James Bowen

Świat według Boba
Fragment

Dalsze przygody ulicznego kota i jego człowieka

Przełożył Andrzej Wajs 

Świat według Boba Fragment
Wydawnictwo NASZA KSIĘGARNIA

Zajrzyj na strony:

www.wnk.com.pl

Znajdź nas na Facebooku

www.facebook.com/WydawnictwoNaszaKsiegarnia

http://www.kotbob.nk.com.pl

Dla tych wszystkich, którzy zaangażowali się w niesienie pomocy osobom bezdomnym i zwierzętom w potrzebie.

W samej obecności kota jest coś, co zdaje się stępiać ostrze samotności.

Louis J. Camuti[1]

Gdyby człowieka skrzyżować z kotem, człowiek by na tym skorzystał, ale kot stracił.

Mark Twain

[1] Louis J. Camuti (1893–1981) – pierwszy lekarz weterynarii w Stanach Zjednoczonych, który poświęcił się wyłącznie opiece nad kotami. Przy wielu okazjach wspominał, że gdy był dzieckiem, jedno z tych zwierząt uratowało mu życie. (Wszystkie przypisy pochodzą od redakcji).

Rozdział 1

Nocny stróż

W niektóre dni nieszczęścia chodzą stadami.

Zaczęło się od tego, że budzik nie zadzwonił i zaspałem. A więc gdy razem z Bobem ruszyłem w stronę przystanku nieopodal naszego mieszkania w Tottenham, w północnej części Londynu, byliśmy już nielicho spóźnieni. Jechaliśmy do Islington, gdzie sprzedawałem czasopismo bezdomnych – „The Big Issue”. Lecz po zaledwie pięciu minutach w autobusie zwykłe niedogodności zmieniły się w prawdziwe opały.

Bob siedział tak jak zwykle, to znaczy drzemał na siedzeniu obok mnie, kiedy nagle podniósł głowę i rozejrzał się podejrzliwie. Przez dwa lata, które upłynęły od naszego spotkania, niemal bezbłędnie wyczuwał nadchodzące tarapaty. I faktycznie: niebawem w autobusie dało się poczuć jakiś gryzący swąd, woń spalenizny, a zaraz potem wystraszony kierowca oznajmił: „Koniec jazdy” i wszyscy musieliśmy wysiąść. „Natychmiast”.

Nie była to może ewakuacja na miarę Titanica, lecz autobus w trzech czwartych wypełniali pasażerowie i zrobiła się nerwowa przepychanka. Bob niespecjalnie spieszył się do wyjścia, czekaliśmy więc spokojnie na swoją kolej i znaleźliśmy się przy drzwiach razem z ostatnimi podróżnymi, co, jak się okazało, nie było wcale głupie. Może i nawdychaliśmy się przykrego zapaszku, ale przynajmniej nie sterczeliśmy na zimnie.

Autobus zatrzymał się naprzeciwko świeżo rozkopanego placu budowy, od którego wiał lodowaty wiatr. Całe szczęście, że wybiegając z domu, zdążyłem jeszcze w pośpiechu owinąć szyję Boba grubym wełnianym szalikiem.

Nic wielkiego się nie zdarzyło, nawalił tylko przegrzany silnik, ale kierowca musiał zaczekać na mechanika, który miał postawić wóz na nogi. W grupce zrzędzących i narzekających londyńczyków – było nas ponad dwadzieścia osób – przez prawie pół godziny dygotaliśmy, przemarznięci, na chodniku, czekając, aż podstawią nowy autobus.

Ulice były zakorkowane, jak zawsze przed południem, gdy więc wreszcie szczęśliwie dotarłem z Bobem do Islington Green, stwierdziłem, że cała wyprawa zajęła nam przeszło półtorej godziny. A przecież czas leciał. Wyglądało na to, że jedna z najlepszych godzin dla gazeciarza „The Big Issue” – pora lunchu, kiedy mnóstwo ludzi kręci się po mieście – przejdzie mi koło nosa.

Pięć minut drogi dzielące nas od stacji metra Angel przebiegało według niezmiennego schematu: „Teraz idziemy – teraz stoimy”. Zawsze tak było, gdy miałem z sobą Boba. Czasem prowadziłem go na skórzanej smyczy przypiętej do szelek, najczęściej jednak, zaintrygowany, oglądał świat z wysokości mojego ramienia. Zupełnie jak oko – marynarz stojący na dziobie statku. To dość niecodzienny widok dla przechodniów, więc co dziesięć metrów ktoś nas zaczepiał, żeby powiedzieć: „Cześć”, pogłaskać kocura albo zrobić zdjęcie. Nie przeszkadzało mi to nic a nic. Bob miał charyzmę, wyróżniał się w tłumie, wiedziałem też, że lubi okazywane mu zainteresowanie, pod warunkiem że jest życzliwe. Z tym jednak niestety bywało różnie.

Jako pierwsza zatrzymała nas tego dnia drobna Rosjanka. O tym, jak traktować koty, wiedziała najwyraźniej tyle, ile ja o deklamowaniu rosyjskiej poezji.

– Och, koszka, jaka ładna – powiedziała, zastępując nam drogę na Camden Passage, ulicy pełnej restauracji, barów i sklepów z antykami biegnącej wzdłuż południowej części Islington Green. Przystanąłem, żeby mogła przywitać się z nami jak należy, ale ona od razu wyciągnęła rękę w kierunku Boba, próbując przystawić palec do jego nosa. To nie było rozsądne.

Kot zareagował błyskawicznie: sprężył się i dziko machnął uzbrojoną w pazury łapą, wydając bardzo wrzaskliwe i dobitne: „Miauuuu!”. Na szczęście nie podrapał Rosjanki, choć i bez tego lekko nią zatrzęsło. Trochę to trwało, zanim się uspokoiła.

– Dobrze, już dobrze, ja chciała się tylko zaprzyjaźnić – oznajmiła, ale twarz miała białą jak prześcieradło. Była starszą panią i bałem się, że dostanie zawału.

– Tak nie można postępować ze zwierzętami, madame – odparłem z uśmiechem, najgrzeczniej, jak umiałem. – A gdyby to pani ktoś próbował położyć dłoń na twarzy? Całe szczęście, że nie zadrapał.

– Ja nie chciała go ani trochu zdenerwować – zaczęła mnie zapewniać.

Zrobiło mi się jej żal.

– No dobra, koniec dąsów – powiedziałem, próbując załagodzić napiętą sytuację.

Bob trochę się opierał. Niechętnie zmieniał zdanie. Potem jednak nieco zmiękł, pozwalając jej przejechać mu dłonią po karku, co zresztą zrobiła z dużą delikatnością. Była bardzo skruszona i nie pozwalała nam odejść.

– Mnie przykro, mnie przykro – powtarzała.

– W porządku, nic się nie stało – uciąłem, bo chciałem już pójść swoją drogą.

Kiedy w końcu jakoś się jej pozbyliśmy i dotarliśmy do stacji metra, położyłem plecak na chodniku, żeby Bob mógł się na nim rozłożyć – to też był nasz rytuał – i zacząłem układać w stos gazety, które poprzedniego dnia kupiłem od koordynatora z Islington Green. Musiałem sprzedać ponad dwadzieścia, bo znów byłem bez grosza.

Ale wkrótce przyszło kolejne rozczarowanie.

Złowrogie ołowiane chmury wisiały nad Londynem już od paru dobrych godzin i zanim zdołałem sprzedać choćby jedną gazetę, z nieba zaczęły się lać strugi wody, zmuszając mnie i Boba do poszukania schronienia pod jakimś dachem. Znaleźliśmy kryjówkę kilka metrów dalej, w przejściu podziemnym obok banku i paru biurowców.

Bob bierze życie takim, jakim jest, ale pluchy szczerze nienawidzi, a już szczególnie zimnej jak lód ulewy. Wyglądał, jak gdyby skurczył się na deszczu. Jego jasna sierść w kolorze dżemu pomarańczowego poszarzała i nie rzucała się już tak w oczy. Nic dziwnego, że niewielu przechodniów zatrzymywało się teraz, by do niego zagruchać. Nie było szans na dobrą sprzedaż.

Nie przestawało kropić i niebawem Bob zaczął dawać mi do zrozumienia, że powinniśmy zbierać manatki. Raz po raz piorunował mnie wzrokiem, skulony niczym zagniewany rudy jeż. Rozumiałem przekaz, ale rzeczywistość była nieubłagana. Zbliżał się weekend i musieliśmy coś zarobić, żeby przeżyć. A ze sterty magazynów prawie nic nie ubywało.

I jakby tego było mało, po południu jeden młody policjant zaczął mi robić koło pióra. To nie był pierwszy raz i wiedziałem, że nie ostatni, ale tamtego dnia naprawdę nie potrzebowałem pyskówki. Znałem prawo: miałem papiery na to miejsce. Byłem zarejestrowanym kolporterem, z legitymacją z numerem sprzedawcy, i jeśli tylko nie pakowałem się w kłopoty, mogłem tu pracować od świtu do zmroku. Niestety policjant najwyraźniej nie miał nic lepszego do roboty i uparł się, by mnie przeszukać. Nie wiedziałem, co zamierza znaleźć, przypuszczalnie narkotyki albo broń. Tak czy inaczej, na nic podejrzanego nie trafił.

Nie był tym faktem szczególnie zachwycony, przyczepił się więc do Boba. Wyjaśniłem mu, że kot jest zarejestrowany na moje nazwisko i zaczipowany, co tylko pogorszyło podły nastrój faceta. Odszedł, obrzuciwszy mnie spojrzeniem prawie tak ponurym jak pogoda.

Wytrwałem na posterunku jeszcze parę godzin, ale pod wieczór, kiedy ludzie opuścili już biura, a ulice zaczęły się zapełniać pijakami i dzieciakami szukającymi zwady, uznałem, że nic tam po nas.

Byłem przybity. Opyliłem góra dziesięć egzemplarzy, więc zaliczałem dzień do nieudanych. Wiedziałem, oczywiście, że śmierć głodowa mi nie grozi – zbyt długo żywiłem się puszkami fasoli z przeceny i jeszcze tańszym chlebem. Miałem dość kasy, by zapłacić za gaz i prąd, a także za jeden czy dwa posiłki dla Boba. Puste kieszenie oznaczały jednak, że będę pracować w weekend, a do tego naprawdę się nie paliłem. Pogoda zapowiadała się pod psem i mój humor podobnie.

Już w autobusie, który wiózł nas w stronę domu, poczułem w kościach początek grypy. Ból stawów, uderzenia gorąca. „Rany, tylko tego mi trzeba” – pomyślałem, sadowiąc się wygodniej i próbując uciąć sobie drzemkę.

Tymczasem niebo stało się czarne jak atrament i latarnie płonęły już jasnym blaskiem. W londyńskich wieczorach jest coś, co zawsze fascynowało Boba. Kiedy na krótko zapadałem w sen, by po chwili się przebudzić, on wpatrywał się jak urzeczony w okno, zapominając o całym świecie.

Korek w drodze powrotnej do Tottenham też był koszmarny i autobus wlókł się jak ślimak. Gdzieś za Newington Green musiałem chyba zupełnie odpłynąć.

Otrzeźwiło mnie wrażenie, że coś leciutko drapie moją nogę i szoruje wąsami o policzek. Otworzyłem oczy i zobaczyłem Boba tuż przy swojej twarzy. Trącał mnie łapą w kolano.

– Co jest? – zapytałem nieco gderliwie.

Odchylił tylko głowę, jakby wskazując na przód autobusu. A potem sprężył się w sobie, gotowy, by zeskoczyć z siedzenia, rzucając mi spojrzenie, w którym dostrzegłem niepokój.

"Dokąd znów cię nosi?" już miałem zapytać, ale w tej samej chwili wyjrzałem przez okno i zauważyłem, gdzie jesteśmy.

– O w mordę – mruknąłem, zrywając się z miejsca.

Chwyciłem plecak i błyskawicznie nacisnąłem guzik STOP. Trzydzieści sekund i byłoby za późno. Gdyby nie mój nocny stróż, przegapilibyśmy przystanek.

W drodze do domu, na rogu naszej ulicy, wstąpiłem do sklepu całodobowego, żeby kupić coś na przeziębienie. Wziąłem też chrupki dla Boba i saszetkę jego ulubionej karmy z kurczaka. Tyle przynajmniej mogłem zrobić. To był naprawdę kiepski dzień i niewiele brakowało, abym zaczął się nad sobą użalać. Ale gdy trochę się ogrzaliśmy w naszym małym mieszkanku, a ja zobaczyłem, jak Bob żarłocznie rzuca się na swoją miskę, stwierdziłem, że nie mam właściwie powodów do marudzenia. Gdybym dłużej kimał w autobusie, bylibyśmy teraz daleko od domu. A przez okno widziałem, że jeśli pogoda w ogóle się zmienia, to tylko na gorsze. Wracając do domu w strugach deszczu, bez wątpienia rozłożyłbym się jeszcze bardziej. Naprawdę miałem farta.

Wiedziałem, że jestem szczęściarzem również w innym, głębszym sensie. Jak głosi stare przysłowie, mądry człowiek nie cierpi z powodu rzeczy, których nie ma, tylko wdzięczny jest za to, co otrzymał od losu.

Po kolacji, zawinięty w koc, rozsiadłem się na sofie, popijając coś w rodzaju grogu z miodu, cytryny i gotowanej wody doprawionej kropelką whisky ze starej buteleczki, która poniewierała się po domu. Spojrzałem na Boba. Posapywał rozkosznie przez sen w swoim ulubionym miejscu przy kaloryferze: dawno już zapomniał o okropnym dniu. W tej chwili niczego nie brakowało mu do szczęścia. Postanowiłem popatrzeć na świat jego oczami. W moim życiu pojawiło się ostatnio tak wiele dobrych rzeczy, że mogłem tylko być wdzięczny.

Mijały ponad dwa lata od dnia, gdy na parterze naszego bloku znalazłem skulonego na wycieraczce poharatanego Boba. Kiedy namierzyłem go w bladym świetle korytarza, wyglądał, jakby został zaatakowany przez inne zwierzę. Miał rany na całym ciele.

Z początku myślałem, że do kogoś należy, ale widząc, że przez następne dni niemal nie rusza się z miejsca, zabrałem go do mieszkania i wykurowałem. Musiałem wysupłać ostatniego pensa, żeby starczyło na lekarstwa, ale nie była to forsa wyrzucona w błoto. Polubiłem jego towarzystwo i bardzo szybko stworzyliśmy zgraną paczkę.

Sądziłem, że to będzie związek na krótką metę. Wyglądał na bezpańskiego, więc przypuszczałem, że zechce wrócić na ulicę. Uparł się jednak, żeby ze mną zostać. Każdego dnia, kiedy zabierałem go na zewnątrz, próbując namówić, by poszedł tam, skąd przyszedł, wlókł się za mną chodnikami albo pod wieczór wpraszał się na nocleg. Mówią, że to kot wybiera człowieka, nie odwrotnie. Przekonałem się o tym, gdy któregoś dnia doszedł za mną aż do przystanku autobusowego na Tottenham High Road, a to naprawdę kawał drogi. Byliśmy już bardzo daleko od domu, gdy więc go odpędziłem i zobaczyłem, jak znika w tłumie, uwierzyłem, że więcej kociska nie zobaczę. Lecz kiedy autobus ruszył, on pojawił się znikąd, wskakując do środka niczym przecinająca powietrze rozmazana ruda zjawa. Bęcnął na siedzenie obok i tak mnie drań załatwił.

Od tej pory byliśmy już nierozłączni, dwie zbłąkane istoty z trudem wiążące koniec z końcem na londyńskim bruku.

Często sobie myślałem, że jesteśmy bratnimi duszami, liżącymi wspólne rany po bolesnej przeszłości. Ofiarowałem mu swoje towarzystwo, jedzenie i ciepłe miejsce, gdzie mógł złożyć głowę do snu, on zaś dał mi w zamian nadzieję i sens życia, w które wprowadził lojalność, miłość i poczucie humoru. Oraz odpowiedzialność, której przedtem nie znałem. Postawił przede mną nowe cele i pomógł spojrzeć na świat innymi oczami.

Przez dziesięć lat z okładem byłem nałogowcem, narkomanem przesypiającym noce pod gołym niebem, w bramach, przytułkach dla bezdomnych lub schroniskach. Społeczeństwo spisało mnie na straty, zostawiło samego z działką heroiny – lekiem znieczulającym na samotność i nieznośną codzienność.

Jako bezdomny dla większości ludzi stałem się niewidzialny. Dlatego zapomniałem, jak się żyje w prawdziwym świecie, jak się reaguje w różnych sytuacjach. W pewnym sensie zostałem odarty z człowieczeństwa. Dla świata byłem trupem, lecz z pomocą Boba powoli zacząłem stawać na nogi. Już wcześniej zrobiłem pierwszy wielki krok, żeby rzucić prochy: odstawiłem heroinę. Teraz zszedłem z metadonu. Nadal jechałem na lekach, ale w ciemnym tunelu widziałem już światełko i wierzyłem, że w końcu wyjdę na prostą.

Nie wszystko szło jak po maśle, nic z tych rzeczy. Życie narkomana na odwyku to nie bajka. Czasem robi się dwa kroki do przodu, by za chwilę zrobić jeden do tyłu, a praca na ulicy nie pomaga. Nie jest to środowisko, w którym często doświadcza się życzliwości bliźniego. Kłopoty są na wyciągnięcie ręki – a w każdym razie mojej ręki. Potrafię je przyciągać. Zawsze potrafiłem.

Prawda jest taka, że rozpaczliwie chciałem rzucić uliczne życie, zostawić je za sobą. Nie wiedziałem, kiedy i jak to się stanie, ale byłem zdecydowany spróbować.

Na razie zamierzałem się cieszyć tym, co już otrzymałem od losu. Dla większości ludzi nie było to zbyt wiele. Nigdy nie miałem większej forsy ani samochodu, mieszkałem byle jak. A jednak – z dachem nad głową i pracą sprzedawcy „The Big Issue” – znajdowałem się teraz w znacznie lepszym położeniu niż jeszcze niedawno. Po raz pierwszy od lat szedłem we właściwym kierunku. No i miałem Boba, który obdarzył mnie przyjaźnią i opieką.

Pozbierawszy się w sobie, ruszyłem w stronę łóżka, choć nie było jeszcze późno. Pochyliłem się i delikatnie podrapałem kocura za uszami.

– Gdzie, u diabła, byłbym teraz bez ciebie, mały mądralo?

Rozdział 2

Nowe sztuczki

Wszyscy jesteśmy niewolnikami przyzwyczajeń. Bob i ja nie stanowimy pod tym względem wyjątku. Nasz dzień zaczyna się zawsze tak samo. Niektórzy ludzie włączają najpierw radio, inni się gimnastykują albo wypijają filiżankę kawy czy herbaty. A my się bawimy.

Kiedy po przebudzeniu siadam na posłaniu, Bob gramoli się ze swojego legowiska w kącie sypialni. Podchodzi, nie spuszczając ze mnie badawczego wzroku. Potem zaczyna świergotać, co przypomina trochę dzwonek telefonu: „Drrrr, drrrr”.

Jeśli nie reaguję, próbuje inaczej, bardziej płaczliwie i błagalnie. To coś w rodzaju cichego: „Łaaaau”. Czasem kładzie łapy na brzegu materaca i wyciąga się jak struna, tak że mam go prawie na wysokości oczu.

Potem jego łapa sunie w moim kierunku, jakby tym gestem napominał mnie, mówiąc: „Nie udawaj, że nie słyszysz! Jestem na nogach od bladego świtu, więc pytam – gdzie śniadanie?!”. Kiedy zwlekam z odpowiedzią, próbuje wziąć mnie na swój wrodzony wdzięk i odgrywa Kota w Butach. Niczym postać ze Shreka staje na materacu i posyła mi spojrzenie szeroko otwartych, przeszywających na wylot zielonych ślepi. Jest wtedy niewiarygodnie uroczy – po prostu nie można mu się oprzeć. Uśmiecham się mimo woli. Ten sposób zawsze na mnie działa.

Pudełko jego ulubionych przysmaków trzymam w szufladzie przy łóżku. Czasem pozwalam mu wleźć na posłanie po porcję pieszczot i kilka smakołyków, czasem, jeśli jestem w bardziej przekornym nastroju, ciskam mu łakocie na dywan, żeby za nimi gonił. Często przez pierwsze minuty po przebudzeniu rozrzucam kocie chrupki i przyglądam się polowaniu. Koty to stworzenia niebywale zwinne i nierzadko Bob łapie swoją zdobycz jeszcze w locie, jak zawodowy gracz w krykieta lub bejsbolista chwytający piłkę na zapolu. Wyskakuje w powietrze i ściąga przysmak pazurami. Czasem zdobycz ląduje od razu w jego paszczy. To dopiero przedstawienie.

Bywa, że jestem zmęczony albo nie w nastroju. Wtedy Bob bawi się sam.

Pamiętam, jak któregoś lata leżałem rano na łóżku, oglądając telewizję śniadaniową. Zapowiadał się upalny dzień i na piątym piętrze naszego bloku była niezła patelnia. Bob zwinął się w kłębek w zacienionym punkcie sypialni i zdawało się, że zaraz zaśnie. Tak to przynajmniej wyglądało.

Nagle zerwał się z podłogi i w okamgnieniu wskoczył na posłanie. Używając materaca niemal jak trampoliny, rzucił się na ścianę, uderzając o nią łapami.

– Co ty wyprawiasz, Bob?! – zawołałem zszokowany. Spojrzałem na pościel zwiniętą u wezgłowia i zobaczyłem na niej małego krocionoga. Bob już wcześniej go wypatrzył i był gotów schrupać.

– Nie ma mowy, nie zrobisz tego, stary – powiedziałem, wiedząc, że kot mógłby się zatruć. – Nie wiesz, skąd to przylazło.

Zgromił mnie spojrzeniem, w którym wyczytałem: „Ty to potrafisz popsuć zabawę”.

Zawsze zdumiewała mnie szybkość Boba, jego siła i sprawność. Ktoś podsunął mi myśl, że w jego żyłach może płynąć krew maine coona, rysia albo innego dzikiego kota. Czemu by nie? Przeszłość Boba to dla mnie tajemnica. Nie wiem, w jakim dokładnie jest wieku, nie mam też pojęcia, jak wyglądało jego życie, zanim do mnie trafił. Musiałbym chyba zrobić mu test DNA, żeby odkryć, skąd pochodzi i kim byli jego starzy. Szczerze? Mam to wszystko gdzieś. Bob jest Bobem i ta wiedza w zupełności mi wystarcza.

Nie byłem jedynym, który pokochał Boba za jego niezwykłość i nieprzewidywalność. Za to, że po prostu jest sobą.

Nastała wiosna 2009 roku, czyli minął jakiś rok, odkąd zostaliśmy gazeciarzami. Z początku mieliśmy miejscówkę tuż przy stacji metra Covent Garden, w samym centrum Londynu. Potem przenieśliśmy się do Angel w Islington, gdzie zdobyliśmy swoją własną klientelę. Bob dorobił się tam niewielkiego, lecz wiernego fanklubu.

O ile wiem, nie mieliśmy sobie podobnych wśród londyńskich sprzedawców „The Big Issue”. A jeśli nawet tacy by się znaleźli, wątpię, by inny kot mógł zagrozić popularności Boba. On był naprawdę ulubieńcem tłumów.

W pierwszych dniach po zawiązaniu naszej spółki, kiedy jeszcze grałem na gitarze i śpiewałem na ulicach, Bob siedział obok mnie nieruchomo niczym Budda, obserwując ludzką bieganinę. Przechodnie byli nim zafascynowani – może nawet zahipnotyzowani – zatrzymywali się, głaskali go, rozmawiali z nim. Często wypytywali o szczegóły naszej historii, a ja opowiadałem, jak się poznaliśmy i zakumplowaliśmy. Ale to było wszystko.

Gdy zaczęliśmy sprzedawać „The Big Issue”, Bob zrobił się bardziej ruchliwy. Często siadałem na chodniku, żeby się z nim pobawić, i z czasem wymyśliliśmy parę sztuczek.

Z początku on sam dostarczał rozrywki przechodniom. Był kotem bardzo zabawowym, więc zabierałem do pracy niektóre jego pluszaki i piłeczki, a on podrzucał je i ganiał. Szczególnie lubił pewną szarą myszkę, w której wnętrzu znajdowała się kiedyś kocimiętka.

Teraz jednak mysz była sponiewieraną, przybrudzoną i dość żałośnie wyglądającą szmacianą kupką nieszczęścia. Rozprutą i już nie szarą, tylko burą. Bob miał masę innych zabawek, niektóre dostawał od swoich wielbicieli. Ale „mysz gałganiarka”, jak ją nazywałem, była nadal numerem jeden.

Kiedy siadywaliśmy przed stacją metra Angel, międlił ją zazwyczaj w pysku. Czasem łapał nieboraczkę za ogon i wyrzucał w górę, a gdy spadała metr dalej na chodnik, puszczał się w pogoń, dopadał zdobyczy i powtarzał całe przedstawienie. Bob, urodzony myśliwy, naśladował prawdziwe polowanie, a na widok tego safari ludzie zatrzymywali się w pół kroku. Nieraz widziałem, jak przechodnie przez dziesięć minut przyglądali mu się, zauroczeni tym, co wyprawia.

Któregoś dnia, raczej z nudów niż z przekonania, zacząłem bawić się z nim na chodniku. Najpierw opanowaliśmy uścisk dłoni. Ja wyciągałem rękę, a Bob łapę. Odtwarzaliśmy coś, co często robiliśmy w domu, ludzie uważali jednak, że to urocze. Bez przerwy przystawali, żeby nas oglądać, wielu robiło zdjęcia. Gdybym od każdego przechodnia (były to przeważnie kobiety) wykrzykującego: „Ach, jaki on słodki!” i „Coś niesamowitego!” brał jednego funta, szybko mógłbym przestać przesiadywać na chodnikach.

Odmrażanie sobie tyłka na ulicach nie należy do przyjemności, więc te przerwy od pracy, jakie fundowałem sobie z Bobem, z czasem stały się dla mnie czymś więcej niż tylko zabawianiem przechodniów. Pomagały mi zabijać nudę i każdego dnia dawały trochę radochy. Nie będę ściemniać: zachęcały też ludzi do kupowania gazety. Błogosławieństw, jakich spłynęły na mnie dzięki kotu, było coraz więcej.

Spędzaliśmy teraz długie godziny przy stacji Angel, mieliśmy zatem dość czasu, by rozwijać nasz aktorski warsztat.

Bob uwielbiał kocie chrupki i szybko się przekonałem, że jest dla nich gotów na wiele. Kiedy unosiłem smakołyk prawie metr nad jego głową, stawał na tylnych łapach, żeby dostać się do przekąski. Pazurami jednej łapy trzymał mój nadgarstek dla zachowania równowagi, a drugą próbował pochwycić łup.

Jak można się było spodziewać, wywołaliśmy prawdziwą sensację. Setki londyńczyków rejestrowały aparatami, kamerami i komórkami te niezwykłe popisy.

Potem dodaliśmy do sztuczki coś jeszcze. Koty to siłacze. Uchwyt łapy Boba na mojej ręce był jak imadło. A więc gdy kocur wspinał się po swoje ciasteczko, powoli i bardzo ostrożnie unosiłem go w powietrze.

Dyndał nad ziemią, póki nie zrezygnował, albo póki ja sam nie postawiłem go na chodniku. Oczywiście zawsze miał miękkie lądowanie, zazwyczaj na moim plecaku.

Im większe show odstawialiśmy, tym więcej ludzi sięgało do kieszeni, nie tylko po to, żeby kupić „The Big Issue”.

Od pierwszych dni zdarzało nam się doświadczać niewiarygodnej życzliwości. Ludzie częstowali różnymi rarytasami Boba, o mnie też nie zapominając. Przynosili również kocie ubranka, często własnoręcznie uszyte lub wydziergane.

Bob stał się posiadaczem sporej kolekcji szalików we wszystkich kolorach. Tak dużej, po prawdzie, że brakowało mi już miejsca, by je wszystkie – dwadzieścia albo więcej! – gdzieś pomieścić. W dziedzinie szalików zaczynał być tym samym, czym w kwestii obuwia była Imelda Marcos.

Przytłaczała mnie niekiedy świadomość, że spotykam się z tyloma dowodami serdeczności, zainteresowania, sympatii. Nie miałem jednak złudzeń. Wiedziałem, że nie brak i takich, którzy myślą o nas zgoła inaczej. Nie musiałem się rozglądać, byli na wyciągnięcie ręki...

Zbliżała się najgorętsza dla gazeciarza pora tygodnia, piątkowy wieczór w godzinach szczytu. Tłum wpadający do czeluści stacji metra Angel i z niej wypadający robił się coraz większy. Kiedy ja krążyłem po ulicy, próbując się pozbyć kolejnych egzemplarzy ze sterty gazet, Bob nic sobie nie robił z gorączkowej bieganiny. Kręcił w roztargnieniu ogonem w jedną i w drugą stronę, wylegując się leniwie na plecaku.

Dopiero kiedy trochę się uspokoiło, gdzieś koło siódmej, zauważyłem stojącą nieopodal kobietę. Nie miałem pojęcia, ile czasu tam spędziła, uderzyło mnie tylko jej spojrzenie. Uporczywe i niemal obsesyjnie utkwione w Bobie.

Z tego, jak mamrotała pod nosem i potrząsała głową, wywnioskowałem, że coś jej w nas nie pasuje. Nie miałem jednak zamiaru wdawać się z nią w żadne rozmowy, zwłaszcza teraz, kiedy zostały mi do sprzedania ostatnie gazety w tygodniu.

Ona niestety miała inny pomysł na ten wieczór.

– Czy nie widzi pan, młody człowieku, że ten kot jest zdenerwowany? – zapytała, podchodząc bliżej.

Na pierwszy rzut oka wyglądała na jakąś nauczycielkę, może nawet dyrektorkę szkoły dla bogatych dzieciaków. Była w średnim wieku, mówiła z ostrym jak szkło akcentem i miała na sobie wymiętą tweedową spódnicę oraz żakiet. Biorąc pod uwagę jej sposób bycia, zaraz nabrałem wątpliwości, czy jakakolwiek szkoła by ją zatrudniła. Była zbyt opryskliwa, a jej ton wydawał się wręcz napastliwy.

Czułem, że jest wzburzona, postanowiłem więc nie odpowiadać na zaczepkę. Ona jednak wyraźnie chciała wszcząć burdę.

– Obserwuję was od dłuższego czasu i widzę, że pański kot macha ogonem. Wie pan, co to oznacza? – zapytała.

Wzruszyłem ramionami. Byłem pewien, że sama udzieli sobie odpowiedzi.

– To znaczy, że nie jest szczęśliwy. Nie wolno go w taki sposób wykorzystywać. Nie sądzę, żeby był pan właściwą osobą do opieki nad nim.

Słyszałem tę gadkę wiele razy, odkąd zacząłem pracować z Bobem na ulicy, ale z grzeczności, zamiast powiedzieć nieznajomej, żeby pilnowała swoich spraw, ze znużeniem zacząłem się bronić:

– Macha ogonem, ponieważ jest zadowolony. Gdyby nie chciał tu być, droga pani, od razu dałby drapaka. To kot. A kot sam wybiera, z kim chce się zadawać. Mógłby mnie zostawić, gdyby tylko chciał.

– To dlaczego jest na smyczy? – odparowała z wyrazem triumfu na twarzy.

– Na smyczy jest tylko tutaj i gdy chodzimy ulicami. Kiedyś się zgubił i był przerażony, bo długo nie mógł mnie odszukać. Puszczam go wolno, kiedy chce załatwić swoje sprawy. Więc powtarzam: gdyby nie był szczęśliwy, jak pani twierdzi, uciekłby natychmiast po zdjęciu smyczy, zgadza się?

Odbywałem takie dyskusje chyba ze sto razy i wiedziałem, że dla dziewięćdziesięciu dziewięciu procent osób byłaby to odpowiedź rozsądna i przekonująca. Ale pozostawał jeszcze jeden procent: tych, którzy z zasady nie wierzą w to, co mówię. Damulka należała do ludzi przeświadczonych, że zawsze mają rację, ty zaś nigdy jej nie masz – a co gorsza, bezczelnie odmawiasz przyjęcia ich punktu widzenia.

– Nie, nie i jeszcze raz nie. To powszechnie znany fakt, że jeśli kot macha ogonem, jest zestresowany – zaprotestowała z jeszcze większym wzburzeniem. Zauważyłem, że poczerwieniała na twarzy. Wymachiwała rękami, nerwowo krążąc wokół nas, co nie wróżyło raczej nic dobrego.

Widziałem, że Bob nie czuje się pewnie w jej towarzystwie; jego superczuły radar świetnie wykrywał zagrożenia. Kot wstał z plecaka i idąc chyłkiem, wycofał się w moim kierunku, tak że stał teraz między moimi nogami, gotów wskoczyć mi na ręce, jeśli zrobi się niebezpiecznie.

Jacyś ludzie zatrzymali się obok, zaciekawieni zamieszaniem, wiedziałem więc, że będę miał świadków, jeśli damulka zrobi lub powie coś obraźliwego.

Spieraliśmy się jeszcze przez chwilę. Próbowałem rozwiać jej obawy, opowiadając w skrócie naszą historię.

– Jesteśmy nierozłączni od przeszło dwóch lat. Boba już by tu nie było, gdybym go źle traktował – powiedziałem.

Ona jednak okazała się nieprzejednana. Słuchając, kręciła tylko głową, cmokając pogardliwie, głucha na moje argumenty. To było irytujące, ale co mogłem zrobić? Pogodziłem się z faktem, że ma prawo do swojej opinii.

– Czy nie możemy po prostu zgodzić na to, że się nie zgadzamy? – zapytałem w końcu.

– Phi – prychnęła i machnęła ręką. – Ja nie zgadzam się z niczym, co pan mówi, młody człowieku.

Potem ku mojej uldze zaczęła się oddalać, nadal mamrocząc i potrząsając głową, by wreszcie zniknąć w tłumie ludzi przepychających się przy wejściu do metra.

Jeszcze chwilę patrzyłem za nią, ale moją uwagę odwrócili nowi klienci. Na szczęście zupełnie inni niż ta damulka. Ich uśmiechy były prawdziwym wytchnieniem.

Wydawałem właśnie jednemu z nich resztę, kiedy za plecami usłyszałem jakiś hałas. I natychmiast go rozpoznałem. Było to donośne, przenikliwe: „Łaaaau!”. Odwróciłem się na pięcie i zobaczyłem kobietę w tweedowym wdzianku. Nie dość, że wróciła, to na dodatek trzymała jeszcze Boba.

Wykorzystując moją nieuwagę, musiała podkraść się cichaczem do plecaka i zgarnąć z niego kota. Matkowała mu teraz niezdarnie, bez najmniejszego śladu uczucia czy empatii, z jedną dłonią pod jego brzuchem, z drugą spoczywającą na grzbiecie. Wyglądało to dziwacznie, jak gdyby po raz pierwszy w życiu miała na rękach coś żywego. Równie dobrze mogła ściskać połeć mięsa kupiony właśnie u rzeźnika albo okazałe warzywo na targu.

Bob był oczywiście wściekły, że tak nim poniewierają. Szarpał się jak oszalały.

– Co pani, do cholery, robi?! – wrzasnąłem. – Proszę natychmiast puścić kota albo zawołam policję!

– Trzeba go zabrać w jakieś bezpieczne miejsce – oznajmiła. Z błędnym wzrokiem i zaczerwienioną twarzą wyglądała, jakby nie była przy zdrowych zmysłach.

„O Boże, ona ma chyba chętkę z nim nawiać” – pomyślałem, przygotowując się do tego, by rzucić gazety i ruszyć w pogoń ulicami Islington.

Na szczęście nie obmyśliła żadnego planu: długa smycz Boba była nadal uwiązana do plecaka. Przez moment nic się nie działo, lecz po chwili zobaczyłem, że paniusia przenosi spojrzenie na plecak.

– Nie, nic z tego – powiedziałem, robiąc krok naprzód, żeby udaremnić jej zamiar.

Mój ruch trochę ją zaskoczył, co natychmiast wykorzystał Bob. Wydał z siebie kolejne piskliwe „Aauuuu”, po czym błyskawicznie uwolnił się z jej objęć. Nie drapnął porywaczki, ale wbił się pazurami w jej ramię. Spanikowana, upuściła go na chodnik.

Bęcnął na ziemię, po czym zawarczał i nasyczał na nią, obnażając kły. Nie widziałem go jeszcze tak zdenerwowanego.

A wtedy – niewiarygodne, lecz prawdziwe – ona tego użyła jako argumentu przeciwko mnie.

– No proszę, jaki jest zły – oświadczyła, wskazując palcem Boba i zwracając się do sporego tłumku gapiów obserwujących rozwój wypadków.

– Jest zły, bo podniosła go pani bez jego zgody – odparłem. – Tylko mnie pozwala brać się na ręce.

Nie miała zamiaru poddać się bez walki. Najwyraźniej poczuła, że wreszcie ma widownię, i postanowiła odegrać dla niej przedstawienie.

– Nie, jest zły, bo źle go pan traktuje. Trzeba być ślepym, żeby tego nie zauważyć. Dlatego trzeba go panu odebrać. On wcale nie chce być pańskim kotem.

Zapadło milczenie. Wszyscy wstrzymali oddech, czekając, co nastąpi. Tym, który przerwał ciszę, był Bob.

Ciąg dalszy w wersji pełnej

Rozdział 3

Bobmobil

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 4

Dziwna parka

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 5

Duch na schodach

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 6

Inspektor sanitarny

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 7

Kot na (niezbyt) gorącym blaszanym dachu

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 8

Ślepi ci, co patrzą, a nie widzą

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 9

Bob ma wychodne

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 10

Opowieść o dwóch miastach

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 11

Dwóch luzaków

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 12

Radość życia z Bobem

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 13

Wróg publiczny numer jeden

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 14

Duma i uprzedzenie

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 15

Ten, który mnie ocalił

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 16

Doktor Bob

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 17

Nagi instynkt

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 18

Czekając na Boba

Dostępne w wersji pełnej

Epilog

Na zawsze

Dostępne w wersji pełnej

Podziękowania

Dostępne w wersji pełnej

Dostępne w wersji pełnej

Dostępne w wersji pełnej

Tytuł oryginału angielskiego

The World According to Bob: The Further Adventures of One Man and His Street-wise Cat

Copyright: © James and Bob Limited and Connected Content Limited, 2013

The right of James Bowen and Garry Jenkins to be identified as the Authors of the Work has been asserted by them in accordance with the Copyright, Designs and Patents Act 1988.

© Copyright for the Polish edition by Wydawnictwo „Nasza Księgarnia”, Warszawa 2014

© Copyright for the Polish translation by Andrzej Wajs, Warszawa 2014

Cover photographs © Clint Images

Redaktor prowadzący Joanna Wajs

Opieka redakcyjna Magdalena Korobkiewicz

Korekta Monika Hałucha

Korekta pliku po konwersji Irmina Garlej

ISBN 978-83-10-12827-0

Plik wyprodukowany na podstawie Świat według Boba. Dalsze przygody ulicznego kota i jego człowieka, Warszawa 2014

www.wnk.com.pl

Wydawnictwo NASZA KSIĘGARNIA Sp. z o.o.

02-868 Warszawa, ul. Sarabandy 24c

tel. 22 643 93 89, 22 331 91 49,

faks 22 643 70 28

e-mail: wnk@wnk.com.pl

Plik ePub przygotowała firma eLib.pl

al. Szucha 8, 00-582 Warszawa

e-mail: kontakt@elib.pl

www.eLib.pl