką^4.

The Lady of Shalott

I oto Blucher, Jock i ja siedzieliśmy wokół stołu na tarasie hotelu pod jedną z tych gór w Lake District, spod których ludzie wysyłają wam pocztówki, popijaliśmy herbatę (!) i obserwowaliśmy grupę idiotów przygotowujących się do wyprawy na szczyt. Był piękny dzień jak na początek listopada w Krainie Jezior – właściwie był piękny dzień jak na każdy zakątek Anglii, niezależnie od pory roku – ale do zmierzchu zostało tylko z pięć godzin, a wyprawa, którą planowali, musiała zająć circa trzy godziny w jedną stronę. Pracownik górskiego pogotowia ratowniczego mówił coś do nich błagalnie, niemal ze łzami w oczach, ale oni tylko patrzyli na niego z rozbawieniem i pogardą, tak jak kobieta na kursie prawa jazdy spogląda na swojego instruktora. (Wie przecież, że kierunkowskazy to jakaś bzdura wymyślona przez chłopów, żeby zdezorientować baby; jej matka prowadzi samochód od lat, nigdy nie używa kierunkowskazów, i co? – nigdy nic jej się nie stało. Innym może i tak, ale jej nie).

Ratownik w końcu podniósł ręce i opuścił je zrezygnowanym gestem. Odwrócił się od całej grupy i głośno zgrzytając zębami, ruszył w naszą stronę. Potem się zatrzymał, znowu odwrócił na pięcie i demonstracyjnie ich policzył. Mnie by to przestraszyło. Ale oni tylko zachichotali. Gdy zbliżał się do nas, skrzywiłem się ze współczuciem, a wtedy przystanął przy naszym stole.

– Niech panowie spojrzą na tych gnojków – zgrzytnął znowu. – Są w sandałach! Sami się prrroszą o wypadek. O dziewiątej ja i moi kumple, zamiast siedzieć na tyłku przed telewizorrrem, będziemy przeczesywać te przeklęte górrry, nadstawiając karrrku za jakiegoś dupka, który skrrręcił sobie nogę w ciemnościach.

– Kiepska sprawa – odezwałem się, usiłując zachować powagę.

– Dlaczego pan się tym zajmuje? – zapytał go Blucher.

– Dla jaj – burknął i odszedł.

– Idzie przygotować sprzęt – zauważył Blucher przenikliwie.

– Albo dołożyć żonie – podsunąłem.

Dalej popijaliśmy herbatę, to znaczy Blucher i ja, ponieważ Jock ją raczej wciągał, uroczo zwijając w trąbkę górną wargę. Nie muszę pić herbaty po południu. Rankiem napar, który przynosi mi do łóżka Jock, jest jak nepentos, który Helena, córka Zeusa, dostała od żony Tona, ale po dwunastej zawsze przywodzi mi na myśl błota Gangesu, w którym kopulują krokodyle.

– A teraz… – to Blucher.

Przywołałem na twarz inteligentną, otwartą minę, tę, którą przybieram, gdy dobry klient z długopisem nad książeczką czekową zaczyna mi przedstawiać swoją filozofię kolekcjonowania dzieł sztuki.

– Panie Mortdecai, jak pan sądzi, dlaczego ja i moi przełożeni… wybawiliśmy pana… eee… od śmierci kosztem dużego zachodu i wydatków?

– Już mi pan to powiedział. Chcecie, żebym ożenił się z Johanną Krampf. Nie mam bladego pojęcia po co. A przy okazji, co zrobiliście z… eee… ze zwłokami czy też śmiertelną powłoką Martlanda?

– Z tego, co wiem, zostały wyłowione z Tamizy przy Wapping Old Stairs. Morskie… eee… stworzenia, niestety, zrobiły swoje i przyczynę śmierci określono jako „nieznaną”. Policja podejrzewa zabójstwo z zemsty.

– Na Boga! – wykrzyknąłem. – Co dzieje się w ich głowach!

Poruszył się nerwowo. Zadawałem niewłaściwe pytania. Tacy goście jak on nie lubią dzielić się informacjami z własnej woli, wolą, żeby je z nich wydobywano. Westchnąłem.

– No dobra – zacząłem – dlaczego mam poślubić panią Krampf? Czyżby zamierzała obalić konstytucję Stanów Zjednoczonych?

– Charlie – upomniał mnie ciężkim głosem.

– Proszę, niech pan nie będzie taki oficjalny – przerwałem mu. – Znajomi mówią do mnie „panie Mortdecai”.

– Mortdecai… – poszedł na kompromis. – Jeśli masz jakąś wadę, to pożałowania godną skłonność do nonszalancji. Mimo że jestem pozbawiony poczucia humoru, potrafię to wyczuć… co stanowi rzadkość u ludzi, którzy nie mają poczucia humoru… więc, proszę, miej to na względzie i pamiętaj, że ty jesteś tu marionetką, a ja pociągam za sznurki.

– I możesz pan je przeciąć jak ślepa furia przerażającymi nożycami – zaćwierkałem.

Tym razem to on westchnął.

– Cholera. – To było to westchnienie. – Posłuchaj, świetnie zdaję sobie sprawę, że nie boisz się śmierci. Uważam, że na swój świrnięty sposób jesteś nawet odważnym facetem. Ale śmierć jako koncepcja nieuniknioności jest bardzo odległa od powolnego umierania w BÓLU. – Jakby warknął to ostatnie słowo.

Potem jednak jakoś się opanował, pochylił nad stołem w moją stronę i przemówił łagodnie, z rozsądkiem.

– Mortdecai, moją agencję interesuje wyłącznie zwycięstwo. Nie jesteśmy zwykłymi facetami w żadnym sensie tego słowa. Nie mamy kodu postępowania, który by można ujawnić w świetle dnia, a już na pewno nie podczas dogłębnego śledztwa „Washington Post”. Mamy natomiast pewną liczbę wyspecjalizowanych pracowników, którzy umieją zadawać BÓL. Przeważnie robią to od lat, myślą wyłącznie o tym i obawiam się, że niektórzy wręcz nie znają innej przyjemności. Czy mam kontynuować?

Wyprostowałem się na krześle, gorliwy, pomocny i w żadnym razie nie nonszalancki.

– Słucham pana z całą uwagą – zapewniłem go.

Wtedy spojrzał znacząco na Jocka. Zrozumiałem, co chce dać mi do zrozumienia, więc powiedziałem Jockowi, że nie musi się z nami nudzić; w hotelu aż się roi od pokojówek, które trzeba by podszczypać w tyłeczki. Poszedł więc sobie.

– Dobrze – odezwał się wówczas Blucher. – A zatem do rzeczy. Pani Krampf wyraźnie szaleje na pańskim punkcie. Nie powiem, żeby łatwo było mi to zrozumieć, ale są gusta i guściki. Na razie nie mam pojęcia, do czego może się pan nam przydać jako jej małżonek, lecz jesteśmy pewni, że do czegoś na pewno. Bo coś się kroi, i to dużego. Kilka miesięcy przed śmiercią jej męża nasz… eee… wydział księgowy, jak go nazywamy, wykrył potajemne wpływy do imperium Krampfów bardzo dużych kwot w obcej walucie i ich wypływy. Sądziliśmy, że po śmierci Miltona Krampfa te operacje ustaną. Ale nie ustały. Nawet wręcz się nasiliły. Proszę zrozumieć, że nie mówimy tu o drobnych transakcjach ligi podwórkowej… to działka skarbówki albo chłopców z kontroli walutowej. Mówimy o dużych sumach, za które można by w ciągu jednej nocy kupić państwo w Ameryce Środkowej… albo ze dwa w Afryce… i wciąż mieć jeszcze na drobne wydatki. Nie mamy pojęcia, co jest grane. Musi więc pan poślubić panią Krampf i dowiedzieć się tego wszystkiego.

– Nie ma sprawy – rzuciłem od niechcenia. – Jutro z samego rana wyślę jej telegram i przekażę radosną nowinę.

– Nie musi pan tego robić, Mortdecai. Ona już tu jest.

– Tu? – pisnąłem, rozglądając się wokół dzikim wzrokiem, jak ciężarna zakonnica. – Jak to „tu”?

– To znaczy w tym hotelu. Chyba nawet w pańskim pokoju. Niech pan poszuka w łóżku.

Wydałem błagalny odgłos. Blucher poklepał mnie po ramieniu niczym drużynowy skautów.

– Zjadł pan na lunch półtora tuzina ostryg, Mortdecai. Wierzę w pana. Idź i wracaj z tarczą, chłopcze.

Rzuciłem mu nienawistne spojrzenie, a potem, chlipiąc, powlokłem się do hotelu i na górę, do pokoju.

Owszem, zastałem ją w środku, ale, dzięki Bogu, nie w łóżku i nawet nie nagą. Miała na sobie coś, co przypominało kremową jedwabną powłoczkę na poduszkę, ale z trzema wycięciami – kosztowało to zapewne setki funtów; pani Spon wystarczyłby jeden rzut oka, aby powiedzieć ile. Wyglądała w tym jeszcze bardziej goło, niż gdyby była goła. Chyba oblałem się rumieńcem. Ona stanęła w miejscu, zapozowała przez sekundę albo dwie, chłonąc mnie wzrokiem, jak Wordsworth chłonął pole żółtych – a tak, żółtych – żonkili. Później rzuciła się w moje ramiona z impetem, który powaliłby drobniejszego mężczyznę.

– Och, Charlie, Charlie, Charlie! – zawołała. – Charlie, Charlie, Charlie!

– O tak, o tak, o tak – odparłem – jestem, jestem, jestem. – I poklepałem ją niezręcznie po uroczym lewym pośladku. (Nie chcę przez to powiedzieć, że ten drugi, czyli prawy, był mniej rozkoszny, ale wybrałem lewy, bo mogłem się skupić tylko na jednym, rozumiecie).

Johanna wiła się ekstatycznie w moich objęciach i z ulgą poczułem, że półtora tuzina ostryg zaczęło robić swoje w uśpionych lędźwiach waszego Mortdecaia. (Cudownie bezinteresowne stworzonka te ostrygi, zawsze tak uważałem; pozwalają ci się połknąć żywcem, bez jęku protestu, a potem, zamiast wziąć pomstę jak wredna rzodkiewka, jeszcze wydzielają w postaci premii te cudowne afrodyzjaki. Co za wspaniałe muszą wieść życie, nie ma co do tego wątpliwości).

„Cóż – pomyślałem – no to do roboty”. I uczyniłem zdecydowany ruch ku – jak to mówi John Donne (1573–1631) – „jedynemu prawdziwemu zwieńczeniu miłości”, ale, o dziwo, ona odepchnęła mnie stanowczo i obciągnęła powiewną szatę.

– Nie, Charlie, nie ma mowy, dopóki się nie pobierzemy. Co byś sobie o mnie pomyślał?

Gapiłem się na nią z rozczarowaniem, ale muszę przyznać, że poczułem się jakby chwilowo ułaskawiony, jeśli rozumiecie, o co mi chodzi. Zyskałem bowiem czas, żeby oddać się w ręce dobrego trenera: codziennie rano cwał wokół padoku oraz dieta złożona ze steków, ostryg i guinnessa – wbrew rankingom – szybko zrobiłyby ze mnie faworyta wyścigów, czarnego konia.

– Charlie, kochanie, bo ożenisz się ze mną, prawda? Twój przemiły lekarz powiedział, że małżeństwo dobrze ci zrobi w sensie terapeutycznym.

– Farbstein tak powiedział? – spytałem wrednie.

– Nie, kotku, a kto to jest Farbstein? Mam na myśli tego uroczego amerykańskiego lekarza, który się tobą zajmuje… doktora Blüchera. – Wymówiła to pięknie, z akcentem przywodzącym na myśl dawny Wiedeń.

– A tak, Blücher. Doktor Blücher, oczywiście. „Uroczy” to świetne słowo na jego określenie. Ale taka wymowa nazwiska raczej by mu się nie spodobała, pomyślałby, że brzmi za bardzo po szkopsku. Lubi wymawiać je „Bluuucher”.

„Do rymu z butcher, rzeźnik” – dodałem w myśli.

– Dziękuję ci, najdroższy. Jednak nie odpowiedziałeś na moje pytanie – odparła, ślicznie wydymając usta. (Wydymanie ust to jeden z zanikających talentów; ma go jeszcze pani Spon, podobnie jak chłopiec, który szyje mi koszule, ale to w dzisiejszych czasach równie rzadka umiejętność jak płonienie się i chichotanie. Jest jeszcze chyba kilku korpulentnych dżentelmenów, którzy nadal potrafią parskać śmiechem).

– Droga Johanno, oczywiście, że się z tobą ożenię, i to jak najszybciej. Powiedzmy, w przyszłym miesiącu. Ludzie, naturalnie, będą gadać…

– Charlie, kochanie, no wiesz, myślałam raczej o jutrze. Załatwiłam już w tym celu to głupie brytyjskie specjalne pozwolenie. Nie, to nie było nic trudnego. Nakłoniłam głównego sekretarza ambasady amerykańskiej, żeby zabrał mnie na spotkanie z jednym z waszych arcybiskupów, takim słodkim, skretyniałym staruszkiem. Powiedziałam mu, że z tego, co wiem, jesteś ateistą, a on odparł, że to tak jak większość jego biskupów, więc wpisał do formularza wyznanie anglikańskie. Czy to w porządku, Charlie?

– Jak najlepszym – odparłem z kamienną miną.

– I, Charlie, przygotowałam dla ciebie niespodziankę, mam nadzieję, że się ucieszysz. Zadzwoniłam do wikarego w twojej rodzinnej wiosce… to tylko czterdzieści mil stąd… i chociaż początkowo miał zastrzeżenia co do twojej wiary, mówił, że nie przypomina sobie, aby cię widział w kościele od czasu bierzmowania trzydzieści lat temu, to kiedy mu wyjaśniłam, że zostałeś oficjalnie uznany przez arcybiskupa za anglikanina, w końcu ustąpił i powiedział; „Dobra, niech kładzie głowę pod topór”.

– Tak powiedział?

– No może nie, rzucił coś smutnego i przygnębiającego po łacinie albo w grece, ale mniej więcej o to chodziło.

– Na pewno. – Dałbym wiele, żeby usłyszeć ten kawałek po łacinie albo w grece, bo nasz wikary ma cięty dowcip.

– No właśnie, a potem spytał, kto będzie twoim drużbą, więc odparłam: „Ojej”, a on na to, że ściągnie twojego brata, lorda Mortdecaia. Czy to nie cudowne?

– Rzeczywiście cudowne – odpowiedziałem ciężkim głosem.

– Nie gniewasz się, prawda, Charlie? Czy się gniewasz? Och, i jeszcze nie uda się zebrać chóru w dzień powszedni, ogromnie mu przykro z tego powodu. Bardzo ci przykro?

– Jakoś to zniosę.

– Ale za to jego żona prowadzi kółko pań, które śpiewają Bacha, więc powiedziałam mu, że to świetny pomysł.

– Wspaniale – odparłem, tym razem wreszcie szczerze.

– Organista zagra przed ceremonią Owieczki mogą paść się spokojnie, a po niej Amanti costanti z Wesela Figara. Cieszysz się?

– Johanno, jesteś niezrównana, kocham cię bardzo, powinienem był ożenić się z tobą już dawno temu. – Prawie uwierzyłem w to, co mówię.

Wtedy podeszła i usiadła mi na kolanach. Migdaliliśmy się i lizaliśmy po twarzach, szeptaliśmy sobie do uszek słodkie głupstewka i tak dalej. Przez jakiś czas było nawet przyjemnie, ale w sumie to trochę bolesne dla prawdziwego mężczyzny, no nie?

W końcu Johanna oznajmiła, że chce wcześniej się położyć, więc zamówi kanapki do swojego pokoju, i gdy tylko mogłem wstać, zaraz ją tam odprowadziłem.

„Najwyższy czas” – mówiła mina przechodzącej pokojówki.

Po powrocie do własnego pokoju padłem skonany na fotel i podniosłem słuchawkę telefonu.

– Room service? – zapytałem. – Ile macie w hotelu ostryg?

6. Mortdecai zbiera żniwo i sam staje się żniwem

Zbudź mnie wcześnie, matko, zbudź mnie wcześnie,

bardzo wcześnie.

(…) Wpierw zdawało się to trudne, matko.

(…) Jednak myślę wciąż, że wkrótce znajdę spokój,

A ten dobry człek, osoba duchowna, rzekł do mnie

słowo pokoju.

The May Queen

Zapowiadany ślub, jak piszą w gazetach, odbył się, jak piszą w gazetach, następnego dnia w południe. Wikary wygłosił krótkie efektowne kazanie, panie z kółka muzycznego zaśpiewały Bacha niczym anioły o kogucich głosach, organista wydobył ze swego instrumentu dźwięki skłaniające do łez jak cebula Krafta-Ebbinga (przykro mi), a mój brat, oczywiście, doprowadził do tego, że o mało się nie porzygałem. Z moim zdegustowaniem nie miało bynajmniej nic wspólnego to, że jego poranny strój był najwyraźniej dziełem geniusza z Cork Street, podczas gdy mój został wypożyczony w Kendal od firmy, która kiedyś wykonała parę getrów dla księcia Cambridge. To była forma namaszczenia z jego strony.

Po ceremonii, aby mieć pewność, że do końca zepsuje mi dzień, odciągnął mnie na bok i spytał z nieskończonym taktem, czy jestem całkowicie pewny, że stać mnie na utrzymanie tak szykownej żony, i czy mógłby mi w tej kwestii pomóc. Pytając o to, rzucał litościwe spojrzenia na mój trzyczęściowy garnitur.

– O tak, jakoś dam sobie radę, Robinie, ale dzięki za propozycję.

– Ale to musi być wdowa po Miltonie Q. Krampfie, który zmarł zeszłego miesiąca w dziwnych okolicznościach, prawda?

– Mam wrażenie, że tak się nazywał… a dlaczego pytasz?

– Och, bez powodu, drogi braciszku, bez żadnego powodu. Ale pamiętasz, że tu zawsze będzie twój dom, co?

– Dziękuję ci, Robinie – odrzekłem, wewnętrznie zgrzytając zębami. Jak taki sympatyczny facet jak ja może mieć takiego brata?

Potem zaprosił nas wszystkich do Hall na szampana i tak dalej, ale w tym punkcie tupnąłem nogą. Dostałem już wystarczająco dużo cięgów jak na jeden dzień i nie zamierzałem nadstawiać tyłka po dalsze. Jeszcze by wypuścił żonę z tego miejsca, gdzie ją trzyma – w stylu Jane Eyre. „Brrr” – pomyślałem.

Poszliśmy więc do pubu po drugiej stronie drogi i zamówiliśmy old-fashioned (Johanna), roederera (Robin), burbona z lodem (Blucher), mleko (ja) i najtańszego bittera (wikary). Członkowie kongregacji – emeryci, bezrobotni, kilku obijających się facetów od mycia okien i trumniarzy – robili za nami tłum, mamrocząc pod nosem „gorzko, gorzko”, ale właścicielka powiedziała nam, że nie ma nic takiego w karcie oprócz wspomnianego bittera. W końcu stanęło na brandy z wodą sodową dla wszystkich z wyjątkiem wikarego i bezrobotnych. (Wielkie nieba, kosztowaliście kiedyś tanią brandy? Nie róbcie tego, oj, nie róbcie). Robin upierał się, że zapłaci, uwielbia takie popisy, tak jak uwielbia liczyć drobne, to go uszczęśliwia.

Później udałem się do WC, przebrałem się i oddałem strój najemnika Blucherowi, aby go zwrócił poczciwemu rzemieślnikowi w Kendal – uczyniłem to z prawdziwą przyjemnością. Niedługo potem rozstaliśmy się w istnym spaghetti nieszczerych kumpelskich serdeczności – no, może oprócz wikarego, który po chrześcijańsku z całej duszy starał się wierzyć, że wszyscy jesteśmy poczciwymi ludźmi – i każdy z nas ruszył swoją drogą.

Moją drogą była jazda przez dwieście mil z okładem do Londynu czymś, co Johanna nazywała ślicznym brytyjskim autkiem – czyli jensenem interceptorem. Brakowało jej jednak cierpliwości do absurdalnego brytyjskiego zwyczaju korzystania z lewej strony szosy, więc w ciągu tych czterech godzin miałem z całą pewnością wyższy poziom adrenaliny niż Niki Lauda w całym sezonie walki o Grand Prix.

Blady i roztrzęsiony, trafiłem do Brown’s Hotel w Londynie, gmina Centrum, gdzie Johanna stanowczo zapakowała mnie do łóżka z wielką karafką brandy i wodą sodową, żebym się przespał. Tym razem była to, oczywiście, porządna brandy. Sen, cudowna pielęgniarka natury, zwikłane węzły trosk rozplatał aż do pory kolacji^5, kiedy to wstałem z jako tako zszytymi strzępkami nerwów. Kolację zjedliśmy w hotelu, co wybawiło mnie z kłopotu opisywania jakości tego posiłku. Kelner, który, o ile się nie mylę, pracuje tam od 1938 roku, mruknął mi do ucha, że może polecić musztardę – było to wyznanie, które nigdy nie przestało mnie urzekać. Bo te same słowa, wypowiedziane przez tegoż samego kelnera, dawno, dawno temu otworzyły mi oczy na zachwycający krajobraz gastronomii. (Niewielu mężczyzn – że o kobietach nie wspomnę – zna się na musztardzie, musieliście to zauważyć. Wydaje im się, że sproszkowana gorczyca zmieszana przed kolacją z wodą stanowi jakąś przyprawę, podczas gdy wy i ja wiemy dobrze, że to tylko kataplazm na obolałe stopy).

Następnie udaliśmy się do Sali Rzecznej albo Siodłowatej – nie wiem, gdzie w tamtym roku urządzano dyskoteki – ale nie miałem serca do zabawy. Będąc w złym nastroju, zamówiłem półmisek rzodkiewek, żeby rzucać nimi w przesuwających się obok znajomych tancerzy, ale jakoś oko mnie zawodziło i dałem sobie z tym spokój, kiedy zawodowy zapaśnik zaproponował, że wyrwie mi nogę i stłucze mnie jej mokrą końcówką. Johanna była jednak w porażająco dobrym humorze i śmiała się tak wesoło, że niemal rozproszyła moje złe przeczucia i chwilowo wyleczyła mnie z poczucia niższości.

Po powrocie do hotelu nie wykazywała oznak zmęczenia. Zademonstrowała mi swoją koszulkę nocną, którą można by nadać jako pocztówkę, gdyby było na niej miejsce na przyklejenie znaczka.

Zadziałało tylko kilka ostryg, ale za pierwszym razem naprawdę byłem całkiem niezły.

Mój mentalny zegar jest zdumiewająco niezawodny. O dziesiątej trzydzieści jeden niechętnie otworzyłem oko i wychrypiałem do Jocka słowa skargi. Gdzież, ach, gdzież była ożywiająca herbata, balsam, który punktualnie o dziesiątej trzydzieści przywraca Mortdecaie tego świata do życia wśród przedstawicieli rasy ludzkiej?

– Jock – ponownie wychrypiałem z rozpaczą.

Gardłowy dziewczęcy głos obok mnie wymamrotał, że Jocka nie ma. Obróciłem przekrwioną gałkę oczną i skupiłem wzrok na swojej oblubienicy. Znowu miała na sobie tę absurdalną koszulkę nocną – która chyba straciła jednak ramiączka. Johanna siedziała na łóżku, zabawiając się rozwiązywaniem krzyżówki z „Timesa”. Wspomniana część garderoby przydawała jej skromności, bo wisiała na sutkach jak na dwóch kołkach na kapelusze w kaplicy. Zacisnąłem stanowczo powieki.

– Charlie, kochanie?

– Uhm? – odparłem nieprzekonująco.

– Charlie, kochanie, czy przychodzi ci do głowy słowo po francusku na osiem liter, zaczynające się na „m”, a kończące na „e” bez akcentu, które znaczy „dodatkowe przedstawienie po południu”?

– Matinée – mruknąłem.

– Ale czy matin nie znaczy „poranek”, Charlie?

– Owszem, tak, ale pierwotne znaczenie poranka to „zabawiać się rano w pojedynkę” – wyjaśniłem uczenie. Pożałowałem, że nie ugryzłem się w język.

Na szczęście w rezerwie była jeszcze jedna inteligentna ostryga o nastawieniu społecznikowskim.

To naprawdę niesamowite, jak odmiennie seks oddziałuje na każdą z płci. To znaczy mężczyzna zwykle odchodzi chwiejnym krokiem i czuje się jak jednorazowa ścierka do naczyń w poszukiwaniu pieca, w którym ją spalą, podczas gdy kobieta przeważnie podskakuje, wydając okrzyki zadowolenia i demonstrując jedynie cudowne kręgi pod oczami, nieomylnie identyfikowane przez kierowników sal w restauracjach. Kolejnym efektem ubocznym pierwotnego aktu w przypadku niewiast jest nagłe nieokiełznane pragnienie wybrania się na zakupy.

– Charlie, kochanie – powiedziała Johanna – chyba wybiorę się na zakupy. Słyszałam, że macie tu w Londynie taką cudowną uliczkę o nazwie Bond Street, tak? Taką rue de Rivoli dla ubogich?

– Raczej Marché des Puces dla bogaczy – zauważyłem – ale mniej więcej o to chodzi. Prawie każdy taksówkarz będzie wiedział, gdzie to jest, to zaledwie furlong stąd. Nie dawaj za dużych napiwków. Baw się dobrze. Ja chyba pójdę do banku.

I tam też się udałem, pieszo, ze względu na zdrowie. Przechadzka ta obejmowała spacer przez chińską część Soho – z powodów, które zaraz wyjaśnię – i idąc tamtędy, przypadkiem zerknąłem przez szybę w głąb pewnej szczególnie eleganckiej restauracji. Ku swemu zaskoczeniu ujrzałem tam Johannę, pogrążoną w rozmowie z korpulentnym mężczyzną, który wyglądał na właściciela tego miejsca. Nie zauważyła mnie.

Nie trzeba być wcale kimś, kto zamartwia się z byle powodu, aby zmartwić się nieco na widok swojej świeżo poślubionej małżonki pogrążonej w rozmowie z właścicielem restauracji w Soho, podczas gdy, jak cię zapewniała, miała robić zakupy na Bond Street. Nie trzeba być też ani zazdrosnym, ani podejrzliwym typem, żeby poczuć coraz bardziej palącą ciekawość, o czym taka małżonka może rozmawiać z takim właścicielem restauracji. Miałem przecież papiery na to, że Johanna jest oddaną, kochającą żoną, miałem jej słowo, że wybiera się na Bond Street, aby kupić po okazyjnej cenie dzikie norki, a nawet najlepszy przyjaciel właściciela restauracji musiałby przyznać, że on, czyli właściciel restauracji, był takim Chińczykiem, jakim tylko może być właściciel restauracji, nawet w Soho.

Nie pomyślcie, proszę, że nie lubię Chińczyków. Niektórzy z moich najlepszych przyjaciół to ci, którzy upiększają życie żeberkami w sosie ostrygowym, nie mówiąc już o kawałkach kaczki smażonych w cieście naleśnikowym. Nie, niepokoiła mnie pewna niestosowność całej tej sytuacji, niestosowność, która powodowała za dobrze mi znane swędzenie w podeszwach stóp. Bo Johanna, rozumiecie, nie była taką kłamczuchą jak typowa żona. Chociaż mój związek z nią był krótki i burzliwy, doszedłem do przekonania, że jest zbyt bogata, zbyt pewna siebie i zbyt bystra, żeby uciekać się do kłamstw w błahych sprawach.

Dlaczego więc nie przebywała na Bond Street, jak zapowiadała, i nie składała podpisu na czekach podróżnych, zgarniając zestawy szmaragdowej biżuterii i tym podobne?

W takiej sytuacji zrobiłem coś, co zawsze robię, gdy mam wątpliwości. Zadzwoniłem do Jocka.

– Jock – powiedziałem, bo tak miał na imię, rozumiecie. – Jock, czy wciąż kumplujesz się z tym paskudnym, szpetnym, głuchoniemym strażnikiem z nocnej zmiany u wydawców przy Soho Square?

– No – odparł zwięźle.

– Więc dosiądź swojego wielkiego motocykla, Jock, zgarnij swojego potężnego głuchoniemego przyjaciela i podrzuć go na Gerrard Street. Niech pójdzie do restauracji o nazwie No Tin Fuk i zamówi prosty, odżywczy posiłek. Daj mu na to pieniądze, bo ci wydawcy, dla których pracuje, na pewno kiepsko mu płacą. Kiedy znajdzie się na miejscu, ma obserwować, ale ostrożnie, piękną blondynkę nazwiskiem Mortdecai… tak, tę, z którą się wczoraj ożeniłem… i wykorzystać swoją umiejętność czytania z ust. Będzie rozmawiała z korpulentnym chińskim dżentelmenem. Muszę wiedzieć, co mówi.

– W porząsiu, panie Charlie.

– Tylko się pospieszcie, Jock, proszę.

– Już nas pan słyszy zza rogu – odparł.

Odłożyłem słuchawkę w grzecznej pozycji, po czym, zamyślony, ruszyłem do banku. Nie do swojego prawdziwego banku, w którym podtrzymuję debet, tylko do banku oszczędnościowego. Nie jest to bank oszczędnościowy w zwykłym sensie tego słowa; to istniejąca od dawna siedziba najbardziej uczonego sprzedawcy sztychów w Londynie, wiekowego człowieka, który z niezrozumiałych powodów za mną nie przepada. Dlaczego nazywam go swoim bankiem oszczędnościowym? Otóż mam wielką, pięknie oprawioną księgę pod tytułem Sztychy zebrane Rembrandta van Rijna. Wszystkie grafiki, jakie stworzył R. van R., są w niej zreprodukowane w naturalnym formacie i w tak dobrej jakości, że trudno uwierzyć, iż nie są to oryginały. Co więcej, te ilustracje są wklejane, co oznacza, że zostały wydrukowane oddzielnie, a potem przyklejone wzdłuż jednej krawędzi do poszczególnych stron. Gdy tylko mam w kieszeni kilka pensów, pensów, którymi nie chcę mieszać w głowie miłemu panu od podatków, udaję się do wspomnianego handlarza grafikami i kupuję od niego Rembrandta. Oryginalnego oczywiście, bo innych nie sprzedaje. Taki zakup trochę kosztuje, bo to uczciwy gość, rozumiecie, a uczciwych gości stać na to, żeby wystawiać dzieła za prawdziwą cenę. Nie tak jak innych, których mógłbym wymienić.

Kupiwszy taką grafikę, wracam do domu, wyrywam odpowiednią ilustrację ze Sztychów zebranych i wstawiam zamiast niej oryginalną, którą właśnie nabyłem. Pospolitemu włamywaczowi w życiu nie przyjdzie do głowy, żeby zajrzeć do tej księgi, która jednak obecnie w każdym większym mieście na świecie byłaby warta z ćwierć miliona. Przyzwoici faceci, tacy jak ja, rzadko muszą salwować się ucieczką, ale jeśli już zachodzi taka konieczność, dobrze jest zabrać ze sobą oszczędności swojego życia. A pospolity celnik, niech Bóg go błogosławi, nawet nie zerknie na gruby album z niewielką albo wręcz żadną zawartością treści pornograficznych, znajdujący się w posiadaniu niepozornego, otyłego marszanda.

Wiekowy handlarz przyznał niechętnie, że ma naprawdę piękną odbitkę Trzech drzew z drugiego nakładu, z nicianymi marginesami, i pozwolił mi na nią zerknąć, tak jak marszandzi pozwalają zerkać na jakieś dzieło, jeśli są pewni, że cię na nie absolutnie nie stać. Ja jednak miałem żenująco dużo gotówki ze swojego amerykańskiego przekrętu i zauważyłem pogardliwie, że interesuje mnie raczej odbitka z pierwszego nakładu, na papierze welinowym. Przypomniał mi wtedy, że istnieje tylko jeden taki egzemplarz, który przypadkiem znajduje się w albumie Samuela Pepysa w bibliotece jakiegoś Magdalene College w miasteczku o nazwie Cambridge, znanym z kiepskich stypendiów i płetwonogiego chłopstwa. Jednak czterdzieści minut później wręczył mi sztych i podał szklaneczkę sherry, lepszej, niż moglibyście przypuszczać, podczas gdy ja rozstałem się z plikiem wulgarnych banknotów w obcej walucie. Nad największą gablotą ze sztychami ów handlarz ma mahoniową tabliczkę z aforyzmem jednego z moich ulubionych autorów: „«Marne, marne», krzyczy nabywca, lecz po odejściu z nabytku się chwali” (Księga Przysłów, 20, 14^6). Kiedy, narzekając, skierowałem się do wyjścia, zwrócił na ten cytat moją uwagę.

– Znam lepszy – warknąłem – Księga Przysłów, dwadzieścia osiem, dwadzieścia, mianowicie: „Uczciwy cieszy się błogosławieństwem, kto się chce szybko wzbogacić, nie ujdzie kary”!

Myślałem, że go załatwiłem, ale on tylko niewinnie spytał, którego z nas to się tyczy. Z takim nie wygrasz, oj, nie wygrasz. Pospolici marszandzi po godzinach stają się ludźmi, ale uczciwi handlarze sztychów stanowią oddzielną kategorię.

Oto co my, uczeni, nazywamy ekskursem. Jeśli jesteście uczciwymi ludźmi, następna strona czy dwie was nie zainteresują. Więc jesteście uczciwymi ludźmi? Na pewno? Doskonale, przejdźcie więc od razu do strony 58, ponieważ bieżący fragment dotyczy wyłącznie tego, co niektórzy robią z pieniędzmi należącymi do innych.

Odbieranie dużych sum innym ludziom to, jak słyszałem, prosta czynność dla każdego, kto jest silny, śmiały i nie cierpi na bezsenność po uderzeniu kogoś w głowę czy też złamaniu prawa w inny sposób. Jednak wprowadzenie owych sum z powrotem do systemu fiskalnego z korzyścią dla siebie to zupełnie inna sprawa. Weźmy kilka przykładów, poczynając od samego dołu.

(A) Pospolity złoczyńca, którego jedyną rolą w szwindlu było podstawienie samochodu do ucieczki i później wytarcie odcisków palców czy innych śladów, dostaje z pięćset funtów w używanych banknotach jednofuntowych i mimo ostrzeżeń swoich szefów szasta nimi w miejscowym pubie, stawiając drinki wszystkim i każdemu z osobna. Chłopcy w granatowych mundurach łapią go w ciągu siedemdziesięciu dwóch godzin i uprzejmie proszą o podanie nazwisk mocodawców. On milczy, nie z powodów honorowych obowiązujących wśród złodziei, ale dlatego, że mocodawcy byli zbyt sprytni, aby mu je zdradzić. To niefortunna okoliczność dla pospolitego złoczyńcy, ponieważ gliny muszą się upewnić, że naprawdę tego nie wie. Jest więc często zmęczony, kiedy wreszcie staje przed sędzią.

(B) Nieco mniej pospolity złoczyńca z rozsądną dozą tchórzostwa, który dowiaduje się o złapaniu kolegi (A), pod osłoną nocy bierze swoje tysiąc funtów w używanych banknotach, porzuca je w najbliższym publicznym WC, sklepiku z telefonem czy w innym cuchnącym zakątku, a rankiem wraca do dawnego uczciwego fachu, czyli handlu złotem czy czegoś takiego.

(C) Nieszczery typ, który nie zrobił nic innego, jak tylko zakapował kolegów, rozcina materac i utyka w nim swoje dwadzieścia pięć tysięcy funtów, kiedy żona robi sobie fioletową płukankę u fryzjera. Osiem albo dziewięć miesięcy później, sądząc, że jest już bezpieczny, kupuje dom parterowy i płaci depozyt gotówką. Odwiedzają go dwaj mili panowie z urzędu podatkowego, ale wychodzą trochę zawiedzeni. Kiedy już gość oddycha z ulgą, odwiedzają go dwaj inni mili panowie, tym razem w granatowych mundurach, i sugerują, żeby spakował szczoteczkę do zębów i dwie piżamy.

(D) Doszliśmy już do samej góry, najwyższych szczebli omawianego przekrętu. Złoczyńca zwany (D) jest staroświecki, uważa, że numerowany rachunek w banku szwajcarskim jest bezpieczny jak wnętrze parlamentu. Nie słyszał nigdy o Guyu Fawkesie. Słyszał o Interpolu, ale wydaje mu się, że ma on chronić takich jak on – ludzi, którzy mają numerowane rachunki w bankach szwajcarskich. Jego proces jest długi, kosztowny i powikłany. Facet dostaje fajną pracę w więziennej bibliotece, choć pod prysznicem spotykają go przykre rzeczy.

(E) Sądzi, że uda mu się uciec. Ma dwa paszporty. Jego dola wynosi ze sto pięćdziesiąt tysięcy funtów. Jest jednak kiepski z arytmetyki: takie pieniądze to całkiem niezła sumka, dajmy na to, w South Norwood, ale przy obecnych cenach szybko wychodzą, kiedy człowiek lata po świecie, zwłaszcza jeśli czuje się w obowiązku ściągnąć kochającą żonę do Peru czy w inne takie miejsce.

(F) Hm, tak, (F) jest prawie najsprytniejszy z całej paczki. Na początku, licząc się z możliwością wpadki, chowa rezerwową sumkę, powiedzmy ze dwadzieścia tysięcy funtów, w bezpiecznym miejscu. (Dwadzieścia tysięcy funtów pomoże ci się wydostać z każdego więzienia na świecie, wszyscy o tym wiedzą). Potem bierze resztę nieuczciwie zdobytej forsy i kupiwszy smoking dla ludzi o znacznie wyższej pozycji, wstępuje do jednego z tych domów gry, w których patrzą na ciebie złym okiem, gdy pokazujesz się z czymś tak plebejskim jak banknot dziesięciofuntowy. Kupuje żetony za kilkaset funtów, gra przy tym czy innym stoliku i nad ranem wręcza ślicznej kasjerce garść żetonów i banknotów, dla przykładu dwa tysiące funtów, mówiąc jej, żeby dopisała mu to do rachunku. Ofiarowuje jej dziesięć funtów napiwku, a ona uznaje, że wygrał. Facet robi tak dyskretnie przez wiele miesięcy, czasami udając, że przegrywa, ale przeważnie – że wygrywa. Co jakiś czas śliczna kasjerka informuje go, że ma strasznie dużo pieniędzy na rachunku, a on pozwala, żeby na jego konto w banku wpłynął czek na większą sumę. W ten sposób można wyprać rocznie setki tysięcy funtów, jeśli jest się ostrożnym.

(G) To człowiek, który zorganizował cały numer. (G) już jest bardzo bogaty. Ten nie ma żadnych problemów. Jego holdingi mogą sprawić, że jedna trzecia miliona zniknie niczym płatek śniegu na rozgrzanej patelni. Jestem pewien, że gdzieś tu jest morał.

Jeżeli o to chodzi, śmiem twierdzić, że w moim albumie z grafikami Rembrandta kryje się lepszy.

Po powrocie do swojej nory na trzecim piętrze przy Upper Brook Street, gmina Centrum (wiem, że to mieszkanie dwupoziomowe, ale mimo to uważam, że dwieście siedemdziesiąt pięć funtów tygodniowo to rozbój w biały dzień), z satysfakcją zabrałem się do wklejania nowego nabytku do Sztychów zebranych, kiedy do pokoju wślizgnął się Jock.

– Jock – powiedziałem surowo – prosiłem cię wielokrotnie, żebyś się tak nie wślizgiwał. Nie będę tolerował żadnego wślizgiwania. To obraza dla wykładów z kryminalistyki. Jeśli chcesz się poprawić, musisz nauczyć się kroczyć. Jak się nazywa ten sklep z odzieżą dla marynarzy przy końcu Bond Street, na rogu z Piccadilly?

– Gieves?

– Właśnie. Teraz rozumiesz, prawda? – powiedziałem, całkowicie pewien swojej przewagi.

Jock nie jest najlepszy w tych sprawach. Teraz odczekał, aż nacieszę się swoją przewagą, a potem zaczął mówić.

– Mam to, co spisał rosa.

Popatrzyłem na niego. Nie wykazywał żadnych oznak choroby umysłowej, lecz te oznaki nie muszą być wcale takie ewidentne, rozumiecie, bo w kręgach marszandów dobrze wiadomo, że mózgiem Jocka można by nadziać pępek jeża, powodując jedynie przelotny dyskomfort u tego zwierzątka, podczas gdy Jock ze swojej strony nie zauważyłby straty, dopóki nie zasiadłby znowu do gry w domino.

– Jaka rosa i dlaczego spisał? – zapytałem w końcu.

– No, Rosie – wyjaśnił – mój głuchoniemy kumpel. To jego ksywka.

– Wielkie nieba, to jeden z nich? Musi mieć przerąbane przy tych swoich ułomnościach. No bo jak może seplenić i chichotać w języku migowym?

– Nie, nie, to skrót od Rosenstein, Rosinbloom czy jakiegoś innego wołoskiego nazwiska, ale go nie lubi, bo nie znosi cudzoziemców.

– Rozumiem. Dobrze, słucham.

Podał mi gazetę otwartą na stronie sportowej. Tam na marginesie Rosie zanotował, co miał do zanotowania. Dałem mu wskazówki dotyczące kamuflażu: pospolicie wyglądający kapuś od wydawcy może coś czytać albo notować, nie budząc podejrzeń, tylko wtedy, gdy sprawdza wyniki gonitw i liczy, ile przyniesie mu każdy funt przy stawce dziewięć do czterech minus podatek.

Oto co napisał: „Nie mógłżem usionść tak, rzeby widzieć rzułtka, ale dobżem widział te panią, ma piękne usta – tu ściągnąłem brwi – i mógłżem otczytać karzde jej słowo”. Rozciągnąłem brwi. „Powiedziała nie panie Lee jusz wyjaśniłam rze nie chcę miliona funtuw. Mam milion funtuw. Potszebna mi pańska organizacja. Ja mam kobiety a pan ma organizacje. Ja zrobię sfoje a pan sfoje. Mam pieniondze. Więc pytam ostatni raz umowa stoi czy nie. Dobże. A teraz muszę iść na zakópy. Chcę kópić męrzowi prezent rzeby miał dobry chumor gdy spytam go o te kobiety”.

Przeczytałem wszystko raz i drugi. Byłem zdumiony, to jedyne słowo na określenie mojego stanu. Nie miałem złudzeń co do świętości Johanny – była bardzo bogata, czyż nie? – ale żeby parała się białym niewolnictwem?! Błyskotliwość i śmiałość pomysłu, żeby powrócić do tego staroświeckiego sposobu prania pieniędzy, wręcz mnie oszołomiły. Johanna była najwyraźniej jeszcze inteligentniejsza, niż przypuszczałem. Tylko jedno zaczęło mnie gnębić: to, że miałem zostać zamieszany w tę sprawę. Zawsze byłem zdania, że żony powinny mieć niezależność, ba, wręcz powinny być zachęcane do samodzielności, ale to znaczy, że mężowie muszą brać w tym udział. Niech sobie żony wydają przyjęcia koktajlowe, dopóki działa destylarnia, ale niech mnie nie proszą, żebym był miły dla ich okropnych przyjaciół. Niech biorą się do robótek ręcznych czy innych pożytecznych zajęć, ale niech nie oczekują, że będę im trzymał włóczkę. A nade wszystko niech sobie maczają palce w lukratywnych przekrętach, ale niech się nie spodziewają, że C. Mortdecai będzie w tym uczestniczył, chyba że ze swoim dobrym gustem miałby pomagać w wydawaniu zdobytych tym sposobem pieniędzy.

Bo widzicie, białe niewolnictwo jest surowo karane przez prawo. To wiadomo. I mógłbym zostać złapany. Tylko pomyślcie, jak uśmialiby się moi przyjaciele. Wielkie nieba, jakżeż by się uśmiali, gdybym po tych wszystkich szemranych numerach, z których się wywinąłem, poszedł do pudła za korzystanie z brudnych zarobków pań swawolnych.

Nie wiem, jak zareagowałby zwykły mężczyzna z ulicy na wiadomość, że jego świeżo poślubiona małżonka jest grubą rybą w handlu białymi niewolnicami. Niektórzy zapewne wyjęliby kieszonkowy kalkulator i zaczęli liczyć procenty. Inni spakowaliby torbę i uciekli gdzie pieprz rośnie. Ja bym zadzwonił do pułkownika Bluchera i opowiedział mu o wszystkim – gdyby nie to, że na razie nie udzielił mi żadnych informacji, jak mam się z nim kontaktować; na to przyjdzie pora później, zapowiedział, a tymczasem mam „improwizować”. (Wyjaśnił mi to: „Musisz wymacać podparcie, Mortdecai. Wspinasz się na małą górę. Mów sobie, że nad tobą jest facet z liną. Uda ci się. W każdym razie powinno”).

Ponieważ nie mogłem skorzystać z telefonu, wymyśliłem alternatywny plan B. Polegał on na wymacaniu butelki whisky i przeczytaniu kilku stron przygód niejakiego Mullinera, opowiedzianych przez świętej pamięci P.G. Wodehouse’a. Trudno było mi się na nich skupić, bo wkrótce raz po raz zaczął brzęczeć dzwonek u drzwi i różne służalcze typy dostarczały wielkie kartonowe pudła z zakupami Johanny, ale gdy wreszcie zjawiła się ona sama, byłem już zmiękczony historyjkami Mullinera i w niemałej mierze znieczulony uzdrawiającą szkocką. Nie byłem jedynie w nastroju żonkosia podczas miodowego miesiąca.

Johanna objęła mnie z niewinnym zapałem młodej małżonki, która nie wyrzekła do chińskiego właściciela restauracji nic bardziej kompromitującego niż nieśmiała prośba o zapakowanie resztek do torby. Kręciła się po sypialni, rozrywając cenne kartonowe pudła i paradując przede mną w ich zawartości. Wprawdzie wydawałem przy tym stosowne odgłosy, ale nie wkładałem w to serca. Szczerze mówiąc, moje sumienie, z którym zerwałem stosunki przed dwudziestu laty, podpowiadało mi, że już za same te pudła głodujący makler giełdowy miałby przez tydzień na cygara. Podczas ostatniego występu pokazała się w nocnym stroju, przy którym tamten poprzedni wyglądał jak koszula emerytowanej dyrektorki szkoły zza kręgu polarnego. Skuliłem się.

– Johanno – zagadnąłem, kiedy usiadła mi na kolanach.

– Mhm?

Chrząknąłem.

– Johanno, kochanie, czy jest dziś wieczorem coś ciekawego w telewizji?

– Nie.

– Skąd ta pewność?

– Bo nigdy nie ma.

– Ale może zajrzymy do gazety, żeby się upewnić. Bo możemy przeoczyć starego, poczciwego Gary’ego Coopera, Humphreya Bogarta albo…

– Dziś wieczorem – powiedziała stanowczo, ale z czułością – nie ma zupełnie nic w telewizji. Chyba że… – spojrzała taksująco na duży, solidny odbiornik telewizyjny – mogłabym się na nim położyć. To znaczy jeśli naprawdę zależy ci na tej telewizji.

– Postaraj się zachować trochę skromności, błagam cię – odparłem chłodnym brytyjskim tonem. – Chcesz najwyraźniej powiedzieć, że ponieważ nie ma nic ciekawego w telewizji, wolałabyś spędzić wieczór w kinie.

– Wszystkie kina są nieczynne.

Nie mogłem jej przecież powiedzieć, że kłamie, prawda? Nie mogłem też wytłumaczyć, że godzinka oglądania Niegrzecznych majtasków czy Nastoletniej pomywaczki okien potrafiłaby mnie podniecić do takiego stopnia, że zapomniałbym o przerażającym handlu kobietami, w który chciała mnie wciągnąć, i na tyle obudził w sobie starego Adama, żeby odegrać rolę oszalałego z pożądania młodego małżonka.

Zrobiłem jej dwa… no, może trzy silne – i miejmy nadzieję, usypiające – drinki, a potem poszedłem za nią do łóżka.

7. Mortdecai wydaje polecenie, którego nie zgodziłby się spełnić żaden przyzwoity człowiek

O! ileż własny los mój byłby błoższy!

Najwyższy być nam powinien najdroższy! –

Ani Lancelot – ani żaden inny!

Ginewra, przeł. Adam Pajgert

Tamtej nocy moja wiara w pobudzające właściwości witamin E i B12 kolejny raz zyskała potwierdzenie. Już egoistycznie zapadałem w zasłużony sen, kiedy dźgnęła mnie Johanna.

– Charlie, mój mały ogierze, chciałabym, żebyś coś dla mnie zrobił… – zaczęła.

– Kochanie, my dopiero co… Nie jestem już młodzieniaszkiem, mówiłem ci to wcześniej… może rano, dobrze?

– Głuptasie, nie to miałam na myśli. Masz mnie za nimfomankę czy co?

Wymamrotałem wymijającą i może niezbyt elegancką odpowiedź, po czym ponownie wtuliłem twarz między jej ciepłe wilgotne piersi.

– Oczekuję od ciebie czegoś zupełnie innego.

Drgnąłem. Te słowa przebiły się powoli przez zasłużony sen, o którym wspominałem. Niepokój chwycił mnie za gardło i niemal poczułem, jak dzwonią mi zęby.

– Droga Johanno – odparłem tak rozsądnym tonem, na jaki tylko mogłem się zdobyć – czy to coś… eee… odmiennego, co masz na myśli… nie może poczekać do jutrzejszego wieczoru? To znaczy…

Johanna zachichotała.

– Tak, Charlie, kochanie, wiem, że nie jesteś już młodzieniaszkiem… chociaż wielu mógłbyś wprowadzić w błąd.

Uśmiechnąłem się z zadowoleniem.

– Oczywiście po ciemku – podjęła, odbierając mi całą satysfakcję. – Nie, nie chcę, żebyś nadwerężał swoje piękne gruczoły. No, może jedynie te, które wydzielają adrenalinę. Chciałabym tylko, żebyś kogoś dla mnie zabił. Dobrze?

– Kogoś zabił? – wybełkotałem sennie. – Nie ma sprawy. W każdej chwili. Chętnie zaszlachtuję smoka czy dwa, gdy tylko zechcesz. To znaczy gdy tylko zechcesz po śniadaniu. Teraz muszę już iść spać, rozumiesz.

Potrząsnęła mnie za ramię, co tylko sprawiło, że wtuliłem się w nią jeszcze mocniej, jeszcze bardziej zdeterminowany, żeby pójść spać. Potem jednak szarpnęła mnie za delikatniejszą część ciała i obudziłem się urażony.

– Proszę cię, nie rób tego! – powiedziałem. – Możesz wyrządzić mężczyźnie prawdziwą krzywdę. I co wtedy powiesz, hę? Twój miesiąc miodowy diabli wezmą, chyba zdajesz sobie z tego sprawę? Dobranoc.

Usiadła demonstracyjnie, zagarniając prawie całą pościel. Nie pozostało mi nic innego, jak tylko się obudzić. Obudziłem się więc. Nie będę udawał, że byłem w dobrym humorze.

– Moja droga Johanno, to nie czas ani okazja na napady wściekłości. Jak świat długi i szeroki, mężczyźni i ich urocze kochanki, niezależnie od koloru skóry czy światopoglądu, po seksie ucinają sobie drzemkę i zapadają w odbudowujący tkanki ośmio-, dziewięciogodzinny sen. Poprosiłaś mnie o coś i zgodziłem się to zrobić, ale jutro. Nie wiem, co to ma być, cieszę się jednak, że mogę spełnić twoje choćby najdrobniejsze życzenie. Tyle że jutro. Cokolwiek to jest.

– Och, Charlie, czyżbyś już zapomniał? Poprosiłam cię jedynie, żebyś kogoś dla mnie zabił. Chyba można poprosić o taką drobnostkę męża podczas miodowego miesiąca. Ale jeśli to dla ciebie za duży kłopot…

– Ależ skąd, nie dąsaj się, kochanie. To zajmie tylko chwilę, jedną chwilę. Podaj Jockowi nazwisko i adres tego człowieka, a on pojutrze załatwi sprawę. Jeszcze raz dobranoc, kotku.

– Charlie!

– No dobrze, niech ci będzie, może uda mu się załatwić sprawę już jutro, ale będzie musiał zdobyć pistolet bez historii, rozumiesz, co mam na myśli. Nie mogę oczekiwać, że wykończy tego faceta z własnego lugera, no nie? Rozumiesz to, prawda?

– Charlie, ta osoba, którą trzeba zabić, to… eee… nie facet. Pewnie nawet uznasz, że w ogóle niestosownie jest nazywać ją osobą.

– Mówisz samymi zagadkami, Johanno, pani mego serca. – Westchnąłem. – Kim jest ta dostojna postać… chyba nie królową Anglii?

Klasnęła w dłonie, uradowana jak dziewczynka.

– Och, Charlie, zgadłeś, zgadłeś!

Wyraźnie pamiętam, jak następnego ranka mówiłem Jockowi „dzień dobry”.

– Dzień dobry, Jock. – Wybrałem te słowa, bo niezawodnie dobrze nastrajają.

– Dzień dobry, panie Charlie – rzucił w odpowiedzi i postawił tacę z herbatą w zasięgu mojej drżącej dłoni. – Śniadanko? – spytał.

– Poproszę może jajka na maśle.

– Już się robi, panie Charlie. A więc jajecznica.

– Jajka na maśle – powtórzyłem (ale w tej kwestii językowej Jock nie ustąpi) – z nieściętym białkiem. I nie bełtaj ich za bardzo. Nie znoszę żwirowatej konsystencji. Porządne jajka na maśle powinny wyglądać jak duże, miękkie, kremowe gluty. Jak dziewczęta ze szkoły z internatem na południu Anglii, rozumiesz.

– Tost? – To była jego jedyna reakcja, jaką udało mi się wywołać.

– Oczywiście, że tak. Umiejętność robienia tostów to jeden z twoich nielicznych talentów, mogę więc z niego skorzystać, dopóki jesteś w pełni władz umysłowych.

Jocka nie można wziąć z zaskoczenia – zripostował błyskawicznie.

– I alka-seltzer, jeśli się nie mylę? – zapytał. Gem, set i mecz dla niego, jak zwykle.

– I proszę, posól te jajka – powiedziałem, przyznając się do porażki – ja zawsze z tym przesadzam i wszystko psuję. I pamiętaj o pieprzu… drobny biały pieprz, nie ten grubo mielony z „rubiego” (Cipriani z Harry’s Bar w Wenecji powiedział mi kiedyś, dlaczego lepsi kelnerzy nazywają te wielkie pieprzniczki „rubi” – otóż na cześć nieżyjącego już brazylijskiego playboya Porfiria Rubirosy. Nie rozumiem, o co tu chodzi, bo duszę mam czystą jak śnieg).

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

1. The Biggest Aspidistra in the World (wszystkie przypisy pochodzą od tłumaczki). ↩

2. Robert Stephenson Smyth Baden-Powell, znany również jako B-P (1857–1941) – brytyjski generał i pisarz; twórca skautingu. ↩

3. John Enoch Powell (1912–1998) – brytyjski polityk, minister w drugim rządzie Macmillana, przeciwnik ustawy znoszącej dyskryminację rasową w Wielkiej Brytanii. ↩

4. „Tirra lirra” – nawiązanie do Szekspirowskiej Opowieści zimowej, przeł. Maciej Słomczyński. ↩

5. William Szekspir, Makbet, przeł. Józef Paszkowski. ↩

6. Wszystkie cytaty z Biblii: Pismo święte Starego i Nowego Testamentu, Wydawnictwo Pallottinum, Poznań–Warszawa 1988. ↩