Michał Dzieduszycki

Mamuty

Komedia w pięciu aktach

Warszawa 2012

Spis treści

OSOBY

AKT I

SCENA I

SCENA II

SCENA III

SCENA IV

SCENA V

SCENA VI

SCENA VII

SCENA VIII

SCENA IX

SCENA X

SCENA XI

SCENA XII

AKT II

SCENA I

SCENA II

SCENA III

SCENA IV

SCENA V

SCENA VI

SCENA VII

SCENA VIII

SCENA IX

AKT III

SCENA I

SCENA II

SCENA III

SCENA IV

SCENA V

SCENA VI

SCENA VII

SCENA VIII

SCENA IX

SCENA X

SCENA XI

AKT III

SCENA I

SCENA II

SCENA III

SCENA IV

SCENA V

SCENA VI

SCENA VII

SCENA VIII

SCENA IX

SCENA X

SCENA XI

AKT V

SCENA I

SCENA II

SCENA III

SCENA IV

SCENA V

SCENA VI

SCENA VII

SCENA VIII

SCENA IX

SCENA X

SCENA XI

SCENA XII

KOLOFON

OSOBY

IGNACY HR. KRASNOSTAWSKI – właściciel dóbr

TERESA – jego żona

JADWIGA

ZDZISŁAW – ich dzieci

TADEUSZ HR. KRASNOSTAWSKI – starszy brat IGNACEGO, właściciel dóbr

STANISŁAW ZABIEŁŁOWSKI – niegdyś pupil IGNACEGO KRASNOSTAWSKIEGO, właściciel dóbr

ARTUR ZŁOTNICKI

WŁADYSŁAW ŻWIRSKI – dyrektor szybów

KOPICKI – dyrektor spółki naftowej

MACIEJ KOGUT – gospodarz wiejski

KAMERDYNER

SŁUŻĄCY

CHŁOPAK KREDENSOWY

SŁUGA HOTELOWY

W pierwszych czterech aktach rzecz dzieje się w Krasnostawcach, majątku Krasnostawskich, w V akcie w mieście.

Między II a III, tudzież między III a IV aktem upływa kilka tygodni.

AKT I

Scena przedstawia pokój służący razem za bibliotekę i pokój do rozmowy; posadzka pokryta suknem. Pod ścianą w głębi stoją szafy z książkami, w środku duży stół zarzucony dziennikami i książkami, wkoło stołu wygodne fotele i kozetki pokryte materią w stylu wschodnim. – Po prawej stronie od widzów duże okno weneckie, koło niego dębowe biurko, przed którym stoi krzesło, po lewej stronie kominek, przy nim mniejszy stolik i kilka fotelików. Na ścianach wiszą kilimki i sztychy. – Drzwi w głębi i po obu stronach

SCENA I

JADWIGA, ZABIEŁŁOWSKI (JADWIGA siedzi przy mniejszym stoliku z robótką, obok niej ZABIEŁŁOWSKI w stroju do konia)

JADWIGA

(piękna szatynka, lat 20, wyraz twarzy poważny, oczy myślące i badawcze. Ruchy i sposób mówienia zdradzają, panowanie nad sobą, charakter zamknięty w sobie i trochę dumny. W głosie brzmi czasem sarkazm smutny i gorycz, spoza których przebłyskuje chwilami powstrzymywane uczucie. Mówi zwolna, ważąc słowa. W chwilach afektu i wesołości twarz jej i mowa ożywiają się, nabierają wyrazu szczerości i prostoty. Ubrana zawsze skromnie, ale z wielkim smakiem) Tatko dziś wraca. Posłano już konie po niego.

ZABIEŁŁOWSKI

(przystojny blondyn, lat około 30, z pięknym wąsem. Poważny ale przyton serdeczny, dziarski, wesoły, naturalny i pełny prostoty) Zapewne zatrzymały go sprawy publiczne.

JADWIGA

O! te sprawy publiczne.

ZABIEŁŁOWSKI

(z uśmiechem) Pani ich nie lubi?

JADWIGA

Nie lubię, (z lekką ironią) widocznie nie ma we mnie nie wyższego...

ZABIEŁŁOWSKI

Któż się ma niemi zajmować jak nie ci, których imię i stanowisko...

JADWIGA

(przerywając chłodno) Być może. Nie rozumiem się na tym. Pan z domu przyjeżdża?

ZABIEŁŁOWSKI

Tak. Mam teraz gościa. Władysław Żwirski, królewiak. Poznaliśmy się za granicą i zaprzyjaźnili serdecznie. Poczciwy z kościami chłopak! Trochę oryginalny, a przy tym (śmiejąc się) okrutnie kochliwy!...

JADWIGA

Wątpię, aby tu znalazł ideał...

ZABIEŁŁOWSKI

(śmiejąc się) Już znalazł!... W niedzielę wrócił z kościoła rozmarzony i zakochany. Zobaczył tam jakąś ładną panienkę, nad którą się unosi i ciągle powtarza: ananas dziewczyna! On miewa czasem takie dziwne wyrażenia.

JADWIGA

(z ironią) Taki romantyczny młodzieniec, to dziś rzadkość...

ZABIEŁŁOWSKI

Przedstawię go państwu. Zostawiłem go przy torfie. To zawodowy górnik, więc go korciło zobaczyć torf i nowe maszyny. Sam pojechałem na Podlipie, gdzie zaczęto dziś rzepak zbierać.

JADWIGA

(chłodno) Tak?

ZABIEŁŁOWSKI

A stamtąd na Zalesie, gdzie stawiają stertę siana.

JADWIGA

(jak wyżej) I tam? (po chwili nie patrząc na niego z lekkim naciskiem) Po co się pan dla nas tak trudzi?...

ZABIEŁŁOWSKI

(zmieszany) Ojciec pani życzył sobie, abym w jego nieobecności doglądał gospodarstwa. A choćby mi nie był powiedział, uważałbym to za mój obowiązek...

JADWIGA

(chłodno) Obowiązek?...

ZABIEŁŁOWSKI

Kto tyle dobrego doznał od ojca pani... Ja, co mu wszystko zawdzięczam, a zwłaszcza ciepło rodzinnego życia, którego inaczej byłbym nigdy nie zaznał... Pani to przecie rozumie?...

JADWIGA

(chłodno) Być może, że jestem egoistką...

ZABIEŁŁOWSKI

(żywo) Nie! pani tak nie myśli, jak mówi!...

JADWIGA

(mocno) Zawsze mówię, jak myślę (krótka pauza)

ZABIEŁŁOWSKI

Wstąpiłem także po drodze do Madejowej.

JADWIGA

(z ożywieniem) Co u nich słychać? Jak się ma dziecko?

ZABIEŁŁOWSKI

Niedobrze. Ma silna gorączkę. Posiałem po lekarza.

JADWIGA

(serdecznie) Dziękuję panu. Sądzi pan, że dziecko wyjdzie?

ZABIEŁŁOWSKI

Trudno przewidzieć. Obawiam się czy to nie ospa, są oznaki.

JADWIGA

(zmieszana) Ospa? Po cóż się pan naraża?

ZABIEŁŁOWSKI

(patrząc na nią z uśmiechem) A pani?... Mówiła mi Maciejowa, że pani była tam wczoraj. Jakże można?...

JADWIGA

(z udanym sarkazmem) Ja? O to co innego! – To mój sport. – Zresztą co na mnie zależy!... Podczas gdy pan... z pańskimi przymiotami i doskonałością...

ZABIEŁŁOWSKI

(rozżalony) Panno Jadwigo!... Dlaczego mnie pani...

Słychać za sceną turkot powozu

JADWIGA

(wstaje i zbliża się szybko do okna) Tatko przyjechał. – O! i Zdziś także! (idzie ku drzwiom)

ZABIEŁŁOWSKI

Nie chcę przeszkadzać państwu. Gdyby mnie pan Krasnostawski potrzebował, jestem na jego usługi. (kłania się i odchodzi na prawo)

SCENA II

KRASNOSTAWSKI, JADWIGA, SŁUŻĄCY (KRASNOSTAWSKI wchodzi głównymi drzwiami w stroju podróżnym, za nim SŁUŻĄCY z torbą podróżną i pakietami)

KRASNOSTAWSKI

(blondyn, lat około 55, łysawy, z wąsami podkręconymi z fantazją, ruchy szybkie, nerwowe, maniery pańskie, na twarzy jego maluje się wielka pewność siebie. Mówi prędko, trochę roztargniony. Mówiąc o interesach zapala się i przemawia tonem wyroczni, silnie akcentując. Chwilami wpada w emfazę i komiczny patos. Całując w czoło JADWIGĘ) Jak się masz, Jadziu. Co tu słychać?

JADWIGA

Mama była niespokojną...

KRASNOSTAWSKI

(przerywając) Wy się tylko niepokoić umiecie! Gdzie mama? Poproś ją tutaj. (JADWIGA wychodzi na lewo, do służącego) Torbę odnieś do mego pokoju, pakiety do pani i powiedz kucharzowi, żeby się spieszył z obiadem.

SŁUŻĄCY

(wychodzi głównymi drzwiami)

ISBN (ePUB): 978-83-63149-15-4

ISBN (MOBI): 978-83-63149-16-1

Wydanie elektroniczne 2012

Na okładce wykorzystano fragment obrazu „Szkatułka” Władysława Czachórskiego (1850–1911).

WYDAWCA

Inpingo Sp. z o.o.
ul. Niedźwiedzia 29B
02-737 Warszawa

Opracowanie redakcyjne i edycja publikacji: zespół Inpingo

Plik cyfrowy został przygotowany na platformie wydawniczej Inpingo.

Niniejsze wydanie książki zostało przygotowane przez firmę Inpingo w ramach akcji „Białe Kruki na E-booki”. Utwór poddano modernizacji pisowni i opracowaniu edytorskiemu, by uczynić jego tekst przyjaznym dla współczesnego czytelnika.