Karol Pieńkowski

Scena za sceną

Szkic dramatyczny w czterech aktach

Warszawa 2012

Spis treści

Dedykacja

OSOBY

AKT I

Scena I

Scena II

Scena III

Scena IV

Scena V

Scena VI

AKT II

Scena I

Scena II

Scena III

Scena IV

Scena V

Scena VI

Scena VII

AKT III

Scena I

Scena II

Scena III

Scena IV

Scena V

Scena VI

AKT IV

Scena I

Scena II

Scena III

Scena IV

Scena V

Kolofon

AKT I

Mieszkanie EMMY, salonik gustownie umeblowany.

Scena I

ANNA,  później EMMA

ANNA

(sprzątając) Aktor a człowiek zwyczajny to zupełnie co innego, na przykład u nas: choć panna Emma więcej do zakonnicy niż aktorki podobna, jednakże wtedy się zaczyna zabawa, wizyty, czytanie, kiedy w całym mieście dawno już wszyscy posnęli; spoczywa się za to do drugiej. (słychać dzwonek w przedpokoju) Zapewne pani wraca.

EMMA

(zdejmując kapelusz) Rozbierz mnie. (siada) Tak jestem zmęczona, że nóg nie czuję, już mnie znudził i teatr, i oklaski, wszystko mnie nudzi. (do ANNY) Panna Klara nie wróciła?...

ANNA

Nie jeszcze... podobno w teatrze.

EMMA

Wiem, razem grałyśmy, jeszcze jeden akt musi przemęczyć.

ANNA

(na stronie) Po cóż się pyta, kiedy wie?

EMMA

Był tu kto?

ANNA

Nikt, list tylko przyniesiono. (podaje)

EMMA

(trzymając go w ręku) Kto przyniósł?...

ANNA

Afiszer.

EMMA

(otwierając) Wiersze jakieś. (z niechęcią) Komplementy. (czytając) Piękna jesteś, nudny, wiem o tym, przeczytaj. (podaje ANNIE)

ANNA

Jakże drobno napisany. (wąchając) A jak pachnie.

EMMA

Uwagi na potem, czytaj.

ANNA

z deklamacją

Dlaczego te oczy, co tak cudnie świecą,

Spojrzeniem swym na mnie nie spoczną, nie zlecą?

Piękna jesteś, a piękność Twą kryjesz przede mną,

I nie zaświecisz gwiazdą nigdy mi w noc ciemną,

A kiedy wzrokiem rzucisz, w miejsce gdzie ja stoję,

To tak chmurno i ostro, że się patrzeć boję.

Wiersz napisał Ci w zapale,

Ten co umie kochać stale!

EMMA

(śmiejąc się) Doskonale, doskonale. (zmieniając ton) Andziu, nie mówił ci, kto mi to dał?

ANNA

Student jakiś, zapewne ten, co z książkami pod oknem staje.

EMMA

Nie przyjmować więcej podobnych listów. (wstając) A temu panu, jeśli tu przyjdzie, powiedz, że może mnie widzieć na scenie, że mu się uśmiechnę, ukłonię, podziękuję nawet, kiedy głośno klaskać będzie, ale pod oknem niech nie chodzi, zabraniam mu tego. (chodzi) Dziwna rzecz, każdy wybiera nas sobie za cel westchnień, czczych komplementów, plotek, jednej chwili nie podarują; na scenie klaszczą, na ulicy palcami pokazują, kobiety od nas uciekają... a... przykry to, przykry stan. Dla oklasku, gwaru, wszystkie marzenia schować do grobu; czuć palące spojrzenia, które cię obwiniają o brak godności; wiedzieć, że to szczęście, którego najuboższa dziewczyna dostąpić może, dla ciebie zamknięte na zawsze, i nie mieć w sobie dość siły zerwać z życiem, wszystkim zabawę, mnie tylko, mnie jednej gorycz rodzącym!... (patrząc na ręce) Ręce za białe, za delikatne, igiełki nie chwycą, po całych dniach robić nie zechcą. Słuchaj, Andziu, jeżeli kto będzie mi zazdrościł oklasków, sławy kurierkowej, to powiedz mu, że wszystko oddam, za jedną chwilę szczęścia, spokoju!...

Słychać dzwonek, ANNA wybiega, EMMA siada przy stole, przewraca książki; wchodzi KLARA.

Scena II

EMMA, KLARA i ANNA

KLARA rzuca się na kozetkę, pewien czas odpoczywa, jakby zmęczona, po chwili.

KLARA

Ledwo oddycham... Andziu daj mi wody, tylko prędko. (do EMMY) Zaraz będziemy miały gości.

ANNA wybiega.

EMMA

(z niechęcią) Po cóżeś prosiła?

KLARA

(z uśmiechem) Alboż ja proszę kiedy? przyjdą sami, a jeśli pokażę im, żem z tego niekontenta, powiedzą: (naśladując) „Wdzięki nas twoje tu wiodły”. Cóż robić? niech kadzą, aktorka na scenie, czemu nie mam być aktorką w domu? po co unikać hołdów, pochwał, które mnie śmieszą? czemu nie odpłacić szyderstwem za szyderstwa tyle? bawiłam tysiące do tej godziny, niechże mnie bawią teraz.

ANNA podaje szklankę, KLARA pije, ANNA wychodzi.

EMMA

Ależ Klaro, ty się bawisz kosztem uczucia...

KLARA

(zdziwiona) Uczucia? (ze śmiechem) Emmo, żartujesz, czyż którykolwiek z moich gości ma choć odrobinę? Ma oczy, więc mu się podobam, słuch, więc mówi, że mam głos ładny, lecz czy ten głos drży wzruszeniem serca lub gniewu, prosi czy rozkazuje, śpiewa lub bezsensowe tworzy wyrazy, to mu wszystko jedno... serca oni nie pragną, z sercem kłopot... ambaras. Nie wmawiaj w nich przymiotów, których nie posiadają, wierz mi, człowiek z sercem nie przyszedłby tu!

EMMA

(wzruszona) Dlaczego?

KLARA

Dlaczego? dobrze, wytłumaczę ci. Każdy z moich gości czy wielbicieli ma żonę, dzieci, obowiązki, miejsce dla niego tam wyznaczone, tam on być, kochać, czuwać powinien, nie dać powodu zgorszenia, to tylko jedno; dalej, człowiek, który bez zastanowienia trwoni pieniądze, chcąc się mnie przypodobać, odwróci oczy od nędzy, nie wesprze biednego, który tylko modlitwą odwdzięczyć się może. A czy tylko dla mnie tacy usłużni? Spróbuj, Emmo, przyciągniesz ich wszystkich do siebie. (EMMA zaprzecza ruchem) A biesiady, karty, przejażdżki, droga moja, nie posądzaj ich o serce, gardzę tym tłumem, brzydzę się, jedno ma uczucie... miłość własną... tę szarpię, ranię, bez litości!

EMMA

Jednak ci ludzie, których depcesz, poświęcają dla ciebie...

KLARA

(przerywając) Co? kilka godzin czasu, z którym nie wiedzą, co robić. (szyderczo) mój Boże, tak go wiele mają; trochę pieniędzy wygranych w karty, które tak czy inaczej by roztrwonili... (po chwili, ciszej) A jednak, ja czuję, że źle robię, a jednak kiedy ze sceny spojrzę na młode dziewczę, której pierś wywołanym przeze mnie drży wzruszeniem, kiedy na koniec sama gram biedną i niewinną, kochającą a czystą, wtedy widzę inne, piękniejsze życie przed sobą, odetchnę na chwilę wzbronionym mi powietrzem, a przypomniawszy, czym jestem, jak nisko upadłam, wracam gorszą jeszcze i muszą odemścić upokorzenie, naigrawać się, śmiać, bo tyle tu (pokazując na serce) goryczy, wyrzutów!... (po pauzie) Lecz któż mnie popchnął na tę drogę, kto taką być kazał... (z płaczem) matka, własna matka!...

EMMA

(żywo) Klaro, nie bluźnij, okoliczności, co nami powodują, to tylko zawady, które cnota usunąć powinna, a gdzie najwięcej złego, tam jej gwiazdą zabłysnąć... triumfu poszukać!

KLARA

(łagodniej i cicho) Emmo, masz słuszność, nie ona, nie oni, lecz jam winna, a tym więcej zgrzeszyłam, że patrząc na ciebie, tobą nie jestem.

EMMA

(z wyrzutem) Pochlebiasz mi...

KLARA

Nie, moja droga, dlaczegoż do ciebie ci panowie nie zagadają jak do mnie, dlaczego cię zewsząd otacza szacunek, nie masz głośnych wielbicieli, lecz i oszczerców nie masz. Ja ci nie pochlebiam, aleś ty kwiatkiem białym, co i na bagnie, woń, piękność i kolor swój zatrzymał.

EMMA

I za murawą, zielenią tęskni, który chciałby...

KLARA

(patrząc jej w oczy, mówi pieszczotliwie) Jak powój dębu, kogoś się uchwycić.

EMMA

(serio) A gdyby?...

KLARA

To w takim razie...

ANNA

(wchodząc) Pan radca, hrabia i...

KLARA

(przerywając) Bankier. Nieznośni, chwili spoczynku nie dadzą, powiedz, żem chora...

ANNA chce odejść, w drzwiach spotyka gości, przybyli podchodzą do siedzących, KLARA widocznie niezadowolona, ANNA wychodzi.

ISBN (ePUB): 978-83-7884-541-6

ISBN (MOBI): 978-83-7884-542-3

Wydanie elektroniczne 2012

Na okładce wykorzystano fragment obrazu „La lettre” Augusteʼa Toulmoucheʼa (1829–1890).

WYDAWCA

Inpingo Sp. z o.o.
ul. Niedźwiedzia 29B
02-737 Warszawa

Opracowanie redakcyjne i edycja publikacji: zespół Inpingo

Plik cyfrowy został przygotowany na platformie wydawniczej Inpingo.

Niniejsze wydanie książki zostało przygotowane przez firmę Inpingo w ramach akcji „Białe Kruki na E-booki”. Utwór poddano modernizacji pisowni i opracowaniu edytorskiemu, by uczynić jego tekst przyjaznym dla współczesnego czytelnika.