Zuzanna Morawska

Dworek pod górą

Powiastka dla młodzieży

Warszawa 2012

Spis treści

ROZDZIAŁ I Smutny powrót

ROZDZIAŁ II Marynia

ROZDZIAŁ III Rzucony kamień

ROZDZIAŁ IV Pierwsze kwiaty

ROZDZIAŁ V Goście

ROZDZIAŁ VI Cóż ona teraz pocznie?

ROZDZIAŁ VII Sieroca dola

ROZDZIAŁ VIII Niebezpieczna zabawa

ROZDZIAŁ IX Dobrodziejstwo Lipera

ROZDZIAŁ X Niespodziewana pomoc

KOLOFON

ROZDZIAŁ I

Smutny powrót

Zimno było i wietrzno na dworze, gdy pani Rożkowa wracała z cmentarza ze swą córką Marynią. Obie jednak szły tak, jak gdyby nie czuły ni chłodu, ni drobnego listopadowego deszczu, który siekąc powoli, przejmował zimnem do kości. Twarze matki i córki były zarumienione od łez, Marynia tłumiła łkanie, ściskając rękę matki i tuląc się do niej, jakby tym chciała powiedzieć, że ją teraz kochać będzie za siebie i za ojca, z którego pogrzebu wracały.

Milcząc, doszły wreszcie do swego małego domku za miastem; pani Rożkowa otworzyła drzwi, zrzuciła szybko przemokłe wierzchnie odzienie i zbliżyła się do kolebki, gdzie spał maleńki jej synek, zostawiony na tę ciężką chwilę pod opieką służącej.

Służąca wyszła; matka z córką zostały same przy kolebce Jasia. Marynia uklękła obok matki i złożyła główkę na jej piersiach; gdy jednak uczuła na czole łzy, spadające z oczu matki, powstrzymała płacz i zaczęła ją całować i pocieszać.

– Moja matuniu, nie płacz! Gdy ty płaczesz, to i mnie jeszcze więcej łzy płyną, a przecież przyrzekłam ojcu, że cię pocieszać będę i dopomagać w wychowaniu Janka. Płacząc głośniej, obudzę go i tatuś tam w niebie gniewać się na mnie będzie.

Mimo to łez sama powstrzymać nie mogła i najpierw po cichu, a potem coraz głośniej płakać poczęła. Janek tymczasem obudził się i kwileniem dopominał się posiłku. Matka usunęła płaczącą Marynię i nachyliła się nad kołyską. Dzieweczka stała chwilkę; powoli stłumiła płacz, otarła łzy i zapaliła lampę. Przy jej świetle obejrzała się po pokoiku, gdzie jakoś było pusto i chłodno. Potem poszła do kuchni. Nie było tam służącej, a zimno coraz więcej czuć się dawało; zabrała więc trochę węgla i drzewa i zaczęła rozniecać ogień w piecu. Trudno jej szła ta robota, napsuła niemało zapałek, lecz w końcu ogień zapłonął.

Skrzypnął ktoś drzwiami, nadeszła służąca. Marynia prosiła jej o przyrządzenie wieczornego posiłku, do którego wkrótce zaprosiła matkę, klęczącą dotąd nad kołyską Janka.

Matka, ujrzawszy wszystko w pokoiku poukładane, a Marynię krzątającą się, i czując od ogrzanego pieca ciepło, uścisnęła córkę:

– Maryniu moja, jak dziś bierzesz się do pracy i nie poddajesz się smutkowi, tak i nadal musisz się wszystkim zająć i być mi w wielu rzeczach pomocną. Ciężką niedolę Bóg nam zesłał, lecz nie możemy się oddawać rozpaczy; musimy obie pracować!

– O! Nie bój się, mateczko; ja pracować potrafię – odrzekła z zapałem Marynia. – Teraz dwa razy tyle uczyć się będę, co dotąd, żebym mogła potem uczyć Janka i we wszystkim, we wszystkim być tobie, droga mamo, pomocną.

Biedna Marynia nie rozumiała jeszcze, co to jest praca w całym znaczeniu tego wyrazu.

Rodzice jej wprawdzie nie byli bogaci, lecz ojciec, będąc kasjerem w fabryce tkackiej, w jednym z miasteczek na Śląsku pruskim, zarabiał tyle, że wystarczało mu na utrzymanie całej rodziny. Prócz tego mieli domek z maleńkim ogródkiem, który od dawna do rodziny Rożków należał. W domku tym, położonym wprawdzie daleko za miastem, mieli mieszkanko wśród bardzo zdrowego powietrza, z widokiem na góry i lasy. W ogródku każdej wiosny śpiewał słowik i kwitło dużo pachnących kwiatów. Dopóki więc żył ojciec, na niczym im nie zbywało. Marynia chodziła do szkoły, gdzie nauczyła się po niemiecku, rodzice jednak w domu uczyli ją języka ojczystego, wszczepiając w nią zarazem zamiłowanie do wszystkiego, co drogim być może dla serca polskiego. Pracą więc dla niej nazywało się dotąd odrobienie lekcji, a na wiosnę pomaganie ojcu w sadzeniu kwiatów w ogródku.

W domu matka skrzętnie ze służącą prowadziła niewielkie gospodarstwo, a zarazem szyła dla wszystkich bieliznę i suknie; dzieweczce więc i nikomu nie zbywało na niczym. Gdy zaś czasami matka zażądała, żeby jej pomogła w gospodarstwie, było to dla Maryni tylko rozrywką. Słysząc więc teraz, że musi daleko więcej niż dawniej pracować, zapewniała matkę, że się pilnie uczyć będzie, dodając:

– Gdy Janek zacznie mówić, zaraz go uczyć będę, żeby w tym ojca zastąpić.

– O! Nie o to tu idzie teraz, kochane dziecię, bo oprócz twojej nauki, musimy obie wspólnie tak pracować, ażebyśmy mogły zarobić na życie i odzienie, na które dotąd zarabiał ojciec kochany. Trzeba będzie odprawić służącą, bo jej nie będziemy miały czym płacić. A kiedy ja będę poza domem, ty musisz w domu zająć się wszystkim należycie.

– Przecież krzątanie się po domu takie łatwe, matuniu kochana. Nie martw się, wszystko będzie, jak każesz. Ale mówiłaś, matuniu, że mamy obie zarabiać na życie, a przecież za to, że ja sprzątać będę i Janka pilnować, nikt nam nie zapłaci.

– Prawda, moje dziecię, lecz gdy ty zajmiesz się domem i Jankiem, ja będę mogła pójść do miasta i zarobić szyciem lub inną jaką pracą, o którą zaraz jutro się postaram.

– Ależ, matuniu, czy tylko ty zarabiać będziesz? Powiedz mi, może bym i ja mogła również czymś grosza ci przysporzyć... Ale czym?

– Nie, moje dziecię, ty zarabiać nie możesz, bo przede wszystkim nic jeszcze tak nie umiesz, żeby ci za twoją robotę zapłacono. Zresztą gdybyśmy obie poszły z domu, cóżby się stało z Jankiem? Dopóki żył ojciec – mówiła dalej matka – widziałaś, że on po całych dniach pracował poza domem, przynosił zarobione pieniądze, a ja się zajmowałam całym gospodarstwem. Teraz, kiedy go nam Bóg zabrał, ja muszę pracować, aby wam na niezbędne starczyło rzeczy; a ty i mnie, i służącą zastąpić musisz.

– Matuniu moja, nie troszcz się o nic; ja wszystkiemu podołam; zawsze wszystko znajdziesz w porządku, wszak to takie łatwe.

– Nie tak bardzo, jak ci się zdaje, Maryniu moja; a jednak musisz się do tego przyzwyczaić.

– Dobrze, lecz chciałabym koniecznie tak pracować, ażeby za to otrzymywać pieniądze.

– Już ci mówiłam, moje dziecię, że ani nie umiesz jeszcze zarabiać, ani też obie poza domem być nie możemy, a dodam jeszcze i to, że spełnienie drobnych usług i obowiązków w rodzinnym kółku często więcej korzyści przynosi, aniżeli wielkie prace, które chcemy przedsięwziąć, a do których nie jesteśmy dosyć uzdolnieni.

To mówiąc, pocałowała matka Marynię, pomówiły jeszcze o zmarłym, przypominając sobie rozmaite chwile z jego życia, i wkrótce zupełna cisza zaległa mały ich domek. Sen dobroczynny skleił oczy matki i córki; dał im chwilowe zapomnienie smutku i troski i pokrzepił siły do dalszej pracy i twardego życia, jakie ich odtąd czekało.

ISBN (ePUB): 978-83-7884-653-6

ISBN (MOBI): 978-83-7884-654-3

Wydanie elektroniczne 2012

Na okładce wykorzystano fragment obrazu „Josephine knitting” Edmunda Tarbella (1862–1938).

WYDAWCA

Inpingo Sp. z o.o.
ul. Niedźwiedzia 29B
02-737 Warszawa

Opracowanie redakcyjne i edycja publikacji: zespół Inpingo

Plik cyfrowy został przygotowany na platformie wydawniczej Inpingo.

Niniejsze wydanie książki zostało przygotowane przez firmę Inpingo w ramach akcji „Białe Kruki na E-booki”. Utwór poddano modernizacji pisowni i opracowaniu edytorskiemu, by uczynić jego tekst przyjaznym dla współczesnego czytelnika.