Zajrzyj na strony:

www.wnk.com.pl

Znajdź nas na Facebooku
www.facebook.com/WydawnictwoNaszaKsiegarnia

Sięgnij po inne nasze powieści dla kobiet
http://www.nk.com.pl/literatura-dla-kobiet/9/kategoria.html

Wprowadzenie

Siedzę w aucie. Wyłączyłam radio i silnik. Tylna szyba roztrzaskana przez gałąź kasztanowca przypomina lód. Wyciągam się na siedzeniu i przeglądam jednocześnie kilka szuflad myśli. Nie zamierzam nic z tym robić. W głowie mam młot pneumatyczny. Buty zaatakowały mi pięty. No dobrze, zdejmę to skórzane barachło. Kiedy jesteś na bosaka, pewne fakty stają się nagie jak topola w lutym. Tak! To ja! Przekraczam wiek graniczny. Dotarłam do miejsca, w którym zatrzymało się trzydzieści parę lat mojego życia. Utknęłam.

Dlaczego sterczę tu boso, robiąc z siebie widowisko? Chyba próbuję znaleźć początek. Tak. Wczoraj miałam urodziny. Odmierzam kolejny ciąg liczb.

Dziesięć.

Od dziesięciu lat konsekwentnie prowadzę nudne życie. Zatrudniłam się jako trybik w mechanizmie koła zębatego. Koło kręci się zawsze w tym samym kierunku. Ja razem z nim.

Siedem.

Siedem minut zajmuje mi zatrzaśnięcie drzwi, umalowanie ust w samochodzie, odpalenie auta i dotarcie do zakorkowanego kawałka przestrzeni.

Czterdzieści dziewięć.

Tyle czasu przeciętnie spędzam w drodze do koła zębatego, tkwiąc w metalowej puszce zaopatrzonej w klimatyzację, rurę wydechową i dwie poduszki powietrzne.

Piętnaście.

Piętnasty dzień miesiąca to triumf plastikowej karty. To wtedy najczęściej uruchamiam debet. Żeby nie martwić się gotówką, ulatniającą się jak hel z przebitego balonu, idę na łowy do galerii. Jeśli dopisze mi szczęście, zalewam marynarkę sosem z kebabu albo pianką z espresso macchiato. Opuszczam wtedy galeriański eden na tyle wcześnie, że mam jeszcze ochotę obejrzeć w domu złowioną zwierzynę.

Jeden.

Mam jednego męża, z którym rozmawiam około jednej godziny dziennie. Najczęściej jedząc jeden wspólny posiłek, przy którym z częstotliwością około jednego razu na minutę pozwalam się osaczać kolejnym newsom z kanału 24-godzinnych wiadomości TVN.

Dziewięć i dwa.

Dziewięć lat temu sprowadziłam na świat jednocześnie dwoje istot. Będąc mamą, nie nauczyłam się jednak cennej sztuki bycia dzieckiem, dlatego by nie zanudzić bliźniaków i siebie, regularnie planuję im życie.

Pięćdziesiąt dwa.

Za dokładnie pięćdziesiąt dwa tygodnie będę obchodzić trzydzieste piąte urodziny. Tyle daję sobie czasu, by odmienić swoje życie.

Dając upust maniakalnej naturze, wyczołguję się z auta i raz jeszcze wkładam buty. Przesuwam się ruchem niejednostajnym w stronę kiosku. W połowie drogi cofam się ćwierć kroku i porzucam szpilki na ławce. Siadam. Patrzę na stadko kąpiących się w kałuży wróbli. Wstaję. Idę w stronę parku. Po kilku minutach wracam, przypomniawszy sobie o porzuconych szpilkach. Ławka świeci pustką. Ktoś zabrał już moje buty. Uzbrajam się w niewinną minę oraz okulary słoneczne i raz jeszcze pokonuję ten sam dystans. Na bosaka. Siadam na wymoszczonej przez studenckie tyłki trawce pod kasztanowcem. Trawa furkocze mikroskopijnym życiem. Jak to możliwe, że w ciągu kilku sekund powyłaziły stąd wszelkiej maści stworzenia trawiasto-drzewne? Dobrze. Niech będzie. Biorę je na świadków. Składam przysięgę przed wami, robaczki nadrzewne i naziemne:

Przysięgam, że każdego z pięćdziesięciu dwóch następnych tygodni będę robić to, czego nie robiłam do tej pory; to, co zawsze chciałam zrobić, ale byłam zbyt dużym tchórzem, by się na to zdobyć; to, co robiłam zbyt rzadko i byle jak, choć zasługiwało na więcej uwagi; to, co sprawiało mi przyjemność, a na co prawie nigdy nie znajdowałam czasu. Mam pięćdziesiąt dwa tygodnie, by trybik zmienić w człowieka, który rozumie, czym jest szczęście.

CZERWIEC

Tydzień pierwszy

PORTFEL W ZAMRAŻALNIKU

Wczoraj spakowałam swój portfel razem z całym majdanem plastikowych kart do pudełka na żywność. Schowałam wszystko do zamrażalnika i przykryłam stosem mrożonek warzywnych. W portfelu mrozi się też prawo jazdy. Nie muszę kierować się logiką, ale konsekwencją na pewno tak. Pierwszy tydzień będzie tygodniem bez pieniędzy, dlatego zamieniam samochód na bezpłatny środek transportu w postaci pary własnych nóg. Planuję też meandryczną trasę powrotu do domu, by szerokim łukiem ominąć miejsca newralgiczne: wszelkiej maści sklepidła i centra handlowe. Czy naprawdę można tam nie zajrzeć, gdy się wraca z pracy?

Czerwcowy poranek częstuje delikatnym chłodem, zanurzonym w złotych misach światła. Wkładam lnianą sukienkę i antyczne sandały (tak nazywam swoje nastoletnie rzemyki). Droga do pracy, po raz pierwszy od lat pokonywana na piechotę, nagle ujawnia małe niezwykłości. Chmury rysują tajemnicze cienie na mijanych budynkach. Popielate skrzydła gołębi porastają srebrem. Robinie sypią pod nogi białe, wełniane chochliki.

Zajęcia ze studentami trwają dziś krócej niż powrót do domu. Trybik wyrwany z mechanizmu koła zębatego wraca do domu powłóczystym krokiem, naokoło, przez park. Na moście udaję Amelię i pięć razy próbuję puszczać kaczki. Całkowite fiasko. Zbyt ugrzecznione dzieciństwo znów daje o sobie znać. Na pocieszenie wysłuchuję jednego z Koncertów brandenburskich w wykonaniu ulicznego półwirtuoza skrzypiec. Muzyk docenia moją wytrwałość i zaprasza mnie na lody na patyku. Nie odmawiam. Mistrz smyczka szelmowsko zapewnia, że wybierze mój ulubiony smak. Nie trafia. Wybiera truskawkowy; limonkowych nie było, na szczęście. Tuż przed domem odruchowo zaglądam do spożywczaka. Po pięciu krokach, z wdziękiem raka, wycofuję się na neutralny grunt. Czyżby? Można wrócić z pracy, nie robiąc zakupów?

W drzwiach mali i duzi wylewają mi na głowę wiaderko rozczarowań.

– Mamo! Mówiłaś, że kupisz nam lody! – Franek patrzy na mnie spode łba, próbując chyłkiem zajrzeć do mojej torebki.

– No właśnie! I truskawki! Czemu nie kupiłaś truskawek? – pyta Zośka.

– Pewnie zamiast truskawek kupiłaś sobie kolejną parę butów. – Złośliwa uwaga Franka przypomina mi, że poczucie humoru odziedziczył po Wojtku.

– Albo kolejną parę kolczyków. – Zośka szczerzy zęby, postanawiając dotrzymać kroku bratu.

– Albo kolejną parę wszystkiego…

– Nie można wszystkiego kupować w parach. – Mądrząca się Zośka, dzięki Bogu, przerywa wywód Franka.

– A jutro coś nam kupisz? – Franek nie daje za wygraną.

– Nie! Jutro nic nie kupię, i pojutrze też nic! – wykrzykuję, posyłając rodzinnemu ludkowi dorodny uśmiech.

– Dajcie spokój mamie, przecież widzicie, że jest chora. – Wojtek przychodzi mi z pomocą po to tylko, by za chwilę mnie zdradzić. − Kochanie, mogę się założyć, że jeszcze dziś wybierzesz się na zakupy – szepcze, składając judaszowy pocałunek.

– Zobaczymy! – Uśmiecham się à la Julia Roberts i znikam w łazience.

Rozsiadam się na kibelku, próbując złapać w słowa rozpędzone stado myśli. „Zanim zdecyduję się coś kupić, zadam sobie pięć prostych pytań – postanawiam. – Czy naprawdę tego potrzebuję? Czy nie mogę zrobić tego sama albo zastąpić czymś innym? Czy to jest warte swojej ceny? Jak długo będę się tym cieszyć? Ile godzin ktoś inny musiałby na to pracować?”.

Wtorek zaczyna się nieustającą litanią pytań, gdy rozczarowana Zośka kończy poranną penetrację lodówki.

– Mamo, dlaczego nie kupiłaś nam wczoraj jogurtów? A kupisz nam dzisiaj lemoniadę?

– Właśnie! Le-mo-niadę, le-mo-niadę! – skanduje Franek, wparowując do kuchni w piżamowo-dżinsowym stroju. Zośka natychmiast dołącza do Frankowego bicia w werble.

– Nie. Niczego wam dzisiaj nie kupię! – przekrzykuję rozbrykany diabelski ludek. – Zresztą sami możemy sobie zrobić lemoniadę. Jest pełno cytryn. Są nawet dwie limonki!

– Ale ty nigdy nie robiłaś lemoniady… – Franek sam nie wie, czy cieszyć się, czy smucić.

– No to co z tego? – Uśmiecham się z przekorą. – Dzisiaj zrobię pierwszą w swoim życiu. A wy będziecie moimi wspólnikami – zarządzam. – Zgoda?

– Zgoda! – Dzieciaki przekrzykują się wzajemnie i milkną nagle, kiedy do kuchni zagląda tata.

– Co tak cicho? Spiskujecie?

– Spiskujemy! – parskam, zarażając bliźniaki wirusem niepohamowanego śmiechu.

– Majka, naprawdę zaczynam się o ciebie niepokoić… − Wojtkowi nie podoba się to, że musi pędzić do pracy, a my mamy jeszcze dwie godziny wolnego przedpołudnia.

– Włącz sobie odgłosy lasu zamiast radia – radzę. – Podobno pomagają na stres. Pa!

Gdy Wojtek przekręca kluczyk w stacyjce, mali i duzi spiskowcy wcielają w życie swój plan. Wyciągamy z lodówki najważniejsze jego elementy: dwie niepozorne, karłowate limonki i dwie dorodne cytryny. Niczym Einstein odkrywam, że aby zrobić lemoniadę, potrzeba tylko trzech składników: wody, cytryn lub limonek i cukru. Zabieramy się do obierania owoców.

– Mamo, a zjadłabyś taką limonkę? – Franek zaczyna pracę od fachowego wywiadu.

– Jak byłam mała, to jadłam cytryny z cukrem. – Szczerzę zęby do syna. Obrane limonki moszczą już swoją kwaskowatość w szklanej misce.

– Z cukrem się nie liczy! – Franek z miejsca dyskwalifikuje mój wyczyn z dzieciństwa.

– Tak? A które z was zje limonkę bez cukru i z uśmiechem na ustach? – rzucam wyzwanie dwójce żądnych przygód dziewięciolatków.

– Ja! – woła Zośka.

– Ja! – ryczy Franek, unosząc rękę, jakby był w szkole.

– No to zobaczymy!

Wymyśliłam, że limonkę trzeba zjeść bez najmniejszego skrzywienia, z radosnym wyrazem twarzy i pełnometrażowym uśmiechem. Biorę pokrywkę i tłuczek do mięsa i uderzam w gong.

– Uwagaaa! Limonkowe zawody uważam za otwarte!

Dzieciaczki chichrają się, jakby ktoś włączył w podłodze funkcję intensywnego łaskotania stóp. Zaczyna Zośka. Chwila ciszy i… Udało się. Plasterek owocu ląduje w Zosinym brzuchu. Limonkowy pożeracz z wdziękiem prezentuje nienaganny uśmiech. Pora na Franka. Synek ambitnie życzy sobie gruby plaster wielkości połowy limonki. Gorąco mu kibicujemy, raz po raz strzelając salwami niepohamowanego śmiechu. Chwila słabości. Przelotny grymas i uśmiech od ucha do ucha.

– Superkwaśnokwaśne! – wykrzykuje Franek, ochoczo sięgając po drugi, ostatni już, kawałek limonki.

– Starczy, kwaśnoluby! Bo nie będzie z czego zrobić lemoniady! – Wygrażam im unurzanym w soku palcem.

– Mamo, teraz twoja kolej! – Zośka nie pozwala mi się wymigać z zawodów.

– Ma-ma! Ma-ma! – skandują podekscytowane stworki.

Połykam plaster limonki, wylewając przy tym łyżkę śmiechowych łez. Niestety, bliźniaki stwierdziły, że mój uśmiech był bardziej podobny do kwaśnego grymasu. Zajmuję zatem zaszczytne ostatnie miejsce w zawodach. Zośka i Franek, tym razem bez walki, jednogłośnie, okrzykują się zwycięzcami. Wyciskamy do dzbanka resztki pokonkursowych limonek i dodajemy cytrynę. Postanawiam jednak urozmaicić monotonny lemoniadowy przepis. Zamiast cukru dodaję miód i garść liści mięty z dzikiej części mojego ogródka. Lemoniada okazuje się patentowaną „śmiecholadą”.

Wysyłam rozchichotane stworki do szkoły, a sama, mimo że zaczynam dzisiaj w samo południe, spóźniam się do pracy. Jutro wygrzebię rower i zmienię parę nóg na parę oszprychowanych kół. Może trochę potu ze mnie wypłynie, ale przynajmniej nie ze strachu, że zadrasnę na parkingu gablotę szefa.

Wieczorem dopadają mnie pierwsze macki kryzysu. Jestem na głodzie czekoladowym i mam okropną chcicę na nową parę czegokolwiek. Mogłyby być nawet majtki albo kropkowane skarpetki… Ratunku, jutro dopiero środa!

Rower ma zepsute światła i wymoszczony jest sporą warstwą kurzu. Postanawiam go zawieźć do rowerowego spa pana Henia. Dwukołowiec odbieram z lekkim drżeniem serca. Ostatni raz jeździłam na nim jakieś cztery, pięć lat temu, ale co tam! Na siodełku siada stateczna paniusia, a zsiada z niego roztrzepotana nastolata. Wiatr na policzkach, mięśnie nóg rozgrzane do czerwoności. Upiornie dobry pomysł z tym rowerem. W powrotnej drodze jadę do grajka. Udaje, że mnie nie widzi, licząc, że w końcu wrzucę mu coś do kapelusza. Kiedy robi sobie przerwę, a ja wciąż sterczę mu przed nosem, nie wytrzymuje i posyła mi swój donżuanowski uśmiech.

– Wiem, jaki jest twój ulubiony smak. Limonkowy!

– Skąd wiesz?

– Pachniesz limonkami! – Ostrożnie odkłada skrzypce, kątem oka sprawdzając zawartość swojej puszki.

– Robiłam z dziećmi lemoniadę. Pierwszą w swojej karierze – rzucam jednym tchem, zastanawiając się, czy przypadkiem nie przyznać się, że w kieszeni mam trzy wyniuchane na ryneczku lekko nadgniłe limonki, które solidny sprzedawca uznał za niesprzedawalne i odłożył do porzuconej skrzynki.

– Udała się?

– Wyjątkowo!

– Czemu cię tu nigdy wcześniej nie widziałem? – Skrzypek przerzuca nuty. Udaję, że nie zauważam jego ukradkowych spojrzeń.

– Wcześniej byłam trybikiem. Na szczęście wypadłam z trybów! – wyjaśniam. Próbuję zrobić przy tym poważną minę, ale krztuszę się połykanymi haustami śmiechu.

– Następnym razem wrzuć mi coś do kapelusza. – Zaczyna pierwsze takty nieśmiertelnych Czterech pór roku.

– Nie mogę. Zamroziłam swój portfel!

Odwracam się na pięcie. Z rozbiegu wskakuję na rower. Facet musiał mnie wziąć za idiotkę. No, ale jak mam człowiekowi wytłumaczyć, że naprawdę schowałam portfel do zamrażalnika?

Dzisiaj moja największa próba – pieczenie chleba. Aby uniknąć zakupów, wykorzystałam sąsiedzkie pogaduszki z Jolką. Sąsiadka nie dość, że miała drożdże, to jeszcze uraczyła mnie siemieniem lnianym i mąką orkiszową. Powiedziała, że skoro mam natchnienie na pieczenie chleba, to muszę zacząć od tego, co najlepsze. Wojtek czai się przed komputerem, ale o nic nie pyta. Pewnie uznał, że mam jakiś przedwczesny napad kryzysu wieku średniego albo coś w tym rodzaju. Dzieciaki chcą pomagać. Po wczorajszej limonkowo-cytrynowej imprezie kuchnia stała się dla nich najlepszym placem zabaw. Włączam Beatlesów. It’s been a hard day’s night… W umączonych rękach ściskam umączoną karteczkę z przepisem od Jolki. Sypiemy mąkę w rytmie rock and rolla.

Chleb orkiszowy na drożdżach dla początkujących

Składniki:

400 g mąki orkiszowej

łyżeczka soli

2 kopiaste łyżeczki suchych drożdży

łyżka oliwy

łyżeczka miodu

szklanka ciepłej wody

siemię lniane do posypania chleba

Wyrabiam ciasto, korzystając z pomocy dwóch par dziewięcioletnich rąk, które – nie da się ukryć – są chętne do niekończących się eksperymentów. Pozwalam im na przednią zabawę. Dosypuję mąki i podwajam ilość składników. Połowę ciasta oddaję w ręce rozchichotanych diabląt. Drugą połową zajmuję się sama.

W wielkiej misie mieszam drewnianą łychą składniki sypkie – mąkę, sól i drożdże. Po pracach mieszalniczych dodaję do suchej mikstury oliwę, miód i wodę. Wyrabiam ciasto tanecznymi ruchami ramion, przedramion, nadgarstków i dłoni. Od czasu do czasu dołączam ruchy bioder i nóg. Bliźniaki uprawiają swoje własne ciastowo-taneczne zapasy. Mąka miesza się z rockandrollowym rytmem i ląduje na naszych włosach, nosach, tudzież innych częściach ciała. Trzy przyprószone bielą stwory zanurzają się po uszy w chlebową manufakturę. Po kwadransie zabieram się do szukania naczyń do pieczenia i znajduję tylko niewielką keksówkę. Dla Franka i Zośki szykuję więc okrągłą tortową blachę. Keksówkę i tortownicę smaruję oliwą i sadowię w nich nasze wytwory prac ręcznych. Odstawiam je w ciepły kuchenny zakątek na godzinę. Gdy ciasto dorasta do brzegów brytfanny, smaruję je jajkiem, posypuję siemieniem lnianym i na 45 minut oddaję we władanie rozgrzanego do 200 stopni piekarnika. Raz jeszcze włączam It’s been a hard day’s night. Trzy umączone stwory muszą teraz stanąć przed nie lada wyzwaniem – odgruzowaniem kuchennego placu zabaw.

Zapach własnoręcznie upieczonego chleba jest czystym koncentratem piękna. Chodzimy po domu nabuzowani i szczerzymy się do siebie. Wyciągnęłam z niebieskiej skrzynki ze spiżarki słoiczek miodu gryczanego. Pasuje idealnie. Z piekarnika wyskakują małe dzieła sztuki. Jeden pulchny prostokąt i dwa lekko spłaszczone koła. Bliźniaki pochłaniają swoje chlebowe buły na ciepło, bez zbędnych dodatków. Wojtek czai się na progu i korzystając z chwili mojej nieuwagi, odrywa wielki kawał gorącej rumianej skórki. Wkrótce też ogłasza się największym smakoszem domowych wypieków i szumnie zapowiada, że niedługo założy własną chlebową manufakturę.

Jutro niedziela. Ostatni dzień pierwszego tygodnia. Wymyśliłam wycieczkę rowerową i piknik z orkiszowym chlebem w roli głównej. No i ciasteczka owsiane (Jolkę zżerała ciekawość, przyszła wieczorem sprawdzić, jak mi się udał chlebowy debiut, i przyniosła wór ciastek, na wypadek gdyby trzeba było mnie pocieszyć). Uprawiamy też zgodnie zmowę milczenia. Nikt nie wspomina o straconej cotygodniowej konsumpcyjnej orgietce. Chyba wszyscy dziwnym trafem doszli do wniosku, że bez kupowania jest fajniej.

Wracamy. Umorusani, ubłoceni, uszczęśliwieni po uszy. Dopiero siedząc w wannie, uświadamiam sobie, jak bardzo brakowało mi wspólnie spędzanego czasu. Byliśmy razem całą bożą dniówkę. Uśmialiśmy się jak norki, powściekaliśmy się ledwie odrobinę, poszaleliśmy na całego. Uwolniliśmy mnóstwo endorfin. Dzieciaki zmieniły się w śpiące anioły już o dziewiątej dwadzieścia. Ostatni wieczór bez pieniędzy. Czy jutro rozmrożę portfel i zacznę dzień od buszowania w konsumpcyjnej dżungli? Sądząc po czystce w lodówce i przetrzebionych półkach w spiżarce, wizyta w spożywczaku jest jak najbardziej zalecana. Na razie jednak nie chcę o tym nawet myśleć.

Wojtek zamienia się w kota. Bezszelestnie pojawia się w kuchni, obejmuje mnie od tyłu i całuje w kark. Czy można wymyślić lepszy scenariusz na zakończenie pierwszego tygodnia?

Tydzień drugi

LISTY

– Wojtek, kiedy ostatnio napisałeś jakiś list?

Właśnie zgasiliśmy światło, a ja zamiast zasnąć, robię intensywny remanent myśli.

– Czy musisz zadawać mi takie pytania w środku nocy? – mamrocze mój mąż w półśnie. Wyraźnie nie ma ochoty na tę rozmowę.

– Coś sobie pomyślałam po prostu… – Próbuję pogłaskać go po policzku, ale zdaje się, że wywołuję tylko jego irytację.

– Majka, czy ty chcesz mi coś przekazać?

– Czemu jesteś taki złośliwy? – Mój głos nabiera dramatycznego brzmienia.

– Z miłości… – Wojtek zmienia strategię.

– To może z miłości napiszesz do mnie list? – sugeruję szeptem. Z ciemności wyłaniają się już błyski naszych uśmiechów.

– Napisałem niejeden.

– Ostatni raz chyba jak byłeś w wojsku? – Rzucam odrobinę złośliwości. Przekora dobrze kontrastuje z niespodziewaną słodyczą.

– A kiedy ty ostatni raz napisałaś do mnie list, jeśli mogę spytać?

– Jak byłeś w wojsku…

– Jakieś wnioski?

– Nie mogę znaleźć swojego pióra. – Próbuję zmienić temat, żeby się zbytnio nie pogrążyć.

– Ty nie masz pióra – informuje mnie Wojtek.

Skąd on, u licha, wie, czy ja mam pióro, czy nie?

– Mam przecież tego niebieskiego parkera – przypominam ciut za głośno i ciut za agresywnie.

– MIAŁAŚ parkera. Nie pamiętasz primaaprilisowej akcji Franka i Zośki? Dwukrotnie przejechałaś po nim samochodem.

Wolałabym dalej o tym nie pamiętać.

– Położyli mi go przed maską! – wykrzykuję.

– No właśnie. Nie zauważyłaś go i wreszcie się do tego przyznałaś! – Wojtek triumfalnie szczerzy zęby.

No trudno, nie będę zaprzeczać.

Gasimy światło. Sen, jak leniwy kelner, ociąga się z moim zamówieniem. Zamiast przepastnych traw i kołyszących się łąk przynosi na tacy kocioł poszarpanych myśli. Raz jeszcze zapalam lampkę, łapię do ręki jakiś świstek i przypadkowe narzędzie do pisania. Wylewam z kotła: „Sztuka pisania listów staje się luksusem. Mało kto jest w stanie lub chce sobie na niego pozwolić. Jesteśmy pokoleniem niepiśmiennych. Bombardowani końskimi dawkami nieustająco zmieniających się obrazów, przestajemy rozumieć czarno-biały sens słowa pisanego. Pisaniem staje się wypełnianie PIT-ów, bazgranie recept, skreślanie cyferek w kuponach totolotka. Czy pamiętasz uczucie, kiedy ostatni raz dostałaś prawdziwy list? W czerwonej albo białej kopercie, ze znaczkiem z dworem w Żelazowej Woli, z twoim imieniem wypisanym starannie czarnym atramentem albo wyskrobanym wpół wypisanym długopisem Bic. Kiedy ostatni raz sama napisałaś taki list?”. Znaki zapytania układają się w chytry plan: każdego dnia spośród siedmiu dni tygodnia napiszę list do innej osoby. Każdy list będzie miał inną formułę, inną fakturę, inny zapach. Każdy list będzie INNY.

Poniedziałek. Rozmrożone pieniądze mają niesamowity zapach. Pomieszanie farby drukarskiej z truskawkami i kalafiorem. Zaczynam dzień od wizyty na poczcie. Kupuję siedem znaczków i kolorową papeterię. Jest dziesięć kopert w pięciu kolorach. Trudno, dwie koperty pomaluję sama. Zanim stanę naprzeciw hordy studentów, wymyślam pierwsze dwa listy.

Po pracy zaglądam do papierniczego. Kupuję nowego parkera i czarny flamaster. Chwilę później wsiadam na rower i gnam do parku. Zrywam dwa piękne, ogromne liście – kasztanowca i klonu. Wyciągam z torebki flamaster. Piszę do moich bliźniaków. Do Franka na kasztanowcu, do Zosi na liściu klonu.

Kochany Franku,

jesteś największym szczęściem, jakie mogło mi się przytrafić.

Mama

Zosiu kochaniutka,

kiedy się urodziłaś, uczyniłaś ze mnie najszczęśliwszą osobę na świecie.

Maminka

List Zośki wkładam do jasnozielonej koperty, Franka – do ciemnozielonej. Przyklejam znaczki z kaczką krzyżówką i połykam wielkie hausty powietrza, pokonując drogę na pocztę w iście szatańskim tempie. Pani w okienku sypie mi w oczy kilka ciekawskich spojrzeń. Dwie zielone koperty z kaczką krzyżówką zostają opieczętowane magicznym słowem „priorytet”. Mam nadzieję, że kaczka doleci do naszych drzwi już jutro. Czuję się tak, jakby ktoś napompował mnie endorfinowym helem. Unoszę się lekko nad chodnikiem, nie zauważam psich kup i zagaduję wózkowe mamuśki.

Następnego dnia wymykam się z pracy do cukierni. Kupuję dwa duże korzenne serca i lukier w tubce do ozdabiania ciast. Siadam w cukierniano sennej kawiarence. Zamawiam herbatę z imbirem i wyciągam pierniki. Na jednym z nich piszę lukrowym pisakiem dwa słowa.

Smakujesz wybornie.

M.

Chwilę później dopisuję jeszcze to:

PS Wczorajszy wieczór był ucztą. Kiedy planujesz następną?

W brzuchu wachluje mi skrzydłami jakieś trzysta motylków. Mam wrażenie, jakbyśmy się z Wojtkiem poznali dwa dni temu i planowali naszą pierwszą niegrzeczną noc. Trudno uwierzyć, że można się tak poczuć po dziesięciu latach małżeństwa. Z wrażenia zjadam drugie korzenne serce. Przerażona własnym łakomstwem szybko zaklejam czerwoną kopertę i wypisuję adres nowym niebieskim parkerem. Za chwilę znów uśmiechnę się do pani na poczcie i świeżo upieczony liścik pacnie o dno czerwonej skrzynki.

Wracam z pracy w zawrotnym tempie, wypedałowując poweekendowe zapasy energii. Tak. Rower stał się moim niezbędnikiem. Chwalebny pomysł z ubiegłego tygodnia owocuje sporą oszczędnością czasu, zwłaszcza w godzinach korkotwórczych. Kolejny mit obalony. Samochód w mieście wbrew pozorom jest jednym z większych pożeraczy czasu. Nie mówiąc już o jego mało zaszczytnej funkcji generatora gruchowatych męskich brzuchów i kalarepowatych zwałów tłuszczu w okolicach kobiecych bioder. Zgrabnie przemykam między rzędami ślimaczących się samochodów, zatrzaskuję drzwi domu i w przerażeniu wsłuchuję się w trzydziestodwusekundową ciszę. Gdzie bliźniaki? Przecież powinny już wrócić ze szkoły. W połowie następnej myśli na moją głowę spadają dwie garści konfetti przy akompaniamencie chichotów i tupotu nóg.

– Co wy, dzieciaki, zamach na mamę robicie czy co?! – wołam, ściskając je mocno i dołączając do wspólnych chichrań.

– Niespodzianka za niespodziankę! – Bliźniaki przekrzykują się w ekstatycznym rozbawieniu.

– Dostaliście listy?

– Listonosz wręczył nam je osobiście – chwali się Zośka.

– I co, podobały się wam? – pytam raczej pro forma.

– Genialne! Nie posądzałem cię, mamo, o takie pomysły – mówi Franek.

– Ja też siebie o to nie posądzałam – przyznaję.

– Mamo, ty robisz się jakaś nawiedzona – zauważa moja mądra Zośka i zaraz dodaje: – Fajnie mieć taką nawiedzoną mamę…

Uśmiecham się. Właśnie powiedziała mi najprawdziwszy komplement.

– A kupiłaś nam może lody? – Świdrujące oczka Franka napełniają się rojem świetlików.

– Paraaam! Limonkowe!

Chwilę później lądujemy na upstrzonej konfetti podłodze, rozbawieni, z zielonymi językami i lepkimi patykami w rękach. Jutro napiszę list do mamy. Ten będzie chyba najtrudniejszy.

Mamo,

pewnie zdziwi Cię ten list, bo w końcu Dzień Matki mamy już za sobą, a o Twoich urodzinach nigdy nie pamiętam, zresztą wcale ich nie obchodzisz. „Mało racjonalne” – pomyślisz, ale nie jest to list z okazji żadnego święta. Piszę, żeby Ci powiedzieć o tym, o czym zawsze chciałam Ci powiedzieć, ale nie umiałam tego zrobić. Zastanawiałaś się, dlaczego nigdy Ci nie odpowiadałam, kiedy mówiłaś, w co mam ubrać bliźniaki na spacer, ile zjeść kromek na kolację albo na co wydać pieniądze za PIT-y? Powiem Ci to teraz: nie odpowiadałam, bo czułam, że mimo upływu lat wciąż traktujesz mnie jak dziecko. Po prostu na zawsze zostałam dla Ciebie dwunastoletnią dziewczynką, którą trzeba prowadzić za rękę. Wiem, że to Twój odruch serca, ale spróbuj mnie zrozumieć. Mamo, przestałam być małą dziewczynką jakieś dwadzieścia lat temu. Pozwól mi decydować o własnym życiu. Zobaczysz, przestanę wtedy milczeć. Może znów uda nam się porozmawiać tak jak kiedyś, kiedy szłyśmy przez park, opowiadając sobie śmieszne historie i zlizując z palców kapiące lody jagodowe – najlepsze na świecie. Wiesz, Mamo, tęsknię za taką właśnie rozmową z Tobą. Mam nadzieję, że w winogronowym ogródku nadal sprzedaje ten sam pan w wielkim białym fartuchu. Może wybierzemy się tam jeszcze kiedyś razem? Porozmawiamy wtedy o wszystkim po trochu i o niczym. Opowiem Ci o Zośce i Franku, i jak spędziliśmy ostatni weekend, i o tym, że uwielbiam twoje pierogi, i jeszcze o tym, że Cię kocham, choć nigdy Ci tego nie mówię.

Twoja Majka

Wystawiam język, żeby zakleić kopertę w kolorze lawendowym. Zanim jednak poliżę posmarowane klejem rogi, biegnę do sypialni i wyciągam z pomalowanej na biało butelki po winie dwie zasuszone gałązki lawendy. Wkładam je do koperty i szybko, zanim zmienię zdanie, zaklejam brzegi. Uff! Czuję się, jakbym przebiegła co najmniej pół dystansu maratońskiego. Wilgoć pod pachami i suchość w ustach. Wsiadam na rower i gnam prosto na pocztę. Kiedy list ląduje w skrzynce, mam wrażenie, jakbym pozbyła się dziesięciokilogramowego balastu.

Wracam uskrzydlona, chociaż wiem, że to dopiero wierzchołek góry lodowej, na którą muszę się wspiąć, by spróbować ją skruszyć. Liczy się jednak to, że zrobiłam pierwszy krok. Wychynęłam ze swojego pancerza z odpieczętowanym sercem. Być może mój list nie sprawi mamie przyjemności. Wiem jednak, że nie pozostanie wobec niego obojętna. Swoją drogą, zabawna sytuacja – kiedy w końcu wyznałam jej, że nie jestem już dzieckiem, poczułam się jak dziecko. Tym razem uszczęśliwione i zmachane jak miech. Zaiste pochwalony niech będzie rower, dzięki któremu znów wystawiam łeb na łaskę słońca, wiatru i deszczu. Kiedy pomyślę o tym, że zimą przez trzy miesiące wychodziłam na dwór tylko po to, by wyrzucić śmieci, zastanawiam się, jakim cyborgiem musiałam się stać, żeby amputować sobie tyle życia.

Ciekawe, czy Wojtek dostał już mój list… Nic nie mówi. Może ma problemy z identyfikacją autorki? Nie, to wykluczone. A właściwie dlaczego nie? Dlaczego uważam się za jedyny obiekt zainteresowań seksualnych męża?

Wojtek milczy, ale zaczynam coś podejrzewać, bo zamiast przerzucać kanały, zabrał się do robienia kolacji.

– Co ty dzisiaj, Wojtek, awans jakiś dostałeś czy co? – Uśmiecham się zadziornie, próbując wybadać sytuację.

– Muszę mieć jakiś powód, żeby zrobić kolację? – pyta, otwierając już czwartą szufladę w poszukiwaniu jakiegoś kulinarnego niezbędnika.

– Pewnie nie, ale nie zdarza ci się to za często – zauważam z przyczajonym w kącikach ust złośliwym uśmiechem.

– Nie liczy się ilość, tylko jakość. Zobaczysz, to będzie prawdziwa uczta.

Błysk w oku mówi mi wszystko. Schrupał list i udaje niewiniątko.

– A co dzisiaj w menu? Bo pachnie na pokuszenie. – Mam wrażenie, że obniżył mi się tembr głosu i stałam się jakaś bardziej seksowna.

– Będą trzy dania. Zaraz wszystkiego spróbujesz. – Wojtek robi się tajemniczy. Dobrze wie, że bardzo to w nim lubię.

– Mamo, tata zrobił spaghetti! Spaghetti! – Bliźniakom też podoba się tata sprawujący władzę w kuchni.

– Dzieciaki, nie gadać, tylko zjadać. Po kolacji przewiduję jeszcze deser, ale tylko dla tych, którzy zjedzą danie główne – obwieszcza uroczyście Wojtek.

– A po deserze konkurs „kto szybciej zaśnie” – dodaję równie uroczyście.

– Mamo, przestań. Przecież ty i tak zaśniesz, jak będziesz nam czytać. – Zosia nie daje się zbić z pantałyku.

– Gwarantuję wam, że dzisiaj mama nie zaśnie. – Wojtek mruga do mnie szelmowsko.

– Skąd wiesz, tato? – Franek robi podejrzliwą minę.

– Po prostu wiem. – Wojtek rzuca mi jedno z tych swoich zapomnianych, uwodzicielskich spojrzeń. Zaczynam się robić głodna.

Ziewam namiętnie, czytając o torbaczach i gryzoniach. Kolejna porcja encyklopedii zwierząt owocuje parą uśpionych aniołków o dwudziestej pierwszej osiemnaście. Całkiem obiecująca pora.

Wojtek znowu mnie zaskakuje. Sypialnia nurza się w pomarańczowym świetle świec. Na stoliku dwa kieliszki wina. Tylko gdzie to obiecane trzecie danie?

– Hm… Zapowiada się całkiem miło – mruczę.

– Zaraz nastąpi degustacji ciąg dalszy.

– Na drugie danie były makaroniki prosto z cukierni, co serwujesz na trzecie? – domagam się konkretów.

– Brzoskwinię z bitą śmietaną!

– A gdzie ta brzoskwinia?

– Tutaj! – Wojtek błyskotliwie przechodzi do gry wstępnej, cudownie przypominając, że moja brzoskwinia nadal jest wyśmienitą przekąską, a bita śmietana najbardziej smakuje na rozgrzanej skórze. Genialny efekt uboczny piernikowego listu.

Całe śniadanie zastanawiam się, do kogo napisać następny list. Niczego nie wymyślam, tylko zamiast mleka wlewam do kawy kefir. No i wychodzę z domu bez kofeinowego macha. Trudno. Wypiję espresso po pracy i wymyślę list w kawiarni. Po drodze spotykam sąsiadów z ceglanego domu z piwoniowym ogródkiem. Starszą kobietę i mężczyznę. Nigdy z nimi nie rozmawiałam. Poruszają się niemal bezszelestnie, a jednocześnie intrygują. Szczupli, bez śladów farby na srebrnych włosach. W eleganckich ubraniach z szafy pradziadków. Zawsze trzymają się za ręce. Rozmawiają ze sobą szeptem. Kobieta musi mieć jakieś problemy ze strunami głosowymi. Mówi językiem świerszcza. Są jak para dziwnych owadów. Szeleszcząco przeźroczystych. Zanim docieram do pracy, list pisze się sam.

Witam!

Proszę się nie niepokoić, to nie jest jeden z tych listów, w których ktoś usiłuje kogoś oszukać, licząc na naiwność i dobroduszność adresata. To jest zwykły list od sąsiadki. Może to wydać się Państwu niezwykłe, ale czasami obcy ludzie też piszą do siebie listy. Kiedy spotykamy się na ulicy, mijamy się bez słowa. A jednak podziwiam niezwykłą aurę, która Państwa otacza. Zachwyca mnie bliskość, jaką sobie Państwo okazujecie. Zamkniętą w prostych gestach, świadczącą o niewyczerpanej świeżości uczuć. Nie wiem, ile Państwo mają lat, ale to, co się przebija z wnętrza na zewnątrz, przywodzi na myśl parę szalonych dwudziestolatków. Chciałabym z Państwem czasem porozmawiać, mijając Was między piekarnią a warzywniakiem. Wiem, że ma Pani problemy z głosem, proszę się nie obawiać, szeptem można powiedzieć więcej.

Gorąco pozdrawiam

Majka Sawicka z Łagodnej 19

(piąty dom po lewej, z drewnianym płotem)

Wypadło na kopertę różową. Piwonie i róże cukrowe. Przewiązuję list słomianą wstążką. Niech będzie lukrowany, pachnący, szeleszczący.

Rzucam rower przy furtce. Pod drzwiami stoi mama z pełną torbą maminych niezbędników.

– Zrobiłam ci trochę róży cukrowej. Może kiedyś upieczesz pączki. – Wyciąga zapieczętowane słodkości i układa je w równych rzędach na stole.

– Mamo, ja nie piekę pączków. Ale wielkie dzięki, różę dzieciaki na pewno zjedzą prosto ze słoików. – Stawiam wodę na herbatę i szykuję się na ciąg dalszy. Dobrze wiem, że nie przyjechała po to, by przywieźć mi przetwory.

– To może rożki zrobisz? Kto to widział, żeby różę łyżkami jeść? – Mama upiera się przy swoim.

– Najczęściej wyjadają ją paluchami. Dzięki, mamo, za rady, ale w naszej rodzinie tylko ty umiesz piec. – Zbieram na talerz pozostałości z wczorajszych makaroników i stawiam je na stole. Próbuję ubrać twarz w ciepły uśmiech, ale jakoś nie do końca mi to wychodzi.

– Ty też mogłabyś się nauczyć. Ale już nic nie mówię, bo znowu powiesz, że traktuję cię jak małą dziewczynkę. – Mama odwraca wzrok.

– Dostałaś list?

– Dostałam. Szczerze mówiąc, nie spodziewałam się tego po tobie. Ale… dobrze, że mi o tym wszystkim w końcu powiedziałaś. – Głos mamy zaczyna lekko drżeć.

Wstaję i przytulam ją mocno.

– To jak, wybierzemy się jeszcze na te lody? – proponuję, tym razem z niewymuszonym uśmiechem.

– Możemy je zjeść w ogrodzie. Mam w termosie dwa litry. – Rozpromienia się, wyciągając zawartość swojej wielkiej torby.

– Dwa litry?! Przecież do tego potrzeba by pułku!

– Majka, zapomniałaś, ile jadłaś lodów, jak chodziłaś do podstawówki?

– Mamo, ja nie chodzę już do podstawówki – przypominam z lekką nutą zniecierpliwienia.

– Ale twoje dzieci chodzą.

– Masz rację. Franek i Zośka odziedziczyli lodowy apetyt po mnie.

– Cieszę się, córeczko, że w końcu przyznałaś mi rację.

Cała mama. Zawsze postawi na swoim. Wojtek mówi, że to po niej jestem taka uparta. Ciekawe, czy Zośka będzie taka sama.

Siedzimy w ogrodzie do wieczora, z brzuchami przerośniętymi w lodowe góry. Nie wymieniamy się kolejnymi porcjami informacji. Rozmawiamy naprawdę. O dzieciach. O feralnych przygodach z dzieciństwa. O tym, że rożki piecze się tylko z różą cukrową. Jedna rozmowa warta całego stosu listów.

Jaki dzisiaj dzień? Piątek? Tydzień odmierzany krokami do skrzynki pocztowej zbliża się do finiszu. Z braku natchnienia przeglądam stare maile i słucham nieśmiertelnego Cohena. W meandrach mailowej rzeki dryfuje Szalom alechem!. Otwieram list od Adriana, przyjaciela z zamierzchłych czasów liceum.

Hej, Majka!

Rzeczywistość mnie zasysa. Za dużo się dzieje i na płaszczyźnie zawodowej, i osobistej. Zacząłem nową pracę (opis – w podpisie). Odżyła we mnie długo skrywana miłość do hebrajskiego i NARESZCIE zacząłem się uczyć, i czuję, że znów żyję! Planuję też wakacje w Izraelu do końca tego roku, żeby zbadać od środka kulturę, która jest mi tak bliska.

A jak ty żyjesz? Jak spędzasz wakacje?

Całuję i pozdrawiam z rodzimych wysp Szekspira

Adr.

Gdybym od razu wysłała odpowiedź w butelce, pewnie dotarłaby szybciej niż ta, do której właśnie się zabieram. Z żółtej koperty wyciągam żółtą kartkę papieru. Chwilę później zamieniam ją na zwykłą kartkę z ksero. A jak pomyśli, że zżółkła?

Szanowny kolego,

a może raczej Drogi Adrianku von Adelige,

(tak – pamiętam twój arcyoryginalny nickname).

Minęły dwa lata od twojego mailowego objawienia, najwyższa pora, żeby zmajstrować jakiś zgrabny liścik w odpowiedzi.

Pytasz, jak żyję. Odpowiem, cytując Ciebie: rzeczywistość mnie zasysa, ale odżyła we mnie długo skrywana miłość i NARESZCIE zaczęłam się uczyć, i czuję, że znów żyję! Cokolwiek by to miało znaczyć, wierz mi, od dwóch tygodni przewracam swój świat do góry nogami. Zamierzam w nim zrobić spory remanent. Mam na to jeszcze 50 tygodni i 3 dni. Wybacz tajemniczość, ale nie mogę Ci nic więcej powiedzieć.

Pozdrawiam z letniej ojczyzny bocianów

Majka

Pani na poczcie zaczyna mnie już chyba kojarzyć, uśmiecha się półgębkiem i z pasją urodzonego gryzipiórka przybija na żółtej kopercie pieczątkę z napisem „lotniczy”.

– A pani to tak codziennie w innym kolorze listy wysyła? – zagaduje mnie znienacka. Chyba zżera ją ciekawość.

– Codziennie, żeby nie było nudno – rzucam lakonicznie, pozwalając, by ciekawość zżerała ją dalej.

– A nie szkoda pieniędzy na taką kolorową papeterię? – drąży.

– Nie szkoda – mamroczę pod nosem.

– Pani to chyba zakochana jest, co? Tak pisać codziennie to się rzadko zdarza. – Pocztowa ciekawska szybko dorabia sobie własną ideologię.

– Naprawdę się zakochać to się dopiero rzadko zdarza – filozofuję.

– Do zobaczenia jutro – rzuca w nadziei, że wkrótce dowie się czegoś więcej.

A jutro jednak panią w okienku zaskoczę i wyślę list inaczej. Dumałam o tym wczoraj w świątyni dumania. Wojtek myślał, że zasnęłam na kibelku, i przyszedł mnie budzić. Skończyło się to słodkim, a raczej całkiem pieprznym przebudzeniem na pralce. Rzeczywiście od dwóch tygodni życie zaczyna mi wirować.

Sobota zaczyna się rządami mamy, która zabiera bliźniaki na truskawki. Bo czerwiec. A ja na truskawki nie przyjeżdżam. A truskawki się psują. I nikt ich nie zbiera. I dzieci truskawek nie jedzą. A za tydzień już truskawek nie będzie… Ratunku. Zawisła nade mną toksyna truskawkowa. Ratuję się pomysłem sobotnich porządków i wysyłam truskawkową ekipę na działkę, z Wojtkiem na doczepkę. Niech się zatruskawią na zapas. Bo za tydzień truskawek nie będzie. Zostaną pożarte przez czereśniowe siostry. Amen. Klepię zdrowaśki pożegnań w nadziei na garstkę ciszy. Zamykam bramę i odgradzam się kłódką od wszelkich myśli o porządkach. Z książką, niebieskim parkerem i kartką papieru zanurzam się w oparach kawowo-waniliowej kąpieli. To będzie list do nieznajomego. Zostawię go w parku, w książce. Wybrałam Moby Dicka, bo mam dwa identyczne wydania. Nie lubię rozdawać książek.

Jeśli otworzysz tę książkę i znajdziesz ten list, to znaczy, że jest to list do Ciebie.

Kiedy będziesz się zastanawiać, kto go napisał, ja będę się zastanawiać, kto go czyta. Mężczyzna czy kobieta? Ktoś, kto pachnie dobrymi perfumami, czy ktoś, kto używa tylko mydła? Intelektualista czy człowiek czynu? U szczytu kariery czy bezrobotny? Właściciel apartamentu z czarnym volkswagenem w podziemnym garażu czy posiadacz małej kawalerki z ciemną kuchnią? Namiętny kochanek czy ofiara niespełnionej miłości? Obdarzony stadkiem małych dzieci czy samotnik z wyboru? Tryskający energią czy wymięty po nieprzespanej nocy? Kim jesteś? Nigdy się pewnie tego nie dowiem. Tak jak Ty nie dowiesz się, kim jestem ja. I dlaczego napisałam do Ciebie ten właśnie list. Nasze myśli będą się czasem wspierać, czasem będą z siebie kpiły. Czymkolwiek się staną, będą zalążkiem czegoś nowego. Może czegoś bardzo niewielkiego, może nieistotnego. Ale na pewno czegoś nowego. Po to właśnie piszę ten list. Żeby obudzić kilka myśli, nad którymi nie da się łatwo przejść do porządku dziennego.

Pozdrawiam

M.

Dzwonek do drzwi znów przenosi mnie na Łagodną. Co? Już wrócili? Wyskakuję z piany i zawijam się w ręcznik. Ups! To nie moja truskawkowa ekipa, tylko szepczący sąsiedzi z wiechciem piwonii w ręku. Ewakuuję się z powrotem do łazienki i szybko narzucam szlafrok. Otwieram drzwi ze zdyszanym uśmiechem.

– Pani Majka?

– Tak…

– Chcieliśmy pani podziękować. – Starszy pan podaje mi bukiet, rzucając ukradkowe spojrzenie.

– Podziękować? – Kąpiel chyba rozleniwiła mój mózg, bo nie bardzo wiem, o co chodzi. – Proszę wejść, zapraszam – dodaję.

– Ten list… − Nadal stoimy na korytarzu, wpatrując się w siebie z lekkim zakłopotaniem.

– A, o to chodzi… – Moja upojona kawowo-waniliową kąpielą głowa wreszcie zaczęła trzeźwieć. – To tylko list – tłumaczę się nieśmiało. Gestem zapraszam ich do stołu. Nie ruszają się z miejsca. Widać, że chcą mi o czymś jeszcze powiedzieć. Chwila milczenia poprzedza słowa, które świdrują serce.

– Żona ma raka krtani. Nie wiadomo, jak długo to potrwa. Chcieliśmy panią o coś prosić… – Starszy pan z trudem opanowuje wzruszenie.

– Jeśli tylko będę mogła pomóc… – mamroczę. Czuję, że cokolwiek teraz powiem, będzie to nie na miejscu.

– Wie pani, że żona bardzo lubi kwiaty. Prosiła mnie, żebym pani przekazał, że…

– Boguś, ja sama powiem… – w pół słowa przerywa mu żona.

– Daneczko, przecież…

– Proszę…

Szept przypominający dźwięk cykad nadaje naszej rozmowie nierealny wymiar. Czuję się, jakbym oglądała przedwojenny film z sobą w roli głównej. Kobieta się waha. Szept przesypuje się w półtoraminutową ciszę.

– Co pani chciała mi powiedzieć? – próbuję łagodnie.

– Chciałam panią poprosić, żeby przychodziła pani od czasu do czasu do naszego ogrodu i zrywała sobie kwiaty. Taka osoba jak pani musi przecież lubić kwiaty… – W szeleszczącym głosie czuć odrobinę wahania.

– Lubię kwiaty… – wyznaję prawie szeptem.

– To zgadza się pani?

– Jasne, że się zgadzam. Bardzo pani dziękuję. – Wiem, że powinnam coś jeszcze dodać, ale do głowy przychodzą mi same banały.

– To my pani dziękujemy. I niech pani nie zapomni zasuszyć sobie lawendy. Już zaczyna kwitnąć. – Pani Danuta uśmiecha się delikatnie, ukrywając w kącikach oczu grymas bólu.

Zamykam drzwi. Stoję w korytarzu z wielkim piwoniowym wiechciem w garści. Myśli układają się w dziwny patchwork. Nagła radość gaśnie zasypana gwałtownym smutkiem. To naprawdę uroczy ludzie. Dlaczego właśnie im rozpisano takie role? Pytanie bez sensu. Dlaczego więc je sobie zadaję? Nie szukam odpowiedzi. Wiem, że muszę się jeszcze z nimi spotkać. Porozmawiać. Stoję bez ruchu, z zasupłanymi myślami. Po kilku minutach kwiatki zaczynają dziwnie przybierać na wadze. Nalewam wody do wazonów i rozwiązuję piwoniowy bukiet. W każdym pokoju, kuchni i łazience pachnie czerwcowym ogrodem. Mój rodzinny ludek nadal buszuje w maminych truskawkach. Wkładam sukienkę w niebieskawo-żółtą łąkę i wskakuję na rower. Z mokrą głową i Moby Dickiem pod pachą gnam do parku. List zostawiam pod kasztanowcem, na ławce. MOJEJ ŁAWCE. Kusi mnie, żeby się gdzieś zaczaić i zobaczyć, co się stanie z książkową wiadomością. Telefon od Franka sprowadza mnie jednak na ziemię i przypomina o nieistniejącym sobotnim obiedzie.

– Mamo, gdzie ty jesteś?! Co dziś na obiad?! – Franek krzyczy do słuchawki, przyprawiając mnie o ból ucha.

– Chwilowo nic. Ale może zrobimy truskawki z ryżem. – Uśmiecham się sama do siebie.

– Błagam, tylko nie truskawki!

Pędzę do domu, po drodze zahaczając o pizzerię. Zamawiam dwa wielkie koła ratunkowe z szynką i ananasem oraz z salami i oliwkami. Do jasnej pyry! Zjadłabym trochę truskawek!

Dzisiaj piszę ostatni list. W samochodzie. W objęciach zmierzchu. Słuchając chorału Pasji według świętego Jana. Nie przepadam za niemieckim, ale nie wyobrażam sobie Bacha w innym języku. Tak jak nie wyobrażam sobie Pana Tadeusza po angielsku. Zaparkowałam pod cmentarzem. Resztki niedokończonej niedzieli oddaję we władanie muzyce i tym, którzy oddali ciała we władanie robaków i gliny. Ten zmierzch należy do mojego taty, który nie żyje od siedemnastu lat. Miał zawał, choć nigdy nie wypalił nawet połowy papierosa. Pamiętam ostatni wieczór, kiedy z nim rozmawiałam. Pytał, czy wybieram się na medycynę. Odparłam, że nie, nie zamierzam. Złapał mnie wtedy mocno za nadgarstek i spojrzał tak, jakby chciał mi coś przekazać. A jednak milczał. Nie powiedział już więcej ani słowa. Nazajutrz dostaliśmy telefon ze szpitala. Krótka, rzeczowa informacja. Dwa dni później, kiedy ponownie dotknęłam jego ręki, już go tam nie było; dotknęłam zimnej, gliniastej grudy. Dopiero wtedy poczułam, że do gardła wdzierają mi się potoki niewypowiedzianych słów. Chciałam się nimi podzielić z ojcem, ale jego już nie było. Została tylko góra mięsa i kości. I żal, który sączył się powoli, przez wiele lat.

Tato,

musiało minąć wiele lat, zanim zrozumiałam, czym było Twoje milczenie i czym były moje słowa. Pamiętam kilka momentów, kiedy zza twojej zimnej, woskowej maski wyłaniała się prawdziwa twarz. Byłeś wtedy serdeczny i bliski. Brałeś mnie na kolana, kroiłeś mi jabłka w ćwiartki i opowiadałeś jakieś wpół wymyślone historie z dzieciństwa. Czasami zabierałeś mnie nad rzekę. Siedziałam na ramie roweru marki Ukraina i przeraźliwie bałam się, że spadnę. Nigdy Ci o tym nie powiedziałam. Tak jak Ty nigdy nie powiedziałeś mi o tym, że byłeś samotny. Jak salwy z karabinu padały między nami zabójcze słowa. Czasem modliłam się o to, żeby Ciebie nie było. Nigdy nie jeździliśmy razem na wakacje. Pamiętam, jak miałam szesnaście lat, wymyśliłam sobie, że pojadę w Bieszczady. Nie zgodziłeś się, kłóciliśmy się, wyzwałeś mnie wtedy od dziwek. Nie umiałam Ci tego wybaczyć. Latami próbowałam odzyskać miłość do samej siebie. Wciąż tego się uczę. Kiedy urodziłam dzieci, zrozumiałam, co to znaczy stać po drugiej stronie barykady. Wiele rzeczy robiłam tylko dlatego, żeby nie upodobnić się do Ciebie. Wygrzebywałam się z Ciebie tyle lat po to tylko, by zrozumieć, że ojciec tyran to wcale nie byłeś Ty. Dlaczego nigdy naprawdę się nie poznaliśmy? Siedemnaście lat po Twojej śmierci próbuję się dowiedzieć, kim byłeś, Tato, i kim jesteś we mnie. Mogę się tego tylko domyślać.

Twoja Córka, M.

Wyciągam jedną z tych szarych starych kopert, które od czasu do czasu wypływają nie wiadomo skąd. Pogryzionym przez Franka ołówkiem gryzmolę słowo „Tata” i dodaję trzydzieści pięć znaków zapytania. Zmierzch jak zawsze znienacka przechodzi w mrok. Brama cmentarza już jest zamknięta. Okiem profesjonalisty oceniam kamienny mur. Niezbyt wysoki. Mam na sobie dżinsy, więc niewiele ryzykuję. Raz, dwa, trzy i hops przez płot. Cała akcja zajmuje nie więcej niż trzy minuty. Gorzej z wyobraźnią, która po tej końskiej dawce adrenaliny zaczyna z pasją maniaka tworzyć coraz to bardziej groteskowe scenariusze. Biegnę alejką, mijając prawdopodobnie całe zastępy duchów. Kiedy docieram do grobu taty, robię coś, o co nie podejrzewałabym siebie nawet po wypaleniu dziesięciu skrętów. Pożyczam z sąsiedniego grobu zapalony znicz, wyciągam list i maczając go lekko w wosku, dokonuję jego kremacji. Na końcu rozdmuchuję prochy na cztery świata strony i oddaję lekko poczerniałą świecę sąsiadce nieboszczce. Zwrot o sto osiemdziesiąt stopni, sprint i znów udaję Wałęsę. W samochodzie próbuję Bachem zagłuszyć rozklekotane serce. Siedzę w ciemności kwadrans, może dłużej. Tata kroi mi jabłko w ćwiartki i struga nożem stępiony ołówek Franka.

Bliźniaki siedzą w piżamach na schodach i szykują mi stos. Tak, wiem. Zapomniałam. Wsiąknęłam gdzieś jak opary z benzyny. Wybaczcie, zrobiłam to dla siebie, więc także dla was.

– Przepraszam, żaby. Obiecuję, że przeczytam wam dwa rozdziały i nie ziewnę przy tym ani razu – deklaruję lekkomyślnie.

– Zgoda, ale za każde ziewnięcie dodatkowa strona czytania! – negocjują z wojowniczym zacięciem. Szkoda, że nigdy nie poznały swojego dziadka.

Ziewnęłam trzy razy i przeczytałam czterdzieści trzy strony. Za siedem minut zacznie się kolejny tydzień. Po trzech godzinach serfowania Wojtek odrywa się od kompa. Siadam na wygrzanym przez niego fotelu i otwieram swoją skrzynkę. W stosie reklam przewrotnie mruga okiem Adrian von Adelige. Zaiste. Poczta Polska nadal zaskakuje. Lotniczy do Anglii musiał chyba pożyczyć siedmiomilowe buty od Tomcia Palucha. Ciekawe, co tam słychać w ojczyźnie Szekspira…

Hej, hej!

Twój niespodziewany mail po dwóch latach przyniósł mi sporo radości i niepokojąco rozbudził moją ciekawość. Zdradzisz mi, czemu jesteś taka tajemnicza?

Ostatnie dwa lata mojego życia były jak tornado. Zmiotły stare śmieci i przyniosły dużo nowego. Podróż do Izraela sporo przewartościowała. Ale to historia, którą chciałbym opowiedzieć Ci face to face. Mam nadzieję, że wkrótce zawitasz u mnie w Londynie. Do Polski na razie się nie wybieram. Z kilku powodów. Ale o tym też wolałbym na razie nie mówić. Powiem Ci tylko, że od półtora roku jestem w bliskim związku z mężczyzną. Andrew wiele zmienił w moim życiu. Właściwie zmienił wszystko. Ale o Tobie nie zapomniałem. Mam nadzieję, że odwiedzisz mnie kiedyś razem ze swoją rodzinką.

Zapraszam i czekam na dobre wieści,

całusy

Adr.

PS Co wydarzy się po tych Twoich 52 tygodniach?

Wojtek zagląda mi przez ramię i udaje obrażonego. Wyłączam komputer i moszczę sobie gniazdo w jego ramionach. To był niezwykły tydzień. Wydobyłam z siebie uśpione pokłady twórczej energii. Przebudziłam rozleniwione szczęście. Napisać list. Nic prostszego. Dlaczego musi upłynąć tyle wody, by zauważyć rzeczy tak oczywiste?

Tydzień trzeci

ROZKOSZE PODNIEBIENIA

Gdyby po ziemi chodziły anioły, jednym z nich byłby Jacek, brat mojej mamy. Mieszka w budynku dawnej szkoły z sadem, w zasypanej zielskiem i obwarowanej jeziorami wiosce na Kaszubach. Jacek zwykle jest albo w lesie, albo w drodze. Kiedy nie jest w lesie, zdarza się, że jego droga zahacza o nasze progi. Wypija wtedy z nami herbatę albo szklankę kompotu, obdarowuje nas wszelakimi leśnymi dobrami i znika równie niepostrzeżenie, jak się pojawia. Jego wizyty zawsze przywołują obrazki z dzieciństwa. Pamiętam czasy, kiedy spędzałam u niego prawie każde lato. Pamiętam zapach dojrzałych malin, smak mleka prosto od krowy, ciepło kuchennego pieca. Jacek, jak każdy anioł, przybywa niespodziewanie i znika prawie natychmiast. Tym razem zjawił się podczas moich popołudniowych zajęć ze studentami. Już otwierając drzwi domu, wyczułam jego ślad. Zapach lasu prześlizgnął się przez dziurkę od klucza.

– Cześć, mamo, zgadnij, kto u nas był! – Zośka robi zagadkową minę, po czym szczerzy do mnie fioletowe zęby.

– Chyba jakiś jagodowy domokrążca? – zgaduję, zaglądając do kuchni. – Widziałaś się w lustrze? Ktoś tu chyba jadł jagody!

Zośka chichocze, Franek chichocze. No tak, sprawa jasna.

– Nie zgadłaś! – Zośka nadal próbuje się ze mną przekomarzać.

– Tylko nie mów, że wujek Jacek.

– Wujek Jacek!

– I już sobie poszedł?

– No poszedł. Ale zostawił wiaderko jagód i koszyk kurek. – Franek teatralnym gestem pokazuje mi dary leśnego anioła.

– Kurek? Ale my nie mamy kurnika!

– Mamo, przestań się wygłupiać! – Zośka tym razem jest śmiertelnie poważna.

– I ja mam pewnie przygotować wam z tego jakieś pyszności? – udaję zdziwienie, choć doskonale wiem, że wszystko zostało już zaplanowane.

– Mhm… – Franek i Zośka robią takie miny, jakbym ich spytała, czy bita śmietana jest słodka.

– Nie wiecie, że nie umiem gotować? – próbuję się jeszcze wymigać.

– Mamo, jak dla mnie, to ty umiesz gotować, może nie tak jak babcia, ale… – Zośka chce być chyba miła, lecz nie bardzo jej to wychodzi.

– Nie tak jak babcia?! Ja wam dam tak porównywać! – Bez chwili wahania podejmuję wyzwanie. – Zobaczycie, czy nie tak jak babcia! – rzucam z łazienki, wściekle szorując ręce.

Gotowanie. Rzecz prosta i arcytrudna. Muszę udowodnić, na co mnie stać. Udowodnić? Komu? Dzieciom, Wojtkowi, mamie czy sobie? A właściwie czy muszę komukolwiek coś udowadniać? Czy gotowanie nie może być po prostu świetną zabawą? Do tej pory prawie każde moje posiedzenie w kuchni traktowałam jak wyczerpującą rutynę. Czy potrafię znaleźć przepis na gotowanie z sercem? Jak zawsze proste rozwiązania leżą niezauważone na wyciągnięcie ręki. Mój przepis czai się w koszyczku z kurkami i w wiaderku jagód. Unosi się nad nimi balonik wspomnień, nasycony smakami dzieciństwa. Tak. Smaki dzieciństwa. Namaszczone pamięcią rozkosze podniebienia. Na początek Pierogolandia. Dacie wiarę? Nigdy jeszcze nie lepiłam własnych pierogów. Owszem, mama zatrudniała mnie w swojej domowej fabryce pyszności, zawsze jednak w roli wyrobnika. Wałkowałam ciasto. Wycinałam szklanką ciastowe kółka. W końcu dopuszczono mnie do klejenia. Nigdy jednak nie odważyłam się stanąć w szranki z pamięcią smaków dzieciństwa. Smaków doskonałych.

Zakasuję rękawy, szukając kuchennych niezbędników, czyli muzyki przede wszystkim. Do pierogów najlepsza będzie Evora. Pamięć tworzy siatkę kolejnych kroków:

Składniki:

3 szklanki świeżych jagód

łyżka bułki tartej

3 szklanki mąki

6 łyżek oliwy

szczypta soli

około ½ szklanki ciepłej wody

280 g kwaśnej śmietany 18 proc.

cukier

masło (do posmarowania)

sól

Krok 1 − rozgrzewka

Włączam muzykę, uchylam okno i przeganiam muchy. Po drodze wystukuję rytm palcami o blat stołu. Franek i Zośka wyczuwają, co się święci, i dołączają do kulinarnej zabawy.

Krok 2 − jagody

Jagody myję w ciepłej wodzie (aby oddalić widmo bąblowicy) i delikatnie je osuszam, układając na papierowym ręczniku. Dodaję łyżkę bułki tartej i delikatnie przesypuję jagody w palcach, tak by nie puściły dużej ilości soku i nie zmieniły się w masę owocową.

Krok 3 − ciasto

Nie dorobiłam się jeszcze stolnicy, więc wysypuję mąkę prosto na blat, dorzucam szczyptę soli i dolewam oliwy. Ostrożnie zabieram się do zagniatania, powoli pojąc ciasto ciepłą wodą. Stwora wygniatam, zagniatam i na koniec rozgniatam, rozwałkowując go tak cienko, jak tylko potrafię.

Krok 4 − wycinanka

Uzbrajam się w narzędzie do wycinania w postaci obróconej do góry dnem szklanki i zaczynam wycinankę. To ulubiony etap mojego kuchcikopierogowania z dzieciństwa. Frankowi i Zośce też się podoba. Stół zaczyna porastać górą ciastowych kółek. Półkoliste skrawki zagniatam i rozwałkowuję od nowa. Franek i Zośka robią z nich megapierogi. W środku wykrojonego kółka sadzam odrobinę jagód, mniej więcej łyżeczkę, i biorę się do klejenia. Na każdym pierogu zostawiam co najmniej piętnaście odcisków palców.

Krok 5 − śmietana

Śmietanę mieszam z dwiema łyżkami cukru. Franek i Zośka próbują przemycić jeszcze kilka, ale przeganiam ich z kuchni. Jeśli tego nie zrobię, śmietana zniknie przed nałożeniem pierogów na talerze.

Krok 6 − wrzątek w garze

Z czeluści kuchennych szafek wygrzebuję największy gar, jaki posiadam. Gotuję w nim wodę z łyżeczką soli i łyżką oliwy. Gdy zaczyna wrzeć, zmniejszam ogień i delikatnie zanurzam pierogi w ukropie. Każdy pieróg jest liczony (zadanie Franka) i ważony w ręce (misja Zośki). Ten rytuał przejęłam od mamy. Pierogi gotuję przez dwie dwuminutowe piosenki Evory albo cztery minuty zegarowe. Buchające rozkosze podniebienia lądują na białych talerzach, unurzane w śmietanowej polewie.

Voilà!

W kuchni robi się tłoczno. Gromadzimy się przy stole z fioletowymi rękami, wilczym apetytem i zaraźliwym śmiechem, czającym się w co drugim słowie i geście. Pierogi znikają po kilku minutach razem z wylizaną z talerzy jagodową śmietaną. Wreszcie siadam z Wojtkiem na werandzie z kubkiem kawy w ręku.

– No, Majka, dzisiaj zasłużyłaś na pierogowy medal! – Mąż wpatruje się we mnie figlarnym wzrokiem. Uśmiecham się triumfalnie fioletowymi zębami.

– Smakowało ci? – rzucam od niechcenia, choć rozpiera mnie nieprzeparta duma. – Jesteś jeszcze brudny – dodaję.

Wojtek przeciera brodę, na której zawisła kropla jagodowego sosu.

– Mhm… Co planujesz jutro?

– Może zaplanujemy coś razem? – Nie jest łatwo zaciągnąć Wojtka do garów, ale kiedy już przed nimi stanie, potrafi stworzyć małe arcydzieło.

– No dobrze, wieczorem zaczniemy tajną misję pod kryptonimem „Kuchnia”. – Wiedziony impulsem daje się wciągnąć w mój kulinarny plan.

Wieczorem otwieramy na oścież okna. Powietrze nasączone zapachem rozbuchanej zieleni napełnia kuchnię inspirującą nutą. Włączamy muzykę (tym razem Koncerty brandenburskie wedle życzenia Wojtka). Na stole stoi koszyk Jackowych kurek. Pachnie brzozowym zagajnikiem i smakami z dzieciństwa.

– Co najbardziej lubiłaś jeść, jak byłaś mała? – Banalne pytanie Wojtka otwiera na oścież drzwi do mojego dzieciństwa.

– Chyba wszystko. Pod względem apetytu nikt nie mógł się ze mną równać. – Gapię się w okno, przypominając sobie swoje pucułowate policzki.

– Nie wierzę! – Wojtek nie daje za wygraną.

– No dobrze! Uwielbiałam pierogi, makaron z serem, gołąbki, gorący bułkowy chleb z miodem… – wyliczam.

– A jajecznicę?

– Pewnie, że tak. – Wzruszam ramionami. Zastanawiam się, do czego zmierza mój kulinarny współkonspirator.

– No to robimy dzisiaj jajecznicę! – radośnie obwieszcza Wojtek.

– Myślałam, że wymyślisz coś bardziej wyrafinowanego… – wzdycham, choć w gruncie rzeczy wcale mi to nie przeszkadza.

– Przypominam, że to nie będzie zwykła jajecznica. – Wojtek puszcza do mnie oko i podaje mi nożyk do grzybów.

W ten oto sposób powstaje swojskość wysublimowana, czyli jajecznica z kurkami.

Krok 1 − koszyk kurek

Aby jajecznica z kurkami mogła okazać się sukcesem, należy na początek zaopatrzyć się w koszyk kurek albo ściągnąć telepatycznie lub listownie wujka Jacka. (Jacek, jak każdy przyzwoity anioł, nie nosi ze sobą komórki, nie ma również dostępu do internetu, za to często patrzy w chmury, więc czasami sprawdzają się również gołębie pocztowe albo sygnały dymne).

Krok 2 − jaja od szczęśliwek

Dobrze mieć jaja od szczęśliwek, czyli kur łażących po podwórku i zajadających dżdżownice zamiast antybiotyków. Na pół szklanki kurek wystarczą cztery jajka. Dodajemy do nich młodą cebulkę i dwie garści posiekanego szczypiorku.

Krok 3 − napotkało patelnicę…

Na patelnicy rozgrzewamy dwie łyżki oliwy i wysypujemy na nią drobno posiekaną cebulkę. (Tu, muszę przyznać, Wojtek wykazał się niezwykłą inwencją. Zanim bowiem pokroił cebulę, zrobił jej prysznic w zimnej wodzie. Dzięki temu nie polały się łzy). Kiedy cebula się zeszkli, dodajemy do niej oczyszczone z leśnego ludku kurki (najlepsze są lilipucie, bo można je dodać w całości). Grzyby z cebulką smażymy przez trzy i pół zdrowaśki, czyli jakieś trzy, cztery minuty.

W tym czasie wbijamy do miski jajka od szczęśliwek, doprawiamy je solą i pieprzem oraz mieszamy czym popadnie, najlepiej widelcem.

Grzybki zalewamy masą jajeczną i smażymy, aż jajka się zetną. Na koniec miksturę zielenimy szczypiorkiem (najlepiej prosto z ogródka).

Kolację jemy na werandzie. Dzieciaczki połykają ją w biegu (nie przejmując się nawet znienawidzoną cebulą). Mistrzowie jajecznicy celebrują smak kurkowy znacznie dłużej. Nasza wspólna kulinarna misja zakończyła się spektakularnym sukcesem. Dała też sygnał do rozpoczęcia maratonu pamięci. Wystarczyło, że poczułam jakiś zapach, a smaki dzieciństwa same mi kapały w rozjątrzone kubeczki smakowe.

Nie było wyjścia, musiałam zaspokoić smakowe chucie.

Tak oto powstał mój anatomiczny atlas smaków. Każdego dnia jeden ze smaków przenosiłam na kuchenny plac boju, potem na talerz, wreszcie − na zakończenia nerwowe żądnych przygód kubeczków smakowych. Rodzinny ludek z nieskrywanym zdziwieniem i słabo maskowaną rozkoszą odkrywał wraz ze mną nowo narodzony talent.

A oto jakie smaki stały się powodem moich podniebiennych rozkoszy.

1. Smak chlebowo-gryczany

Chleb żytni prosto z piekarnika z miodem gryczanym. Gęsty i sycący.

Mając mizerne doświadczenie w pieczeniu chleba, poszukałam inspiracji u mistrza Hamelmana. Okazuje się, że jest to projekt na pięć dni. Angażuję więc do pomocy cały familijny ludek. Każdy otrzymuje swój przydział. Zadaniem Franka jest przypominanie mi o dyscyplinie i regularnym karmieniu zakwasu. Zośka dostaje drewnianą łychę i zajmuje się mieszaniem zakwasu. Wojtka wysyłam na poszukiwanie glinianego garnka. Ma nas również zaopatrzyć w miód gryczany i porządne masło. O mąkę postaram się sama.

Zaczynamy we wtorek. Codziennie sporządzam wnikliwe zapiski z narodzin mojego chlebowego dzieła. (Co prawda, piekłam już chleb trzy tygodnie temu, ale to był chleb na drożdżach – zakwas to zupełnie inna kategoria wagowa).

Krok 1 − zakwas

Zasada pierwsza: zakwas jest stworzeniem żywym, a zatem głodnym.

Zasada druga: trzeba go karmić z wyrachowaniem. Przez pierwsze dwa dni raz dziennie, o tej samej porze. Trzeciego i czwartego dnia dwa razy dziennie w odstępach dwunastogodzinnych. Piątego dnia zakwas powinien być dorosły.

Wtorek – dzień 1

Zakwas rodzi się o godzinie 9.15 z dwóch szklanek świeżo zmielonej mąki żytniej razowej (ta ekstrawagancja udała się dzięki Uli z ochrony środowiska i jej rodzinnym praktykom młynarskim) oraz szklanki wody źródlanej z butelki. Woda nie powinna być ani za zimna, ani za ciepła, ot w sam raz, czyli w temperaturze pokojowej. Mąkę mieszam z wodą w glinianym garnku tak długo, aż powstanie gęsta maź. Odstawiam ją na 24 godziny w ciepło wymoszczony kątek w temperaturze 24–27 stopni Celsjusza.

Środa – dzień 2, znowu o 9.15

Karmienie zakwasu: pół szklanki mikstury z dnia poprzedniego, szklanka mąki żytniej razowej, pół szklanki wody. Wszystkie składniki mieszam i odstawiam do znajomego grajdołka na kolejne 24 godziny. Zakwas robi się bąblowaty i gąbczasty. Pachnie jabłkowo.

Czwartek – dzień 3, godzina 9.15

Raz jeszcze karmię kwaszącego się stwora: pół szklanki mikstury z dnia poprzedniego, szklanka mąki żytniej razowej, pół szklanki wody. Mieszam, przykrywam lnianą szmatką. Odstawiam do grajdołka, tym razem tylko na 12 godzin. W grajdołku nadal ciepło. 12 godzin później, czyli o 21.15 − powtórka z rozrywki: pół szklanki mikstury, szklanka mąki żytniej razowej, pół szklanki wody.

I znów to samo: mieszam, szykuję lnianą szmatkę, grajdołek i 12 godzin ciepłego snu.

Piątek – dzień 4

Potworek żre mąkę z wodą tak jak poprzednio, czyli rano i wieczorem, w odstępach dwunastogodzinnych.

Sobota – dzień 5

Młodziutki zakwas szykuje się do misji swojego życia.

Czy życie zakwasu może mieć wpływ na życie rodzinne? Okazuje się, że tak. Wszyscy zaangażowaliśmy się w żywot naszego mącznego stwora. Zakwas stał się elementem naszych kolacyjnych rozmów, tematem żartów i pogróżek. Mnie udzielił przede wszystkim lekcji dyscypliny. Tymczasem smaki z dzieciństwa toczyły boje o rządy w kuchni. We wtorek zainspirowała mnie rozmowa z Zośką i Frankiem.

– Mamo, a może byś zrobiła dzisiaj na obiad coś zwyczajnego? – Franek rzuca tornister pod nogi Borysa i myszkuje po kuchni.

– No właśnie, coś takiego dobrego i zwyczajnego. – Zośce najwyraźniej podoba się pomysł brata.

– Czyli co? – próbuję wyciągnąć od nich jakieś konkrety.

– No nie wiem…

– Zachowujecie się jak przedszkolaki. Sami nie wiecie, czego chcecie! – Z braku inspiracji zaczynam wpadać w lekką złość. I nagle… eureka! – Słuchajcie, kochani, a co najbardziej lubiliście w przedszkolu?

– Ja makaron z serem, a ty, Zośka?

– Makaron z serem. A ty, mamo?

– Makaron z serem.

No i mamy.

2. Smak przedszkolny. Sprawca dobrego nastroju

Czy jest jakiś przedszkolak, który nie lubiłby makaronu z serem? Po przeprowadzeniu wywiadu z Wojtkiem, Zośką i Frankiem zgodnie stwierdzamy, że wszystkie dzieci z naszych przedszkolnych wspomnień kochały to proste, bezpretensjonalne danie. Postanawiam przenieść ten smak na nasze domowe terytorium. Franek i Zośka sami zgłaszają się do pomocy.

Makaron z serem robiony własnymi rękami, z jajek od szczęśliwej kury

Składniki:

2 umyte jajka

½ kg mąki pszennej

woda (w ilościach zmiennych – najczęściej około ½ szklanki)

2 łyżki oleju

sól (szczypta lub pół)

Krok 1 − stożkowanie, wałkowanie, podrzucanie

Przesianą mąkę usypuję w misce na stożek. Wbijam jajka, dolewam pół szklanki wody i łyżkę oleju. Wszystko delikatnie mieszam. Po uzyskaniu spoistej masy przekładam ciasto na kuchenny blat i wyrabiam je tak długo, aż stanie się gładkie i elastyczne.

Odkrawam z ciasta część (około jednej trzeciej) i wałkuję na upudrowanym mąką blacie. Najcieniej, jak potrafię, ale tak, by uniknąć ażurów.

Przekładam efekt mojego wymachiwania wałkiem na lnianą szmatkę posypaną mąką. Z resztą ciasta robię to samo. Czekam, aż się trochę osuszy. Po kilku minutach obracam wywałkowane ciasto na drugą stronę.

Po jakiejś półgodzinie albo czterech piosenkach Dire Straits zabieram ciasto z powrotem na stolnicę. Zwijam je w rulon i kroję ostrym nożem na lekko ukośne kwadraciki, niewiele mniejsze niż poduszka Calineczki, czyli o dłuższym boku mniejszym niż cal, lecz większym niż centymetr. Pokrojony makaron roztrząsam na stolnicy, podrzucając go obiema rękami.

Krok 2 − z gara na durszlak

Nastawiam wodę w największym garnku, jaki znajduję na swojej drodze. Łyżeczka soli i łyżka oleju. Makaron kładę metodycznie, partiami, na wrzącą wodę. Co jakiś czas mieszam drewnianą łychą. Gdy wypłynie, przykrywam na chwilę pokrywką. Wylewam na durszlak i przelewam zimną wodą.

Krok 3 − ser od krowy łąkowej

Ser musi być tłusty, najlepszy jest twaróg od teściowej Jolki, zrobiony na durszlaku z mleka krowy łąkowej. Twaróg rozgniatam widelcem albo czym popadnie. Dodaję cynamon, brązowy cukier i tyle. Wcielenie kulinarnej prostoty leży na talerzach.

Zośka z Frankiem zamawiają po dwie dokładki. Zdaje się, że zabraknie dla Wojtka. Po obiedzie wyciągam album ze zdjęciami dzieci z przedszkola. Bliźniaki natychmiast wyczuwają coś wyjątkowego i wciskają się ze swoimi kolanami i łokciami w każde wolne miejsce na sofie. Z wytrwałością godną Sherlocka Holmesa szukamy przedszkolnych śladów serowo-makaronowej wyżerki. Niestety, jedyny dowód, jaki udaje nam się znaleźć, to zdjęcie Franka w poplamionym śliniaku. Zośka, zaopatrzywszy się uprzednio w lupę, stwierdza kategorycznie, że widać na nim plamy z sera, cynamonu i makaronu. Wierzymy jej na słowo.

Środę witam środową walką z własnym lenistwem. Cóż, jestem tylko człowiekiem, a skoro pracę zaczynam dopiero o dwunastej… Z łóżka zrywa mnie dopiero telefon.

– Jeszcze nie wstałaś? – Mama jednym niewinnym zdaniem od razu stawia mnie do pionu.

– A która godzina? – ziewam, próbując wygrzebać szlafrok ze stosu porzuconych ubrań.

– Dziewiąta – obwieszcza tonem starszego urzędnika państwowego.

– Mamo, dzisiaj zaczynam o dwunastej – próbuję się bronić, ale wiem, że jestem na przegranej pozycji.

– Był u was może Jacek?

– No był. W poniedziałek – mamroczę.

– Zrobiliście coś z tymi jagodami? – drąży mama.

– Zrobiliśmy pierogi – wyjaśniam, zastanawiając się, czy nie lepiej było po prostu wyłączyć tę komórkę.

– A kurki? – Mama wytrwale kontynuuje swoje dochodzenie.

– Kurki zjedliśmy na surowo! – wykrzykuję do słuchawki. – Mamo, po co ta lista pytań?

– Nie mogę sobie pogadać z córką przez telefon?

Czuję, że nasza rozmowa zaczyna zbaczać na niebezpieczne tory. Biorę głęboki oddech i staram się, aby mój głos nie brzmiał zbyt dramatycznie.

– Mamo, przecież wiesz, że nie o to chodzi.

– A o co? – Wyraźnie ma ochotę znaleźć dziurę w całym.

– O to, że znowu zapominasz, ile mam lat!

Dlaczego ja się ciągle usprawiedliwiam? Wskakuję w spodenki i zieloną koszulkę z ptaszorem i gnam na rowerze na ryneczek. Młode marchewki, pomidory, papierówki, szczypiorek, rzodkiewka, czereśnie. Owocowo-warzywna rozpusta osiąga kulminację przy straganie z kapustą. Kupuję wielką kapuścianą głowę z wypisanym na liściach kolejnym smakiem z dzieciństwa.

3. Smak gołąbkowo-pomidorowy

Gołąbki w sosie pomidorowym. Dla wygłodniałych gąb.

Składniki:

12–14 dużych liści z niezbyt dużej, ale młodej i napakowanej kapusty

1 kg mielonego mięsa z wołu lub wieprza albo z obu nieszczęśników jednocześnie

¾ szklanki surowego ryżu

2 jajka

sól, pieprz do smaku

szklanka zmiksowanych pomidorów bez skórki

około 4 łyżek mąki

opcjonalnie 100 g masła lub 200 ml słodkiej śmietanki

Krok 1 − instrukcja obsługi kapuchy

Zaczynam od antyślimakowego prysznica. Po skończonych ablucjach wykrawam z kapusty głąb. Wycięcie go musi być chirurgicznie precyzyjne, tak by nie uszkodzić liści, ale też tak, by łatwo je było zdejmować z główki. W sumie powinien w kapuście powstać otwór w kształcie stożka. Po przeprowadzonej operacji zabieram się do poszukiwań największego garnka w domu, w którym zamierzam utopić całą kapuścianą głowę. Kiedy wierzchnie liście zmiękną, zdejmuję je z kapusty i wrzucam głowinę z powrotem do wrzątku. Raz jeszcze czekam kilka minut, aż kolejne liście zrobią się miękkie jak rozrobiona plastelina. Wyciągam kapuchę z gara i dalejże robić to samo, aż nazbieram odpowiednio dużo liści do nakarmienia wszystkich wygłodniałych gąb. Wodę z gotowania kapusty traktuję jak cenną relikwię, nie ważąc się wylewać jej z gara.

Krok 2 − co jeszcze do gara

W drugim garnku gotuję wodę na ryż (około 4 szklanek). Wrzucam go na wrzącą i osoloną wodę i gotuję mniej więcej połowę czasu podanego na opakowaniu. Raz na jakiś czas mieszam zawartość. Podgotowany ryż przelewam na sitko i opłukuję wodą z kranu. Odstawiam do ocieknięcia.

Krok 3 − zawijanie nadzienia

Mięsko z wołu i/lub wieprza mieszam z jajami oraz podgotowanym ryżem. Dodaję do smaku sól i pieprz. Potem zabieram się do wywijania liśćmi. Każdy liść kładę na desce do krojenia, dokładam nadzienie i przykrywam go kolejnym liściem, potem zwijam wszystko w rulonik.

Krok 4 − ruloniki do ukropu

Tak przygotowane gołąbki zalewam w garnku wodą pozostałą z gotowania kapusty. Powinna przykrywać je w całości. Doprowadzam je pod przykryciem do wrzenia, po czym zmniejszam ogień i gotuję jeszcze około 90 minut.

Ugotowane gołąbki przekładam do żaroodpornego naczynia. Nastawiam piekarnik na 180 stopni.

Z wody, w której gotowały się gołąbki, przygotowuję sos.

Krok 5 − mazidło

Do kubka ze śmietaną wsypuję mąkę, dokładnie mieszam i dolewam po łyżce wywaru z kapusty i pomidorów. Oczywiście usuwam grudki, bawiąc się konsystencją. Im więcej gorącego wywaru dodam do kubka, tym mniejsze ryzyko grudek w sosie. Sos chwilę gotuję, zamaszyście mieszając.

Krok 6 − dymiąco, pachnąco

Przygotowanym sosem zalewam gołąbki w naczyniu żaroodpornym i wstawiam do nagrzanego piekarnika (180 stopni) na mniej więcej 30 minut. Podaję dymiące i pachnące z garścią posiekanego pora.

Gołąbki jemy w ogrodzie. Pod klonem. Borys rozciąga się obok w nadziei na przyzwoity poczęstunek, który spadnie pod stół. Bliźniaki przekrzykują się wzajemnie, opowiadając jedną ze swoich szkolnych historii, której nikt, prócz nich dwojga, nie rozumie. W połowie obiadu – swoim zwyczajem, niezapowiedzianie – pojawia się mama. Beztroski nastrój pryska niczym bąbelki ze szklanki z coca-colą. Zapraszam ją do stołu, czekając na werdykt.

– Majka, zaskoczyłaś mnie. Nie wiedziałam, że umiesz robić gołąbki.

– Wiesz, babciu, że mama umie też robić pierogi i makaron z serem?! – Zośka udziela mi natychmiastowego wsparcia.

– Widzę, Majka, że robisz postępy. Bliźniaki nie będą się pewnie już chciały u mnie stołować…

No tak, łyżka dziegciu do miski miodu. Tym razem jednak przełykam uwagę bez trudu. Wiem, że tak naprawdę mama jest ze mnie dumna.

Sobota zaczyna się od zapachu goździków. Pani Danuta przynosi wielki, odurzający bukiet. Siadamy przy filiżance zielonej herbaty.

– Coś u pani jakoś dziś dziwnie pachnie. – Szeleszcząca sąsiadka rozgląda się po kuchni, obdarzając mnie swoim zagadkowym półuśmiechem.

– Rany Julek, strasznie pani dziękuję! Zapomniałabym! – wykrzykuję i zrywam się na równe nogi.

– Nie bardzo wiem, o co chodzi… – Pani Danuta wstaje, spłoszona.

– Spokojnie, proszę siadać. To tylko mój zakwas. Muszę dzisiaj zrobić z niego chleb – uspokajam sąsiadkę. – Jak mi się uda, wpadnę do pani z poczęstunkiem – rzucam jeszcze w biegu.

Pani Danuta znika niepostrzeżenie.

Wyciągam miskę z zakwasem. Oto historii chlebowej ciąg dalszy…

Krok 2 − ciasto na chleb

łyżka zakwasu (dokarmionego 12 godzin wcześniej)

150 ml wody

150 g mąki żytniej chlebowej typu 720

Po 12 godzinach (o mały włos nie zapomniawszy o wcześniejszej miksturze) dodaję:

380 g mąki żytniej chlebowej typu 720, półtorej łyżeczki soli, 200 ml wody w temperaturze pokojowej.

Wszystkie składniki mieszam wielką drewnianą łychą. Mieszam leniwie i niezbyt długo.

Krok 3 − do pieca

Ciasto wlewam do keksówki wysmarowanej oliwą i wysypanej otrębami żytnimi. Przykrywam lnianą szmatką i zostawiam beztrosko na jakieś dwie, trzy godziny do wyrośnięcia. W tym czasie chleb podwaja objętość. (Zimą może mu to zająć nawet dwa razy tyle czasu). Wreszcie wstawiam wyrośnięte i wytęsknione przedchlebie do zimnego piekarnika, nastawiam temperaturę 230 stopni. Po 30 minutach zmniejszam do 210 stopni i piekę jeszcze przez trzydzieści zdrowasiek, czyli mniej więcej 30 minut.

Świeżo poczęty bochen zalewa kuchnię feerią chrupiących zapachów. Wyciągam go z piekarnika i kroję w grube pajdy, parząc sobie palce. Smaruję masłem i miodem z kwiatów gryki. Jest czwarta po południu, ze stołu w cztery minuty znika trzy czwarte chleba. Zdaje się, że trzeba będzie wymyślić jakąś awaryjną kolację. Po tym chlebowym smaku nie zamierzam kupować żadnego wypełnionego ulepszaczami bochenka. Plan ratunkowy opracowuje Wojtek. Robimy ognisko. Dzieciaki szaleją w dzikiej euforii.

Przy ognisku przybłąkał się do mnie jeszcze jeden obraz sprzed lat.

4. Smak tuż po maturze. Parzący w usta

Nigdy nie zapomnę smaku ziemniaków z popiołu pieczonych w ognisku tuż po maturze. Smakowały poczuciem nieograniczonych możliwości.

Krok 1 − ogień

Rozpalam ognisko nocą, tak by iskry sypały się w gwiazdy. Kiedy spod płomieni zacznie prószyć się popiół, wsypuję w niego ziemniaki. Szykuję dużo wolnego czasu i cierpliwości.

Krok 2 − popiół

Po dwóch godzinach albo trzydziestu dwóch gitarowych piosenkach wyciągnij ziemniaki z popiołu. Ostrożnie obierz je ze sczerniałej skórki. Podawaj gorące z odrobiną masła i soli.

Anatomia smaków. Najpierw smakują oczy, potem nos, usta, język. Zanurkowałam w gęstych oparach pamięci. Rozsupłałam zmysły i po raz pierwszy od zamierzchłych czasów zdołałam sobie zaufać. Rozkosze podniebienia strawiły się w katharsis duszy. Nigdy nie przypuszczałam, że zwykłe gotowanie może stać się czymś tak niezwykłym.

Tydzień czwarty

KARDAMON I FARBA DRUKARSKA

Podpisuję ostatnie indeksy studentów i znikam, zanurzając się w tkankę nasączonego czerwcem miasta. Ulica bucha zapachem rozgrzanego asfaltu, zmieszanym z gęstą chmurą spalin. Tacham rower przez przejście podziemne. Nie lubię zagazowanych ulic. W przejściu pachnie chłodem i piwonią upchaną w małym słoiku z wodą. Słoik stoi na ziemi. Obok kobiecina liczy pieniądze, przerzucając monety z garści do garści. Przedwojenną scenkę rodzajową rozbija wysoki i chudy skater, zoomujący znienacka jak rozpędzony kawał meteorytu. Chłopiec wpada na babinkę i rozsypuje z impetem stadko aksamitnych główek piwonii. Słoik się przewraca, woda zbiera się w strużkę, szykując się na bliski kontakt z kanałem. Piwonie zderzają się łepkami z nosami moich granatowych baletek. Meteoryt znika, zostawiając za sobą echo uderzającej o schody deskorolki. Kobiecina rzuca mi swoje kobiecine spojrzenie. Zbieram kwiaty i wsypuję jej w garść dwie nowe monety. Opieram rower o ścianę i układam bukiet w wiklinowym rowerokoszyku. Chcąc nie chcąc, zahaczam wzrokiem o napis na pobliskim plakacie: „Góry Kardamonowe. Wystawa w galerii kawy Kawka & Kafka”. Odwracam się o sto osiemdziesiąt stopni i zamiast do domu, pedałuję w stronę kambodżańskich tajemnic. W galerii pozwalam się złapać w sidła kardamonu. Bajkowe zdjęcia są tylko dodatkiem do osaczającego zmysły zapachu kawy. Zamawiam filiżankę. Chwilę później znikam, przeciskając się przez jej porcelanowe ucho jak Alicja po schrupaniu zaczarowanego ciasteczka. Znika też nadmuchany dwutlenkiem węgla balon miasta, znikają studenci podtykający mi pod nos swoje wymamłane indeksy. Z oparów kardamonowej kawy wynurza się dziwna maszyneria. Jest niezbyt duża i trudno określić jej kolor. Ale zapach ma piorunujący. Maszyna wdmuchuje mnie na strome, wąskie schody i pcha w stronę otwartych drzwi. Uchylam skrzypiące wrota i zanurzam się w ciasne, po brzegi upchane wspomnieniami mieszkanie zapachów. W potężnej gęstwinie szukam tych, które są moje.

Zapach rzeki wczesnym sierpniowym wieczorem. Mulisto-piaszczysty, zmieszany z dziką maciejką, przesuszonym rumiankiem i świeżo zakwitłą nawłocią.

Zapach maleńkiej połemkowskiej cerkwi. Wilgotne drewno nasączone upałem pobliskiej łąki.

Zapach czekoladowych kulek do kąpieli z mydlarni na Brackiej, zmieniających ciało w przysmak.

Zapach rozgryzanej z trzaskiem szarej renety, zmieszany z zapachem cynamonu z najwyższej szuflady babcinego kredensu.

Zapach pierwszej czekolady jaśminowej wypitej u Wedla, gdzieś na skraju zimy i wiosny.

Zapach imbiru, którego korzeń przypominał najstarszego z trolli o twarzy tunezyjskiej królowej z obrazu Quentina Massysa.

Zapach farby drukarskiej. (Najdłużej zachował się na reprodukcjach włoskich renesansowych obrazów, najkrócej na wierszach Emily Dickinson).

Zapach dwóch nagich ciał w czerwcu, niedaleko świtu.

Pusta filiżanka bezczelnie łypie okiem, przypominając, że po drugiej stronie miasta czeka na mnie wygłodniały rodzinny ludek. Wsiadam na rower. Ciężko jechać z kieszeniami wypchanymi pamięcią. Zwalniam. Po drodze mijam niewielki sklepik z mydłem i powidłem. Zaglądam do środka. To nie jest jakiś tam sklep. To prawdziwa fabryka zapachów. Osaczają mnie już od progu. Aromatyczne olejki, mydła owocowe, świece o aromacie czekolady lub kawy, tysiące przypraw, a wśród nich on – szlachetny kardamon. Kupuję dwa opakowania. Dorzucam cynamon, imbir, wanilię w laskach, migdały i malutki słoiczek róży cukrowej. Szybko zapominam o rachunku odwrotnie proporcjonalnym do wielkości pakunku. Pędzę do domu z uknutym planem w garści. Wygłodniała rodzina domaga się wyjaśnień. Obiecuję, że jutro po południu wytłumaczę się w praktyce.

Wtorek męczy banalnością wtorkowych obowiązków. Wracając z pracy, zapuszczam się na rynek. Wyszukuję koszyczek aromatycznych malin i kubeczek poziomek. Podobno prosto z lasu. Dorzucam dwa kilo papierówek. Rower chwieje się pod ciężarem. Do domu docieram rozgrzana i czerwona jak rabarbarowy racuch. No właśnie, rabarbar. Zapomniałam o tym pachnącym czerwcem kwasielcu. Zaraz, zaraz, a może by tak zajrzeć do sąsiadów z piwoniowym ogrodem? Z tego, co pamiętam, mają też kilka grządek warzywnych… Może znajdzie się tam ostatnie ogniwo mojego wtorkowego planu?

Dzwonek do drzwi nie działa. Pukam. Cisza. Odstawiam rower i zaglądam na tyły, do ogródka. Pani Danuta siedzi na stołeczku i wyrywa chwasty. Jeszcze mnie nie zauważyła. Patrzę na nią z podziwem. Czy tak wygląda kobieta, która ma raka? Rumiane policzki, pogodna twarz. Podchodzę bliżej.

– Dzień dobry! – Próbuję się uśmiechnąć, ale jakoś sztucznie mi to wychodzi.

– Witaj, kochana! – Pani Danuta się rozpromienia, ukrywając ogromne zmęczenie. Teraz dopiero dostrzegam kropelki potu nad jej ustami i na czole. Na głowie ma chustkę. Domyślam się, że nie jest to jedynie ochrona przed słońcem.

– Przejeżdżałam, pomyślałam, że zajrzę do pani, zobaczę, co w ogródku… – Udaję, że moja wizyta jest zupełnie bezinteresowna, i złoszczę się na siebie. Dlaczego nie mogę jej po prostu powiedzieć, że chciałam sobie wziąć trochę rabarbaru?

– A może chce pani trochę rabarbaru? – Szeleszczący głos sąsiadki wybija mnie z zadumy.

– Pani Danuto, pani chyba czyta w moich myślach! – wykrzykuję. – Skąd pani wiedziała, że mam ochotę na rabarbar?

Sąsiadka nie odpowiada, tylko pokazuje gestem, żebym szła za nią. Za krzakiem białej piwonii rozciąga się rabarbarowe królestwo.

Wracam obładowana nowym naręczem piwonii i workiem rabarbaru. Dzieciaczki już wróciły ze szkoły. Szybko podgrzewam zupę i z tajemniczą miną obwieszczam, że dziś w kuchni obchodzić będziemy święto zapachów.

– A jak się obchodzi święto zapachów? – Zośce świecą się oczy.

– Zobaczycie. – W brzuchu czuję już z trudem powstrzymywane salwy śmiechu.

Zaraz po obiedzie zabieramy się do pieczenia aromatycznych ciastek. Każde z nas ma stworzyć własną zapachową kompozycję. Bazą jest najzwyklejsze kruche ciasto. Wzbogacamy je o nasze wonne ingrediencje. Ja wybieram cynamon i papierówki. Franek jest bardziej nowatorski. Połączył wanilię z rabarbarem. Zośka zalała maliny cytrynowym sokiem. Ale co z kardamonem? Wymyślam kardamonowo-migdałowe serca.

– A tata? Tata też musi mieć swój zapach! – Franek udaje troskę, choć tak naprawdę trochę traci już zapał do pichcenia.

– Tata będzie naszym testerem. Jak wróci z pracy, to zobaczymy, jakiego ma nosa… – Zośka błyskawicznie wymyśla zadanie dla Wojtka.

– O co ci chodzi z tym nosem? – dziwi się Franek.

– No wiesz, tata będzie rozpoznawał nasze zapachy! – triumfalnie wykrzykuje Zośka. Jest bardziej podekscytowana, niż myślałam. Chyba naprawdę przypadł jej do gustu mój zapachowo-kulinarny pomysł.

Wojtek wraca z nosem na kwintę. Coś tam mu się w pracy poknociło.

– Hej! Jak dzisiaj było? – Wychylam się z łazienki, szorując przesiąknięte zapachami ręce.

– Potwornie nudno! – Wojtek nie ma ochoty na rozmowę i już na pierwszy rzut oka widać, że najchętniej schowałby się w swojej dziupli i zasiadł przed jakąś tandetną rozrywką. Oj, niedoczekanie! Tym razem, drogi mężu, nie znikniesz tak łatwo…

– Tato, tato, wiesz, że dzisiaj jest święto zapachów?! – Franek i Zośka przekrzykują się, ganiając po kuchni.

– Jakie święto?

– Kochany, dzisiaj się nie wymigasz. – Uśmiecham się zadziornie, udając, że nie widzę jego zniecierpliwienia. – Siadaj. Jedz obiad i zbieraj siły. Będziesz naszym rodzinnym testerem zapachów.

– Wolałbym chyba być testerem smaków… Co tam masz w piekarniku? – Wojtek jeszcze próbuje się wycofać, ale już czuję, że ciekawość zaczyna brać górę. Próbuje zajrzeć do piekarnika.

– Łapy precz od naszych zapachowych eksperymentów. Jeszcze się nie upiekły!

Teraz zaśmiewamy się już wszyscy razem. Wojtek zostaje rozbrojony ze swojego złego humoru i bez większego oporu poddaje się naszej obróbce.

Dwadzieścia minut później kuchnia zamienia się w sklep z zapachami na rogu ulic Chichotów i Śmiechów. Wojtek z apaszką na oczach wącha nasze ciasteczkowo-zapachowe cudeńka.

– Zaraz, zaraz… na pewno cynamon i chyba jabłka.

Pierwsza zagadka poszła mu jak z płatka. Maliny z cytryną też dają się wykryć. Gorzej z waniliowo-rabarbarowym pomysłem Franka. Wojtek prosi o koło ratunkowe – telefon do przyjaciela.

– To coś jest czerwono-zielone i rośnie w kłączach – podsuwam ochoczo, jednak moja podpowiedź na niewiele się mu przydaje.

– Pomidory? – mamrocze Wojtek.

– Tato, czy pomidory rosną w kłączach i pachną rabarbarem? Ups! – Zośka niechcący wydała naszą tajemnicę, ale i tak zataczamy się od śmiechu.

Na koniec największa zagadka. Moje kardamonowo-migdałowe serca. Ani Wojtek, ani dzieciaczki nie mają pojęcia, jak pachnie kardamon. A może by tak wyedukować rodzinę i zabrać wszystkich na wystawę do galerii? Niech zobaczą prawdziwe Góry Kardamonowe.

– Wiecie co? Nie powiem wam, co wsypałam do tych ciasteczek. Zobaczycie sami – mówię i z szelmowskim błyskiem w oku badam gwałtownie rosnącą ciekawość rodzinnego ludku. – W sobotę zabieram was do galerii – obwieszczam z triumfalnym uśmiechem.

– Też coś! Przecież zawsze jeździmy w sobotę na zakupy. – Franek jest wyraźnie rozczarowany.

– Nie mam na myśli galerii handlowej, wygłupiołku ty mój! Miałam na myśli galerię sztuki – prostuję i widzę, że mina im zaczyna rzednąć, ale nie zamierzam się zniechęcać.

Ciasteczka pożeramy z apetytem godnym stada wygłodniałych lwów. Kuchnia buzuje nieziemskimi aromatami. Nikt nie ma ochoty opuszczać sklepu z zapachami na rogu ulic Chichotów i Śmiechów.

Środa wita mnie leniwym porankiem. Wiem, że mam jeszcze jedno kolokwium do poprawienia, ale szkoda mi na to jedynego w tygodniu wolnego dopołudnia. Uzbrajam się w kubek kawy z kardamonem i zasiadam do śniadania na werandzie. Mam ochotę na wczorajsze zapachowe ciasteczka, ale nie została po nich nawet garść okruchów. Ogólnie biorąc, po wczorajszym ucztowaniu kuchnia świeci pustkami. Zadowalam się miseczką musli i szykuję listę zakupów.

Wsiadam na rower, ale jakoś dziwnym trafem zamiast do sklepu, docieram nad rzekę. Schodzę z roweru. Zakupy nie zając. Czuję, że muszę raz jeszcze złapać zapachy na gorącym uczynku. Rzeka miesza woń błota, podeszczowej trawy i świeżo przekwitłych rumianków. Wąska ścieżka, tu i ówdzie przecinana krzaczorami, prowadzi mnie do mało apetycznego miejsca. Pomiędzy kępami ostów i młodymi wierzbami panoszy się stos porzuconych śmieci. Są przedziwne – stare miśki, kawałki materaca, nieduży kopczyk pokruszonych pustaków i dwa worki łupinek po jajkach. Wilgotny smród wczepia się w sploty nerwów jak wygłodniały kleszcz. Puszczam się biegiem. Jakieś trzysta metrów dalej włączają mi się w płucach miechy i opadam na kamienny taboret. Przymykam oko, pozwalając się głaskać leniwie wygrzebującemu się zza chmur słońcu. Tak. Porzucone łupinki po jajkach, jak kiełbasa u psa Pawłowa, wywołują zawsze to samo wspomnienie. Zamurowane jajo w sypialni u wujka Zdziśka. Dom budował trochę własnymi siłami, po godzinach, miał jednak dobrą ekipę – kilku Heniów od wszystkiego. Heniowie jednak, jak większość Heniów od wszystkiego, lubili sobie od czasu do czasu popić. Raz dla żartu włożyli surowe jajko między cegły. Zaklajstrowali cementem i poszłooo… Wujek miesiąc po parapetówce kuł ściany. Jajko okazało się niewyobrażalną bronią chemiczną. Miałam wtedy jakieś sześć lat. Ten zapach prześladował mnie przy każdej jajecznicy. Latami.

Rozpadało się. Wracam do domu. Za pół godziny zaczynam zajęcia. W przypływie paniki rzucam się z suszarką na cieknące strąki włosów i gnam do moich studentów. Zakupy robię w drodze z pracy. Wieczorem Wojtek węszy w kuchni, szukając resztek ciasteczek. Rozczarowany zaszywa się przed telewizorem. Ja też padam z nóg. Mąż w szlachetnym geście zobowiązuje się zaciągnąć bliźniaki do łóżek. Szykuję kąpiel z czekoladową kulą pamięci. Nie ruszałam jej od ostatniej Wigilii. Zmywam z siebie zapach nadrzecznych śmieci. Wkładam nowy. Ten, który zmienia ciało w przysmak.

Czekoladowe ciało zapada w czekoladowy sen. No, może nie do końca czekoladowy. Śni mi się cynamon. A raczej ryż z jabłkami i cynamonem. Zapach wślizguje się w kubki smakowe i nie daje spokoju przez całe czwartkowe popołudnie. Zaraz po zajęciach wskakuję na rower i hulaj dusza, na ryneczek. Babuleńka w chuście, której pozazdrościłaby jej niejedna studentka, kusi kwaśnymi papierówkami. Jabłkowe myszki o niebiańskim zapachu. Kupuję pięć kilo. Po drodze zahaczam o sklep na rogu, gdzie uzbrajam się w dwie torebki cynamonu w laskach.

Ryż z jabłkami pachnie bieganiem na bosaka tuż po ciepłym, czerwcowym deszczu. W przypływie natchnienia robię jeszcze szarlotkę. Tym razem kuchnią zawładnął cynamon.

W sobotę wyruszamy wszyscy razem na szlak kardamonowy. W galerii pustki, o które obija się niebiański zapach. Dzieciaki planują wyprawę do Kambodży – w Góry Kardamonowe. Pijemy z Wojtkiem kawę, celebrując wyjątkowość chwili. Zwyczajnej i bardzo niespiesznej. Patrzymy za okno, obserwując chaotyczne życie ulicy. Wracając, zaglądamy do księgarni. Przeglądam to i owo. W ręce wpada mi Historia portretu. Piero della Francesca pachnie tak samo jak van Gogh i Salvador Dali. Farba drukarska zmieszana z melancholią. Starając się nie myśleć o cenie, dźwigam album pod pachą. Wieczorem przyrządzę sobie koktajl z zapachów i barw. Zasypiam z policzkiem przyklejonym do unoszącej się nad Witebskiem Belli Chagalla. Pachnie rzeką.

LIPIEC

Tydzień piąty

WINYLOWA TERAPIA

Zaczęły się rządy lata… Złote cielce słonecznego światła pakują się z kopytami do usłanego snem łóżka. Uchylam lewe oko w nadziei, że prawe zapamięta resztki ulatniającego się snu. Nie zapamięta. Prawe oko otwiera się na oścież, zagonione do pracy przez dwójkę diabląt buszujących od jakiegoś czasu w moim łóżku.

– Franek, Zośka, zlitujcie się! Są wakacje, spać, i to już! – Naiwnie próbuję powsadzać dzieciaczki z powrotem do łóżek i zakopać się w swój niedokończony sen. Małe, zbuntowane stwory nie dają się zbić z pantałyku.

– Wakacje są od tego, żeby nie spać! – wykrzykują z kuchni, trzaskając szafkami.

– Wakacje są od tego, by się wyspać! – usiłuję się spierać, ale kiepsko mi idzie. Chcąc nie chcąc, muszę wyczłapać z łóżka i jakoś ogarnąć ten lipcowy poranek. Z miną skazańca stawiam wodę na kawę, jednocześnie zaglądając do lekko podsuszonych kwiatków na parapecie.

– Mamo, my już się wyspaliśmy, możemy iść na rower? – Franek i Zośka jednocześnie obwieszczają ten sam pomysł. Rzadko im się zdarza tak zgodnie rozpoczynać dzień.

– A śniadanie to co?

Czy takim argumentem można jednak powstrzymać wakacyjne rozbestwienie? Zalewam kawę i nalewam wody do konewki. Paprotki na pewno przeżyją. Nie wiem, jak bazylia.

– Sami sobie zrobiliśmy. – Zośka pokazuje mi puste miseczki.

– Sami? A gdzie tata? – Jakoś nie dociera do mnie jeszcze domowa rzeczywistość.

– Mamo, obudź się! – Franek robi taką minę, jakby zobaczył na mojej głowie zielone różki. Na wszelki wypadek zerkam ukradkiem do lusterka.

– Faktycznie, zapomniałam.

Brudny kubek po kawie i stos okruchów na stole dowodzi, że był tu rano Wojtek. Wczoraj mówił przy kolacji, że idzie w sobotę do pracy. Musi zastąpić drugiego grafika, któremu urodził się syn. Dlaczego nie pamiętałam? Czyżby to były początki Alzheimera?

– A co jedliście?

– Płatki na sucho. Nie było mleka!

Machinalnie zaglądam do lodówki. Faktycznie świeci pustkami, obnażając dwa kubki świeżo spleśniałej śmietany i zasuszone rąbki żółtego sera.

Zabieram Borysa i idę do sklepoantyku pani Wiesi. Nie mam ochoty na wielkie zakupy. Maleńka pani Wiesia powolutku drobi kroczkami po swoim niedużym spożywczym królestwie. Powolne zakupy zachęcają do powolnego powrotu do domu. Borys wniebowzięty węszy wśród wystawionych na ulicy śmieci. Do jasnej anielki! Zapomniałam wystawić kubła!

Włóczęgowski krok zmieniony w marszobieg nie przypada psu do gustu. Borys z uporem osła nadal zatrzymuje się przy każdej piramidce śmieci. Chcąc nie chcąc, robię to razem z nim i obserwuję produkcję mojej ulicy. Borys grzęźnie przy kartonowym pudle. Chwilę węszy, a potem zaczyna namiętnie kichać. Psiej tabaki się nawąchał czy co? Pochylam się nad kartonem. Dwa rzędy winylowych płyt stoją na baczność jak kompania honorowa. Pierzyna kurzu łagodnie osłania je przed ostrzałem lipcowego słońca. Kto wyrzuca winylowe płyty? Zabieram karton, chyląc grzbiet pod ciężarem porzuconej muzyki. Winyle kotwiczą pod schodami, na których kilka minut później lądują z impetem świeże pretensje mamy.

– Miałaś przyjechać! Wakacje masz, a siedzisz w domu! − Mama swoim zwyczajem wita się ze mną z kwaśną miną. Wiem, że chce być miła, ale nie bardzo jej to wychodzi.

– Co w tym złego? – rzucam w przelocie, nerwowo rozpakowując torbę z zakupami. Kefir z pękniętego kubka rozlewa się po podłodze. Borys spieszy na ratunek ze swoim dezynfekującym jęzorem. Mama patrzy na mnie z coraz większą dezaprobatą.

– Majka, czy ty wiesz, że twoje dzieci jedzą na śniadanie płatki na sucho? − Kolejny wyrzut na początek dnia. A jednak nie pozwolę się wyprowadzić z równowagi.

– Franek i Zośka, chodźcie tu, zdrajcy! Już zdążyliście wygadać?

Dzieciaczki uważnie obserwują iskry w moich oczach. Dobrze wiedzą, co się święci, więc sprytnie zmieniają się w baranki.

– To Zośka! – Baranek pierwszy tryka rogami drugiego.

– Franek też mówił! – Baranek drugi nie pozostaje mu dłużny.

– Nie wiecie, że nie można skarżyć? – Łapię baranki za łby, próbując je rozdzielić. Franek naburmuszony idzie do swojego pokoju, Zośka wlecze się za nim. Czyżby przewidywali, że zaraz zacznie się kazanie?

– Słuchaj, Majka, jak ty nie chcesz jechać, to wezmę chociaż dzieciaki na parę dni – proponuje mama. Tym razem naprawdę się stara być miła. Ja też. Robię herbatę z miodem i cytryną. Dokładnie taką, jaką lubi.

– Mamo, nie zaczynaj… Dopiero co zaczęły się wakacje. Muszę się jakoś ogarnąć po tych wszystkich zaliczeniach… – Pewnie, że nie chce mi się jechać, ale jak mam to niby mamie powiedzieć?

– No przecież właśnie mówię, że wezmę Franka i Zośkę, a ty sobie zrób tu, co masz do zrobienia. Kochani, chcecie jechać?

Pytanie mamy jest raczej retoryczne. Franek i Zośka galopem wyskakują ze swojego pokoju.

– Taaaaaaak! Mamo, możemy?! – Krótki wrzask i baranki natychmiast przybierają anielskie miny.

– Jeśli chcecie… Ale jak się dowiem, że od rana obżeracie się słodyczami, to do końca wakacji nie dostaniecie nic słodkiego, zrozumiano?

– Tak jest! – Zgodny chór przemyca w anielskim głosie swoje diabelskie plany. Wiem, że będą obżerać się słodyczami i oglądać teleturnieje. Próbuję sobie przypomnieć siebie w ich wieku. Czy przypadkiem nie byłam taka sama?

– Mamo, pamiętaj: Zośka i Franek jedzą słodycze raz dziennie, po obiedzie – rzucam pro forma, rozkładając na talerzu mamine rogaliki z różą cukrową.

– Zaraz po obiedzie, tak jak dzisiaj! – Mama złośliwie komentuje moją typową niekonsekwencję. Przedpołudniowe rogaliki lądują w brzuchach małych i dużych.

– Mamo, to naprawdę nie jest miłe… – mamroczę pod nosem. Brak argumentów zastępuję obrażoną miną, po czym połykam w locie kolejnego słodziaka.

– A ty co, na żartach się już nie znasz? – Tym razem mnie zaskakuje i uśmiecha się od ucha do ucha.

– To kiedy mam odebrać dzieciaki?

Nie daję się złapać w sidła maminego uśmiechu, ale jakoś dziwnie lekko mi się robi na duszy. Wyciągam kartkę papieru i robię listę rzeczy, które trzeba spakować bliźniakom.

– Kiedy chcesz! – Mama strzepuje z brody rogalikowe okruchy.

– To będę w niedzielę! – ogłaszam ku uciesze maluczkich. – Dzięki, mamo! – dorzucam i przytulam twarz do jej lewego policzka. Dokładnie tak, jak to robiłam, będąc małą dziewczynką.

Pakowanie, pa-pa machanie i czystka w domu. Gorące popołudnie zagląda w puste kąty, przypominając o kartonie porzuconej muzyki. Łapiąc kawałek cienia na werandzie, rozpraszam z szyku winylowy pułk. Stuosiemdziesięcio- i dwustugramowe tłoczenia składają mi nie byle jakie obietnice. Odkąd pamiętam, śmietniki zawsze kusiły mnie swoim nieprzewidywalnym wnętrzem. Jak to możliwe, że dopiero w wieku trzydziestu paru lat dałam się skusić?

Czy było warto? Nie trzeba żadnych komentarzy. Wystarczy spis tytułów:

Johann Sebastian Bach Six Brandenburg Concertos

Sergiusz Rachmaninow Koncert fortepianowy nr 3

Zbigniew Preisner Requiem dla mojego przyjaciela

Leonard Cohen Various Positions

Tanita Tikaram Ancient Heart

Pink Floyd The Dark Side of the Moon

The Beatles A Hard Day’s Night

The Doors L.A. Woman

Led Zeppelin Stairway to Heaven

Dire Straits Brothers in Arms

Ella Fitzgerald Like Someone in Love

Bob Dylan Highway 61 Revisited

Perfect Niewiele ci mogę dać

Anna Chodakowska Msza wędrującego

Maciej Zembaty Alleluja

Zastanawiam się, czy Borys wywęszył dom idioty, czy kogoś, kto stracił słuch?

Dawno, dawno temu, kiedy nosiłam zielone spodnie, przydługą grzywkę i granatowe martensy, byłam w bliskich stosunkach z pewnym gramofonem o uroczej nazwie „artur”. Prawowitym właścicielem czarnego pudła z igłą był mój brat. Ciekawe, czy ma jeszcze swojego trzeszczącego arturka… Wyciągam komórkę. Po dziesięciu sygnałach ziewający pomruk przypomina mi, że dziesiąta w sobotę może być środkiem nocy.

– Cześć, Radek, Majka z tej strony. – Próbuję przyjąć słodko neutralny ton głosu, ale Radek wyczuwa, że za bardzo się staram.

– Hej, stało się coś? – Jest najwyraźniej zdziwiony moim telefonem. No cóż, rzeczywiście rzadko do siebie dzwonimy. Kiedy staliśmy się sobie tak obojętni?

– A co się miało stać? – rzucam od niechcenia. Czuję, jak pocą mi się ręce. Rany Julek, przecież rozmawiam ze swoim bratem!

– Zerwałaś mnie z łóżka… – Wydaje się naprawdę nieprzytomny. Najwyraźniej piątek skończył się dla niego bardzo późno…

– Sorry, braciszku, ale mamy trochę inne poczucie czasu… Słuchaj, Radek, chciałam cię o coś zapytać… Czy ty masz jeszcze artura?

Kilkusekundowa cisza po drugiej stronie słuchawki uświadamia mi, że chyba jednak powinnam dorzucić garść szczegółów.

– Jakiego Artura?!

– No nie pamiętasz? Gramofon! – mówię, jakbym wyjaśniała mu, że słońce świeci w dzień, a księżyc w nocy.

– Gramofon? Chyba mam. A co?

– Działa?

– Nie wiem. Jak ostatni raz słuchałem, to działał. – Radek zaczyna powoli coś załapywać. Założę się, że jest na kacu.

– Pożyczyłbyś mi go? – Uśmiecham się głupkowato do słuchawki, wolną ręką drapiąc się po plecach.

– Mogę ci go dać. – Brat robi się podejrzanie miły, a mnie coraz bardziej swędzą plecy.

– A przywiózłbyś?

– O, pani sobie życzy z dostawą do domu? – Radek wraca do formy i zaczyna złośliwości. Dlaczego wciąż jeszcze robi mi się od nich przykro?

– Nie mam auta. Wojtek musiał oddać swoje do przeglądu i wziął moje. A całą sobotę siedzi w pracy – rzucam ponuro, szukając zrozumienia w oczach Borysa. Pies zaczyna dziko machać ogonem. Pewnie myśli, że zamawiam mu stek na kolację.

– No dobrze. Zrobię to specjalnie dla ciebie, żebyś wiedziała, że na brata zawsze możesz liczyć. – W głosie Radka wyczuwam męczeński ton. Trudno, zmusiłam go do wygrzebania się z łóżka, ale może zdążę przygotować mu spóźnione śniadanie?

– Piękny gest. Wzruszyłam się – zapewniam. – Jak chcesz, to w ramach wdzięczności zrobię ci naleśniki.

– Będę za jakieś pół godziny.

– Dzięki, Radek. – Triumfalnie uśmiecham się do Borysa. No dobra, psiaku, w nagrodę za kibicowanie dostaniesz kawał kiełbasy!

Naleśniki dla Radka. Czy w ogóle kiedykolwiek robiłam dla kogoś naleśniki? Naszym rodzinnym naleśnikowym mistrzem jest Wojtek. Ja jestem specem od ich przypalania. Może niepotrzebnie wkopałam się w śniadaniową babraninę… Ale cóż, słowo się rzekło.

Dwa kwadranse później Radek wpada w sam środek mojej naleśnikowej walki.

– Hej, udało ci się reaktywować arturka? – rzucam od niechcenia, próbując ratować naleśnikowe szczątki.

– A co ty tak kombinujesz z tym gramofonem? – Radek węszy wokół patelenki, przerażony efektem moich poczynań. Borys nie spuszcza mnie z oczu. Pewnie domyśla się, gdzie trafią moje niedoszłe twory. – Wiesz co, ja usmażę te naleśniki. – Brat zakasuje rękawy i z miną zawodowego szefa kuchni przejmuje ode mnie patelenkę.

Kuchnia powoli wynurza się z dymu. Naleśniki usmażone. Siedzimy, wpatrując się w sędziwego artura, i w milczeniu połykamy kolejne kęsy. Kiedy ostatni raz jadłam z bratem śniadanie? Chyba w podstawówce. O czym wtedy rozmawialiśmy?

– Chcesz zobaczyć, co znalazłam na śmietniku? – proponuję.

Widzę, że Radek też chciałby jakoś przeskoczyć ten stracony czas. Ma ochotę pogadać, nie bardzo jednak wie o czym i nie bardzo wie jak.

– Nie wiedziałem, że chodzisz po śmietnikach. – Lekki półuśmiech przypomina mi, że złośliwość to tylko specyficzna forma poczucia humoru mojego braciszka. Mam ochotę użyć tej samej broni i palnąć mu jakąś śniadaniową ripostę. Zamiast tego wyciągam znalezioną płytę Zembatego. Nastawiam ją i obserwuję Radka. Pod jego powiekami budzi się pamięć czasów liceum. Czasów zaklętych, które uwięziły kawał jego serca. Wiem, że miał wtedy dziewczynę i że nigdy o niej nie zapomniał.

– Majka, pożyczysz mi kiedyś tę płytę? – Radek nerwowo szykuje się do wyjścia. Domyślam się, że wcale nigdzie się nie spieszy.

– Pewnie, że ci pożyczę. Przyjdź kiedyś, to pogadamy.

Oboje wiemy, że to słowa rzucone na wiatr. Zamykam drzwi i spoglądam w lustro. Tak. Muzyka to chyba jedyny most, który wciąż łączy mnie i Radka.

Wieczór przynosi drobinki chłodu, wmieszane w trzaskające ciepło z gramofonowej płyty. Artur przyklejony do przedłużacza stoi na niebieskim, werandowym stoliku. Zwijam ciało w kulę i sączę dźwięki z kieliszkiem wina w ręku. Nie pamiętam, kiedy ostatni raz zajęłam się samym słuchaniem muzyki. Zawsze traktowałam ją jako tło. Była przyjemnym dopełnieniem, nigdy jednak celem samym w sobie. Winylowe dźwięki rysują mapę pamięci. Muzyką szyję patchwork zapachów, obrazów, głosów. Czas świruje, mieszając kilka przestrzeni naraz.

L.A. Woman. Raz jeszcze oglądam chuderlawą szesnastoletnią Majkę wynurzającą się z nocy. Patrzę, jak świt unosi mrok. Bezszelestny. Obiecujący złote cielce światła. Za oknem na wpół przeźroczysta postać przygląda się drzewom. Wiśnie chudną i żółkną. Orzechowiec obsiadają kawki. Płyta skrzypi. Włączam Cohena. Smakuję kolejną historię. Bita śmietana mgły na łyżeczce grani. Miód zlizywany z palców. Wieczorny profil Wojtka gdzieś pomiędzy pierwszym a przedostatnim pocałunkiem. Zabieram artura do sypialni, zwijam się w kłębek na łóżku i raz jeszcze nastawiam tę samą płytę.

Budzi mnie gulgot wody gotującej się w czajniku. Co jest? Złodzieje częstują się herbatą czy co? Uchylam drzwi i w tym samym momencie ktoś łapie mnie wpół i zakrywa mi oczy.

– Do jasnej ciasnej, Wooojtek, wystraszyłeś mnie! – wołam, ale dość kiepsko udaję niewyspaną złość. Mąż całuje mnie w kark i mocniej obejmuje moją kibić. – O której ty wracasz z pracy? – Kątem oka zerkam na ścienny zegar. Jest wpół do jedenastej.

– Świętowaliśmy narodziny Zbyszkowego synka! – Wojtek z aktorskim zacięciem robi skruszoną minę.

– Raczej oblewaliście! – precyzuję.

– A gdzie dzieciaki? – Przebiegle zmienia temat, po czym zagląda do sypialni, jakby sprawdzał, czy nie zakamuflowałam w szafie jakiegoś faceta.

– Mama je wzięła do podkarmienia. Umówiłam się z nią, że w niedzielę po nie przyjedziemy.

Biorę Wojtka za rękę i pokazuję mu swój śmieciowy skarb. Nastawiam jedną z płyt. Koncert Rachmaninowa.

– Majka, skąd masz ten gramofon? – Wojtek wpatruje się we mnie podejrzliwie.

– Dostałam od Radka. Był dzisiaj u mnie na śniadaniu – rzucam lakonicznie, próbując wrócić do niedokończonej myśli.

– A płyty? – Mechanicznie przerzuca po trzy winyle naraz.

– Borys wywęszył je na śmietniku! – Rzucam Wojtkowi uważne spojrzenie. Nie bardzo dociera do niego to, co mówię. – Czy ty mnie w ogóle słuchasz?! – Mam ochotę walnąć pięścią w stół, żeby wreszcie go obudzić.

– Nie złość się…

Wojtkowa skrucha jakoś mnie nie przekonuje.

Kilka minut później zasypiamy. Zrzucam z siebie ramię męża i odwracam się plecami do jego piwnego oddechu.

Niedziela częstuje nas zapowiedzią pierwszego lipcowego żaru. Biorę zimny prysznic. Wojtek nadal śpi. Robię kawę. Wojtek chrapie. Wystrzeliwuję dwoma tostami. Wojtek ziewa i chowa głowę pod kołdrę.

– Wychodzę! – krzyczę w stronę sypialni i trzaskam drzwiami na tyle mocno, by choć na chwilę przebudzić śpiącego niedźwiedzia. Borys patrzy na mnie swoimi miodowymi oczami. Tym razem nie wyżebrał spaceru. Jestem wściekła i nie do końca wiem dlaczego. Nie mam ochoty targać ze sobą psa.

Słońce zalewa mi twarz gorącym deszczem ultrafioletu. Szukam cienia. Ulica Łagodna łagodnym łukiem kieruje mnie w stronę piwoniowego ogrodu. Pod wielką, rozłożystą gruszą uchował się tam kawałek cienia. Pani Danuty nie widać. Nic dziwnego. Przedpołudniowy żar przegoniłby chyba każdą żywą duszę. Pukam do drzwi. Nikt nie otwiera. Są uchylone, więc zaglądam nieśmiało do środka. Szeleszcząca sąsiadka gra na fortepianie. Nie zauważyła mnie. Próbuję się wycofać, ale w tej samej chwili pani Danuta odwraca głowę i mnie zatrzymuje.

– Czemu pani ucieka? – pyta, nie przerywając gry.

– Nie chcę przeszkadzać… – Rzucam spłoszone spojrzenie na przestronny salon pełen książek i płyt. – Pięknie pani gra. – Banalnym zdaniem próbuję przegnać skrępowanie.

– To Satie. Pisałam o nim pracę magisterską. Kiedyś dużo grałam. Uczyłam w szkole muzycznej. A pani gra? – Przygląda mi się uważnie, tak jakby chciała wyczytać z mojej twarzy wszystkie zmarnowane talenty.

– Nie, jestem raczej antytalenciem muzycznym. – Uśmiecham się głupkowato.

– Niech pani siada. Nauczę panią czegoś.

Przez chwilę myślę, że to głupi żart, ale pani Danuta jest całkiem poważna.

Dwie godziny mijają jak z bicza trzasnął. Moje sztywne paluchy miękną pod wpływem kojących dźwięków. Nauczyłam się fragmentu preludium. Nigdy nie przypuszczałam, że będę do tego zdolna.

Wieczorem leżę z Wojtkiem naprzeciw archaicznego artura. Puszczam następną płytę. Meandry pamięci wciskają się w kolejną pięciolinię nut. Siedzimy w parku, słuchając Brothers in Arms. Ostatni rok studiów. Poczucie nieskończonych możliwości podchodzi do gardła, wykluwając się w strach. Zmieniam płytę. Msza wędrującego. Październik. Beskid Niski. Błotne drogi. Brak snu. Usta pełne rozkoszy w domku przygarniającym, bliżej południa niż świtu.

Wojtek przysypia wtulony w moje plecy. Rozklejam mu powieki Koncertami brandenburskimi. Bach rozkleja też usta. Przypomina o tym, co naprawdę ważne. Nasze poranne, małżeńskie podchody wydają się teraz zupełnie bez sensu. Jak Wojtek wyczytał w moich myślach, że chcę go zaprosić na koncert? Umawiamy się na piątek.

Tydzień szósty

JEDNO UDERZENIE MIGAWKI

Winylowa terapia przypomniała mi o uważności. Wyłowienie ze śmietnika codzienności pojedynczych doznań. Dotknięcie ich. Najpierw zmysłami. Potem myślą. Pojedyncze włókna muzyki. Zapachu. Smaku. Obrazy odsączone ze słów. No właśnie. Obrazy. Niekończące się pociągi tych samych kadrów. Najczęściej oglądamy je pamięcią. Rzadko udaje się coś zobaczyć samym wzrokiem. Chyba że ma się przy sobie oko aparatu. To, które nigdy nie śpi.

Plastikowy cudotwórca artur zainspirował mnie do pogrzebania na strychu. Z niedomkniętego pudła pod tytułem Rzeczy chwilowo niepotrzebne lub zepsute wygrzebuję Wojtkowego Canona T90. Mój mąż w chwilach natchnienia zmienia się ze znudzonego grafika komputerowego w zapalonego fotografa. I jak każdy fotograf, amator czy nie amator, namiętnie doskonali swój sprzęt. Dwa lata temu wymienił aparat i obiektywy. Z lekkim sercem podarował mi więc swojego wysłużonego przyjaciela. Aparat jest analogowy i ma jeden poważny szkopuł – zepsutą migawkę. Poza tym, jak twierdzi Wojtek, jest w idealnym stanie. Mam co do tego pewne wątpliwości, ale dobrze, przekonam się sama. Zamierzam wysłać go na operację przywracającą życie. Znalazłam niewielki zakładzik z siwowłosym magikiem, który podejmie się tej próby. Tymczasem zapisuję się na błyskawiczny kurs fotografii u Wojtka. Nie jest łatwo – to, co dla Wojtka oczywiste, dla mnie okazuje się zadaniem arytmetycznym, a do matematyki nigdy nie miałam głowy. Porzucam więc nauki małżeńskie i postanawiam kierować się własną intuicją. Raz jeszcze odwiedzam zakładzik z siwym dżentelmenem pod muszką. W szarmancki sposób zostaję poinformowana, iż aparat odzyskał dawną świetność. I że nie ma to jak dobry sprzęt analogowy. A zatem… odchudzam portfel i napycham torebkę nowym analogowym życiem. Zanurzam się w miasto inaczej. Wyciągam swoje canonowskie trzecie oko, zakładam kliszę i uczę się patrzeć uważnie. Pociągi obrazów zmieniają tempo. Stado gołębi przecina srebrem bladą taflę nieba. W lustrze kałuży przegląda się tabun chmur. Jakiś bezdomny wyciąga z kosza niedojedzonego loda. Siada na ławce i zamyka oczy. Truskawkowe krople spadają mu z brody na koszulę, rysując plamę w kształcie serca. Dwie ławki dalej dwuletnia piękność przytula lnianą głowę do krępego karku pitbula. Dwoje pijaczków uśmiecha się półzębnie, obejmując się czule jak para podstarzałych kochanków. Wychodzę z parku na deptak, oglądam witryny kilku niewymarłych jeszcze sklepów. Fluorescencyjna Matka Boska otacza opieką porcelanowe słonie z zadartą trąbą. Pani w rzeźniczym maluje usta krwistą szminką. Zobaczyła mnie przez okno. Uśmiecha się. Odwracam głowę. Zaglądam na poddasza kamienic. Niedomknięte okno uwięziło kawałek firanki. Muślinowy więzień tańczy walca wtulony w objęcia wiatru. Oko aparatu otwiera się i zamyka, lecz nie zasypia. Wracam do domu z pełną kliszą. Siadam na kanapie, przymykam oczy i widzę same obrazy. Knuję pomysł na nowy dzień.

W środę z samego rana jadę do mamy. Trudno zgadnąć, że to lipiec. Raz na jakiś czas wiatr przepędza popielate chmury, przez które na kilka sekund przesypują się płatki światła. Mama siedzi na ławce przed gankiem i uciera w makutrze różę cukrową. Wyciągam aparat. Mama odwraca głowę. Wstydzi się jak dziecko.

– Mamo, proszę… Po prostu nie zwracaj na mnie uwagi.

Nie bardzo mam ochotę na wyjaśnianie jej mojego projektu, ale widzę, że nie będzie łatwo ją namówić na tę sesję.

– Możesz mi powiedzieć, po co te zdjęcia? – pyta. Jak zawsze potrzebuje na wszystko racjonalnego wyjaśnienia. Siadam obok niej na ławce i próbuję uzbroić się w cierpliwość.

– Pomyślałam, że zrobię album rodzinnych portretów, ale takich prawdziwych, niepozowanych – mówię. Chyba udało mi się złapać rybę na haczyk. Mama słucha z zainteresowaniem. Przestaje nawet ucierać różę. Korzystam z okazji i maczam palec w bordowej, słodkiej mazi.

– Bo dostaniesz po łapach! – Śmieje się pełną gębą. Trzecie oko zaczyna pracę na pełnych obrotach.

Chmurzy się coraz bardziej. Idziemy do kuchni. Mama robi herbatę – ja kilkoma uderzeniami migawki zatrzymuję siateczkę zmarszczek i kosmyk wciąż gęstych, kasztanowych włosów.

Czuję, że mamie zaczyna się podobać rola modelki. Czas dostaje nagle przyspieszenia i gna na łeb, na szyję. Dopiero telefon od Zośki przypomina mi, że moje dzieci głodują już od kilku godzin. Wracam z ratunkową pomidorówką mamy w słoiku.

Po południu jadę do Iwki. Zastaję tylko Piotra. Chyba odsypiał dyżur, bo wygląda jak siedem nieszczęść. Iwka jest u fryzjera. No, całkiem dobrze się składa. O dziwo, mój pomysł rodzinnych portretów przypadł Piotrkowi do gustu. Zgodził się nawet na kilkanaście pstryków. Gorzej z Iwką. Jak tylko wróciła od fryzjera, stwierdziła, że wygląda okropnie. Chciała się umalować. Zrobiłam jej sesję przed toaletką. Nie sądzę jednak, żeby zdjęcia przypadły jej do gustu.

Z Radkiem umawiam się na czwartek. Prosił, żebym przywiozła mu płytę Zembatego. Podobno kupił sobie jakiś nowy sprzęt.

Brat zaskakuje mnie bardziej, niż mogłabym się tego spodziewać. Spotyka się z dziewczyną, o której nikt z nas nie miał pojęcia. Ela jest typem rezolutnej pszczółki Mai. Z oczu sypią jej się figlarne iskry. Kto by pomyślał? Zabieram ich do parku i trzecim okiem podglądam, jak odkrywają siebie. Nie mogę uwierzyć, że ten zakochany chłopak jest moim bratem.

Wracam, przywożąc ciepłe światło późnego wieczoru. Cichaczem zakradam się w codzienność domowego ludku. Franek z tomiskiem Tolkiena w ręku zawisł na krawędzi ogrodu i hobbitowego Shire. Patrzę na niego okiem aparatu i widzę, jak z dzieciaczka wykluwa się młodzieniec. Szczupła, opalona twarz, pełne usta kryjące rozbrajający uśmiech. Kiedy czyta, zastyga na nim płachta światła. Kolory nasycają się ciepłem. Jedno, drugie, trzecie uderzenie migawki. Czas zwiewa na łeb, na szyję. Rządy obejmuje chwila. Samo dzianie się.

Światło bawi się przestrzenią. Ścigam się z nim na werandę. Zośka siedzi na progu i maluje kamienie. Wieczór wplata we włosy mojej córki opiłki miedzi. Uwielbiam jej profil z niesfornym kosmykiem wymykającym się zza uszu. Aparat nie usztywnia Zośki. Mała udaje, że mnie nie widzi. Urodzona modelka.

Wojtek kroi chleb i szczerzy zęby prosto do obiektywu. Zmarszczki wokół oczu odbijają echem chwile śmiechu i łez. Zwyczajność zarasta warstwami i wybucha chmurą niezauważonych wcześniej szczegółów.

Tak. To było właśnie tak. Pewnego razu pewna kobieta z pewną trzydziestką na karku znalazła trzecie oko. Postanowiła się z nim nie rozstawać i pozwolić, by nauczyło ją odsączać z codzienności codzienność. Uczy się pilnie i powoli zaczyna rozumieć, że uczyć się tego będzie całe życie.

Tydzień siódmy

NOC ŚNI SIĘ TUTAJ INACZEJ

– Tylko zadzwońcie, jak dojedziecie.

Moja troska o dzieci, pomimo usilnych starań, wciąż przejawia się mamuśkowatą upierdliwością. Nie umiem tego opanować. Machinalnie poprawiam Frankowi plecak i przeczesuję palcami włosy Zośki.

– Mamo, mówiłaś nam już to jakieś piętnaście razy. – Zośka wykrzywia się ze zniecierpliwieniem i naciąga na głowę kapelusz. Nienawidzi majstrowania przy jej włosach.

– To o czym macie pamiętać? – Próbuję być zabawna, ale nadal wygląda na to, że jestem tylko męcząca.

– Maaaamooo, wszyscy już wsiedli do autobusu! – Franek i Zośka wściekle szczerzą zęby.

– No dobrze, ostatnie całusy w czółko. Pa! Wiem, że powinnam już iść, ale wolę sprawdzić, czy ten autobus w ogóle ruszy.

– Pa, pa, pa! Przywieziemy ci meduzę i gumiaki dwa! – Franek rozdziawia buzię w złośliwym uśmiechu.

– I małą ośmiornicę… – Zośka przejmuje pałeczkę.

– Dzieciaki, bo zaraz zabiorę was z powrotem do domu!

Pogróżka nie robi na nich zbyt wielkiego wrażenia.

– Już nie zdążysz! Pa, mamusiowata mamusiu…

– Uważajcie na siebieee!

Przyklejone do szyby rozchichotane pyszczki znikają wraz z krztuszącym się, nastoletnim już chyba pojazdem. Jutro rano będą w Jastarni. Będą ćwiczyć karate na plaży, mieszkać w namiotach i lepiej nie myśleć, co jeszcze.

Lipiec leniwie rozlewa się po pustym domu. Wojtek nadal siedzi w pracy. Ogrodowa mięta i nagrzany asfalt ulicy pachną przez otwarte na oścież okno. Borys łypie jednym okiem, sadowiąc swoje czarne futro w niewielkim oczku cienia. Wyciągam winylowego Preisnera i słucham Requiem dla mojego przyjaciela. Muzyka otwiera kilka szuflad pamięci. Przypominają mi się filmy Kieślowskiego. Pamiętam, jak oglądałam Krótki film o miłości. Miałam wtedy dziewiętnaście lat. Mama poszła na wesele. Zbuntowana Majka została w domu i postanowiła nie kłaść się spać. Pusty dom naszpikowany był pamięcią wydarzeń sprzed dwóch lat. Nie chciałam do tego wracać. Mama chyba też. Od śmierci taty nigdzie wcześniej nie wychodziła. Siedziałam na balkonie i słuchałam Doorsów. Zrobiło się chłodno. Wzięłam karimatę, koc i zwinęłam się w balkonową mumię. Patrzyłam na wiszącą nad moją głową pierzynę gwiazd. Powoli dotykałam swojego ciała. Rysowałam tęsknotę i obietnicę.

Dlaczego właśnie teraz przypomniałam sobie tamtą noc? Pamiętam, że nie zasnęłam wtedy na balkonie. Zanim przydreptał blady świt, wróciła mama i zagnała mnie do łóżka.

Kiedyś spanie sprawiało mi dużo więcej przyjemności niż dzisiaj. Coraz częściej moje sny przypominają makatkę przetykaną niestrawionym stresem, bólem kręgosłupa, nudą męczącą bardziej niż praca. Jedną trzecią życia przesypiamy, może i tu warto coś zmienić? Nigdy nie spałam jeszcze na hamaku, w ogrodzie, na łóżku wodnym, w igloo… Nigdy nie spędziłam nocy w lesie, na statku, w stanie nieważkości, na ławce w parku. Co z tego jest realne? Na początek zacznę od balkonu. Zdaje się, że wreszcie przyszedł czas, by spróbować, jak smakuje noc w samej pościeli z nagiego nieba.

Pomysł balkonowej nocy nie przypada do gustu mojemu mężowi o mało romantycznej naturze.

– Majka, tak się składa, że w przeciwieństwie do innych osób chodzę ostatnio do pracy, więc nie dziw się, że wolę w nocy spać niż oglądać gwiazdy! – Wojtek niewzruszony pochłania kolejną kromkę chleba z miodem. Chyba znów dopadł go sugar blues.

– Przecież nie mówię, że masz nie spać. – Robię sobie zieloną herbatę. Podobno uspokaja. – Co, na balkonie nie można spać? – Mój dobry humor pryska jak powietrze z przekłutego balonu.

– Nie wiem, nie próbowałem. Na razie wystarcza mi łóżko. – Siedzimy przy stole w kuchni i rozglądamy się po kątach. Powietrze robi się gęste jak przed burzą.

– Jasne! Szklaneczka piwa, serialik i lulu…

– Chcesz mi coś powiedzieć? – Wojtek nerwowo grzebie po szafkach, szukając swoich ulubionych, obrzydliwie słodkich jaśków.

– Tak. Dzisiaj śpisz sam!

– Jasne… Sam w domu, sam w łóżku… Bardzo romantycznie.

– Sam tego chciałeś…

– Oczywiście, kochanie. Tak na marginesie, kupiłem wino. Liczyłem na trochę przyjemniejszy wieczór. − Raz jeszcze powtarza się stały element naszych kłótni. Wiem. Teraz mam się poczuć winna.

– To się przeliczyłeś! – Trzaskam drzwiami i zamykam się w sypialni. To też należy do repertuaru. W pogotowiu są już łzy. Nie. Tym razem nie będę rozpaczać. Jestem za bardzo wściekła. Dlaczego on zawsze musi postawić na swoim? Ja też liczyłam na przyjemny wieczór. Rozumiem, że jest zmęczony, ale przecież stać go na odrobinę szaleństwa. Dzieciaczki w drodze na wakacje, my – w drodze do bezsensownej kłótni.

Ratuję się czekoladowo-waniliową kąpielą. W kłębach smakowitego zapachu wyparowują złość i zmęczenie. Smaruję ciało balsamem kokosowym, suszę włosy i wkładam kobaltową jedwabną koszulkę. Wojtek udaje, że śpi. Taszczę na balkon wiekowego artura, winylowy krążek i wianuszek świeczek. Miało być romantycznie – będzie romantycznie. Z Wojtkiem czy bez niego…

A jednak romantycznie nie było. No, może trochę, tak w trzech czwartych. O trzeciej czterdzieści pierzyna nieba rozdarła się nad moją romantycznie ululaną głową. Trzeba było się ewakuować. Zwinięty w poczwarkę Wojtek nie chciał oddać centymetra kołdry. Poszłam spać na sofę.

Postanawiam się nie poddawać. Rozgrzany lipcem dzień wysysa ostatnie krople nocnej nawałnicy. Wieczór nadchodzi z lekko wilgotnym ciepłem jak niespodziewany pocałunek w kark. Wojtek udaje obrażonego, ale spod chmurzastych min wyczołgują się już pierwsi strażnicy dobrego humoru.

– Śpisz dzisiaj ze mną czy z Borysem? – Pierwsza iskra śmiechu topi wczorajszy lód. Patrzymy jeszcze na siebie spode łba, ale tylko pro forma.

– Jeszcze nie wiem, to zależy od ciebie. – Próbuję się przekomarzać, czuję jednak, że tym razem postawię na swoim. Nalewam herbaty do kubków i wpatruję się w Wojtka z błyskiem w oku.

– Co? Dzisiaj znów chcesz mieć zimny prysznic w środku nocy? – Mój mężczyzna jeszcze się waha, ale już wiem, że przekonałam go do pomysłu.

– Wojtek, spójrz na niebo, czy z tych gwiazd będzie jakiś deszcz? – Teatralnym gestem pokazuję rój rozgrzanych, oddalonych o lata świetlne gazowych kul. Wojtek mruczy coś pod nosem. Zabieram się do szykowania kolacji.

Jemy na werandzie. Raz jeszcze dzielny artur szusuje igłą po Cohenowych balladach. Orkiszowy chleb przegryzamy rzodkiewką i młodymi ogórkami z ryneczku. Obok stoi salaterka z sałatką z kurczaka od mamy.

– To co knujesz? Kolejny raz balkon? – Wojtek żuje kawałek chleba i rozgląda się za czymś jeszcze.

– Nie. Hamak w ogrodzie – rzucam z zalotnym spojrzeniem. – Zlitujesz się nad tą sałatką? – dodaję, podsuwając mu prawie nietkniętą salaterkę.

– A jak ktoś przeskoczy przez płot i cię zgwałci? – Wojtek zaczyna snuć scenariusz rodem z kina akcji klasy B.

– Czy ty się dobrze czujesz? – Chcąc nie chcąc, sama napoczynam sałatkę, która nie ma zbyt wielu amatorów. Mama swoim zwyczajem znów przemyciła w niej znienawidzony przez nas majonez.

– No wiesz, boję się o ciebie. Masz coraz bardziej niebezpieczne pomysły…

– To przyjdź na hamak, rycerzu…

– Wytrzyma?

– Jak nie przytyłeś od wczoraj trzydziestu kilo, to chyba tak. Masz jeszcze to wino?

Wojtek przynosi kieliszki. Ja nastawiam kolejną płytę. Cohen aksamitnie kusi Dance Me to the End of Love… No to tańczymy. A raczej tuptamy, całując się po szyi i koniuszkach uszu. Kiedy winylowy krążek zaczyna trzeszczeć, podnosimy igłę i gasimy świece. Hamak błyska spłowiałą bielą w nagłej, granatowej ciszy. Leżymy z oczami otwartymi na oścież. Nasze sny zahaczają o skrzydła ćmy i furkoczą gdzieś w świetle latarni. Rozchichotanymi palcami sczesujemy z siebie wczorajszą wściekłość. Potem zlizujemy z nich czekoladową polewę nocy.

Ptasia łobuzeria wytrelowuje nas ze snu o piątej nad ranem. Wsuwamy zmarznięte nosy głębiej pod kołdrę po to tylko, by uszczknąć pół kęsa snu. Esesmański sygnał telefonu bezlitośnie stawia nasze nagie ciała w pozycji wertykalnej, gotowe do rozpoczęcia desperackich poszukiwań komórki. W pewnym momencie Wojtek w panice owija kołdrę wokół bioder.

– Co ty wyprawiasz? Nie możesz włożyć spodni? – Sama jestem zmarznięta i mam chrapkę na tę kołdrę.

– Sąsiedzi stoją w oknach! – Wojtek zachowuje się jak chłopczyk złapany na gorącym uczynku. – Gdzie są te cholerne spodnie?

– Mam! – Dżinsy leżą na trawie. Obok nich brzęczy winowajczyni naszych przerwanych snów.

– Hej, Zośka, już nie śpisz? – Wyrywam Wojtkowi kołdrę i wysupłuję sobie z niej suknię. Sąsiedzi „dyskretnie” odklejają nosy od okna.

– Wiesz, mamo, że wczoraj był sztorm?! – Zośka wrzeszczy do słuchawki, jakby była w epicentrum tsunami.

– Tak?

– No i zaraz idziemy zobaczyć, czy nie zalało plaży! – Muszę odsunąć telefon od ucha, bo zaraz pękną mi bębenki. Wojtek podsłuchuje, stojąc na jednej nodze, ze skarpetką w ręku.

– Tak?

– No bo jak zalało, to nie będziemy mogli robić przed śniadaniem rozgrzewki na plaży, chyba że będziemy ćwiczyć w wodzie! – wtrąca Franek. W tle słychać krzyki Zośki, próbującej odebrać mu komórkę.

– Tak?

– Mamo, ty się jeszcze nie obudziłaś?! – Zośka, zdyszana po walce z Frankiem, wydziera się dalej. Wojtkowi udało się w końcu włożyć dwie skarpetki. Znalazł nawet mój biustonosz.

– Chyba jeszcze nie. Słuchaj, Zośka, tylko nie właź mi do morza podczas sztormu. Jesteś rozsądna, prawda? – Zastanawiam się, czy moje pytanie ma sens. Może jednak powinnam wsiąść zaraz w auto i jechać po dzieciaki, zanim się potopią?

– Nie martw się, mamo. Mamy dwóch ratowników. W jednym się nawet zakochałam… – Głos Zośki przybiera dość niespodziewany ton.

– Zośka?

– Muszę kończyć. Idziemy już… Pa!

Odkładam komórkę i stoję nago, obsypana po uszy gęsią skórką. Czy moje dziewięcioletnie dzieci przypadkiem nie przechodzą przedwczesnego przeobrażenia w nastolatkowe twory?

– Pięknie wyglądasz. Wiesz, że wciąż masz ciało dwudziestolatki?

Od słów Wojtka robi mi się ciepło, ale gęsia skórka nie znika.

– Wojtek, nie mów mi takich rzeczy, bo nie wyjdziesz do pracy, tylko wylądujesz w łóżku. – Przyciągam go do siebie i wtulam się w niego razem ze swoją kołdrową suknią.

– Chciałbym, ale muszę lecieć. Planujesz dziś kolejną noc pod chmurką? – Wojtek odsuwa mnie delikatnie, próbując zapiąć guziki od koszuli.

– Podobało ci się?

– Bardzo…

Tej nocy oboje mamy po dwadzieścia lat. Siedzimy na dachu wieżowca, dwa piętra nad mieszkaniem Grześka. (Grześ zaprosił nas na imieniny, my skorzystaliśmy z zaproszenia lipcowego nieba). Pod naszymi stopami stygną rozgrzane ulice. Resztki ciepła lądują w szparach chodników i na firankach w pootwieranych na oścież oknach. Pod nami wierci się na wpół uśpione miasto, nad nami przeciąga się ledwie zbudzona noc. Pijemy wino w plastikowych kubkach po kawie. Z katalogu pamięci wyciągamy fiszki pod tytułem „tamta noc”. Raz jeszcze, tu i teraz, sączymy czystą esencję chwili.

Tydzień ósmy

SIEDEM WARIANTÓW NIEBA

Katalizator szczęścia, endorfinowy koktajl, którym częstowaliśmy się pod pierzyną nieba, zagnieździł w nas pokusę, której nie mogliśmy się oprzeć.

– Hm, mam ochotę na więcej… – Przeciągam się i całuję Wojtka w kark.

– Ja też, ale niekoniecznie na dachu… – Wojtek szykuje ratunkową kawę. Po wczorajszej nocy ziewamy jak hipopotamy. Dach wieżowca byłby całkiem romantycznym miejscem, gdyby ktoś wymyślił, jak okiełznać szalejące na nim przeciągi.

– To gdzie? – rzucam od niechcenia, czule obejmując kubek z kawą.

– Majka, to ty jesteś naszą romantyczną połówką…

Siadamy naprzeciw siebie, szturmując parującą jeszcze jajecznicę. Nie pamiętam, kiedy ostatni raz tak potężnie smakowało mi zwykłe śniadanie.

– A ty nie możesz się ciutkę wysilić? – mamroczę z pełną buzią.

– Mogę, ale wiem, że ty to zrobisz lepiej… – Wojtek jak zwykle mnie podpuszcza, a ja jak zwykle daję się podpuścić.

– A co powiesz na sex week?

– Mało romantyczna nazwa…

Parskam śmiechem, wlewając kawę do nie tej dziurki, gdzie trzeba. Wojtek wali mnie po plecach. Po kilku sekundach reanimacji znów zaśmiewamy się jak para wyrostków.

– A domek w górach?

– No, to brzmi trochę lepiej. Zwłaszcza że zaczynam urlop… – Wojtek wyciąga się na krześle i przybiera rozmarzony wyraz twarzy.

– Jedziemy jutro czy dziś? – Na wszelki wypadek od razu przechodzę do konkretów. Wiem, że kiedy mój mąż się rozleniwi, to nic go już nie ruszy.

– A jak Zośka i Franek stęsknią się za nami i będą chcieli wrócić wcześniej?

– Wojtek, czy ty się przypadkiem za szybko nie starzejesz? – rzucam w przelocie, włączając komputer. Tym razem ja podpuszczam męża, próbując zmotywować go do szybkiej decyzji.

– Nie wiem… Chyba czasami…

– To zacznij młodnieć! – rozkazuję.

Wojtek młodnieje sprawnie i z polotem, w pół dnia odwalając całą czarną robotę. Wyszukuje, rezerwuje, płaci, robi zakupy, tankuje auto, załatwia u mamy wakacje dla Borysa. Ja w tym czasie zajmuję się pięknieniem i aranżacją nastroju. Biorę aromatyczną kąpiel, robię manicure, kupuję obiecującą bieliznę, czekoladową kulę do kąpieli, hurtowe ilości świec (nie zapominając o zapałkach), kilka kadzidełek, kardamon, gorzką czekoladę i dwie butelki wina (na wypadek gdyby Wojtek zapomniał). Na koniec sporządzam listę podróżnej muzyki, chucham i dmucham na gramofonowego arturka i szykuję mu wyborne towarzystwo winylowych dam.

Jedziemy do Domu na Paprociach w Beskidzie Niskim, w deszczowych dźwiękach Riders on the Storm.

Dom stoi na paprociowym wzgórzu. Klucz wisi na skobelku u sąsiada trzy kilometry dalej. Szusujemy tam i z powrotem, mijając buczynę, brzozowy młodnik i czereśniowy sad. Na drzewach jeszcze sporo owoców. W kuchni ceglany piec z paleniskiem i wielki stół z surowego, litego drewna. Na pewno się przyda. W sypialni nieduże łóżko, przykryte lnianą narzutą. Nocna lampka na taborecie i stara, brzuchata szafa. Starczy. Nie przyjechaliśmy tu po to, by się lenić i wysypiać.

Łazienka jest prawie wielkości sypialni. Kiedyś było tu pewnie miejsce dla zwierząt. Na belkach stropowych suszy się lawenda i rumianek. Obok małej wanny stoi metalowa bańka od mleka pełna świeżych chabrów. Ktoś jednak bywa na tych paprociach. Pachnie tu kobietą. Wojtek rzuca w kąt ostatnie kartony z bagażnika. Wsuwa swe ciało w futerał moich pleców i pośladków. Jego oddech pachnie czereśniami, palce przemycają obietnice, a mój żołądek bulgocze z głodu jak u nienażartej, ledwie wyklutej larwy.

– Wojtek…? A może najpierw coś zjemy?

– Może później? – Wojtek wyraźnie wolałby najpierw wypróbować łóżko.

– Bulgocze mi w brzuchu… – nie daję za wygraną. Chcę celebrować tu każdą chwilę, dlatego wszystko musi mieć swój czas i miejsce.

– I kto tu jest romantyczny?

– Ten, kto robi kolację?

Wojtkowy romantyzm objawia się w prostym spaghetti z pomidorami, doprawionym odrobiną bazylii i szczyptą świeżego pożądania. Wino pijemy w wannie. Czekoladowej, z domieszką kardamonu. Reszta nocy należy do zapachu i dotyku.

Pierwszy wariant nieba. Zlizujesz go powoli. Z szyi. Z płatków uszu. Z karku. Z pleców. Jesteś samym oddechem uwięzionym w miodzie. Napełniasz się nim po krawędzie stóp.

Drugi wariant nieba. Unosi się nad kuchennym stołem jak niewidzialne skrzydła owadów. Potem zagnieżdża się w stopach, piersiach i udach.

Trzeci wariant nieba. Mieszka w języku i ustach. Zwykle łamie się wpół i rozsypuje w krzyk.

Czwarty wariant nieba. Cztery razy koktajl z fenyloetyloaminy, oksytocyny i dopaminy.

Piąty wariant nieba. Leży na zimnej podłodze, pozwalając, by chłód przygarnął w siebie ogień. Często mylą mu się strony świata i nie pamięta, gdzie zasypiają nogi, a gdzie głowa.

Szósty wariant nieba. Siedzi na drewnianym krześle i otwiera płatki ud.

Siódmy wariant nieba…

SIERPIEŃ

Tydzień dziewiąty

SŁOICZKU, NAKRYJ SIĘ

Lipiec czmycha jak niedojrzały nicpoń, szykując dla sierpnia góry dojrzewających owoców. Lenię się, ile mogę. Przeciągam w wieczność śniadania i poranne picie kawy. Resztę dnia oddaję stęsknionym, pokolonijnym bliźniakom. W nieskończoność słucham opowieści o ratownikach, sztormach i stadach meduz. Po obiedzie zawiązuję sadełko na hamaku. Wieczorem Franek i Zośka hipnotyzują się wciąż tą samą projekcją Władcy pierścieni. Wkładam czapkę niewidkę i podsłuchuję w ogrodzie ptasie plotki. Potem zamykam oczy i raz jeszcze oglądam siedem wariantów nieba. Wojtek wychyla się zza komputera, przeciąga się w progu i szelmowsko puszcza do mnie oko. Wieczorem gramoli się na werandę i zapowiada ciąg dalszy. Sielanka trwa do wtorku. Punktualnie o dziewiątej przeraźliwy dzwonek u drzwi obwieszcza to, co nieuniknione – wizytę mamy.

– No jak tam, gołąbki? Kolejny miesiąc miodowy szykujecie czy zabieracie się w końcu do pracy? – Mama stawia na stole uzbieraną przez siebie miskę wiśni jako dowód rzeczowy naszego nieróbstwa.

– Mamo, wyjechaliśmy sami pierwszy raz, odkąd urodziły się bliźniaki. A ty jak zwykle musisz nam coś wypomnieć. – Kroję cytrynę do herbaty, zdecydowanie mniej kwaśną niż moja mina.

– Nic wam nie wypominam, tylko przypominam, że wiśnie są już dojrzałe. Jak nie pozbieracie ich w tym tygodniu, to wszystkie zjedzą szpaki.

– Stado szarańczy nie przejadłoby tych wszystkich wiśni.

Bliźniaki latają po kuchni, pożerając owoce. Mama nie przebiera w środkach:

– Zobaczycie, co będzie za tydzień lub dwa. Ja w każdym razie nie robię w tym roku żadnych dżemów. To wy będziecie się zimą tłumaczyć Frankowi i Zośce.

– Co? Nie będzie dżemów z wiśni i bananów? Wiesz co, mamo? Jesteś okropna! – Czujność i tym razem nie zawodzi Franka.

– Franek, nie powiedziałam, że nie będzie dżemów! To babcia tak powiedziała!

– No, to kiedy jedziemy na wiśnie? – Zośka wścibia swój wścibski nos jak zwykle w niewłaściwym momencie.

– Skąd wiesz, że pojedziemy na wiśnie?

– Jak nie pojedziemy na wiśnie, to nie będzie wiśni. A jak nie będzie wiśni, to nie będzie dżemów.

– A jak nie będzie dżemów, to co? – próbuję sprowokować swoją latorośl.

– To nie będziesz miała listopadowych rogalików. – Zośka celnie odbija piłeczkę.

– Mogę kupić dżem – przekomarzam się.

– Mamo, przecież wiesz, że to nie to samo. – Głos Zośki przybiera na sile. Za chwilę pewnie usłyszę trzaśnięcie drzwiami.

– No dobra, dobra, dzieciaki. Przekonaliście mnie. – Odwracam się w stronę sekretnych śmicho-chichów Wojtka. Szach i mat. Nie mam wyjścia.

– Huraaa! Babciu, a będziemy mogli kąpać się w baseniku?

Dzieciaki doskonale wiedzą, że babcia niczego im nie odmówi.

– Pewnie, że tak.

– Ja wam dam, podstępne typki! Ja mam zbierać wiśnie, a wy będziecie byczyć się w wodzie?!

– Mamo, przecież my możemy spaść z drabiny i skręcić sobie kark. Wtedy będziesz miała jeszcze więcej roboty! – Franek rozbraja mnie swoim argumentem.

– Jasne! Wsiadać do auta, nieroby!

Sielanka zmienia się w harówkę. Cały dzień wiszę na drzewie z wiadrem zaczepionym na sąsiedniej gałęzi. Im cięższe robią się moje nogi, tym cięższe staje się wiadro. W końcu przyjeżdża Wojtek i mama litościwie zwołuje nas na podwieczorek.

– Nie chciała nawet jeść obiadu. Jak się uprze, to nie ma na nią bata. – Mama ogłasza wszem i wobec, że siedzenie cały dzień na drzewie jest jedynie przejawem mojej fanaberii.

– Jakbym zeszła, to nie leżałoby tutaj przed tobą dziesięć litrów wiśni – rzucam z pretensją w głosie. Myję ręce, czekając na oklaski. Czy ja przypadkiem nie powielam jakichś schematów?

– Nie musiałaś przecież zbierać pełnego wiadra! – prycha mama i podaje mi talerz zupy grzybowej. To moja ulubiona. Zrobiła ją specjalnie dla mnie?

– Jakby nie było zapełnione po brzegi, to powiedziałabyś, że jest prawie puste – mamroczę pod nosem, ale już bez przekonania. Zupa otumania mnie swoim aromatem. Łapię w garść łyżkę i bez słowa biorę się do wiosłowania.

– Majka, czy ty przypadkiem nie zmieniłaś się na tym drzewie w jakąś kraczącą wronę? – pyta Wojtek.

Cha, cha.

Próbuję mu przyłożyć za te złośliwości, ale dzielnie robi unik i szczerzy do mnie kły. „No dobrze, Majka, wyluzuj – mówię sobie. – To tylko dziesięć litrów wiśni, tydzień ze słoikami, twój pierwszy tydzień owocowej babraniny”.

– A czemu w tym roku nie robisz dżemów? – Delikatnie próbuję podpuścić mamę, by odwaliła za mnie całą tę papraninę.

– Bo chcę, żebyś ty w końcu się tego nauczyła! I nie zapomnij kupić dziesięć kilo bananów. – Mama uśmiecha się, krojąc placek. W kuchni zaczyna pachnieć szarlotką z cynamonem.

Wieczorem, leżąc w łóżku, robię mały przegląd moich kulinarnych sukcesów. Kiedyś nie przyszłoby mi do głowy, że upieczenie chleba albo przygotowanie gołąbków może sprawić przyjemność. Nigdy jeszcze nie robiłam przetworów. A przecież uwielbiam powidła, konfitury i rogaliki z dżemem wiśniowo-bananowym. Może po prostu wystarczy zacząć działać? No dobrze. Od jutra rozpoczynam intensywną naukę. Mam nawet dwoje pomocników. Franek i Zośka będą drylować wiśnie.

Najpierw włączam muzykę. Winylowa płyta. Winylowa terapia. Hallelujah Cohena? Nie, wiśnie nie są aż tak muzycznie wyedukowane. Zmieniam na Chrisa Rea The Road to Hell. Bliźniaki już zakasują rękawy na myśl o pestkowym szaleństwie. Przynoszę stertę pustych słoików od mamy. Ratunku! Ja mam je wszystkie zapełnić? Wyciągam wagę i największe gary, jakie mam. Zamiast fartuszka wkładam wiśniową sukienkę wygrzebaną na strychu u mamy. Miniówa z czasów liceum wciąż jest na mnie dobra. No co? Jak robić konfitury, to seksownie i z klasą! Ruszamy z produkcją. Zośka z Frankiem strzelają z drylownicy. Wojtek czyta gazetę i miesza wiśniowo-bananową papkę. Ja odwalam czarną robotę. Przy akompaniamencie głupkowatych podśpiewywań, paplania i angielskich zagadek. Nawet Borys się przydaje. Pełni zresztą bardzo ważną funkcję interwencyjnego mopa. Okazuje się, że nowofundlandy uwielbiają dżem. Zwłaszcza ten przyklejony do podłogi. Franek proponuje, żeby zacząć dodawać go do Borysowej karmy. Ja przyrzekam sobie, że będę strzec moich słoiczków jak oka w głowie. W listopadzie upiekę Majkowe rogaliki z Majkowym dżemem. Będą pachnieć sierpniowym, leniwym porankiem. No, może niezbyt leniwym.

Dżem wiśniowo-bananowy (luźna interpretacja receptury mojej mamy)

Składniki:

1 kg bananów, najlepiej mocno dojrzałych, pokrytych już plamkami

4 kg wiśni (zwłaszcza tych zbieranych własnymi rękami)

¾ kg cukru żelującego (jeśli się ma dzieci, trzeba się liczyć z przemyceniem dodatkowej łyżki lub dwóch)

1½ łyżeczki kwasku cytrynowego

spore zapasy wytrwałości i dobrego humoru

Krok 1: Dokładnie umyj słoiki i pokrywki w ciepłej wodzie z płynem do mycia naczyń oraz odrobiną octu. Najlepiej zlecić to mężowi lub skorzystać z dobrodziejstwa zmywarki. Wypucowane słoiki włóż do zimnego piekarnika (nigdy do rozgrzanego, bo pękną). Potem stopniowo rozgrzewaj piekarnik do mniej więcej 150 stopni i wyparzaj słoje przez jakieś dwie zdrowaśki. Pokrywek nie wkładaj do piekarnika (chyba że lubisz zapach palonej gumy). Wygotuj je w garnku z gorącą wodą, a potem osusz na czystej ścierce.

Krok 2: Wypestkuj wiśnie. Najlepiej wykorzystać do tego niespożyte zasoby energii własnych latorośli lub młodocianych siostrzeńców, pociotków, kuzynów itp.

Krok 3: Rozgnieć banany. Możesz się tutaj wykazać inwencją, stosując różne narzędzia do rozgniatania. Najprostszym z nich jest widelec. Można też użyć praski do ziemniaków.

Krok 4: Pozbawione pestek wiśnie wymieszaj z bananową ciapką. Miksturę smaż na małym ogniu przez dobre pół godziny, aż nabierze gęstej, kleistej konsystencji. Nie zapomnij o mieszaniu i dodaniu szczypty wytrwałości. Całość zalej sporą ilością dobrego humoru.

Krok 5: Gorący dżem przelej do słoików. Zakręć je, najlepiej za pomocą rąk jakiegoś mężczyzny. Na koniec postaw na nakrętkach i w spokoju napawaj się swoim dziełem.

Wszyscy, łącznie z Borysem, zachwycamy się trzema rzędami słoików pełnych wiśniowo-bananowych tajemnic.

Następnego dnia, podczas mojego leniwego picia kawy, Wojtek cichaczem robi skok na ryneczek. Wraca z dziesięcioma kilogramami moreli i panią Danutą na dokładkę. Szczęście, że pojawiła się na horyzoncie z naręczem bordowych mieczyków zamiast miecza. Sadzam ją na honorowym miejscu w kuchni i próbuję zresetować w sobie utraconą cierpliwość. Pani Danuta ofiarowuje mi swój przepis na dżem morelowy. Chcąc nie chcąc, zabieram się do pachnącej papraniny. Szeleszcząca sąsiadka umila mi czas opowieściami o córce. Nie widziały się od pięciu lat. Gdybym dorwała tę dziewczynę, wykrzyczałabym jej to i owo!

Z towarzyskiej dłubaniny w morelach powstaje słodkie cudo. Skrzętnie zapisuję przepis sąsiadki z piwoniowego ogrodu.

Dżem morelowy pani Danuty

Składniki:

1½ kg bardzo dojrzałych, pozbawionych pestek moreli

1 kg trzcinowego cukru żelującego (jeśli ktoś nie może znieść jego nieprzyzwoicie wygórowanej ceny, niech zastąpi go zwykłym cukrem żelującym)

2 cytryny

250 g migdałów

spora porcja dobrej muzyki

Krok 1: Włącz muzykę, która uzbroi cię w cierpliwość i wprawi w dobry nastrój. Dojrzałe i pachnące morele pokrój na ćwiartki. Pozbaw je pestek.

Poćwiartowane owoce rozgnieć w rondlu praską do ziemniaków lub, jeśli wolisz, innym skutecznym narzędziem.

Do rozgniecionych owoców dodaj cukier i sok z cytryny. Dokładnie wymieszaj i odstaw na dwie godziny.

Krok 2: Posiekaj migdały, starając się nie stracić przy tym palców ani paznokci. Na suchej patelni upraż posiekane migdały.

Krok 3: Wymieszaj owoce zasypane cukrem i gotuj je przez pięć minut, nieustannie mieszając (wskazana duża szczypta wytrwałości). Dodaj migdały.

Krok 4: Dobrze wymieszane, gorące konfitury przełóż do rozgrzanych w piekarniku słoików. Zakręć je energicznie i postaw do góry dnem, aby się zassały.

Zachwycamy się rodzinnie. Franek już chce otwierać pierwsze słoiki. Pognałam go ze ścierką. To samo musiałam zrobić z Wojtkiem i Zośką. Komisyjnie sprawdzamy, czy wszystkie słoiki się zamknęły. Potem idziemy razem na rower. W drodze wyśpiewuję konfiturową wyliczankę. Wojtek grozi kolejnym wiadrem owoców. O nie, kochany, co za dużo, to niezdrowo. Następnym razem oddam kuchnię we władanie męża i dzieci. Franek już zaciera ręce i wypróbowuje nową wersję zaklęcia braci Grimm: „Słoiczku, nakryj się!”.

Tydzień dziesiąty

TRÓJKĄT KOWALA – AKCJA „REAKTYWACJA”

Plony pierwszego w moim życiu tygodnia z konfiturami są imponujące. Trzydzieści słoiczków dżemu wiśniowo-bananowego i dwadzieścia osiem z moreli. Wojtek też ma w tym swój udział: osiemnaście słoiczków musu jabłkowego z rodzynkami i daktylami według jego autorskiego przepisu.

Mus jabłkowy z rodzynkami i daktylami autorstwa Wojtka

Składniki:

1½ kg dojrzałych, miękkich jabłek

200 g rodzynek

250 g daktyli

cynamon (zależnie od upodobań od jednej do dziesięciu szczypt)

½ cytryny

¼ szklanki wody

200 g cukru (nie musi być żaden wymyślny, chyba że ktoś chce)

Krok 1: Umyj jabłka. Obierz je, pozbaw ogryzków i pokrój w ćwiartki lub jak tylko ci się podoba.

Krok 2: Naładuj duży rondel z grubym dnem pokrojonymi jabłkami. Skrop owoce sokiem z cytryny, aby nie ściemniały. Dodaj odrobinę wody i duś je pod przykryciem na małym ogniu, aż się rozpadną. W tym czasie posiekaj daktyle i zanurz je w gorącej wodzie na 15 minut, razem z rodzynkami.

Krok 3: Zdejmij pokrywkę i zmniejsz ogień. Jabłkowy przecier duś dalej, aż zgęstnieje. Dodaj cukier, namoczone rodzynki i daktyle oraz kilka szczypt cynamonu. Dokładnie wymieszaj.

Krok 4: Gorący mus przełóż do wyparzonych słoików. Zakręć i postaw do góry dnem. Jeśli jesteś wyjątkowo skrupulatny/a, możesz je jeszcze 10 minut pogotować.

Zapisuję przepis i oficjalnie, na piśmie ogłaszam koniec tygodnia z konfiturami. Byczę się na hamaku, próbując wymyślić plan na dziesiąty tydzień. Chwilę później dobrowolnie oddaję się w ramiona Morfeusza. Sen sierpniowy, gęsty od nagrzanego przedpołudnia, trwa wyjątkowo krótko. Zośka i Franek szaleją w baseniku. Ich piski obudziłyby chyba nawet mumię. Sen nie rozpływa się jednak jak nagła, nieoczekiwana zjawa. Przeciwnie, zostawia pod ledwie rozklejonymi powiekami dziwny obraz. Pamiętam go bardzo wyraźnie. Jestem Bellą z obrazów Chagalla. Lecę nad Witebskiem w ślubnej sukni i uśmiecham się szyderczo do mrówczego tłumu zadzierającego głowy. Z daleka dostrzegam Wojtka w ślubnym garniturze, biegnącego za mną z latawcem w ręku. Obok Wojtka pędzi jeszcze jakiś facet w rozpiętej koszuli i mieczem w ręku. Nie mam pojęcia, kto to jest. Ma rozmytą twarz.

Skąd tak surrealistyczny sen? Nie wierzę w przypadki, próbuję więc znaleźć jakiś kod, za pomocą którego zdołam wyjaśnić, po co przyśniła mi się ta scena. Południowy skwar odbiera jasność myślenia. Zeskakuję z hamaka i człapię do wystudzonej cieniem sypialni. Siadam na podłodze, napawając się jej chłodem. Z meandrów pamięci wyłaniają się twarze, o których wolałabym zapomnieć, i te, które chciałabym zapamiętać na zawsze. Spod na wpół przymkniętych powiek sypie się konfetti z zamierzchłych czasów. Podstawówka, liceum, studia. Potem przychodzi kolej na facetów. Za zamkniętymi oczami wyświetlają się reportaże z moich szczeniackich zauroczeń. Aluś z pierwszej klasy – pamiętam tylko jego śmiertelnie naostrzone ołówki. Hipisi z wieczorówki – klasyczne wydanie nastoletniej naiwności. Kowal – niedoszły narzeczony z czasów studenckich. Ten rozdział trwał nieco dłużej i miał kilka poważniejszych konsekwencji. Kowal był pasjonatem średniowiecznych walk rycerskich. Kiedyś bawili się w to razem z Wojtkiem. Włóczyli się razem po górach. Przyjaźnili się. Moje objawienie się na jednej z górskich wypraw zrujnowało ich przyjaźń. Obaj byli we mnie zakochani. Wybrałam Kowala, choć tak naprawdę od początku zależało mi na Wojtku. Kto zrozumie logikę dwudziestoletniego serca? Po roku go rzuciłam. Okazał się typem donżuana. Dziewczyny z akademika kochały się w nim na potęgę.

Wojtek czekał na mnie, przekonany, że prędzej czy później przejrzę na oczy. Pokochaliśmy się, ale przyjaźń Wojtka z Kowalem nie została już reaktywowana. Spotkaliśmy się w trójkę jeszcze tylko raz – na naszym ślubie. Pamiętam, że Kowal nie włożył nawet garnituru. Miał jakąś rozchełstaną koszulę, zupełnie jak ten facet z mojego snu. Tak, to przecież był Kowal…

Zastanawiam się, dlaczego właśnie dziś przyśnił mi się mężczyzna, z którym ostatni raz rozmawiałam prawie dziesięć lat temu. Sen połechtał moją ciekawość. Jednocześnie natchnął mnie do pewnej akcji, której kryptonim mógłby brzmieć „Reaktywacja”. Tak… Wojtek przyjaźnił się z Kowalem jeszcze przed studiami. Wspólne wyprawy w góry, podważanie autorytetów, wygłupy i szukanie sensu życia. Zanim się poznaliśmy, mieszkali razem w akademiku. Wiem, że Kowal był dla niego kimś ważnym. Czy takiej przyjaźni nie warto dać drugiej szansy?

Spróbuję się o tym przekonać. Zaproszę Kowala i pozwolę, by dwaj dorośli już mężczyźni zapomnieli o gorączce sprzed kilkunastu lat. To będzie tydzień pracy nad przyjaźnią.

Korzystając z dobrodziejstw portali społecznościowych, wymieniam z Kowalem kilka wiadomości i namawiam go na wizytę. Obiecuje wpaść. I wpada. Przewracając naszą codzienność do góry nogami.

– Mamo, ktoś do nas przyjechał!

Wychylam nos zza gazety, niechętnie przerywając śniadaniowo-kawową lekturę. Borys, zazwyczaj łagodny jak baranek, szczeka, jakby zobaczył stado kotów.

– Borys, uspokój się, nikogo jeszcze nie mordują! To tylko dzwonek do drzwi! – przemawiam do psa, strząsając okruchy z bluzki.

W progu stoi Kowal w towarzystwie dwóch panienek. Nie podobają mi się. Co to ma być? Zaprosiłam Kowala, a nie jakieś szemrane towarzystwo.

– Witaj, Kowal. Nie widzieliśmy się chyba sto lat. – Przez chwilę skanujemy się wzrokiem, próbując ocenić, jak obszedł się z nami czas. Muszę przyznać, że Kowal go chyba oszukał. Płaski brzuch, żadnej łysiny, opalona twarz. – Świetnie wyglądasz! Przyjechałeś z ochroną?

– Widzę, że dowcip wcale ci się nie stępił. Chyba ci służy stan małżeński! – bezceremonialnie odbija piłeczkę. – To moje dziewczyny, Oleńka i Bianka. – Kowal zagarnia mnie swoim wielgachnym ramieniem, rozglądając się mało dyskretnie.

– Twoje dziewczyny? – Wynurzam się z jego uścisku z dwoma znakami zapytania w oczach.

– No wiesz, jesteśmy trójkątem. – Kowal szczerzy zęby w pełnometrażowym uśmiechu. – Idealnie dopasowanym – dodaje.

– Jesteś z dwiema kobietami jednocześnie? – Udaję przygłupa, próbując się upewnić, czy moja wyobraźnia nie jest zbyt wybujała.

– Mhm. A gdzie Wojtek?

– No wiesz, tak się składa, że Wojtek jest w pracy. Ja mam jeszcze wakacje.

Zośka i Franek wychylają nosy ze swojego pokoju.

– A to moje dzieciaczki. – Szybka prezentacja i bliźniaki znów znikają w swojej dziupli.

– Napijecie się kawy? – Włączam ekspres, nie czekając na odpowiedź.

– A moglibyśmy najpierw coś zjeść? – Kowal częstuje mnie rozbrajająco Kowalowym uśmiechem.

– Jasne!

Zasuwam do kuchni i… o, ja nieszczęsna…! otwieram jeden z moich skrzętnie strzeżonych słoiczków dżemu wiśniowo-bananowego. No co? Co mam podać na śniadanie trójkątowi, który pojawia się z samego rana, zanim zdążę zrobić zakupy?

– Świetny dżem!

„Świetny. Zjedliście cały słoiczek” – zauważam, na szczęście nie na głos. Zaczynam się zastanawiać, czy zaproszenie zjawy z przeszłości było dobrym pomysłem. Właściwie to sama nie wiem, czy zaprosiłam Kowala dla Wojtka, czy dla samej siebie. Na co liczyłam? Czy nadal wierzyłam, że jest we mnie zakochany? Chciałam połechtać swoją próżność czy pozbyć się poczucia winy?

– Na ile chcecie się zatrzymać? – mamroczę, rzucając całej trójce świdrujące spojrzenie. Oleńka i Bianka już zaczynają działać mi na nerwy.

– Trzy, cztery dni. Musimy złapać oddech. Wracamy stopem spod Wiednia. – Kowal rozsiada się między panienkami i wpatruje się we mnie swoim Kowalowym, głębokim okiem.

– Co was tam zagnało? – pytam, ignorując Kowalowy wzrok.

– Walki rycerskie, jak się pewnie domyślasz…

Nadal bezczelnie się na mnie gapi. Przyłapuję się na nerwowym tupaniu pod stołem.

– Wciąż się w to bawisz?

– Na okrągło!

– Możecie zostać do piątku – mamroczę w mało gościnny sposób. – W sobotę mamy rodzinną imprezę, wiesz, urodziny bliźniaków, będą babcie i tak dalej. – Nie jest to z mojej strony szczyt uprzejmości, ale wolę postawić sprawy jasno. Tak to właśnie bywa z Kowalem.

– Majka, a może my urządzimy bliźniakom imprezę? Przedurodzinową. – Kowal, niezrażony moim lekko zniecierpliwionym mamrotaniem, wkłada łyżeczkę do opróżnionego słoiczka i zlizuje z niej resztki wiśniowo-bananowej słodkości. Oleńka i Bianka uśmiechają się głupawo.

– Przedurodzinową? Co ty, Kowal, kombinujesz? – Wstaję i nerwowym ruchem zabieram mu wylizany słoik.

– Spokojnie, nie zamierzam nikogo upić… – Szczerzy do mnie zęby i zabiera się do wysysania cytryny z herbaty.

Cały Kowal. Droczy się ze mną ze stoickim spokojem. No dobrze. Wreszcie zgadzam się na tę przedurodzinową inicjatywę. Ale nie jestem pewna, czy to dobra decyzja. Co właściwie Kowal i jego trójkącik mieliby do zaoferowania moim dzieciom? Zresztą może się mylę. Od czasu do czasu cierpię na niedobór tolerancji.

Wojtek wraca z pracy z wielką torbą zakupów. Na szczęście. Po obiedzie w towarzystwie Kowalowego trójkąta lodówka świeci pustkami.

– Kowal, co ty tutaj robisz? – Wojtek nie ukrywa zaskoczenia. Jest chyba lekko podenerwowany, chociaż nie daje tego po sobie poznać.

– No przecież nas zaprosiliście! – Oleńka patrzy na mnie okrągłymi oczami, jakby mi wyrosły na głowie zielone, świecące czułki.

– Mogę was na chwilę przeprosić? Majka, pomóż mi wypakować te zakupy!

Idziemy do samochodu. Z oczu Wojtka sypią się błyskawice.

– Po co go zaprosiłaś? – syczy wściekłym szeptem.

– Chciałam, żebyście się wreszcie pogodzili. – Próbuję złapać męża za rękę, ale odsuwa się, jakby go poraził prąd.

– Chyba ja powinienem o tym zdecydować! – Szept zmienia się w stłumiony krzyk.

– Wiem, przepraszam, przepraszam! – powtarzam i tym razem udaje mi się pogłaskać go po ramieniu.

Wieczorem podstępnie zabieram bliźniaki i Kowalowe panienki na basen. Zostają dwaj mężczyźni, ich przeszłość, teraźniejszość i pies.

Wracamy późno. Wojtek z Kowalem dojadają resztki zamówionej pizzy.

– Jest jeszcze druga. Odgrzejcie sobie – rzuca od niechcenia Wojtek zza uchylonych drzwi swojej dziupli. Nie zaglądam do środka. Nie potrzebują teraz mojego towarzystwa.

Gdy wreszcie leżymy w łóżku, próbuję coś z Wojtka wyciągnąć. Nie idzie mi łatwo.

– No i jak? O czym rozmawialiście?

– O tobie!

– Przestań! Powiedz, o czym gadaliście! – nalegam. Siadam mężowi na brzuchu, próbując zmusić go do zeznań.

– Kochanie, nie musisz wszystkiego wiedzieć. – Wojtek bez pardonu ucina moje śledztwo.

Chwilę później rozważamy korzyści płynące z miłosnego trójkąta.

– Ale ci się oczka świecą… Co, chciałabyś tak spróbować? – podpuszcza mnie Wojtek. Jest w świetnym humorze. Domyślam się, że rozmowa z Kowalem poważnie się do tego przyczyniła.

– Spróbować, czemu nie? Ale w innej konfiguracji! – Parskam śmiechem.

– Dwóch facetów?

– No…

– Kowala byś chciała wykorzystać, co? – Wojtek chwyta mnie w sieć swoich ud i ramion.

– Niekoniecznie, chociaż od biedy mógłby być. A ty zgodziłbyś się na taki wariancik? – Świdruję Wojtka wzrokiem. Swoją drogą, rzadko udaje nam się tak otwarcie rozmawiać o seksie.

– Na pewno nie z Kowalem ani nie z Oleńką! – prycha mój mąż.

– A z Bianką?

– No, mogłoby być ciekawie…

– Przecież to jeszcze podlotek! – wykrzykuję, wyrywając się z jego objęć.

– Dlatego mogłoby być ciekawie…

– O, ty prosiaku! – Okładam Wojtka poduszkami, ale pozwalam też, by bez pardonu ściągnął mi majtki. Tym razem nie gasimy lampki.

W czwartek zaczyna się impreza rycerska. Kowal przez trzy dni zdążył sobie owinąć Zośkę i Franka wokół palca. Nie odstępują go na krok. Zaczyna się od pokazu walki. Kowal kontra Bianka. Oboje zakuci w zbroje szaleją w moim ogródku, jakby wyjęto ich z bitwy pod Grunwaldem. Zaczynam być zazdrosna o Biankę. Wygląda jak Joanna d’Arc. Rozmarzone oczka Wojtka trochę mnie niepokoją. A niech to, ja też zostanę Joanną d’Arc! Przebieram się w zbroję Bianki i ruszam w tany z Kowalem. Szybko doprowadzam wszystkich do spazmów śmiechu i tym to oto sposobem wygrywam walkę. Ociekając potem, rzucamy się na… zaraz, zaraz, co to jest? Sok z brzozy? „No, Kowalu, potrafisz mnie naprawdę zadziwić” – myślę sobie z uznaniem. Wieczorem palimy ognisko (a niech tam, niech już będzie na moim wychuchanym trawniku), zażeramy się kiełbaskami, pieczonymi jabłkami i ziemniakami z popiołu. Bliźniaki odmawiają udania się do łóżek. Tuż przed północą padają oboje na fotelach w salonie.

Kowal wyciąga butelkę wina. Raz jeszcze mamy po dwadzieścia lat. Zaglądamy w swoje szczeniackie serca, zeskrobując z nich osad zbutwiałych uczuć. Pamięć leczymy salwami śmiechu. Czy można reaktywować przyjaźń? Nie wiem. Okaże się. Wiem, że ten wieczór należy do nas. I że rozumiemy się bez słów.

Tydzień jedenasty

JAK SURFOWAĆ NA KANAPIE, ALBO AUTO KAPUTT

Znajdź człowieka, który nie marzył o podróżach. Starczy palców u rąk. Znajdź człowieka, który marzył i spełnił to marzenie. Starczy palców u nóg. Nie mam, rzecz jasna, na myśli podróżowania z jednego do drugiego hotelowego imperium. Myślę o prawdziwej podróży. Takiej, którą czujesz wszystkimi zmysłami, którą możesz nadgryźć i w której zanurzasz się po czubki uszu. Takiej podróży nie sposób przeżyć w pojedynkę. Trzeba wyjść do ludzi, wymościć sobie ciepły grajdołek w samym środku ich świata, a potem zmienić się w sam słuch i wzrok. Hodowałam w sobie myśli o tej podróży od czasów zamierzchłych. Kilka dni temu wpadł mi w ręce artykuł o couchsurfingu. Surfowanie na kanapie? Postanowiłam spróbować.

Bliźniaki przeobrażone w aniołki wtulają głowy w pluszowe ramiona snu. Wojtek, uśpiony zbyt ambitnym jak na poniedziałkowy wieczór kinem, chrapie na ikeowskiej sofie. Zacieram ręce. Uzbrajam się w kubek gorącej czekolady, stertę owsianych ciasteczek i chóry gregoriańskie. Mroczne głosy benedyktynów ostatnio działają na mnie niezwykle stymulująco. Zaczynam couchsurfingowe szaleństwo. Najpierw tworzę swój profil, czyli przede wszystkim wygrzebuję zdjęcia, na których nie przypominam trybiku usidlonego w mechanizmie koła zębatego. Szperając po obrazkach z czasów swojej świetności, zaczynam przypominać sobie, czym wtedy żyłam. Marzenia zesłane do getta podświadomości wciąż jeszcze wydają się realne. To właśnie one staną się katalizatorem mojej pierwszej couchsurfingowej podróży. Czytam i oglądam kawałki świata porozrzucane po różnych kontynentach. Jak to możliwe, że nagle odnajduję tyle fascynujących osób? Chcę je poznać. Spać na ich kanapach, grzać ręce ich kubkiem z herbatą. Nie płacić za zimne hotelowe łóżko, ale ugotować komuś pierogi z jagodami, opowiedzieć, jak udało mi się przeżyć tydzień z portfelem w zamrażalniku, posłuchać historii o wędrówce przez Kambodżę albo wycieczce do Pcimia. Nauczyć się ufać.

Kupuję wielką ścienną mapę Europy. Na dobry początek. Planuję nasze pierwsze couchsurfingowe wakacje. Wojtek ma jeszcze dziesięć dni urlopu. Przede mną najtrudniejsze zadanie – przekonać go do mojego pomysłu. Postanawiam posłużyć się fortelem i wykorzystać inwencję Franka oraz Zośki. Zaczynam od stworzenia sprzyjających warunków, czyli kolacji z pieczarkowo-cebulową pizzą w roli głównej.

– No, Majka, pizza pierwsza klasa! – Wojtek mruczy z zadowolenia, wyjadając ostatnie okruszki.

– Napijesz się wina? – Sprawnie przechodzę do drugiej części zadania.

Mąż się uśmiecha.

– Coś jesteś dzisiaj wyjątkowo miła. Niech zgadnę, masz do mnie jakąś sprawę.

– Wszyscy mamy do ciebie sprawę, kochany tatusiu. – Zośka wskakuje Wojtkowi na kolana, mistrzowsko przejmując pałeczkę.

– Powiecie mi wreszcie, co knujecie?

Waham się chwilę, ale Franek wybiera akurat ten moment, żeby włączyć się do rozmowy.

– Chciałbyś, tato, pojechać za darmo na wakacje?

– A co, wygraliście podróż na Majorkę? – Wojtek zerka na mnie pytająco.

– Nie, ale mama załatwiła nam couchsurfing! – wykrzykuje bez zastanowienia Zośka.

– Co? – dziwi się Wojtek. – A co to jest?

– No normalnie, mieszkamy u kogoś. Ten ktoś się z tego cieszy, gotujemy razem obiady, gadamy sobie… – wylicza Franek.

– Majka, możesz mi w końcu powiedzieć, o co w tym wszystkim tutaj chodzi? – Wojtek odstawia kieliszek i podejrzliwie mruży oczy.

– Wyobraź sobie, że zapraszasz ludzi z całego świata i nie oczekujesz od nich niczego więcej niż fajnej rozmowy i możliwości odwiedzenia ich w przyszłości – raczę Wojtka idealistyczną wizją couchsurfingu. Mam nadzieję, że zarażę nią domowego sceptyka.

– Majka, to bajka! Zawsze czegoś od kogoś oczekujesz! – Wojtek najwyraźniej nie podziela mojego entuzjazmu.

– No cóż, trzeba napisać ludziom referencje i dobrze jest ich zaprosić do siebie, ale to naprawdę nie żaden handel wymienny – zapewniam.

– Wiesz co? Takie rzeczy zdarzają się może w filmach!

– Takie rzeczy zdarzają się na co dzień – oświadczam stanowczo. – Sam się przekonasz!

Zabieram męża na werandę i przy butelce czerwonego wina snuję bajkowe opowieści. Drążę temat powoli i cierpliwie, aż w końcu udaje mi się wydrążyć odrobinę szaleństwa i spontaniczności. Przez pół nocy wysyłam zapytania do naszych potencjalnych gospodarzy. Korzystam z opcji Last minute. Nie jest łatwo, ale determinacja i cierpliwość zostają w końcu nagrodzone.

Następnego dnia trzymam w garści gotowy plan. Na początek zatrzymamy się w Wiedniu u Birgit, mamy siedmioletniej Kerstin. Potem posiedzimy dwa dni u Boštjana w Lublanie. Ze Słowenii chcemy jechać do Włoch, do miejsc, w których walają się jeszcze rozsypane puzzle wspomnień z naszej studenckiej wyprawy w Alpy. Może zjemy spaghetti – z Carlą w Weronie, i lasagne – we Florencji z Pierem. Godziny negocjacji i harówka pakowania wreszcie za nami. Jesteśmy gotowi wyruszyć na pierwszą couchsurfingową wyprawę. Borys z nosem na kwintę węszy w babcinych rabatkach. Wojtek dopija resztkę kawy. Bliźniaki uzbrojone w audiobooki już moszczą sobie gniazda na tyłach naszego dziesięcioletniego volva. Ja z uporem maniaka po raz dziesiąty sprawdzam adresy couchsurfingowych domów. Ruszamy. Maryla Rodowicz zachęca, by „wsiąść do pociągu byle jakiego”. My suniemy drogą krajową, uprawiając zgrabne slalomy między jedną a drugą dziurą. Żeby nie było zbyt nudno, trafiają się też mniejsze lub większe roboty drogowe, nieskorelowane sygnalizacje świetlne, osuwiska ziemi, a nawet spora rodzinka gęsi domowych.

Po pięciu godzinach docieramy do granicy. Słowackie zamki puszczają do nas oko ze słowackich wzgórz. Nasza droga prowadzi do stolika nakrytego ceratą w kratkę, uginającego się pod górą parujących knedliczków. Połykamy je łapczywie, z niepokojem myśląc o zawartości lodówki couchsurfingowej Birgit. Niebieskie tablice nad wstążkami autostrad napawają nas optymizmem. Przedzmierzchową porą docieramy do Wiednia. Gubimy się tylko raz, po to tylko, by natknąć się na znajomych z Polski, których niemożliwy traf postawił dziś na Beethoven Strasse o dziewiętnastej dwadzieścia pięć. Gapimy się na siebie z zaskoczonymi gębami, szczerzymy zęby i po piętnastu minutach lądujemy u Birgit na kanapie. Mała Kerstin i bliźniaki dogadują się bez słów. Zaczyna się zabawa balonem, bakłażanem, poduszkami z ikeowskiej sofy, czterema puszkami po coca-coli. Po dwugodzinnym szaleństwie dzieciarnia pada na swoje łóżka jak muchy na ziemniaczane purée. Wracamy do świata dorosłych. Nagle okazuje się, że urodzona w Wiedniu Birgit nie różni się aż tak bardzo od Bożeny z Łodzi albo Betty ze Swindow. Siedzimy po obu stronach kuchennego stołu, znamy się od dwóch godzin, ale mam wrażenie, jakby nasza znajomość rozciągała się na znacznie rozleglejsze krainy, niż może pomieścić wiedeńska kuchnia z salonem.

Niedziela zaskakuje nas pomysłem Birgit. Idziemy się kąpać w Dunaju. Woda jest modra, czysta i bystra. Sielanka pryska jednak jak bańka mydlana pod wpływem scenki rodzajowej w wykonaniu polskiej emigracji rodem spod sklepu monopolowego. Resztę dnia zajmuje nam poszukiwanie twarogu. Lekkomyślnie wspomniałam o moich kulinarnych sukcesach w gotowaniu makaronu z serem. Birgit uwielbia nowe potrawy i od razu zapaliła się do mojego pomysłu. Na szczęście po trzygodzinnych poszukiwaniach okazało się, że w całym Wiedniu nie ma twarogu. I dobrze, bo nieśmiertelne spaghetti z pomidorami lubię robić najbardziej, zwłaszcza w międzynarodowym towarzystwie. (Birgit zdążyła już wypaplać znajomym swoje okraszone austriackim akcentem „makaron z twarogiem” i na kolację zwaliła się Niemka, Węgier i para Amerykanów. Na szczęście żadne z nich nie zapamiętało słowa „twaróg”.

W poniedziałek świeżutkim rankiem wskakujemy do naszej karocy i gnamy w stronę Lublany. Po trzydziestu kilometrach srebrnookie volvo chrząka z zażenowaniem, odkasłuje niczym dojrzały gruźlik i pada bezmyślnie na środku autostrady. Wojtek z resztką heroicznej odwagi obdzwania Assistance. Okazuje się, że mamy wykupione ubezpieczenie, ale tylko na Polskę, i tak summa summarum całkiem wygodna austriacka laweta zabiera nas i nasze dogorywające auto do oddalonego o dziesięć kilometrów uśpionego austriackiego miasteczka, za bagatelną sumkę 250 euro. Rozradowany austriacki mechanik zagląda w trzewia wozu i z austriacką precyzją obwieszcza swój wyrok:

– Auto kaputt!

Krok po kroku przechodzimy wszystkie etapy załamania nerwowego. W końcu Franek obwieszcza nam swoje: „Eureka!”.

– Złapmy stopa!

– Franek, ty wiesz, co się może stać, jak się łapie stopa? – Zosia w nagłym przypływie stresu próbuje udawać dorosłą.

– A może to jest jakaś myśl?! – wykrzykuję, nie pozwalając dojść do słowa zdrowemu rozsądkowi.

– Majka, jak sobie wyobrażasz podróż stopem z bagażami i dwójką dzieci? – Wojtek posyła mi kpiący półuśmieszek. Sama nie wiem, czy jest bardziej zdołowany, czy wściekły.

– To może zadzwońmy do Boštjana. Może zaproponuje jakiś autobus albo coś… – mamroczę, próbując ratować sytuację.

– Zgoda, ale ta cała wyprawa to był twój pomysł i ty będziesz się tym zajmować! – Wojtek złapany w stresowe macki, zrzuca na mnie odpowiedzialność. Mam do wyboru albo się załamać, albo zmobilizować. Wybieram to drugie wyjście.

Dzwonię do Boštjana. Jest autobus, ale dopiero o dwudziestej, czyli za jakieś dziewięć i pół godziny. Boštjan decyduje się po nas przyjechać. Umawiamy się, że zwrócimy mu za benzynę.

Austriacki mechanik – pod pływem wyrzutów sumienia albo dla świętego spokoju – holuje nasze dogorywające volvo na darmowy parking dwie przecznice od swojego warsztatu. Nie zamierzamy powierzyć auta jego rządnym kasy rączkom. Porzucamy samochód z nadzieją, że odzyskamy go później, z pomocą lawety z Polski, i kierujemy się w stronę przydrożnej jadłodajni. Z napełnionymi żołądkami zwiedzamy pobliski park krajobrazowy, próbując zagłuszyć natrętne rozważania o tym, ile wydaliśmy już pieniędzy. O osiemnastej dzwoni Boštjan. Czeka na nas na parkingu. Nasz słoweński couchsurfingowiec objawia się jako potężny, dwumetrowy anioł. Bez wyszukanej kurtuazji wyściskuje nasze wymęczone kości i zaprasza do przepastnego dżipa.

Do Lublany docieramy dwie minuty po dwudziestej drugiej. Najwyższa pora, by nie umrzeć z głodu. Na szczęście nasz gospodarz okazuje się olbrzymem o miękkim sercu i nienasyconym żołądku. Zasypuje nas górą jedzenia, bawi potokiem rubasznych opowieści i skutecznie lula nas nimi do snu. Następnego dnia obwieszcza, że w Lublanie nie ma nic interesującego do obejrzenia i że zawiezie nas w ciekawsze miejsce – do swojego przyjaciela mieszkającego u podnóży Alp. Nie protestujemy. Mamy wikt i opierunek, i własnego szofera. Żyć, nie umierać.

Boštjan zabiera nas do swojego amerykańsko-irlandzkiego przyjaciela Jacoba, który właśnie z żoną Rachel przygotowuje się na poród domowy. Boštjan niczym prawdziwy gospodarz wyjaśnia, że to nie szkodzi, że oni już się tak szykują od dwóch tygodni i że miejsca starczy dla wszystkich. Franek i Zośka są blado przerażeni. Ja zaczynam rozważać nocleg w górach. Boštjan nie daje nam zbyt wiele czasu do namysłu. Serwuje nam owsiankę na kozim mleku i zabiera w plener wycięty prosto z Edenu. Dwudziestoparometrowy wodospad nasącza przestrzeń nierealnością. Lodowata woda w pobliskim strumieniu przypomina, że warto stąpać po ziemi albo przynajmniej po kamieniach. Wieczorem chcemy jechać nad słynne jezioro Bled. Oczywiście Boštjan zabiera nas gdzie indziej, proponując kąpiel w błotno-solankowych wodach gdzieś w środku mrocznego lasu. Gorączkowo namawia nas przy tym, by kąpać się nago, gdyż „tylko wtedy zaznamy zbawiennej rozkoszy”. Wybieramy jednak wersję light, w bieliźnie. Boštjan nie idzie za naszym przykładem; świecąc golizną, nurkuje nam między nogami. Wracamy tradycyjnie po północy. Poród domowy jeszcze się nie zaczął. Uff. Zasypiamy w pół zdrowaśki.

Następnego dnia, podczas naszej wędrówki w słoweńskich Alpach, przychodzi na świat Josh. Gdyby tydzień wcześniej ktoś mi opowiedział tę historię, powiedziałabym, że ma zbyt bujną wyobraźnię.

Jacob ze szczęścia pożycza nam swoje auto. Mają dwa, a teraz nie będą za często wyjeżdżać. Rano ruszamy do Wenecji.

Włoskie powietrze pachnie zupełnie inaczej niż to ze słoweńskich Alp. Jest gęste, słodkie i korzenne. Wybucha cykadami, zawieszone między niepohamowanie ekspansywną roślinnością. Wiatr ukryty w wielkich kępach lawendy próbuje zmienić się w oddech motyla. Zaczynamy intensywnie porastać kropelkami potu. (Piętnastoletni volkswagen Jacoba nie posiada takiego cudu techniki jak klimatyzacja). Biustonosz przyssał mi się do piersi, spodenki skleiły się z siedzeniem. Marzy mi się lodowaty chodnik pod nogami albo przynajmniej soczysta, chłodna rosa. Na razie stopami ukrytymi w traperkach wydeptuję ścieżkę na wygrzewających się w słońcu kamieniach. Zadzieram głowę – chmury zaczepiają się o ażurowe sklepienia kamienic. Muzyka miasta i jego zapach wodzą zmysły na pokuszenie. Od dwudziestu minut krążymy wokół wianuszka kilku ulic, próbując znaleźć dom Carli. Docieramy na miejsce, ociekając potem i tryskając zmęczeniem. Schowany za wielkim kamiennym murem dom przypomina cudaczną twierdzę ukrytą w lawendowym lesie. Niewielka palma i kilka cyprysów giną w fioletowym gąszczu. Intensywność zapachu uderza do głowy. Zataczamy się na wielką czerwoną kanapę i czekamy na spaghetti z bazylią, migdałami i oliwą. Potrawa Carli odnosi niekwestionowany sukces. Z kieliszkiem wina w ręku zanurzamy się w czeluściach włoskiej nocy i po raz kolejny odkrywamy, że spotkana pierwszy raz w życiu osoba w ciągu jednego wieczoru może stać się fascynującą historią. Rozmawiamy o fotografii, gotowaniu, butach, samotności. Gulasz powagi i głupoty. Gdzieś koło północy wykluwa się spontaniczna bliskość.

Rano, czyli koło południa, łapiemy pociąg do Wenecji. Po półtorej godziny, o zgrozo, wysypujemy się prosto w kocioł turystów. Przeciskając się w stronę cienia, trafiamy na kocią ulicę. Czarne, błyszczące, zielonookie tajemnice przechadzają się przy jedynej w okolicy, porośniętej bluszczem akacji. Zanurzamy głowy w gejzer zieleni, ukryty w parującym wilgocią kamiennym mieście. Idąc kocimi drogami, trafiamy na ulice żagli. Rozpięte między jednym a drugim oknem, nadęte wiatrem pranie zmienia uliczkę w sunący w stronę światła żaglowiec. Żaglowiec cumuje na progu kociej księgarni. Dyskretny napis przy drzwiach ostrzega psy przed słodką zemstą kocich pazurów. Wchodzimy w świat tonących w starych wannach i kufrach stosów mniej lub bardziej magicznych książek. Po cichu patrzą na nas niebieskawoszare oczy z portretów starego Tycjana, Giorgione „samotnik” ukradkiem szykuje jakiś nowy szkic, za rogiem przemyka cień zagadkowego Carpaccia. Zapach kurzu miesza się z zapachem alg i farby drukarskiej. W końcu trafiliśmy do naszej Wenecji.

Wieczór zagląda najpierw w najwęższe uliczki miasta. Wenecjanie zbierają swoje pranie. Koty wyginają grzbiety i szykują się do łowów. Ja rzucam ukradkowe spojrzenia w stronę ciemnookich gondolierów.

– Wojtek, popłyńmy gondolą! – próbuję namówić męża, choć wiem, że graniczyłoby to z cudem. On mocno stąpa po ziemi.

– Zwariowałaś?! Wiesz, ile to kosztuje?

– Wiem, osiemdziesiąt euro, ale… – mamroczę.

– Mamo, a która jest godzina? – Franek przerywa mi w pół zdania.

– Dziewiętnasta trzydzieści. Nie wiesz, że trzeba poczekać, aż ktoś skończy mówić? – Złowieszczo zezuję w stronę syna.

– Ale tutaj jest napisane, że po dziewiętnastej płaci się sto euro za czterdzieści minut – odpowiada Franek z niewinną słodyczą w głosie.

– Trudno! Raz w życiu mogę sobie pozwolić na małą rozrzutność! – wykrzykuję.

– Mówisz to z taką beztroską, jakby to było sto szklanych paciorków. – Wojtek łapie mnie za rękę jak krnąbrne dziecko i próbuje odciągnąć od przystani.

– Nigdy nie płynęłam gondolą – marudzę dalej.

– A ja nigdy nie płynąłem łodzią podwodną. Kochanie, nadmiar romantyzmu jest niezdrowy.

– A ty nie bądź nadmiernie racjonalny. Od tego się dostaje wrzodów – rzucam złośliwie.

– Rób, jak chcesz! – kwituje Wojtek, mało przekonywająco udając, że mój gondolowy pomysł jest czystą fanaberią, która w ogóle przestała go obchodzić.

– Mamo, a ty wiesz, ile lodów można by zjeść za sto euro? – Franek ma już własny pomysł na wieczór w Wenecji.

– Wiecie co, dzieciaczki? Idźcie z tatą na wypasione lody. Ja będę udawać, że się odchudzam! – decyduję, nie zważając na głosy sprzeciwu.

– Odchudzać to ty będziesz raczej portfel, nie siebie! – Wojtek sypie garść złośliwości.

Założę się, że też ma ochotę na tę gondolową przejażdżkę, ale za nic się do tego nie przyzna.

– Mamo, naprawdę wolisz gondolę od lodów? – szepcze Zośka ze zgrozą.

– Naprawdę. Bawcie się dobrze! Zadzwonię, jak wrócę.

– Majka, ja nie wiem, czy mogę cię puścić – waha się Wojtek. – Będziesz sam na sam z gondolierem.

– Może będę miała okazję sprawdzić, czy ma błony między palcami stóp. Ciao!

Na granicy zmierzchu, między zasypiającym w wodach kanału słońcem a księżycem ziewającym nad pałacami dożów, dryfuje mała kropla przestrzeni wyrwana z tyranii czasu. Obejmuję ramionami kolana i wciskam się w tę ledwie widoczną niszę. Kołyszące mnie wody tańczą. Czuję wilgotny zapach mgły, polerującej kamienie i pociemniałe od patyny kołatki o głowach lwów. Wenecja wpija się w moje serce i sączy w nie tęsknotę. Ukradkiem zdejmuję zakurzone kobaltowe baleriny. A gdyby tak wyrosły mi błony między palcami?

Ostatnie puzzle z naszej couchsurfingowej wyprawy walają się gdzieś na porosłych cyprysami wzgórzach Toskanii. Z kawałkiem lawendowego ogrodu Carli w bagażniku kierujemy się w stronę Florencji. Medyceuszowa esencja renesansowego piękna wciąga nas w swoje sidła. Uchylamy ciężkie wrota Santa Croce i Santa Maria Novella. Głowy uginają się pod freskami Giotta i Ghirlandaia, biały, różowy i zielony marmur Santa Maria del Fiore przyprawia nas o chorobę Stendhala. W poszukiwaniu soli trzeźwiących trafiamy do Officina Profumo Santa Maria Novella. Tysiące flakonów perfum, wód różanych, esencji, olejków, pudrów, mydeł i powideł są jak uderzenie obuchem w łeb. Ratujemy się wilgotnym powiewem znad krnąbrnej rzeki Arno. Po mroku średniowiecznych uliczek znów rozlewa się przed nami przestrzeń i światło. Wracamy w zabytkowy kocioł ulicą Czyściec i ulicą Piekło. Błądzimy w poszukiwaniu drogi do Nieba. Umęczeni znajdujemy jego rąbek w lodowych niezwykłościach i kawowych piankach. Czas na najpiękniejszy maraton – Uffizi.

Dzieciaczki nieśmiało popiskują o jakiejś małej, przytulnej pizzerii. Udając, że nie zauważamy oporu materii, ciągniemy je na renesansową ucztę. Wsiąkamy w czas zamknięty w kobalcie, cynobrze i magencie. Giotto, Piero della Francesca, Filippo Lippi, Sandro Botticelli, Bellini, Tycjan, Rembrandt czy Caravaggio to tylko kilku geniuszy z wyłowionej przez Medyceuszy ławicy. Raz jeszcze patrzę, jak naga stopa Primavery wychodzi z obrazu, dotykając kępki młodych traw. Nagle osacza mnie tłum japońskich turystów, wszystkich jak jeden mąż uzbrojonych w cyfrowe oko miniaturowych canonów i nikonów. Wpadam w panikę, patrząc, jak próbują wciągnąć stopy Primavery w krainę pikseli. Przerażona ewakuuję się do toalety, zamykam oczy i widzę wielkie, niebieskie konie Ucello galopujące po japońskich cudach techniki.

Wieczorem Piero częstuje nas szynką parmeńską. W coraz to odważniejszych saltach zdań miesza włoski z polskim i angielskim. Kiwamy opadającymi ze zmęczenia głowami, słuchając o jego fabryce rowerów w Katowicach, morskich podróżach, malowaniu, narzeczonej spod Białegostoku i znajomych z sycylijskiej mafii. Kolacja trwa całą wieczność.

Ta wyprawa zmienia moje rozumienie podróży. To przede wszystkim odkrywanie ludzi, labiryntów ich światów, nieznanych dotąd znaczeń słów i gestów. Wszystkie miasta z czasem stają się do siebie podobne. Indywidualności nabierają dopiero dzięki swym mieszkańcom. Każdy z nich przemierza własną historię. Dla tych historii warto porzucić wygodne schematy i wreszcie przestać być zwykłym turystą.

Tydzień dwunasty

CIEKNĄCY NOS I CELULOZOWY ŚWIAT

Boštjan odbiera auto Jacoba w Wiedniu. Stamtąd turlamy się pociągiem w stronę poskręcanych wierzb i bocianich gniazd. Turlamy się, zaiste. Z rozpalonym gorączką łbem próbuję zrozumieć, gdzie w środku lata ukryło się to parszywe stado wirusów, które tak nagle zwaliło mnie z nóg. Kichaniem zagłuszam monotonny tupot pociągowych kół. Wojtek proponuje mi podróżną izolatkę. Bliźniaki mu przyklaskują. Zaczynam wyobrażać sobie własny pogrzeb.

A jednak wszystkim nam udaje się dojechać do domu. Zaraz potem nasze rozpasane nieróbstwem volvo dociera na lawecie w rodzime strony i stęsknione objęcia rodzimego mechanika. Po wymianie silnika i kilku innych magicznych sztuczkach pana Zbyszka szczęśliwie wraca do dawnej świetności.

Tydzień dwunasty mianuje sam siebie tygodniem cieknącego nosa. Zaraz, zaraz. To już przerabiałam. Ten tydzień miał być inny. No dobrze, będzie inny. Nareszcie mam pretekst, by bezczelnie wyciągnąć się na łóżku i pozwolić, by Wojtek z bliźniakami zmienili kuchnię w pobojowisko. Niech tak się stanie. W końcu dam upust swoim hipochondrycznym skłonnościom. Niech myśli zmienią się w leniwego kota i wygrzeją na zapas. Obłożę się książkami i nic więcej nie będzie mnie obchodzić.

Kiedy ostatni raz czytałam książkę? Nie, nie mam na myśli podczytywania na kibelku albo podczas samotnego jedzenia kanapki z masłem orzechowym lub ogórkiem i szynką. Chodzi mi o prawdziwe czytanie, takie kiedy czas zwija się w kulkę i zatyka zegar z kukułką, nie pozwalając, by parszywy ptak wyrywał nas co godzinę z celulozowego świata. Takie czytanie pamiętam tylko z zamierzchłego dzieciństwa. W ten sposób czytałam Dzieci z Bullerbyn, zwinięta pod maminą kołdrą w środku zimy, gdzieś pomiędzy brzaskiem a zmierzchem. Czy mając trzydzieści pięć lat, zdołam jeszcze tam powrócić?

Leżę w łóżku, nieustannie wycierając czerwoną bulwę nosa, i otwieram na oścież szuflady pamięci. Szykuję plan powrotu do celulozowego świata sprzed lat. To będzie tydzień przeciskania się przez króliczą norkę do krainy, w której rzeczy niemożliwe stają się realne. Tydzień, w którym będę szukała odpowiedzi na proste pytanie: „Czym są teraz dla mnie książki, z których lepiłam swoje dzieciństwo?”.

– Zośka, pożyczysz mi Dzieci z Bullerbyn? – zagaduję z niewinną miną.

– Mamo, przecież to jest książka dla dzieci! – protestuje moja córuchna.

– A co? Ja nie mogę poczytać sobie czegoś dla dzieci?

– Ale ty już z tego wyrosłaś… – Franek dzielnie staje po stronie siostry, próbując chronić mnie przed totalnym zdziecinnieniem.

Niecierpliwym gestem wycieram nos.

– Skąd wiesz, że wyrosłam?! – rzucam buntowniczo. – Z pewnych książek się nie wyrasta.

– Podobno dziecinnieje się na starość, ale to chyba jeszcze za wcześnie, nie?

Co za złośliwiec z tej Zośki! Po kim ona to ma? No dobra, złośliwe znaczy inteligentne. Przełknę i przemilczę.

Uzbrajam się w wielgachny kubek, zwany przez Wojtka saganem, napełniam go zieloną herbatą z imbirem i cytryną, owijam szyję polarowym szalikiem Franka i ląduję zgrabnie i powabnie na poduszkowym majdanie. Nakrywam się świeżo upolowaną zimową kołdrą z przeceny i wskakuję w celulozowy świat made by Astrid Lindgren.

Jest zima − opatulona grubym śnieżnym futrem. Wracam z sanek z rękami czerwonymi od mrozu. Zrzucam zmrożone wełniane gałganki i przytulam się do pieca. Robię sobie gorące kakao i z książką w ręku zaszywam się w mojej norce za łóżkiem. Zegar przestaje tykać. Nie słychać szumu telewizora. Wredna Monika z drugiej „c” znika w granatowym tłumie mundurków. Pokój traci kontury i przelewa się w rzekę. Płynę łódką w stronę wyspy. Czuję, że mam w sobie zdolność dokonywania rzeczy niemożliwych i niespożytą inwencję do wygłupów…

Kilka godzin później natrętne zapachy zwabiają mnie ze szwedzkiej wioski prosto do buchającej dymem kuchni. Dzieciaki w bliźniaczym szale majstrują coś przy piekarniku.

W jednej chwili z beztroskiej dziewczynki zmieniam się w mamuśkowatego kontrolera.

– Co się tutaj wyprawia?! Chcecie się wysadzić w powietrze czy co?

– Franek chce wyciągnąć kurczaka, ale z niego się dymi – wyjaśnia rzeczowo Zośka, nie odrywając zafascynowanych oczu od piekarnika.

– No pewnie, że się dymi! Z każdego przypalonego kurczaka się dymi! – wybucham wściekle.

– Ale ten nie jest przypalony, tylko jakiś dymiący… – tłumaczy się Franek.

Wyciągam dymiącego nieprzypalonego kurczaka. To prawda, nie jest przypalony, jest SPALONY.

W ramach rehabilitacji Wojtek i bliźniaki serwują placki ziemniaczane. Smakują prawie tak samo jak wtedy, gdy miałam dziesięć lat. Wieczorem mąż zaczyna się już o mnie niepokoić, na szczęście zasypia przy swoim nieśmiertelnym „PC Magazine”. Po północy wymykam się z Bullerbyn Astrid Lindgren do Bullerbyn Majkowych snów.

Następnego dnia zakręcam cieknący nos i raz jeszcze rysuję mapę celulozowego kraju. Zaznaczam na niej różnobarwne skrawki, z których szyłam patchwork swojego dzieciństwa. Mały Książę. Dorosłe łzy dziesięciolatki. Siedziałam z podciągniętymi pod brodę kolanami i uczyłam się słowa „samotność”. Nikt nie rozumiał, dlaczego kapelusz ma być wężem, który właśnie połknął słonia. Nikt nie pokochał róży. To był czas, kiedy siedziałam w ławce z chłopcem, którego nazywano Lalusiem. Mściłam się na nim za to, że nie siedzę z dziewczyną. Łamałam mu ołówki i smarowałam okładki zeszytów maścią tygrysią na katar.

Czy moje dzieci też czują się samotne? Czy mają swoją planetę, na której rośnie tylko jedna róża? Rzadko zdarza nam się rozmawiać o takich uczuciach. Zaglądam do ich pokoju w nadziei, że tym razem się uda.

– Przeczytałam Małego Księcia. Wiecie, że się prawie popłakałam? – zwierzam się, sadowiąc swoją obolałą Majkowatość na podłodze.

– Dlaczego się popłakałaś? Przecież to nie jest książka do płakania. – Franek ni w ząb nie łapie moich intencji. Zośka udaje, że nie słyszy. Bazgrze coś namiętnie w zeszycie.

– Wzruszyłam się, bo zobaczyłam w Małym Księciu siebie – tłumaczę.

Franek wzrusza ramionami.

– Ale mamo, przecież ty jesteś zupełnie inna! Ty nigdy nie narysowałabyś węża, który połknął słonia.

– Ale może kiedyś byłam do niego podobna? Jako dziecko często czułam się bardzo samotna – wyjaśniam, pocierając mięśnie pośladkowe.

– Ja też się tak nieraz czuję, jak się kłócicie z tatą – mamrocze Zośka, nie odrywając wzroku od zeszytu.

– Czujesz się samotna, jak kłócimy się z tatą? Dlaczego?

– Bo wyobrażam sobie, że się rozstaniecie i wyślecie mnie do domu dziecka! – Głos Zośki zaczyna się niebezpiecznie łamać.

– Zosienkuś, jak coś takiego w ogóle mogło ci przyjść do głowy? – Przytulam moją smutną latorośl. Franek dołącza do nas w trybie natychmiastowym.

– Wiesz, mamo, kiedyś czytaliśmy w gazecie…

– Przestań, miałeś nie mówić! – Zośka przerywa mu w pół słowa.

– Kochani, czy nie rozumiecie, że jesteście dla mnie najważniejsi? Nikt, nigdy, nigdzie was nie zostawi – deklaruję uroczyście.

Jak to jest możliwe, że tak mało wiem o własnych dzieciach? Ich światy połykają coraz to nowe światy. Ich przestrzeń się zapętla. Ja stoję w miejscu, naiwnie licząc, że wciąż są tylko beztroskimi dziećmi.

W środę pojawia się mama. Sprawnie opanowuje kuchnię i z odkurzaczem w ręku zdobywa po kolei każdy skrawek mojego domowego azylu. Zwlekam się z łóżka, próbując przejąć stery, ale mama jest jak żołnierz na warcie – w ogóle nie reaguje na moje prośby. Chcąc nie chcąc, wracam do swojej norki. Zakładam słuchawki wypełnione ariami Bacha i zakopuję się w pościeli. Razem ze zdobyczą z biblioteczki dzieci. Wybrałam jeden z tomów Opowieści z Narnii – Srebrne krzesło.

Raz jeszcze leżę w łóżku upstrzona kwiatem ospy. Czerwone pryszcze zamazane białą ciapką przypominają kolonie sinych robaków. Radek i Iwka przyglądają mi się zza uchylonych drzwi. Nie mogą się zdecydować, czy budzę w nich obrzydzenie, czy współczucie. Mama wraca do domu z tajemniczą miną. Wyciąga z torebki jedyne sensowne lekarstwo: niewielką książkę z czarno-białymi rycinami. Czwarta część Opowieści z Narnii miała dla mnie największe znaczenie. Byłam Julią Pole, która wreszcie znalazła sposób, by uciec ze znienawidzonej szkoły. Byłam Błotosmętkiem – pokracznym chuderlakiem z przerośniętym sercem. Dotarłam do Ker-Paravelu. Wyzdrowiałam. Nie zostawiłam sobie na pamiątkę żadnej ospowej krostki.

Mama budzi mnie koło południa talerzem knedli ze śliwkami. Wyczołguję się ze swojej nory ze zmysłami przytępionymi gorączką i hipochondryczną paniką. Piję maminą herbatę z malinami, jej najskuteczniejszy lek na grypę. Tym razem cieszę się, że znów mogę być małą dziewczynką.

Wieczorem udaję się z petycją do moich słodkich diabląt.

– Słuchajcie, może namówicie tatę, żeby wziął was jutro do biblioteki? Wypożyczycie coś dla mnie? – Rzucam dzieciakom bolesne spojrzenie, próbując wziąć je na litość.

– Mamo, ale my jesteśmy zapisani tylko do biblioteki dla dzieci… Znowu chcesz czytać książki dla dzieci? – Franek uznaje moją prośbę za przejaw dziwacznej fanaberii.

Udaję, że nie rozumiem, co ma na myśli.

– Tak, chcę czytać książki dla dzieci! Te, które poznałam w podstawówce! Co w tym złego?

– Mamo, ty naprawdę zachowujesz się dziwnie! – Zośka jak zawsze staje po stronie brata.

– Dziwnie? Dlatego że czytam książki, na które właśnie mam ochotę? – pytam z przekorą.

– Mamo… przecież wiesz, o co mi chodzi! – Franek zaczyna się już denerwować.

– A może ja też jestem dzieckiem?

– Może jesteś, ale wolałbym, żebyś znów była dorosła.

Słowa Franka w pierwszym momencie mnie zaskakują. Chwilę się waham, ale potem postanawiam trzymać się obranej ścieżki. Franek kiedyś zrozumie, dlaczego to takie ważne.

– Macie tu listę. Pogadamy później – dodaję, zagrzebując się w pościeli. – Franek… Każdy czasem potrzebuje zrobić coś dla siebie, wiesz?

– Wiem!

Następnego dnia bliźniaki targają do mojej sypialni pakunek z biblioteki. Książki lądują na łóżku. Przewidująco zamawiam wielką rodzinną pizzę. Podciągam kołdrę pod brodę i otwieram na oścież kolejne światy, korytarze, drzwi…

O psie, który jeździł koleją. Niezapomniana lektura z podstawówki. Kiedy chodziłam z mysimi ogonkami i poobijanymi kolanami, marzyłam, żeby mieć psa. Otoczona kotami wyobrażałam sobie wpatrzone we mnie miodowe ślepia. Szukałam tego psa, kiedy wracałam ze szkoły, kiedy jeździłam nad rzekę (siedząc na ramie ojcowskiej ukrainy), kiedy mama brała mnie na lody jagodowe w winogronowym ogródku. Wypatrywałam go za każdym razem, gdy jeździłam pociągiem, ale znalazłam dopiero wtedy, gdy to marzenie stało się udziałem moich własnych dzieci. Kiedy wzięliśmy Borysa, nie mogłam wyjść z podziwu, że pies może być tak ludzki.

Chłopcy z Placu Broni. Chuderlawy Nemeczek – wieczny szeregowy – przypominał mi o tym, co ważne, kiedy wlokłam się ze szkoły noga za nogą, przybita dogryzaniem „najfajniejszych” dziewczyn z klasy. Wyobrażałam sobie dziewczyńską bitwę, w której jako jedyna będę dzielnie walczyć. Widziałam, jak wrzucają mnie do wody. Jak wyciągają siną, trzęsącą się jak osika. Widziałam swój pogrzeb i koleżanki wylewające studnię łez. To było moje małe katharsis. Moja smarkata, śmiertelnie poważna zemsta.

Opasły Robinson Kruzoe – Adam Słodowy z bezludnej wyspy. Obudził we mnie pragnienie podróży, które na długo zagnieździło się w mojej jedenastoletniej głowie. Tak. Pamiętam, że czytałam go w piątej klasie. Chorowałam wtedy na różyczkę. Był koniec maja i za oknem fruwały kłaczki z przekwitłych kwiatów akacji. Chciałam być taka jak on. Chciałam zaszyć się na własnej wyspie i z pomocą noża oraz kilku niezbędników zbudować swoje królestwo. Wyobrażałam sobie, że wtedy będę wolna. Nie pamiętam tylko, od czego tak bardzo chciałam uciec…

W sobotę nadchodzi sierpniowa nawałnica. Dzieciaki siedzą przed komputerem, zahipnotyzowane mroczną krainą z Władcy pierścieni. Wojtek nurkuje do mojej łóżkowej dziupli, zagrzebując się z książką w kopcu wymiętej pościeli. Czyżby wziął ze mnie przykład? Zaglądam mu przez ramię. Wilk stepowy. To też moja książka. Szybko obcinam mysie ogonki i zaklejam poobijane kolana. Znów mam ochotę na poważną lekturę.

– Wojtek, poczytasz mi? – przymilam się, moszcząc sobie gniazdo na ramieniu męża.

– A co ty, Majka? Zapomniałaś, jak się czyta? – Zza mężowskiego półuśmiechu sypią się drobne złośliwości.

– Proszę…

Po krótkich pertraktacjach postanawia w końcu zostać moim lektorem. Raz jeszcze jestem niemożliwie poważną licealistką. Leżę na trawie z książką na brzuchu. JESTEM wilkiem stepowym. Nie chodzę na imprezy. Dziwacznie się ubieram. Mamroczę pod nosem. Nie mam chłopaka i nie idę na studniówkę… Lekturę przerywa nam dwójka rozwrzeszczanych hobbitów, która znienacka pakuje się na łóżko. Sobotnie popołudnie obfituje w rodzinne wygłupy. Rozbabrane łóżko nadaje się do nich idealnie.

Wieczorem przejmuję pałeczkę i zamieniam się w lektora dla Wojtka. Wybieram książkę, która zawładnęła mną na pierwszym roku studiów: Namiętność Jeanette Winterson.

Będąc dwudziestolatką, pokochałam kołyszące się na wodzie miasto labiryntów. Godzinami włóczyłam się po dziewiętnastowiecznej Wenecji, szukając gondolierów z błonami między palcami u stóp. Siadałam nad brzegiem kanału, piłam tanie miejscowe wino i patrzyłam na blik światła odbijający się w ciemnej powierzchni wody. Marzyłam, by wynająć pokój w jednej z bordowych kamienic, których kolory ogrzewają zimne wody kanału wczesnym rankiem i późnym popołudniem. Wylizywałam poezję prosto z talerza. To były smaki, którymi nie mogłam się nasycić.

Czytanie dla kogoś na głos sprawia, że książka nabiera nieznanego wcześniej wymiaru. Celulozowy świat wciąga znacznie głębiej i bardziej realnie. Głośne czytanie porusza wszystkie zmysły naraz. Przerzucam kolejne strony powieści, pozwalając, by czas nałożył na siebie przestrzenie, jak warstwy ciasta francuskiego. Przestrzenie, które kruszą się w półprzeźroczyste płatki pamięci.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

© Copyright by Wydawnictwo „Nasza Księgarnia”, Warszawa 2014
Text © by Ludmiła Piasecka 2014

Projekt okładki Marta Weronika Żurawska-Zaręba
Zdjęcia na okładce: © Nikita Buida/Dreamstime.com
© Photographerlondon/Dreamstime.com © coxci/sxc.hu
© jannes/sxc.hu © loleia/sxc.hu © kovik/sxc.hu © sinanacar/sxc.hu
© lusi/sxc.hu © MamPrint/sxc.hu © FlorinN/sxc.hu © me4sakura/sxc.hu
© muffet1/sxc.hu © LotusHead/sxc.hu © mgyro5I/rgbstock.com
© ndkpc70/rgbstock.com © 2dwRxH2/rgbstock.com
© o2BgqWa/rgbstock.com

Opieka redakcyjna Magdalena Korobkiewicz
Korekta Magdalena Adamska, Krystyna Lesińska, Baharat Joanna Morawska
Korekta pliku po konwersji Irmina Garlej

ISBN 978-83-10-12786-0

Plik wyprodukowany na podstawie 52 tygodnie, Warszawa 2014

www.wnk.com.pl

Wydawnictwo NASZA KSIĘGARNIA Sp. z o.o.
02-868 Warszawa, ul. Sarabandy 24c
tel. 22 643 93 89, 22 331 91 49,
faks 22 643 70 28
e-mail: wnk@wnk.com.pl

Konwersję wersji elektronicznej wykonano w systemie Zecer.