Zajrzyj na strony

Zajrzyj na strony:

www.nk.com.pl

Znajdź nas na Facebooku
www.facebook.com/WydawnictwoNaszaKsiegarnia

Dla Chrisa, który jest całym moim światem.

Dla Frasera i Pippy – moich gwiazdek z nieba.

Mówię teraz do siebie samej sprzed pięciu lat. Do kobiety, która zmaga się z problemami, rozpaczą i osamotnieniem w marcu 2008 roku, po narodzinach Frasera. Napisałam tę książkę właśnie dla Ciebie. Chcę Ci pomóc uwierzyć, że na końcu pozornie bardzo długiego i mrocznego tunelu czeka nadzieja. Znajdziesz ją, daję słowo.

Rozdział 1

Billy i Miś

To był jasny wieczór na początku lata 2011 roku. Jechaliśmy wzdłuż rzeki Dee, a szkocki krajobraz wyglądał jak na pocztówce. W oddali majaczył najwyższy okoliczny szczyt, Lochnagar, skąpany w cudownym złotym blasku, a słońce zachodzące poniżej mieniło się tysiącem olśniewających barw w ciemnych falach rzeki.

Od czasu do czasu mijaliśmy wędkarza zanurzonego po kolana w wodzie, cierpliwie zarzucającego wędkę z nadzieją na złowienie pstrąga i łososia, na które właśnie był sezon. Wtedy nie przyszło mi to do głowy, ale teraz już wiem, że tamtego dnia ja również szukałam szczęścia. Jest takie stare powiedzenie: „Jeśli chcesz schwytać pstrąga, musisz poświęcić muchę”.

Mój mąż Chris siedział za kierownicą, a dzieci z tyłu. Pippa miała zaledwie pół roku i spała w swoim foteliku. Naszą uwagę jak zwykle pochłaniał trzyletni Fraser. Rzadko się odzywał, nie odrywał wzroku od dwóch małych zdjęć, które zabrał ze sobą w podróż. Nie byliśmy pewni, czego się po nim spodziewać. Zresztą w przypadku Frasera nigdy nie było pewności.

Niecałe dwa lata wcześniej, w sierpniu 2009 roku, u mojego niespełna półtorarocznego syna zdiagnozowano autyzm. Jak wiele autystycznych dzieci Fraser miał problem z komunikacją i często zamykał się we własnym świecie. Dostawał też gwałtownych napadów histerii z najbardziej błahych, jak wtedy uważaliśmy, powodów. Cierpiał również na hipotonię, rzadkie schorzenie mięśni, które sprawiało, że jego stawy były wiotkie i niestabilne. Z trudem wykonywał proste czynności, takie jak chwytanie przedmiotów, i z najwyższym wysiłkiem stał na własnych nogach. O chodzeniu nie można było nawet marzyć. Dopiero w ciągu ostatniego roku zaczął się więcej ruszać, głównie dzięki ortezom, aparatom ortopedycznym, które nosił na łydkach i kostkach.

Od półtora roku w jego terapii brał udział mały zespół specjalistów, w tym terapeuta mowy oraz terapeuta behawioralny. Powiedziano nam jasno, że Fraser nigdy nie pójdzie do normalnej szkoły, ale zdołaliśmy znaleźć niewielkie prywatne przedszkole, do którego woziliśmy go dwa razy w tygodniu. Było to dla nas, a szczególnie dla mnie, ogromne ułatwienie, choć w kwestii huśtawki nastrojów i nieprzewidywalnych zachowań Frasera nic się nie zmieniło. Wciąż żyliśmy na krawędzi.

Mój syn jest cudownym, uczuciowym chłopcem, z łatwością zjednującym sobie wszystkie serca. Skłamałabym jednak, twierdząc, że nasze życie przypominało sielankę. Przeszliśmy wiele trudnych chwil i nieraz byliśmy wystawiani na próbę. Nigdy nie wiedzieliśmy, co się zaraz wydarzy, jak reagować, zwłaszcza gdy plan dnia Frasera ulegał gwałtownej zmianie. Mogliśmy tylko polegać na intuicji. I właśnie to robiliśmy tamtego dnia, gdy ja i Chris jechaliśmy doliną rzeki Dee w kierunku miasteczka Aboyne. Mieliśmy się tam spotkać z kimś z organizacji na rzecz bezdomnych kotów – Cats Protection.

Od zawsze kocham zwierzęta. W dzieciństwie bawiłam się z królikami, psami, kotami, końmi – z każdym czworonogiem, jaki się nawinął. Tego wieczoru, podczas podróży, z zazdrością podziwiałam rozległe tereny Royal Deeside Estates idealnie nadające się do jazdy konnej – zajęcia, które kochałam w młodości i za którym tęskniłam jako bardzo zajęta mama.

Jedynym zwierzęciem w naszej rodzinie był wówczas dość gruby i nieco się już starzejący bury kocur o imieniu Toby. Mieliśmy go od dziesięciu lat, pojawił się w domu na długo przed narodzinami Frasera i Pippy. I to właśnie poczciwy Toby podsunął mi pomysł tej wyprawy w nieznane.

Nasz kocur robił wszystko, by uchodzić za część umeblowania. Przez większość dnia leżał nieruchomo, zainteresowany wyłącznie dwiema rzeczami: jedzeniem i spaniem. Fraser zaś przez większość swojego krótkiego życia nie wykazywał większego zaciekawienia kotem, podobnie jak resztą otoczenia. Szalał natomiast za wszystkim, co miało kółka albo się kręciło. Potrafił godzinami obserwować wirujący bęben pralki, bawić się starym odtwarzaczem DVD albo obracać koła leżącego do góry nogami samochodziku. Inne zajęcia raczej go nie pociągały. W którymś momencie jednak zauważyłam u Frasera fascynację Tobym. Mój syn kładł się na dywanie koło śpiącego kota, przysuwał do niego głowę, głaskał go i próbował jakoś porozumieć się ze zwierzakiem.

Toby nie odwzajemniał tego zainteresowania. Przez pewien czas tolerował intruza wkraczającego na jego teren, ale potem zaczął się bać, szczególnie kiedy Fraser był podenerwowany. Kilka razy, gdy mały krzyczał, przestraszony jakąś niemal niezauważalną zmianą w planie dnia, Toby uciekał na piętro w poszukiwaniu schronienia. Od tamtej pory widać było, że obawia się chłopca i omija go szerokim łukiem. Czasem dawał drapaka na sam jego widok.

Wcale mnie to nie dziwiło. Rozumiałam, że Toby nie chce być towarzyszem zabaw Frasera, ale zachowanie syna dało mi do myślenia.

Jako matka autystycznego dziecka wiedziałam, że muszę wykorzystywać wszystkie nadarzające się okazje i szanse. Było ich niewiele, ponieważ ze względu na pracę Chrisa mieszkaliśmy na odludziu, w domu należącym do Balmoral Estate, szkockiej posiadłości królowej Elżbiety. Nie mieliśmy żadnych sąsiadów, a przez długi czas nie mogliśmy nawet jeździć z Fraserem do lokalnego klubu malucha, ponieważ nie czuł się dobrze w takim środowisku. Martwił mnie jego brak umiejętności społecznych, więc widząc, jak szuka kontaktu z Tobym, zaczęłam się zastanawiać, czy drugie zwierzę nie mogłoby mu nieco pomóc. Interakcja to zawsze interakcja, nawet jeśli w grę wchodzi kot, a nie drugi człowiek.

– Moim zdaniem dobrze by mu zrobiła obecność nowego zwierzaka. Myślę, że nie byłby wtedy tak bardzo zamknięty w sobie – powiedziałam do Chrisa pewnego dnia przy kolacji. – Dlaczego nie poszukamy młodego kota, z którym mógłby się zaprzyjaźnić?

Mieliśmy już za sobą niemało trudnych doświadczeń, więc Chris, rozsądny i logicznie myślący człowiek, natychmiast dostrzegł wady w moim rozumowaniu.

– Naprawdę tego chcesz? – zapytał. – Czy drugi kot nie będzie się bał Frasera tak samo jak Toby?

– Co mamy do stracenia? – odparłam. – Weźmiemy kota od jakiejś fundacji albo ze schroniska i wyjaśnimy naszą sytuację. Na pewno przyjmą go z powrotem, jeśli pomysł okaże się niewypałem.

– Możliwe – powiedział Chris, ale widziałam, że nadal ma wątpliwości.

Następnego dnia wysłałam maila do Cats Protection, organizacji znanej wcześniej jako Cats Protection League. Adres znalazłam na ich stronie internetowej. Napisałam, że Fraser cierpi na autyzm oraz chorobę mięśni, która utrudnia mu poruszanie się, więc szukamy dla niego „wyjątkowego” przyjaciela. Tak to właśnie ujęłam: „wyjątkowego”. Choć nie bardzo wierzyłam, że ktoś podobny może w ogóle istnieć.

Odpowiedź długo nie przychodziła. Część mnie uznała, że zostałam zignorowana i potraktowana jak wariatka szukająca „wyjątkowego” kota dla swojego „wyjątkowego” synka. Okazało się jednak, że mój mail trafił do niewłaściwej osoby, gdyż pewnego ranka odebrałam telefon z sugestią, bym skontaktowała się z oddziałem w Deeside, który powstał zaledwie pół roku wcześniej.

Wysłałam zatem kolejnego maila i niedługo później zadzwoniła do mnie szefowa oddziału, kobieta o imieniu Liz, mieszkająca jakieś dwadzieścia minut od nas w miasteczku Aboyne.

Od razu wyczułam, że Liz dobrze rozumie, kogo szukam.

– Są u nas dwa koty, które mogłyby dogadać się z Fraserem. Ale ja już chyba wiem, jakiego dokonacie wyboru – oświadczyła. – Wyślę wam fotografie i trochę informacji.

Niemal natychmiast odebrałam maila ze zdjęciami dwóch identycznych kotów. Oba zwierzaki były szare, oba wyglądały nieco orientalnie i miały białe łatki. Na moje oko były jeszcze młode i chudziutkie, niemal zabiedzone. Wszystko stało się jasne, kiedy przeczytałam wiadomość od Liz.

Okazało się, że koty znaleziono w lokalu komunalnym w pobliskiej wiosce. Ich właściciele narobili długów i uciekli. Kiedy robotnicy przyszli zamknąć i zaplombować dom, któryś sąsiad powiedział im, że w środku są zwierzęta. Całe szczęście, bo wewnątrz faktycznie znaleziono cztery wygłodniałe koty żywiące się resztkami. Gdyby dom zaplombowano, zwierzaki z pewnością by umarły.

Wezwano Cats Protection i organizacja zabrała całą czwórkę. Duży czarny kocur szybko znalazł nowych opiekunów, lecz pozostała trójka, w tym rodzeństwo o imionach Miś i Billy, nadal czekała na swoją szansę.

Oglądając zdjęcia, nie do końca rozumiałam, dlaczego Liz jest pewna naszego wyboru, ale postanowiłam jej zaufać i zaryzykować. Wysłałam maila z pytaniem, czy możemy umówić się na spotkanie, żeby Fraser poznał Billy’ego i Misia. Liz zaproponowała termin za tydzień. Mieliśmy przyjechać do Aboyne.

Wiedziałam, jak bardzo Fraser nie lubi niespodzianek. Należało jakoś go przygotować do tej podróży, a przede wszystkim do myśli o nowym członku rodziny.

Przy śniadaniu wzięłam sprawy w swoje ręce:

– Fraser, chciałbyś własnego kotka, z którym mógłbyś się bawić? – zapytałam.

Przez chwilę patrzył na mnie uważnie, a potem kiwnął głową.

– Tak, mamusiu.

Zważywszy, że niekiedy nie mogliśmy wydobyć z niego ani jednego słowa, było to nie lada osiągnięcie. Zachęcona, działałam dalej.

Fraser miał trudności ze zrozumieniem wielu rzeczy, nabraliśmy więc zwyczaju drukowania zdjęć, które miały mu pomóc wyobrażać sobie różne sytuacje. I właśnie dlatego natychmiast wydrukowałam małe fotografie Misia i Billy’ego. Chciałam, żeby mój syn zobaczył oba zwierzaki i już teraz zaczął dokonywać wyboru.

Również tym razem jego reakcja naprawdę mnie ucieszyła. Co wieczór brał oba zdjęcia do łóżka i ustawiał na szafce nocnej. Oglądał je godzinami. Bóg raczy wiedzieć, co mu chodziło po głowie, kiedy tak leżał wpatrzony w mordki dwóch identycznych kotów.

Piszę: „identycznych”, ale ciekawa sprawa – Fraser od początku je rozróżniał. Dla mnie Miś i Billy były tak podobne, że musiałam podpisać zdjęcia, bo nie wiedziałam, który jest który. I nie kto inny, lecz właśnie Fraser ciągle mi tłumaczył: „Ten to Billy, tamten to Miś”. Autyzm jest dziwną i skomplikowaną chorobą – choć mój syn z trudem chodził i porozumiewał się z innymi ludźmi, jednocześnie wyraźnie dostrzegał różnicę między dwoma pozornie identycznymi kotami.

Pierwsza część planu została przeprowadzona, mogłam zatem zacząć przygotowywać synka do wyjazdu do Aboyne. Należało podejść do sprawy poważnie, ponieważ nigdy wcześniej nie byliśmy z nim w domu obcej osoby. Fraser strasznie się bał nieznanego otoczenia i często wpadał w panikę. A nawet jeśli nowe miejsce przypadło mu do gustu, tak koncentrował się na wybranej przez siebie rzeczy, że nierzadko powodowało to różne komplikacje. Dlatego też unikaliśmy składania wizyt. Jedynymi osobami, które mogliśmy bez obaw odwiedzać, byli jego dziadkowie: mama Chrisa i jej partner, którzy mieszkali na północno-wschodnim wybrzeżu Szkocji, oraz moi rodzice mieszkający w Essex.

Po trwających tydzień przygotowaniach byłam w miarę pewna, że Fraser rozumie, co ma się wydarzyć. Wiedział, że jedziemy obejrzeć dwa kotki i że jeśli któryś mu się spodoba, zamieszka z nami. Aby uniknąć wybuchu płaczu, uprzedziliśmy małego, że wybierzemy się do Aboyne w piątek po południu, kiedy Chris wróci z pracy – gdyż w piątki mój mąż zwykle przychodził do domu wcześniej, czasem w porze lunchu. Chcieliśmy, by Fraser jak najmniej odczuł zmianę.

Ostatecznie wyruszyliśmy w drogę nieco później, niż planowaliśmy. Słońce zaczynało się już chować za górami, kiedy w pobliskim miasteczku Ballater przejechaliśmy przez rzekę Dee i skierowaliśmy się na wschód, w stronę Aboyne.

Siedząc w samochodzie, w głowie miałam mętlik. Nic dziwnego. Czasem się zastanawiałam, czy nie jestem najbardziej neurotyczną matką na świecie. Ktoś, kto troszczy się o autystyczne dziecko, nieustannie ma powody do niepokoju. A tego wieczoru ich lista była długa jak rzeka Dee. Co się stanie, jeśli Fraser nie polubi Liz albo będzie się jej bał? Jeśli nie spodoba mu się dom? Jeśli wystraszy go jakiś dźwięk w tym domu? Jeśli nie spodobają mu się koty? Nie wiedziałam, czy zwierzęta są w środku, czy na zewnątrz. Jak Fraser zareaguje na zwierzę w boksie? Przyzwyczaił się już, że koty (tak jak Toby) biegają swobodnie, dokąd chcą i kiedy chcą. Co poczuje, gdy zobaczy kota w zamknięciu? A jeśli w ogóle nie zechce wysiąść z samochodu? Taki scenariusz był jak najbardziej możliwy, a wręcz prawdopodobny. Wiele razy zdarzało się już, że podczas jazdy Fraser zaczynał wymachiwać rękami, krzycząc: „Nie, nie, nie!”. Musieliśmy wówczas po prostu zawracać. Co nas czekało? Głowa pękała mi od złych przeczuć. Całe szczęście, że od czasu do czasu odrywał mnie od nich cudowny krajobraz za oknem.

Kiedy dotarliśmy do domu Liz, słońce dogasało za górami. Podczas gdy Chris parkował samochód, Fraser wychylił się do przodu i wyciągnął szyję, żeby mieć lepszy widok.

– Mamusiu, czy to tu mieszkają kotki? – zapytał.

Bez słowa spojrzałam na męża. Oboje natychmiast zdaliśmy sobie sprawę, że to jedno z najdłuższych i najbardziej logicznych zdań, jakie kiedykolwiek usłyszeliśmy od Frasera.

– Jasne – zapewniłam go.

Potem się odwróciłam, żeby sprawdzić, co u Pippy. Nasza córeczka pod wieloma względami była niemal całkowitym przeciwieństwem brata. Podróżowanie z Fraserem zawsze stanowiło wyzwanie, z nią natomiast okazało się niezwykle łatwe. Tak też było tym razem: mała spała słodko w foteliku, więc postanowiliśmy jej nie budzić. Zakładając, że nasza wizyta będzie bardzo krótka, zostawiliśmy samochód tuż przy domu, by ani na chwilę nie tracić Pippy z oczu.

Kiedy tylko pomogliśmy Fraserowi wyjść z auta, w drzwiach domu stanęła Liz. Pomachała nam. W ciągu minionego tygodnia wymieniłyśmy sporo maili i najwyraźniej była dobrze przygotowana, bo najpierw zwróciła się do naszego dziecka:

– Cześć, ty pewnie jesteś Fraser. Chcesz zobaczyć kotki?

Na moment wstrzymałam oddech. Fraser zazwyczaj bał się bliskości osób, których nigdy wcześniej nie widział. Jeśli coś go niepokoiło albo martwiło, unikał kontaktu wzrokowego i zaczynał zajmować się czymś innym.

Ale nie tamtego dnia.

– Tak, poproszę – odpowiedział, patrząc prosto w oczy Liz.

Nie miałam żadnych wątpliwości, że jest przejęty. Nie przestępował z nogi na nogę, nie wydawał się zobojętniały. Nadal ściskał w rączkach zdjęcia obu kotów. Chris i ja znów wymieniliśmy spojrzenia. Nie musieliśmy nic mówić. Czuliśmy, że dzieje się coś niezwykłego.

Liz oznajmiła, że koty są na zewnątrz, na specjalnym zadaszonym wybiegu, co uznałam za mniejsze zło. Z jednej strony nie musiałam się martwić, że Fraser zobaczy pralkę albo toster i na ich widok całkowicie zapomni o kotach. Z drugiej jednak nie wiedziałam, jak zareaguje na widok klatki. Przywykł do tego, że nasz Toby cieszy się całkowitą wolnością. Przeważająca większość dzieci nie zwróciłaby uwagi na taki szczegół, lecz Fraser – jak najbardziej.

Moje obawy szybko się rozwiały. Liz zaprowadziła nas do dwóch dużych kojców otoczonych drucianą siatką. Jeden był pusty, ale w drugim siedziały dwa koty znane nam już z fotografii. Miś i Billy. W rzeczywistości były jeszcze bardziej do siebie podobne i naprawdę nie potrafiłam ich odróżnić.

– Teraz wejdę do środka. W porządku, Fraser? – zapytała Liz.

Mały skinął głową, zafascynowany kotami. Przez chwilę cała nasza trójka po prostu stała, zaglądając do kojca.

Oba zwierzaki leżały na drapaku. Jeden drzemał, odwrócony pyszczkiem, ale drugi usiadł wyprostowany jak struna i z ciekawością oglądał swoich gości.

– To jest Miś – powiedziała Liz, wskazując tego mniej zainteresowanego. – A to Billy.

I właśnie wtedy Billy jednym susem wskoczył jej na ramię, a potem zsunął się na ziemię i stanął na wprost Frasera, tyle że po drugiej stronie siatki. Fraser nawet się nie wzdrygnął. Wręcz przeciwnie – uśmiechał się z zachwytem.

– Fraser? Chciałbyś tu wejść i przywitać się z Billym? – zagadnęła go Liz.

– Tak – odparł. – Wejdziesz ze mną, mamusiu?

Chris i ja ponownie wymieniliśmy wymowne spojrzenia. Inni rodzice nie dostrzegliby tu niczego dziwnego, ale dla rodziców chłopca, który przez ostatnie trzy lata bał się dosłownie wszystkiego, sytuacja była niewiarygodnie ekscytująca. Jednak to, co nastąpiło później, przekroczyło nasze najśmielsze oczekiwania. A właściwie zwaliło nas z nóg.

Po wejściu do kojca Fraser natychmiast usiadł na podłodze. Niespokojna matka we mnie zaraz zaczęła się denerwować: „Pełno tu sierści, co, jeśli dostanie ataku astmy?”. Nie miałam jednak czasu na myślenie, bo zaraz potem Billy podszedł do Frasera, wskoczył na niego i umościł mu się na rękach.

Liz dobrze odkarmiła koty, Billy nie był już bynajmniej chucherkiem. Jego skok zaskoczył Frasera, który odchylił się lekko do tyłu pod nieoczekiwanym ciężarem. Przez moment siedział w bezruchu, niepewny, co o tym wszystkim sądzić. W normalnych okolicznościach spodziewałabym się, że teraz nastąpi rozdzierający krzyk. Wiedziałam jednak, że to nie są normalne okoliczności. Nie było krzyku ani żadnych nerwów. Nic z tych rzeczy.

Billy chyba wyczuł, że Fraserowi nie jest zbyt wygodnie, bo ułożył się niżej, tak żeby go za bardzo nie przygniatać. Opierał się o naszego syna tylko przednimi łapkami. A potem wyciągnął szyję i przysunął łebek do głowy Frasera. Chłopiec i kot tulili się przez chwilę w milczeniu, jakby poza nimi nie było nikogo na świecie.

Osłupiałam. Nie mogłam uwierzyć własnym oczom.

– Wygląda na to, że Billy już wybrał – stwierdziła Liz, przerywając ciszę.

Ona, Chris i ja uśmiechnęliśmy się do siebie. Słowa znów były zbędne.

Fraser i Billy poznawali się jeszcze przez jakiś czas. W końcu Liz zapytała wprost:

– Fraser, chciałbyś zaopiekować się Billym?

– Tak, bardzo – odpowiedział.

– Dobrze, w takim razie ja, mama i tata musimy o tym porozmawiać – oświadczyła Liz.

Pozwoliła im spędzić razem jeszcze chwilę. Potem Chris poszedł do samochodu sprawdzić, co u Pippy.

– Niestety zaraz musimy wracać do domu – powiedziałam. – Jaki jest plan?

– Wezmę Billy’ego na kontrolę do weterynarza – wyjaśniła Liz. – A potem będziecie mogli go zabrać.

– Niedługo czeka nas przeprowadzka, co może trochę skomplikować sprawę – ostrzegłam ją.

– W takim razie porozmawiamy o szczegółach w poniedziałek, dobrze?

– Świetnie – odparłam z nadzieją, że zdołamy wszystko pogodzić.

Miałam obawy, że Fraser wpadnie w złość, kiedy odkryje, że Billy nie wraca z nami do domu tego samego dnia, ale gdy wytłumaczyłam mu powody, spokojnie je zaakceptował.

– Twoim zdaniem Liz uwierzyła w autyzm Frasera? – zapytałam Chrisa, kiedy ruszyliśmy w drogę powrotną.

Mój mąż się uśmiechnął. Wiedział, o co mi chodzi.

– Dziś nikt by nie powiedział, że ma jakiekolwiek problemy – stwierdziłam.

Bo taka była prawda.

Choć jadąc do Liz, w każdej chwili byliśmy gotowi zawrócić, nic złego się nie wydarzyło. Mały świetnie sobie ze wszystkim poradził, począwszy od odwiedzin u obcej osoby, a skończywszy na zdumiewającym zachowaniu kota. W kontekście naszego wspólnego życia zakrawało to niemal na cud. Instynkt dobrze nam podpowiedział. Może warto było zarzucić tę wędkę.

W drodze do domu Liz Fraser siedział z tyłu w swoim foteliku, cichy jak myszka, pogrążony w myślach. W drodze powrotnej natomiast był całkowicie odmieniony i mówił z ogromnym ożywieniem.

– Billy będzie przyjacielem Frasera – oświadczył w pewnym momencie, podnosząc zdjęcie kota.

– Na pewno, synku – odparłam, odnajdując jego spojrzenie we wstecznym lusterku.

– Billy będzie najlepszym przyjacielem Frasera – powtórzył mały.

Zaskakujące słowa w ustach dziecka. Żadne z nas nie miało pojęcia, że okażą się prorocze.

Rozdział 2

Nowy domownik

Ostatecznie Fraser i Billy spotkali się ponownie wcześniej, niż zakładaliśmy.

Z początku mieliśmy zamiar odczekać sześć tygodni, aż do początku sierpnia. Wcześniej mnie i Chrisa czekała przeprowadzka z domu, w którym mieszkaliśmy od dwóch lat, do nowocześniejszego i wygodniejszego na obrzeżach Balmoral Estate, dziesięć kilometrów od dotychczasowego miejsca zamieszkania. Kiedy w poniedziałek po naszej wizycie w Aboyne rozmawiałam z Liz, kobieta sama zasugerowała, żebyśmy najpierw oswoili się z nowym domem i dopiero wtedy zabrali Billy’ego. Uważała, że kotu trudno będzie przywyknąć do dwóch miejsc w tak krótkim czasie.

Ku naszemu zaskoczeniu Fraser przyjął to bardzo dobrze. Po spotkaniu z Billym i Misiem był podekscytowany myślą o przyjacielu. U Frasera ekscytacja łatwo przeradza się w niepokój, nauczyliśmy się już jednak, że najlepszym środkiem zaradczym jest codzienne uspokajanie go zaraz po przebudzeniu. Każdego ranka, nim sam zdążył poruszyć ten temat, przypominaliśmy mu o naszej obietnicy.

– Tak, Billy przyjedzie do nowego domu – powtarzał sobie na głos Fraser.

Poza tym dalej trzymał na szafce nocnej zdjęcia Billy’ego i Misia. Wieczorami regularnie je oglądał. Na razie to mu wystarczało. Cierpliwie czekał.

Okazało się jednak, że to Liz nie może dłużej czekać. Jakieś dziesięć dni po naszym spotkaniu nieoczekiwanie zadzwoniła. W pierwszym odruchu spanikowałam, przerażona, że stało się coś złego. Ona tymczasem powiedziała, że za kilka dni przyjedzie dużo uratowanych kotów, i zapytała, czy mogłaby podrzucić Billy’ego trochę wcześniej.

– Nie mamy nic przeciwko temu, o ile sama uważasz, że to dobry pomysł – odparłam, nawiązując do jej wcześniejszych słów.

– Myślę, że Billy sobie poradzi. Sama widziałaś, że ma charakter – stwierdziła Liz. – Będziecie musieli wypełnić papiery adopcyjne. Mogę go przywieźć pojutrze?

– Jasne.

W ten oto sposób Liz i Billy przyjechali do naszego domu po południu dwudziestego siódmego czerwca 2011 roku. Z wielu powodów pamiętam ten dzień, jakby to było wczoraj.

Fraser spędzał ranek w przedszkolu, więc Liz zgodziła się wpaść po południu. Kiedy powiedzieliśmy małemu o zmianie planów, bardzo się przejął i ciągle o tym mówił.

– Billy przyjedzie, Billy przyjedzie – powtarzał w kółko.

Zwykle dźwięk silnika nieznanego samochodu na podjeździe albo niespodziewane pukanie do drzwi wywoływały u Frasera panikę. Zdarzało się, że kucał w kuchni, zasłaniając sobie uszy, i czekał, aż listonosz wreszcie pójdzie. Tego popołudnia, słysząc nadjeżdżające auto, podbiegł jednak prosto do okna.

– To Billy!

Liz stanęła w drzwiach z białą metalową klatką wyścieloną polarem i z podnoszoną klapką. Przypomniała mi się sąsiadka z czasów mojego dzieciństwa, która hodowała koty syjamskie i zabierała je na wystawy organizowane w całym kraju. Godzinami bawiłam się z kociętami w jej domu, w którym były takie właśnie eleganckie transporterki.

Podekscytowany Fraser niecierpliwie wypatrywał kota.

– Billy jest w klatce, Billy jest w klatce! – powiedział z przejęciem, kiedy Liz wniosła kontenerek do salonu i zaczęła go otwierać.

– Może Billy będzie najpierw chciał w spokoju obejrzeć dom – ostrzegłam Frasera, zdając sobie sprawę, że kota na pewno najbardziej zainteresuje nowe terytorium. Mój syn był jednak tak skupiony na klatce, z której zaraz miał wyskoczyć jego nowy przyjaciel, że kompletnie mnie nie słuchał.

Pamiętam dokładnie, co się potem stało. Było tak, jakby Billy mieszkał z nami od zawsze, jakby wrócił do własnego domu. Gdy Liz podniosła klapkę, wyszedł ze środka, rozejrzał się szybko po salonie i podbiegł do Frasera.

Liz i ja spojrzałyśmy na siebie znacząco. Kot i dziecko natychmiast zaczęli nawiązywać więź.

Widać było, że wyciągnęli wnioski ze spotkania u Liz, ponieważ tym razem to Fraser wykonał pierwszy krok. Pochylił się i powiedział: „Cześć”. Potem przysunął się do kota, żeby Billy mógł otrzeć się pyszczkiem o jego twarz. Niedługo później leżeli już na dywanie, wymieniając czułości, zupełnie jak wtedy w Aboyne.

Popołudnie było jasne i bardzo słoneczne. Wpadające przez okno światło pozwoliło mi lepiej przyjrzeć się Billy’emu. Był naprawdę niezwykły. Miał bardzo gęste szare futro i białą plamkę w kształcie odwróconej litery V, biegnącą od pyszczka i nosa aż nad oczy. Miał też białe plamy na piersi i na łapkach. Te drugie przypominały białe buty z cholewami. Poza tym na jego nosie i łapach zauważyłam różowawe miejsca. Wyglądały tak, jakby ktoś Billy’ego podrapał, ale z bliska widać było, że po prostu nie ma tam sierści. A ze sposobu, w jaki przewracał się po dywanie z Fraserem, domyśliłam się, że jest jeszcze bardzo młody i rozpiera go energia.

Liz i ja przez dłuższą chwilę obserwowałyśmy ich jak zahipnotyzowane. Chyba znów obie poczułyśmy, że dzieje się coś niesłychanego.

Po jakimś czasie zaprosiłam ją do kuchni na herbatę. Musiałam też podpisać papiery adopcyjne. Nadal nad nimi siedziałyśmy, kiedy kątem oka dostrzegłam, jak Billy przemyka korytarzem za kuchennymi drzwiami.

Najwyraźniej w końcu postanowił zwiedzić nowe miejsce i wściubić nos w każdy możliwy zakątek. Wiedziałam, że największą niespodzianką będzie dla niego Toby. Kiedy jednak starszy kot zszedł na półpiętro, skończyło się na paru demonstracyjnych syknięciach i parsknięciach. Już po chwili oba koty określiły swoje wzajemne stosunki i każdy z nich zajął się czymś ciekawszym. W przypadku Toby’ego była to porządna drzemka w sypialni. Billy natomiast zwiedził cały dom i wrócił do Frasera.

Naprawdę niezapomniany moment, przynajmniej moim zdaniem, nastąpił, kiedy Liz zbierała się do wyjścia.

Fraser nie należy do tych autystycznych dzieci, które nie uzewnętrzniają uczuć. Ma uroczą osobowość, potrafi być serdeczny. Po prostu rzadko nawiązuje kontakt wzrokowy z kimś spoza najbliższej rodziny, nie mówiąc już o przytulaniu się.

Kiedy jednak Liz zmierzała do drzwi, podszedł do niej jak gdyby nigdy nic, objął ją ramionami i powiedział: „Dziękuję”. Nigdy wcześniej ani później nie dotknął obcej osoby ani nie okazał jej takiej wylewności, takiego zainteresowania. To się zdarzyło tylko ten jeden raz.

Wiem, że na Liz jego zachowanie zrobiło ogromne wrażenie. Ona do dziś mówi o tym publicznie i powtarza, że żaden inny przyjazd z kotem do nowego domu nie był dla niej tak wyjątkowy. Oczywiście ja też czułam wtedy niesamowite wzruszenie.

Kiedy Fraser machał jej na pożegnanie, łzy napłynęły mi do oczu. Nie było w tym nic dziwnego, w tamtym czasie często płakałam. Wówczas jednak, po raz pierwszy od bardzo, bardzo dawna, płakałam ze szczęścia.

Od samego początku życie z Fraserem budziło we mnie skrajne emocje. Niekiedy wręcz wątpiłam (inni zresztą też), czy będę umiała dalej żyć.

Matką zostałam dość późno, po trzydziestce. Chris i ja poznaliśmy się, gdy ja miałam dwadzieścia, a on dwadzieścia pięć lat. Byliśmy małżeństwem z dziesięcioletnim stażem, kiedy zdecydowaliśmy się na dzieci. Szczerze mówiąc, wcześniej nie chcieliśmy ich mieć. Nasze życie było łatwe i przyjemne. Chris pracował jako elektryk, ja prowadziłam szkolenia w dużym wydawnictwie prawniczym, dzieląc czas między biura w Hampshire oraz w Londynie. Mieszkaliśmy w czteropokojowym szeregowcu w Andover, niedaleko Southampton na południowym wybrzeżu Anglii. Dom miał być inwestycją, ale praca przy nim sprawiała nam wiele radości, a dzięki umiejętnościom Chrisa zdołaliśmy sami go zaprojektować. Choć nie był to może pałac, włożyliśmy serce w jego przebudowę. Byliśmy tam bardzo szczęśliwi i sądzę, że wielu ludzi pozazdrościłoby nam tego stylu życia – wakacji spędzanych za granicą, spotkań ze znajomymi…

Pewnego dnia Chris wrócił jednak do domu i powiedział, że myśli o dzieciach. Taka niespodzianka może wywołać kryzys w małżeństwie, ale nam to nie groziło, ponieważ ja sama od pewnego czasu też się nad tym po cichu zastanawiałam. Pochodzę z ogromnie ze sobą zżytej rodziny, mam rodzeństwo. Jestem bardzo związana z rodzicami, więc chciałam dać im wnuki. Kiedy powiedzieliśmy rodzicom i przyjaciołom o naszych planach, wszyscy byli w szoku; uważali, że postradaliśmy rozum. Wiedzieli, zapewne lepiej niż my, że wolność, jaką się dotąd cieszyliśmy, zostanie gwałtownie ograniczona. My jednak kompletnie się tym nie przejmowaliśmy.

Należę do osób, które o wszystkim myślą z wyprzedzeniem, gdy więc podjęliśmy decyzję o dzieciach, zaczęłam snuć plany: jaki dom kupimy, jak urządzimy pokoje dziecięce, jakie wybierzemy szkoły, dokąd będziemy jeździć na wakacje, na jakich kucykach będą jeździć maluchy. Znacie to stare przysłowie? Jeśli chcesz rozśmieszyć Boga, opowiedz mu o swoich planach. Cóż, jeżeli przysłowie się nie myli, Bóg miał ubaw po pachy, przyglądając się moim pomysłom.

Nie da się tego ująć mniej drastycznie – pierwsza ciąża była istnym piekłem. Pod każdym względem. Przede wszystkim potwornie przytyłam. Naprawdę potwornie. W końcu byłam tak ciężka, że musiałam chodzić o kulach. Jestem niska, mam raptem metr pięćdziesiąt pięć wzrostu, więc w połowie ciąży doszło u mnie do rozejścia się kości miednicy.

To stanowiło poważny problem, ponieważ często musiałam dojeżdżać do pracy z Andover do Londynu – prawdziwe wyzwanie dla kogoś, kto chodzi o kulach. Na domiar złego rozwinęło się u mnie nadciśnienie tętnicze.

Pod koniec lutego 2008 roku przewieziono mnie do szpitala w Winchester, aby wywołać poród. Dopiero wtedy sprawy przybrały naprawdę zły obrót. Po raz kolejny przypomniałam sobie, że nie wszystko w życiu idzie zgodnie z naszymi oczekiwaniami. Wyobrażałam sobie, że urodzę naturalnie, przy wtórze słodkiej, subtelnej muzyki, otoczona życzliwymi twarzami, a moje dziecko od samego początku będzie mieć promienny uśmiech na twarzy. Rzeczywistość oczywiście wyglądała zupełnie inaczej.

Poród trwał trzy doby: najdłuższe i najbardziej traumatyczne trzy doby mojego życia. Drugiego dnia podano mi znieczulenie zewnątrzoponowe, żeby złagodzić makabryczny ból niemijający od momentu przyjazdu do szpitala, ale to nie pomogło. Trzeciego dnia, czyli pierwszego marca, o szóstej rano, lekarze uznali, że czas na cesarkę, i pospiesznie wysłali mnie na blok operacyjny. Chirurg zapewniał, że ani mnie, ani Fraserowi nic nie grozi. Tyle pamiętam. Dostałam znieczulenie ogólne i przez cały poród byłam nieprzytomna. Kiedy odzyskałam świadomość, powiedziano mi, że urodziłam dużego chłopca – noworodek ważył dobrze ponad cztery kilogramy.

Biorąc pod uwagę to wszystko, trudno się dziwić, że początek mojego macierzyństwa odbiegał od ideału. Przez pierwszy dzień życia Frasera byłam właściwie nieprzytomna. Istny koszmar. Tak otępiły mnie lekarstwa i wyczerpanie, że kiedy ktoś wspomniał o dziecku, parsknęłam śmiechem, uznając go za wariata. „O co wam, u licha, chodzi? Ja nie mam żadnego dziecka” – powiedziałam podobno.

W ciągu pierwszych godzin mnie i Fraserowi zrobiono zdjęcia – a zdjęcia nie kłamią. Jestem na nich kompletnie wyłączona. Ani trochę nie przypominam radosnej mamusi tulącej swojego dzidziusia.

Na szczęście miałam przy sobie męża i mamę. Chris zawsze dawał mi oparcie, ale nawet on wówczas był w szoku, ponieważ nie rozumiał, co się dzieje. W pewnym momencie nie wiedział nawet, czy jego żona i dziecko przeżyją. Sytuacja przybrała naprawdę dramatyczny obrót. Nie wyobrażam sobie, co bym wtedy bez Chrisa zrobiła.

W ciągu tych najtrudniejszych godzin najbardziej cierpiał Fraser. Poród należał do ciężkich i lekarze martwili się o nas oboje. O Frasera, ponieważ miał obrzękniętą głowę, i o mnie, ponieważ dostałam krwotoku. Ja i moje dziecko straciliśmy zatem pierwsze wspólne chwile. Chris i moja mama przytulali Frasera, ale wszyscy uważali, że to ja powinnam nakarmić go i ubrać. Cóż, albo byłam nieprzytomna, albo majaczyłam, więc musiała się tym zająć pielęgniarka. A Fraser najwyraźniej źle to przyjął.

Nie jestem tak naiwna, by sądzić, że nikt po mnie ani przede mną nie doświadczył równie trudnego porodu. Mam jednak nadzieję, że niewiele matek musi przechodzić przez coś podobnego. Te straszne wspomnienia nadal mnie prześladują.

Dopiero drugiego dnia po porodzie wzięłam się w garść na tyle, by zauważyć, że coś jest nie tak. Zupełnie jakby Fraser urodził się wściekły. Przez pierwsze dwadzieścia cztery godziny wyłącznie krzyczał. Nieważne, co zrobiłam, on po prostu krzyczał i krzyczał, i krzyczał.

Jakieś półtora roku później, w listopadzie 2010 roku, kiedy próbowałam się przygotować do narodzin Pippy, lekarze zachęcili mnie, żebym przejrzała dokumentację medyczną pierwszego porodu. Uważali, że pomoże nam to uniknąć podobnych powikłań. Tamten okres pamiętałam jak przez mgłę, ale kiedy ponownie przeczytałam wszystkie papiery, uzmysłowiłam sobie w pełni, przez co przeszłam z Fraserem. Od samego początku wiedziałam, że coś jest z nim nie w porządku. Nawet użyłam tych właśnie słów, i to kilka razy, w rozmowach z pielęgniarkami. „Coś z nim jest nie w porządku” – mówiłam. „Coś mi się nie podoba”. „On wygląda, jakby cały czas był zły”. Wtedy nie doczekałam się żadnych sensownych reakcji, ale potem te obserwacje nabrały dla mnie nowego znaczenia. Pamiętam, jak jedna z pielęgniarek zasugerowała, że powinnam po prostu częściej przytulać synka. A ja przecież przytulałam go bez przerwy!

Po paru dniach wypisano mnie ze szpitala. Wróciłam do domu z Fraserem, przekonana, że mały się uspokoi. Nic z tego. W domu robił to samo, co w szpitalu – nieustannie wrzeszczał. I znowu miałam wrażenie, jakby był czymś sfrustrowany, jakby krzyczał ze złości. Instynktownie wzięłam winę na siebie. Czułam, że jest na mnie zły, bo wszystko robię nie tak, jak trzeba. Źle go trzymam, źle go karmię, źle go ubieram. Jako świeżo upieczona matka powinnam była zapewne myśleć o nawiązywaniu więzi z dzieckiem, ale w ogóle nie przyszło mi to do głowy. Wydawało mi się, że gaszę pożar za pożarem.

W wielu poradnikach przeczytacie z pewnością, że kiedy dziecko płacze, należy zostawić je w łóżeczku i poczekać, aż się uspokoi. Taka metoda może i sprawdza się w przypadku innych malców, ale na Frasera nie działała.

Tego, co robił Fraser, właściwie nie można nazwać płaczem. On ryczał. Ryczał na cały regulator, darł się, wył. Brzmiało to rozpaczliwie i czasami kompletnie nie mogłam go uspokoić. Jeśli nie reagowałam, wydzierał się jeszcze głośniej, aż jego twarz robiła się fioletowa jak śliwka. A potem zaczynał wymiotować.

Stres, który przeżywałam, wywierał na mnie potężny wpływ. Moja mama wprowadziła się do nas niemal natychmiast po powrocie ze szpitala, ale nie na długo. Choć miałyśmy zawsze świetny kontakt, po jednym czy dwóch dniach odesłałam ją do domu. Nic się między nami nie popsuło, nadal dogadywałyśmy się znakomicie, ale ja chciałam być sama. Wypełniała mnie dziwna mieszanina niepokoju, zmęczenia, poczucia winy i pewnie setki innych uczuć. Wtedy jeszcze o tym nie wiedziałam, ale zaczynał się właśnie długi okres izolacji, którą właściwie sama sobie zafundowałam.

Mama oczywiście się martwiła. Każda matka by się martwiła. Widziała, jak się męczę, więc ciągle do mnie dzwoniła. Jednak to, co mówiłam, prawdopodobnie martwiło ją jeszcze bardziej.

– Nie lubię Frasera – powiedziałam pewnego dnia.

– Co masz na myśli? – spytała.

– No wiesz, sądziłam, że każda matka kocha swoje dziecko. A ja go nawet nie lubię – wyjaśniłam.

Kiedy teraz o tym myślę, zdaję sobie sprawę, że moje słowa były szokujące. Jednocześnie wymownie świadczyły o moim ówczesnym samopoczuciu i stanie umysłu oraz zdrowia. Czułam się fatalnie, a przez kolejne dni, tygodnie i miesiące było tylko gorzej.

Czasem myślałam sobie: „Co zrobiłam źle?”. Nierzadko byłam przekonana, że popełniłam błąd życia.

Przez dziesięć lat miałam dobrego męża, fajną pracę i bogate życie towarzyskie. Teraz siedziałam sama z dzieckiem, które ryczało i wymiotowało przez dwadzieścia cztery godziny na dobę, siedem dni w tygodniu. Moje poczucie osamotnienia pogłębiało się, i to zdecydowanie.

Wiele moich pomysłów diabli wzięli. Na przykład zamierzałam pokazać dziecko koleżankom z pracy. Oprócz mnie w ciążę zaszły wtedy jeszcze dwie dziewczyny. Obie urodziły niedługo przede mną i obie zawiozły dzieci do pracy. Wszyscy zachwycali się noworodkami, a ja myślałam: „Niedługo będą zachwycać się moim”.

Podczas pierwszych tygodni z Fraserem nawet na moment nie wróciłam do tego planu. Nie mogłam pozwolić, aby ktoś inny wziął go na ręce, ponieważ mały oszalałby ze złości. Wiedziałam też, że nie powinnam przynosić dziecka takiego jak Fraser do biura. To nie byłoby w porządku. Wszyscy by ogłuchli.

Znajomi z pracy ciągle pytali mnie w mailach, kiedy wpadnę z maleństwem, a ja wymyślałam kolejne wymówki. W pewnym sensie miałam swoją mroczną tajemnicę – dziecko, którego nie chciałam pokazać światu. Było to smutne i niedobre rozumowanie.

Kilka tygodni po urodzeniu Frasera znalazłam wreszcie doskonałe rozwiązanie problemu. Nie będę mogła pokazać dziecka kolegom z pracy, jeśli zamieszkam osiemset kilometrów dalej, w szkockich górach.

Rozdział 3

Gorzej być nie może

Z perspektywy czasu widzę, że narodziny Frasera i te pierwsze dni w domu stanowiły zdecydowanie najdziwniejszy i najbardziej stresujący okres mojego życia. Ale sposób, w jaki Chris zdobył posadę elektryka w królewskiej posiadłości Balmoral, był równie dziwny.

Wszystko zaczęło się w dniu, gdy oglądałam w internecie highlandy, czyli kuce pochodzące ze Szkocji. Wiem, że to brzmi ekscentrycznie, ale opieka nad Fraserem bardzo mnie przytłaczała, a jedyną ucieczką od udręki było oglądanie obrazów przypominających o szczęśliwej przeszłości i dających nadzieję na przyszłość. Od wczesnego dzieciństwa uwielbiałam konie, a szczegól nie highlandy. I dlatego pewnego dnia, podczas krótkiej drzemki Frasera, zaczęłam szukać w internecie ich zdjęć. Szczególnie piękne były kucyki z Balmoral Estate. Dzięki nim trafiłam na oficjalną stronę posiadłości.

Zatopiona w marzeniach, zauważyłam zakładkę: „Oferty pracy”. Nie mam pojęcia, czemu w nią weszłam. Młodej matki z nerwami w strzępach raczej nie zatrudniliby w charakterze niani królewskich pociech. Pierwsze ogłoszenie, jakie zauważyłam, było następujące: „Potrzebny elektryk”.

Wiedziałam, że Chris przechodzi nie najlepszy okres. Mój mąż, choć jest dość wyluzowanym facetem z ironicznym poczuciem humoru i dogaduje się z każdym, miał już po dziurki w nosie przełączania kabli w cudzych domach oraz instalowania sprzętów kuchennych. Kiedy pokazałam mu ogłoszenie i powiedziałam, że powinien wysłać CV, spojrzał na mnie wymownie.

– Jasne – powiedział sarkastycznie. – Przecież taki gość jak ja nie ma szans na tę robotę.

– Nie dowiesz się, dopóki nie spróbujesz – zauważyłam.

– Dobra, napiszę CV i zobaczymy – zgodził się Chris.

Wysłaliśmy więc zgłoszenie, a potem wszystko stanęło na głowie.

Wkrótce Chris otrzymał zaproszenie do Balmoral na rozmowę kwalifikacyjną. Przeprowadzkę do Szkocji brałam pod uwagę między innymi dlatego, że mama Chrisa mieszka na jej północno-wschodnim wybrzeżu. Chris poleciał więc do Inverness, a stamtąd samochodem mamy wyruszył na południowy wschód do Balmoral.

Powiedział mi, że rozmowa poszła mu dobrze. Poinformowano go, że ktoś się z nim skontaktuje. Nie oczekiwał niczego więcej, ale w drodze na lotnisko w Inverness odebrał telefon.

– Chcielibyśmy zaproponować panu pracę. Czy może pan zacząć pod koniec kwietnia? – usłyszał mój mąż.

Był kompletnie zszokowany, podobnie jak ja, kiedy dotarła do mnie wiadomość. Dopiero po jakimś czasie zaczęliśmy roztrząsać praktyczną stronę całego przedsięwzięcia. Chris się dowiedział, że nowy pracodawca zapewni mu dom, tym więc nie musieliśmy się martwić. Pozostawały jednak inne kwestie: wystawienie obecnego domu na sprzedaż, spakowanie i transport wszystkich naszych rzeczy, jedenastogodzinna podróż na północ. A wszystko to z trudnym dzieckiem pod opieką. Nic dziwnego, że pamiętam tamten okres jak przez mgłę.

Doskonale pamiętam natomiast jedno: podróż do Szkocji. Wiele niemowląt przespałoby większą część wyprawy dzięki kojącym dźwiękom silnika i łagodnemu ruchowi samochodu. Nie Fraser. On prawie cały czas krzyczał. Teraz wiem już, że to doświadczenie było dla niego nadmiernie stymulujące. Zbyt wiele rzeczy w polu widzenia.

Kiedy dotarliśmy do Balmoral, powitał nas zarządca posiadłości. Jego oficjalny tytuł brzmiał bardziej dostojnie, ale cały personel nazywał go po prostu zarządcą. Oprowadził nas po tym ogromnym majątku – przejechaliśmy między innymi obok wielkiego granitowego zamku z wieżyczkami, rezydencji, w której królowa regularnie spędza wakacje. Na szczycie Lochnagar wciąż zalegał śnieg i widać było dopiero pierwsze oznaki wiosny, ale bajkowe piękno krajobrazu i tak zapierało dech w piersiach. Gdybym czuła się lepiej, z pewnością byłabym zauroczona.

Potem Chris, bardzo podekscytowany, zabrał mnie do naszego nowego domu.

– Będziesz zachwycona – zapewniał, opisując cudowny domek w szkockim lesie. – Niedaleko jest nawet jezioro.

Moje odczucia po dotarciu na miejsce okazały się jednak krańcowo odmienne. Dom okazał się kamienną chatką na niewielkiej polanie pośrodku rozległego lasu, przy drodze prowadzącej do Loch Muick. W pobliżu stał jeszcze jeden domek… i to było wszystko.

Moje serce zamarło. Poczułam pustkę. Nie podzielałam radości Chrisa ani w ogóle żadnych jego uczuć. Rozejrzałam się więc tylko i powiedziałam:

– Nie podoba mi się tu.

– Jak to? Przecież jest tak pięknie! – zdziwił się Chris.

Z perspektywy czasu wiem, że okazałam czarną niewdzięczność. Rozumiem jednak doskonale, czemu tak powiedziałam. Zaledwie kilka tygodni wcześniej urodziłam dziecko, a macierzyństwo okazało się przerażająco trudne. Fakt, że miałam zamieszkać na kompletnym odludziu, nie poprawiał mi humoru, ale nie to stanowiło największy problem. Byłam bardzo, bardzo nieszczęśliwa i, choć wtedy jeszcze o tym nie wiedziałam, bardzo, bardzo chora.

Przeprowadziliśmy się w kwietniu 2008 roku. Jedynym mieszkańcem drugiego domku okazał się emerytowany księgowy posiadłości – uroczy człowiek, ale niezbyt zainteresowany towarzystwem świeżo upieczonej mamy i jej wrzeszczącego dziecka.

Z praktycznego punktu widzenia nasz domek nie był dogodnym miejscem dla Chrisa, ponieważ od samego Balmoral dzieliło go dwadzieścia minut jazdy samochodem. Mój mąż pozostawał w nieustannej gotowości; jeśli w rezydencji pojawiał się jakiś problem, musiał tam jechać bez względu na porę. Czasami znikał na wiele godzin.

Przez kilka pierwszych tygodni całe dni spędzałam sama. Chris wyjeżdżał do pracy za piętnaście ósma rano i wracał mniej więcej kwadrans przed osiemnastą – o ile dopisało nam szczęście. A od momentu kiedy zamykały się za nim drzwi, ja robiłam tylko jedno: czekałam na jego powrót. Moim jedynym towarzyszem był Fraser, który niestrudzenie ryczał i wrzeszczał, niezależnie od tego, jak bardzo starałam się odgadnąć jego pogrzeby.

Pogoda na przełomie wiosny i lata była idealna. Mogłam siedzieć na zewnątrz, słuchając szumu wody w rzece u stóp wzgórza i ptasiego śpiewu. Większość ludzi uznałaby to otoczenie za raj na ziemi. Ja czułam się jak w piekle.

Próbowałam wszystkiego, żeby uspokoić Frasera, ale nic nie działało. Nauczyłam się już, że mój synek lubi spać po dwie godziny. Ucinał sobie dwugodzinną drzemkę, potem nie spał przez dwie godziny, potem znowu zasypiał na dwie godziny, budził się i tak dalej, bez końca. W nocy spał trochę dłużej, ale niedużo. A ja działałam na najwyższych obrotach. Zaraz po przebudzeniu chciał, żeby mu zmienić pieluszkę i podać butelkę, ale wkrótce później zaczynał na nowo krzyczeć.

Każda minuta stanowiła wyzwanie. Fraser nie komunikował się jak większość dzieci. Nie reagował na moje „a kuku!” czy inne dźwięki. Zwykle w takich właśnie chwilach tworzy się porozumienie między matką i dzieckiem. Jednak on nie uśmiechał się, nie gaworzył, nie próbował mnie naśladować, nie robił żadnej z tych rzeczy, których spodziewamy się po niemowlęciu. Po prostu nie reagował, co dla mnie jako matki było bardzo stresujące.

Komunikacja między nami sprowadzała się do jednego. Fraser nie wskazywał palcem ani nie gaworzył, kiedy czegoś żądał. On wyłącznie krzyczał.

– Skąd wiesz, czego chce? – spytała mnie kiedyś mama.

– Stąd, że krzyczy, dopóki mu tego nie dam – odparłam.

To była prawda. Czasami odnosiłam wrażenie, że biorę udział w jakimś niedorzecznym teleturnieju, w którym muszę odgadnąć właściwy przedmiot.

– Chodzi ci o to? – starałam się trafić, sięgając po kubeczek.

– Łeeeeeeee! – wrzeszczał Fraser.

– Rozumiem, nie. A może o to? – ciągnęłam, sięgając po biszkopcik. – Okej. O to? – nie poddawałam się, tym razem sięgając po jakąś zabawkę.

– Łeeeeeeee!

Zgadywanie trwało, dopóki metodą prób i błędów (lub, jak określaliśmy to ja i mąż, błędów i zaciskania zębów) nie wpadłam na właściwą odpowiedź. To była droga przez mękę.

Ulgę odczuwałam tylko wtedy, gdy wsadzałam Frasera do wózka i jechałam z nim do znajdującego się nieopodal urokliwego miejsca pod rozłożystym drzewem. Jeśli wiał wiatr, Fraser chętnie tam leżał, obserwując z uwagą rozkołysane gałęzie i nasłuchując szumu liści poruszanych podmuchami powietrza. Tylko w ten sposób udawało mi się go uspokoić. Mogłam nawet zostawić dziecko pod drzewem i skoczyć do domu na filiżankę herbaty. Wiem, że to brzmi okropnie, ale nie potrafię nawet wyrazić, ile znaczyły dla mnie te krótkie, skradzione chwile ciszy i wytchnienia.

W tamtym czasie skupiałam się wyłącznie na tym, by przeżyć następny dzień. Wiedziałam jednak, że tak dalej być nie może, więc wymogłam na Chrisie, aby poprosił o przeniesienie w mniej odludne miejsce. Okazało się, że w posiadłości nie ma na razie żadnych niezasiedlonych domów. Musiałam jakoś przetrwać kolejne siedem miesięcy. Choć niewiele brakowało, żebym ich nie przetrwała.

Kiedy teraz o tym myślę, zdaję sobie sprawę, że byłam chora i nie potrafiłam jasno myśleć. Wciąż szokują mnie rzeczy, które chodziły mi wtedy po głowie.

Pewnego wieczoru, po powrocie Chrisa z pracy, wydawało mi się, że osiągnęłam absolutne dno.

Miałam za sobą bardzo ciężki dzień z Fraserem, postanowiłam więc pójść na spacer. Ruszyłam w stronę rzeki i dotarłam do zielonego żelaznego mostu przerzuconego nad wartkim nurtem. Po raz kolejny znalazłam się w uderzająco pięknym miejscu. Ja jednak byłam więźniem w swoim własnym piekle i nie potrafiłam dostrzec urody otoczenia.

Stałam tak przez kilka minut i nagle przyszło mi do głowy pytanie: „Czy ktoś by się przejął, gdybyś skoczyła z mostu? Czy kogoś by to obeszło?”.

Ogarnęło mnie dojmujące poczucie osamotnienia. Byłam zrozpaczona. Przez jakiś czas, nie wiem jak długo, wpatrywałam się w rzekę, myśląc, co by było, gdybym skoczyła. Czy rzeczywiście chciałam skoczyć? Jak niewiele brakowało, żebym skoczyła? Moje wspomnienia są tak mgliste, że nie potrafię szczerze odpowiedzieć na te pytania.

W pewnym momencie wyobraziłam sobie jednak twarze najbliższych: Chrisa, rodziców i przede wszystkim Frasera. Wiedziałam, że nie wolno mi tego zrobić. Gdy wróciłam do domu, miałam wrażenie, że gorzej być nie może. Ale znów się pomyliłam.

Jedną z niewielu jasnych stron (z mojego punktu widzenia) przeprowadzki do Szkocji była znacznie lepsza opieka poporodowa. Tutejsze pielęgniarki środowiskowe okazały się sympatyczniejsze i bardziej wyrozumiałe. W Anglii nie mogłam się dogadać z żadną; miałam ich dość. Ani jedna nie chciała mnie wysłuchać i potraktować poważnie. Wszystko, co mówiłam, było ich zdaniem niesłuszne lub naiwne. Zupełnie jakbym nie miała o niczym pojęcia.

Oto przykład. Fraser od samego początku źle reagował na mleko. Dawałam mu butelkę, a on zwracał pokarm. Mówiłam pielęgniarkom, że mnie to martwi i że się zastanawiam, czy mały nie ma przypadkiem alergii na nabiał albo czegoś w tym rodzaju. One jednak odpowiadały tylko, żebym nie opowiadała głupot i że nie mogą przepisać pokarmu bez laktozy. Na wszystko miały jedną odpowiedź: Fraserowi dokuczają kolki, powinnam kupić jakieś kropelki. A jednak kiedy kilka miesięcy później zaczęłam podawać mu mleko sojowe, sytuacja się poprawiła.

Czułam, że zderzam się ze ścianą, z twardym, konserwatywnym podejściem: „Musisz to jakoś znieść”. Kiedy mówiłam, że Fraser ciągle płacze, słyszałam w odpowiedzi: „Widocznie taki już jest, trzeba się do tego przyzwyczaić”.

Po przeprowadzce do Szkocji od razu zauważyłam różnicę. Kiedy zamieszkaliśmy w Balmoral, Fraser nie miał jeszcze nawet pediatry, a już zaczęła nas odwiedzać pielęgniarka środowiskowa o imieniu Jayne. Bez żadnej przesady mogę powiedzieć, że to ona uratowała mi życie.

Jayne miała miły i naturalny sposób bycia, więc zaczęłam się jej zwierzać. Nigdy nie potraktowała mnie jak neurotycznej matki i zawsze bardzo uważnie słuchała moich słów. Oczywiście cierpiałam na depresję poporodową. Wiedziała o tym Jayne, wiedzieli wszyscy w moim otoczeniu. Tylko nie ja. Po prostu nie chciałam przyjąć tego do wiadomości, bo byłoby to równoznaczne z utratą kontroli nad własnym życiem.

Jayne i moja lekarka uznały, że potrzebne mi są antydepresanty, ja jednak nie chciałam ich zażywać. Utrzymywałam, że nic mi nie jest.

Nie słuchałam nikogo. Broniłam się zaciekle.

– Twierdzisz, że jestem złą matką? – warczałam.

Prawdę mówiąc, nikt nie mógł do mnie dotrzeć.

Latem doszłam do wniosku, że muszę odpocząć, i poleciałam na południe, żeby odwiedzić moich rodziców w Essex.

Trudno się dziwić, że po trzech miesiącach piekła, przez jakie przechodziłam, i dwóch miesiącach mieszkania na odludziu mój związek z Chrisem wisiał na włosku. Mąż chodził do pracy, którą uwielbiał, i był szczęśliwy, ja natomiast czułam się tak nieszczęśliwa, że niewiele brakowało, a zrobiłabym coś strasznego. Biedak starał się ze wszystkich sił i kiedy był w domu, bardzo mi pomagał, ale to nic nie dawało. On również się męczył; nie miał pojęcia, co począć.

Mama od dawna błagała, żebym do nich przyjechała, toteż w końcu ustąpiłam i postanowiłam polecieć do niej z Fraserem. Tuż przed lotem potwornie pokłóciłam się z Chrisem. Nie pamiętam nawet, o co poszło. Pamiętam jednak, że z jakiegoś powodu wrzuciłam do torebki antydepresanty. Kłóciliśmy się wcześniej z ich powodu; Chris uważał, że powinnam brać lekarstwa, ja twierdziłam, że to strata czasu i że wcale ich nie potrzebuję. Tego dnia spakowałam tabletki pod wpływem impulsu, zupełnie jakbym chciała powiedzieć: „No dobra, biorę leki, jesteś zadowolony?”.

Pierwszej nocy u moich rodziców poszłam spać, ułożywszy wcześniej Frasera w łóżeczku turystycznym. Jak zwykle płakał i płakał, i płakał. W jego zawodzeniu nie dopatrzyłam się jednak niczego niezwykłego. Kiedy zwymiotował, wstałam, umyłam go, zmieniłam pościel i znów się położyłam. Ledwie to zrobiłam, Fraser zwymiotował ponownie, lecz tym razem coś mnie zaniepokoiło. Już nie szlochał. Było mniej więcej wpół do czwartej nad ranem.

Instynktownie wyczułam, że coś jest nie tak, więc kiedy tylko go umyłam i jeszcze raz zmieniłam pościel, poszłam obudzić mamę.

Mama rzuciła na niego okiem i natychmiast pobiegła po termometr. Fraser był rozpalony jak piec, nadal wymiotował i miał prawie 42 stopnie. Choć zwrócił już wszystko, co zjadł, odruch wymiotny nie mijał.

Mama zadzwoniła na pogotowie. Cierpliwie odpowiedziała na mnóstwo pytań osoby dyżurującej. Dowiedziała się, że dziecko trzeba poić wodą i odczekać godzinę, aby sprawdzić, czy coś się zmienia. Szybko zdałyśmy sobie sprawę, że w niczym to nie pomoże, więc mama zadzwoniła ponownie, tym razem absolutnie wściekła.

– Musicie coś zrobić, to dziecko jest naprawdę bardzo chore! – krzyczała do słuchawki.

Trzeba przyznać, że pogotowie przyjechało niemal natychmiast. Lekarka spojrzała na Frasera i rzuciła:

– Zabieramy go.

Rodzice mieszkali wtedy blisko szpitala Southend, więc znaleźliśmy się tam bardzo szybko.

Nie będzie w tym cienia przesady, jeśli powiem, że Fraser wyglądał, jakby umierał. Nie był już biały, tylko szary, ledwie oddychał. Przestał wymiotować i od dłuższego czasu nie płakał.

Lekarze błyskawicznie zabrali go na izbę przyjęć ostrego dyżuru, gdzie natychmiast wbito w niego mnóstwo igieł i podłączono go do różnych rurek, żeby podać płyny oraz leki. Ja byłam kompletnie oszołomiona. Siedziałam znieruchomiała, niezdolna do myślenia.

Po kilku godzinach jeden z lekarzy powiedział, że Fraser ma grypę żołądkową. Trudno stwierdzić, jak poważny jest jego stan, ale można żywić nadzieję, że wydobrzeje. Rozstrzygająca będzie najbliższa doba.

Pozwolono mi usiąść przy synku. Pielęgniarki położyły dziecko na specjalnej, zaawansowanej technologicznie macie, która mierzyła jego słabiutkie tętno i oddech. Wszystko działo się tak szybko, że straciłam poczucie czasu. Następną noc spędziłam w szpitalu z Fraserem. I właśnie wtedy, kiedy siedziałam tam sama, doznałam olśnienia. Ta myśl uderzyła mnie jak obuchem.

Spojrzałam na leżącego Frasera i pomyślałam: „To nie twoja wina”.

Do tej pory błądziłam jak we mgle, ale teraz zobaczyłam wszystko jasno. Wcale nie radziłam sobie dobrze z nową sytuacją. Miałam w sobie mnóstwo gniewu i wyładowywałam złość na najbliższych osobach: na Chrisie, mamie i przede wszystkim na Fraserze.

Doskonale pamiętam, jak pomyślałam: „Mój syn umiera, a ja czułam do niego taką straszną niechęć. Winiłam go za wszystko. Przecież to nie jest wina tego maleństwa. Czy zrobiło coś złego? Skądże”.

To właśnie był punkt zwrotny, dno, od którego musiałam się odbić. Zrozumiałam, że muszę wziąć się w garść, zanim będzie za późno.

Niesamowite, jak funkcjonuje ludzki umysł, jak w kryzysowej sytuacji odważnie mierzymy się z rzeczywistością. Siedząc przy szpitalnym łóżku, zdałam sobie sprawę, ile dla mnie znaczy synek i jak bardzo go kocham. W ciągu ostatnich miesięcy nie pamiętałam o tej miłości, zapewne z powodu depresji. Teraz wiedziałam jedno: że muszę walczyć o swoje dziecko i o jego życie. Nagle poczułam, jak mój gniew znika bez śladu. Cudowne uczucie.

Do następnego ranka Fraser również przeszedł przemianę. Lekarze wpompowali w niego niewiarygodne ilości płynów, a on, jak często zdarza się dzieciom, nagle doszedł do siebie. Był już jedną nogą w grobie, chwilę później zaś czuł się doskonale.

– Dzieci są niesamowite, potrafią błyskawicznie się rozchorować i równie szybko wrócić do zdrowia – powiedział lekarz, który przyniósł mi dobre wieści.

Czułam ulgę, a jednocześnie byłam bardzo skupiona. Wiedziałam już dokładnie, co robić. Sięgnęłam do torebki, wyjęłam tabletki przepisane na depresję poporodową i połknęłam dwie zgodnie z instrukcją lekarki. Niebawem sprawy zaczęły przybierać lepszy obrót.

Mama oczywiście zadzwoniła do Chrisa, żeby mu o wszystkim powiedzieć, a on natychmiast wskoczył do samochodu. Jechał jedenaście godzin, nie wiedząc, czy jego syn przeżyje, jak się czuje jego żona, w jakim stanie jest jego małżeństwo oraz czy w ogóle istnieje. Nie wyobrażam sobie, przez co musiał przejść podczas tej podróży. Zapewne był to koszmar.

On także poczuł ogromną ulgę, kiedy zobaczył Frasera świadomego, ożywionego, mniej więcej w takim samym stanie jak przed wylotem ze Szkocji półtorej doby wcześniej.

Chris przyjechał samochodem, ponieważ lekarze podejrzewali, że Fraser złapał grypę żołądkową na lotnisku albo w samolocie. Radzili przetransportować go do domu bez narażania małego na kontakt z wirusami. A on przespał sporą część jazdy na północ, najwyraźniej wyczerpany ostatnimi przeżyciami.

W drodze powrotnej poczułam się dużo lepiej, głównie dlatego, że mąż i ja mieliśmy okazję porozmawiać. Przeprosiłam Chrisa i wyznałam, co chodziło mi po głowie, on zaś okazał ogromne zrozumienie. Bardzo się ucieszył, że zamierzam posłuchać specjalistów i przyjmować leki. I choć w szpitalu bałam się, czy moje małżeństwo przetrwa, jeszcze nim wróciliśmy do Szkocji, zdobyłam pewność, że nic nas nie rozdzieli.

Problemy z Fraserem oczywiście się nie skończyły. Przeciwnie, zdawały się narastać. Dowiadywaliśmy się coraz więcej i więcej o jego stanie. Jednak od tamtego dnia umiałam już patrzeć na wszystko z odpowiedniej perspektywy, bardziej racjonalnie. W pracy zawsze myślałam logicznie i byłam zorganizowana, do kłopotów z synkiem zaczęłam zatem podchodzić w podobnie logiczny i zorganizowany sposób. Do dziś skupiam się raczej na poszukiwaniu rozwiązania, na pytaniu: „Co mam zrobić, żeby mu pomóc? Jak pokonać tę trudność?”. Właśnie tak przyjmuję teraz życie z Fraserem. Nie mam innego wyboru.

Mówi się, że co nas nie zabije, to nas wzmocni, i tak właśnie jest. Naprawdę. Miesiące po narodzinach Frasera były traumą, ale przeżyłam coś w rodzaju katharsis. Zmieniłam swoją filozofię życiową. Nasza sytuacja nie jest niczyją winą. Ani Frasera, ani moją, ani żadnego innego człowieka. Los rozdał nam takie, a nie inne karty, więc trudno, muszę nimi grać. Chodzi o dobro Frasera – jestem odpowiedzialna za to, by podarować mu jak najlepsze życie. I to właśnie robię, każdego dnia.

Właśnie dlatego, trzy lata po tym jak sięgnęłam dna, znalazłam mu przyjaciela. Billy’ego.

Rozdział 4

Jak w korcu maku

Billy od początku był jak powiew świeżego powietrza. Niemal w chwili gdy opuścił swój transporterek, atmosfera w domu zmieniła się na lepsze.

Przede wszystkim wszędzie było go pełno: był młody, tryskał energią, miał osobowość. Już po paru dniach spacerował od niechcenia po domu, jakby mieszkał w nim od urodzenia, i ucinał sobie drzemkę wszędzie, gdzie było mu wygodnie. Szczególnie sobie upodobał służące za pralnię pomieszczenie gospodarcze na tyłach domu. Często znajdowałam go tam w wiklinowym koszu, zwiniętego w kłębek na czystych ubraniach.

Czasami wychodził na dwór i krążył po okolicy. Niespecjalnie nas to martwiło. Chcieliśmy, żeby na początku posiedział trochę w domu, bo tak sugerowali ludzie z Cats Protection, którzy zaszczepili Billy’ego na różne choroby niedługo przed naszą przeprowadzką. Z drugiej jednak strony widzieliśmy, że ten kot bardzo ceni sobie swobodę. Na szczęście w ciągu pierwszych dni nie zapuszczał się daleko. Bardziej niż zwiedzanie interesowało go wspinanie się po drzewach. Któregoś dnia obserwowałam przez okno werandy, jak niemal fruwa z gałęzi na gałąź. Było to imponujące, choć także budziło grozę. Billy najwyraźniej nie znał lęku – przez chwilę stał na wierzchołku drzewa, kołysząc się leciutko na wietrze, i śledził okolicę niczym majtek z bocianiego gniazda.

W domu szerokim łukiem omijał Toby’ego i trzymał się z daleka od jego królestwa na piętrze. Nie bał się naszego ospałego kocura, po prostu miał inne zajęcia. Billy ciągle był w ruchu, chciał ciągle coś robić. Zwłaszcza razem z Fraserem.

Także w ten sposób szybko odmienił nasze codzienne życie. Billy ofiarował Fraserowi prostą, nieskomplikowaną przyjaźń, na którą tak liczyłam. Nie miałam wobec niego wygórowanych oczekiwań. Był przecież kotem, wolnym, niezależnym stworzeniem. Chciałam tylko, by zaprzyjaźnił się z Fraserem, a on spełnił pokładane w nim nadzieje.

Fraser i Billy zachowywali się dokładnie tak jak na samym początku tej znajomości: uwielbiali swoje towarzystwo. Spędzali razem całe godziny, a kiedy Fraser wracał z przedszkola albo od lekarza, witali się niczym stęsknieni bracia po długiej rozłące.

Billy nauczył się nawet spać w pobliżu Frasera. Ze względu na hipotonię nasz syn nie miał siły, żeby przejść naraz więcej niż kilka metrów, nie mówiąc już o pokonywaniu schodów, i dlatego spał na parterze. Wieczorem, kiedy leżał już w łóżeczku, a w całym domu zapadała cisza, Billy mościł się na posłanku obok jego sypialni.

Również rano, kiedy Fraser się budził, Billy zawsze był w pobliżu. Wchodził do kuchni, gdy mały jadł śniadanie.

– Mój Billy – ogłaszał Fraser.

Wcześniej unikał jakichkolwiek interakcji, więc na widok takich scen ogarniało mnie ogromne wzruszenie. Był to w sumie niewielki krok naprzód, ja jednak czułam zachwyt. Zupełnie jakby Billy powoli odkrywał przed Fraserem świat.

Gdy tylko mogłam, rzucałam wszystko i patrzyłam na nich jak urzeczona. Nie potrafiłam tego wytłumaczyć, ale miałam wrażenie, że Billy instynktownie rozumie potrzeby Frasera.

Mały często leżał na dywanie w salonie i oglądał telewizję. Billy to zauważył i zaczął kłaść się obok. A Fraser zawsze reagował na obecność kota, opierał głowę na jego brzuchu albo się przytulał. Czasami zwijał się w kłębek przy Billym. Często siadałam nieopodal z filiżanką herbaty i obserwowałam, jak dokazują. I wkrótce dostrzegłam coś ciekawego: kiedy turlali się po podłodze, Billy co chwila dotykał Frasera i wtulał się w niego pyszczkiem. Gdy Fraser leżał na plecach, kładł się na nim, niemal przygniatając chłopca do podłogi. Zupełnie jakby wiedział, że on to lubi. Ale skąd mógł wiedzieć?

O tym skutku hipotonii dowiedzieliśmy się stosunkowo niedawno. Z powodu wiotkości mięśni Fraser ma ograniczone zdolności ruchowe. Kiedy był młodszy, w ogóle nie chodził. Nawet nie raczkował. Jeśli chciał się przemieścić, siadał i przesuwał się pupą po podłodze. W efekcie przez półtora roku głównie leżał na plecach. Nie zmieniał nawet pozycji i nie przewracał się na brzuch.

W ciągu pierwszych wspólnych miesięcy bezwiednie się do tego dostosowywałam. Na przykład kiedy przychodziła pora zmiany pieluszki, zdejmowałam ją na podłodze, zamiast na przewijaku, żeby Fraser nie wpadł w złość.

Dopiero kiedy został właściwie zdiagnozowany, wyjaśniono nam, że leży na plecach, ponieważ potrzebuje podparcia, chce mieć kontakt z podłożem, móc dotykać go kręgosłupem i nogami. W każdej innej pozycji brakuje mu równowagi, więc czuje się zagrożony. Billy w dwa dni pojął coś, co nam zajęło prawie dwa lata. Przyciskał Frasera do ziemi, ponieważ wyczuwał, że małemu jest tak najwygodniej.

– Ci dwaj dobrali się jak w korcu maku – powiedziałam kiedyś Chrisowi przy kolacji. – Myślę, że Billy rozumie go lepiej niż my.

– Jeszcze poczekajmy – odparł Chris, unosząc przy tym brew. – Zobaczymy, jak się zachowa, kiedy Fraser wpadnie w szał.

Nie mogłam odmówić mu słuszności.

Przyjmując Billy’ego pod swój dach, mieliśmy trochę obaw. Pierwsza dotyczyła Pippy, o której, choć była mniej absorbująca, nie mogliśmy zapominać. A jeśli Billy zauważy kosz, w którym śpi mała, i uzna go za idealne miejsce na drzemkę? Słyszy się czasem różne niemądre historie o kotach, które rzekomo położyły się na dzieciach… My jednak bardzo szybko stwierdziliśmy, że nie ma żadnego powodu do niepokoju. Billy w ogóle nie zwracał uwagi na Pippę. Wolał bawić się na parterze z Fraserem i rzadko zaglądał na piętro.

Znacznie bardziej denerwowaliśmy się tym, jak Billy zareaguje podczas napadu wściekłości Frasera. Martwiło to zarówno mnie, jak i Chrisa, który zauważył już, że Fraser zdążył się przywiązać do nowego przyjaciela. Oboje wiedzieliśmy, że taki atak może się zdarzyć w każdej chwili. Co, jeśli Billy ucieknie, kiedy Fraser wpadnie w histerię? Czy ich przyjaźń nagle się zakończy? Dopiero po paru tygodniach okresu próbnego mieliśmy potwierdzić Liz, że Billy zostaje z nami na dobre. Nie chcieliśmy odwozić go z powrotem do Aboyne. A co gorsza, nie wiedzieliśmy, co zrobi Fraser, jeśli straci Billy’ego.

Odpowiedź na wszystkie nasze rozterki przyszła niedługo później.

Pewnego wieczoru na początku lipca Chris wrócił z pracy o zwykłej porze. Od jakiegoś czasu dokuczał nam upał, a ten dzień był wyjątkowo gorący.

– Cześć. Na tym strychu nie było żadnej wentylacji. Najpierw skoczę pod prysznic – powiedział Chris, zaglądając do kuchni, gdzie zajmowałam się akurat karmieniem Pippy.

Wszystko nastąpiło bardzo szybko i żadne z nas nie zdążyło nawet zauważyć, że popełniamy wykroczenie względem planu dnia. Zazwyczaj po powrocie z pracy Chris siadał i wypijał filiżankę herbaty. Oczywiście Fraser natychmiast dostrzegł zmianę.

Skończył już jeść i poszedł do salonu, żeby pobawić się z Billym. Jednak gdy tylko usłyszał dochodzący z góry szum prysznica, pojawił się na korytarzu, bardzo pobudzony.

– Tatuś źle zrobił – powiedział, kołysząc się w przód i w tył na piętach i zaciskając, a potem prostując palce dłoni. – Tatuś źle zrobił. On tak nie robi – powtórzył, tym razem zasłaniając sobie uszy.

Doskonale znałam objawy nadchodzącego ataku histerii. Bądź co bądź, oglądałam je od ponad czterech lat. Rozumiałam więc, że teraz nie ma już znaczenia, czy Chris wróci do kuchni na swoją herbatę. Było na to za późno. Wiedziałam, co zaraz nastąpi. Przygotowałam się na wybuch.

Twarz Frasera powoli zmieniła kolor. Choć nie ma w tym nic śmiesznego, czasem ataki synka przypominały mi kreskówki, których bohater zaczyna gotować się z wściekłości. Już po chwili Fraser wrzeszczał na całe gardło, a ja próbowałam go uspokoić.

W skali od jednego do dziesięciu oceniłabym jego napad na szóstkę, może siódemkę. Przy dziewiątce albo dziesiątce wciskałby dłonie do ust i gryzł palce, śliniąc się przy tym obficie. Dziesiątce towarzyszył krwotok z nosa, co wyglądało naprawdę upiornie. Tym razem było jednak wystarczająco strasznie, żeby przypadkowy przechodzień mijający nasz dom zaczął się zastanawiać, czy w środku nie ryczy czasem chórem pokaźna gromadka dzieci.

Atak trwał już jakieś pół minuty, może minutę, kiedy pojawił się Billy. Wcześniej wywędrował do innej części domu, ale najwyraźniej zwabiły go krzyki Frasera.

Chłopiec stał w korytarzu z dłońmi przyciśniętymi do uszu i wył. Billy usiadł naprzeciwko niego. Patrzył.

Mały szalał, ale kot tylko obserwował. W pewnym momencie wstał i musnął Frasera ogonem, jakby chciał go pocieszyć.

Fraser początkowo tego nie zauważył, ale po chwili w końcu dostrzegł kota. Wprawdzie nie przestał płakać, jednak Billy uznał to za dobry znak. Zaczął robić ósemki wokół mnie i Frasera, podczas gdy mały powoli się uspokajał.

Kilka minut później Chris wrócił z łazienki z ręcznikiem na włosach i skruszonym wyrazem twarzy.

– Przepraszam, nie pomyślałem – powiedział.

Przeżyłam sporo takich napadów, toteż zdążyłam się na nie uodpornić.

– Nie ma sprawy – zapewniłam go. – Na szczęście Billy w ogóle się nie przestraszył.

– Serio? – spytał z niedowierzaniem Chris. – Toby uciekł pod łóżko, więc założyłem, że Billy też dał nogę.

– Wręcz przeciwnie. Nie mam pojęcia, co wyprawiali jego poprzedni właściciele, ale zachował zimną krew. Niesamowite, że młody kot tak świetnie sobie poradził, prawda?

Chris pokiwał głową, a potem wszedł do kuchni.

– Naprawdę chciałbym, żeby z nami został… Ale upewnijmy się jeszcze, dobrze? – poprosił z uśmiechem, kiedy w końcu postawił wodę na mocno spóźnioną herbatę. Znał mnie i odgadł, o czym myślę. – Wiem, chcesz, żeby Billy został najlepszym przyjacielem Frasera, ale przecież rozumiesz, że on jest nieprzewidywalny. Nie chcę, żebyś znowu cierpiała. Pamiętasz, co było z Toffim.

Jakże mogłabym zapomnieć.

Nieco ponad dwa lata wcześniej przygarnęliśmy psa ze Scottish Greyhound Sanctuary¹, krzyżówkę charta perskiego z angielskim.

Miał to być towarzysz dla mnie, nie dla Frasera czy Chrisa.

Po tym jak lekarze stwierdzili, że cierpię na depresję poporodową, uznałam, że potrzebuję kogoś jeszcze oprócz krzyczącego bez przerwy niemowlęcia. Nie mieszkaliśmy już na szczęście w środku lasu, tylko na skraju posiadłości Balmoral, w pobliżu mostu na rzece Dee, przy którym znajduje się główne wejście do zamku. Nie był to idealny dom dla Frasera, ale przynajmniej nie znajdował się na odludziu, co miało szczególne znaczenie, ponieważ przyszedł listopad i zaczynała się szkocka zima.

Zawsze uwielbiałam psy, a w tym po prostu się zakochałam. Nazwałam go Toffi. Choć czasem wciąż jeszcze czułam się samotna, on dał mi nowy cel w życiu. Lubiłam zabierać go na spacery z Fraserem w wózku. Codziennie przechadzaliśmy się po terenach Balmoral.

Przez kilka tygodni żyłam złudzeniem, że nasza rodzina się powiększyła, a ja będę miała towarzystwo podczas pochmurnych dni.

Wkrótce jednak stało się jasne, że Toffi i Fraser nie mogą przebywać pod jednym dachem. Właśnie wtedy mój syn zaczął przemieszczać się po podłodze, a Toffi liniał i zostawiał na dywanach mnóstwo sierści. Małemu nie przeszkadzało fruwające w powietrzu futro Toby’ego, ale wkrótce odkryliśmy, że jest uczulony na psy. Wypadające włosy charta wywoływały u niego krwawienia z nosa oraz ataki astmy tak ciężkie, że kilka razy niezbędna była interwencja lekarza.

Chris i ja szybko musieliśmy podjąć bolesną decyzję i oddać Toffiego. Na szczęście ludzie z organizacji okazali zrozumienie i niemal natychmiast znaleźli psu nowy dom. Umówiliśmy się z nimi, że zawieziemy Toffiego do Dundee, gdzie przekażemy go jednemu z wolontariuszy, a on z kolei zabierze psa do Berwick-upon-Tweed, na granicy angielsko-szkockiej.

Ta podróż była koszmarem. Fraser siedział w foteliku, Toffi leżał z tyłu na swoim posłaniu, a ja, z przodu obok Chrisa, czułam, że serce pęka mi na tysiąc kawałków.

Z wolontariuszem mieliśmy się spotkać na parkingu obok sklepu zoologicznego, ale kiedy tam dotarliśmy, zrozumiałam, że nie jestem gotowa. Wzięłam Toffiego na krótki spacer, żeby się pożegnać, a potem powierzyłam przekazanie psa Chrisowi. W samochodzie starałam się nie płakać, żeby nie zdenerwować Frasera, ale moje wysiłki spełzły na niczym.

Już wcześniej było mi ciężko, a teraz spadł na mnie kolejny cios. Przypomniałam sobie jednak o obietnicy złożonej w szpitalu i szybko wzięłam się w garść. Znów nie miałam wyboru.

Na tym etapie życia Frasera stawało się coraz bardziej oczywiste, że nasz synek nie rozwija się normalnie.

Zapewne w każdym domu młodych rodziców znajduje się poradnik dotyczący umiejętności, które maluch powinien zdobyć w określonym wieku. Mam na myśli chodzenie, mówienie, samodzielne jedzenie czy korzystanie z ubikacji. A ja czułam, że moje dziecko nigdy nie opanuje w pełni żadnej z powyższych rzeczy.

Jako matka rozumiałam też, że wszystko potwierdza moje najgorsze obawy: coś jest nie tak. Jednak lekarze zaczęli interesować się Fraserem, dopiero gdy stwierdzili u niego rozliczne opóźnienia. W styczniu 2009 roku, kiedy miał dziesięć miesięcy, został skierowany do ortopedy, ponieważ podejrzewano u niego jakąś anomalię budowy kości – Fraser nie próbował nawet chodzić, tylko leżał na plecach.

Ortopeda obejrzał go, ale nie dopatrzył się niczego szczególnego, więc wysłał nas do doktor Stephen, pediatry z Aberdeen.

Oczywistym wytłumaczeniem wielu zachowań Frasera był autyzm, ale powiedziano nam, że za wcześnie jeszcze na badania pod tym kątem. Autyzmu nie diagnozuje się zwykle przed czwartym rokiem życia pacjenta. I jak często bywa, musiało się wydarzyć coś dramatycznego, aby przyspieszyć bieg wydarzeń.

Pewnego poniedziałkowego wieczoru mniej więcej czternastomiesięczny Fraser leżał jak zwykle na podłodze, uderzając w nią nogami. Od czasu do czasu jednak jakby sztywniał, a potem zaczynał się trząść. Sztywnienie i drżenie powtórzyło się wielokrotnie. Zauważyliśmy już wcześniej coś podobnego, ale nigdy w takim nasileniu. Widok był bardzo niepokojący i zaczęliśmy się martwić. Przyszło nam do głowy, że to atak padaczki.

Zadzwoniłam do mamy Chrisa, która zajmowała się kiedyś niepełnosprawnymi. Wiedziałam, że zetknęła się z epilepsją. Kiedy tylko opisałam jej objawy, kazała mi natychmiast wezwać pogotowie.

Oczywiście nie było to proste. Gdy Chris zdołał się połączyć, najpierw musiał odpowiedzieć na mnóstwo pytań. Powiedział, jakie są symptomy, dodał, że z Fraserem nie ma kontaktu i że martwi nas kolor jego skóry, która zaczęła robić się szara. W końcu przysłano karetkę.

Ratownik medyczny nie zbagatelizował sytuacji. Do odległego o dziesięć minut drogi szpitala jechaliśmy na sygnale, ponieważ Fraser wyglądał coraz gorzej. Wkrótce jednak trafił w dobre ręce.

Niebawem obejrzał go specjalista, który wykluczył padaczkę, aczkolwiek nie znalazł żadnego innego wyjaśnienia. Zasugerował, że Fraser powinien zostać w szpitalu na obserwacji, co bardzo nas sfrustrowało. Odchodziliśmy już od zmysłów.

Dziwnym zbiegiem okoliczności w tym samym szpitalu, dwa dni później, mieliśmy widzieć się z doktor Stephen. Byliśmy u niej już raz, jakiś miesiąc wcześniej. Poprosiła wtedy, żebyśmy poobserwowali Frasera, a jeśli to możliwe – nagrali go. Chris zarejestrował więc kamerą parę napadów histerii i jego dziwne drgawki. Chcieliśmy pokazać jej filmy przy następnym spotkaniu.

Noc z poniedziałku na wtorek spędziłam z Fraserem w szpitalu, a Chris pojechał do domu i wrócił następnego dnia ze swoją mamą oraz kamerą wideo.

Traf chciał, że we wtorek rano doktor Stephen przyszła do pracy wcześniej, akurat kiedy poszłam na dół, żeby coś zjeść. Byliśmy z nią umówieni dopiero na środę, ale ujrzawszy mnie, postanowiła od razu zbadać Frasera.

Razem z innymi lekarzami i moją teściową obejrzała cały film trzy albo cztery razy. Doktorzy wyglądali na bardzo zatroskanych. Epilepsja po raz kolejny została wykluczona.

– To jakiś mechanizm autogratyfikacji – powiedziała doktor Stephen. – Chyba musimy poddać Frasera bardziej szczegółowym badaniom.

Był to dla nas bardzo ważny moment. Odtąd lekarze zaczęli zwracać baczniejszą uwagę na nasze dziecko. Najpierw wykonano rezonans magnetyczny oraz elektroencefalogram. Podpięto elektrody do całej jego głowy, żeby zbadać fale mózgowe. Później, w sierpniu, przez tydzień jeździliśmy z Fraserem do specjalistycznego ośrodka pediatrycznego w Aberdeen. Tamten czas okazał się decydujący dla zdiagnozowania naszego synka, przynajmniej jak dotąd.

Chris musiał wziąć wtedy urlop, co nie było proste, ponieważ królowa przebywała akurat w Balmoral. Codziennie jechaliśmy półtorej godziny do ośrodka, a konkretnie tej jego części, w której znajdowało się przedszkole dla dzieci o specjalnych potrzebach. W budynku działało także centrum terapii i rehabilitacji dzieci z różnorodnymi niepełnosprawnościami i panowała tam bardzo przyjazna atmosfera. Na ścianach umieszczono rozmaite przedmioty pobudzające stymulację sensoryczną, na przykład drewniane kółka, które można było obracać, czy różne wypukłości, które dawało się wyczuć ręką – a wszystko na wysokości dostępnej dla dziecka.

Dla Frasera przyjazd do nieznanego domu pełnego długich korytarzy był przerażającym doświadczeniem, ale te wszystkie rzeczy na ścianach bardzo go zaciekawiły – cóż za sprytny pomysł! Gdy mały został w sali zabaw, której jedną ścianę zastępowało lustro weneckie, Chris i ja mogliśmy usiąść po drugiej stronie i przez chwilę poobserwować synka.

Testom poddawano wówczas nie tylko Frasera; było tam w sumie sześcioro dzieci poniżej piątego roku życia – on jednak okazał się najmłodszy. Każdym maluchem zajmował się inny opiekun, a do sali przychodzili także: terapeuta mowy, psycholog i specjalista od terapii zajęciowej. Wszyscy przez tydzień obserwowali zachowania Frasera. Chcąc sprawdzić jego reakcje na różne faktury i konsystencję przedmiotów, dawali mu do zabawy pianę, galaretkę, piasek, wodę i farby, żeby stwierdzić, co go zainteresuje. Przyglądali się naszym interakcjom z Fraserem, spędzili z nim trochę czasu sami, a potem parokrotnie rozmawiali ze mną i Chrisem.

Były chwile, kiedy po prostu musiałam się roześmiać.

– Pani chyba instynktownie wie, czego Fraser chce – stwierdził w pewnym momencie któryś z terapeutów.

Uśmiechnęłam się.

– Człowiek nabiera wprawy, gdy ktoś na niego krzyczy przez półtora roku – powiedziałam. – Fraser nigdy o nic nie prosi. Umiem rozpoznawać jego potrzeby, ponieważ jest dzieckiem trzymającym się bardzo sztywnego planu dnia, a ja ten plan dnia znam na pamięć.

Trzeba przyznać, że specjaliści odkryli rzeczy, z których wcześniej nie zdawaliśmy sobie sprawy. Wiedzieliśmy na przykład, że Fraser ma bardzo dobry wzrok i potrafi zauważyć każdy przedmiot z dużej odległości, ale umknęło nam, że kiedy coś mu się pokazuje, on celowo patrzy w innym kierunku. Tak właśnie się zachowywał podczas zabaw z pielęgniarkami.

Poza tym powiedziano nam, że Fraser jest bardziej zdeterminowany, by czegoś nie robić, niż żeby coś zrobić. Całkowicie się z tym zgodziłam. Podczas jazdy samochodem ze wszystkich sił starał się nie zasnąć. Podobnie postępował, kiedy leżał w wózku albo w nienależącym do niego łóżku. Zupełnie jakby podejmował świadomą decyzję: „Wiem, czego ode mnie oczekujecie, ale ja tego nie chcę i nie zamierzam ułatwiać wam sprawy”.

To był bardzo dziwny tydzień. Dziwnie było patrzeć, jak obcy ludzie rozmawiają albo bawią się z Fraserem i robią przy tym notatki. W pewnym sensie czułam się winna, że pozwalam poddawać go rozmaitym eksperymentom i próbom. Potrzebowaliśmy jednak odpowiedzi, a tylko w ten sposób mogliśmy je otrzymać.

Pod koniec tygodnia Chrisa i mnie zaproszono na rozmowę o przyszłości Frasera. Ten dzień trwale zapisał się w naszej pamięci.

Zostawiliśmy synka w domu z mamą Chrisa i po raz ostatni pojechaliśmy do Aberdeen. Weszliśmy do pokoju, w którym ujrzeliśmy wielki, owalny mahoniowy stół. Wokół niego siedziało dwanaście, może trzynaście osób. Byli tam ludzie, którzy wcześniej obserwowali Frasera, i każdy miał nam coś do powiedzenia. Wszystkie ich uwagi zebrano w sprawozdaniu, które otrzymaliśmy pod koniec spotkania.

Lektura tego raportu była wstrząsająca.

Część opinii potwierdzała nasze własne przypuszczenia. Psycholog kliniczny zauważył, że Fraser nie umie wchodzić w interakcje z nieznanymi osobami i boi się, kiedy obcy przychodzą do domu. To była prawda. Całymi godzinami uspokajaliśmy synka, po tym jak facet z elektrowni wpadał odczytać stan licznika.

Usłyszeliśmy, że kompetencje społeczne Frasera są ograniczone, a jego słownictwo nie przekracza dwudziestu pięciu wyrazów. Oczywiście zdawaliśmy sobie z tego sprawę. Wiedzieliśmy też jednak, że Fraser zna co najmniej dwadzieścia pięć różnych rodzajów krzyku. Była to jego własna forma komunikacji.

Lekarze zgodzili się z nami, że problemem dla małego są liczne przedmioty codziennego użytku, szczególnie kubki. Fraser pił z jednego konkretnego naczynia i robił się wyjątkowo niespokojny, jeśli go nie dostał. Musiałam wypróbować kilkadziesiąt kubeczków, zanim któryś zaakceptował. Ciągle miałam w domu półki pełne nietrafionych zakupów.

Jednak kolejne spostrzeżenie specjalistów było dla nas nowością. Gdy Fraser miał jakieś osiem czy dziewięć miesięcy, robił coś bardzo dziwnego. Od czasu do czasu podciągał kolana do tułowia, a potem z całej siły walił nogami o podłogę. Zauważył to nasz ówczesny pediatra, a my wspomnieliśmy o nietypowym zwyczaju Frasera podczas testów. Wcześniej lekarze sądzili, że Fraser cierpi na tak zwaną toniczną sztywność kończyn, lecz ku naszemu zaniepokojeniu ludzie z Aberdeen zakwestionowali tamtą diagnozę i uznali, że zachowanie to może mieć związek z napadami drgawek.

Wiedzieliśmy, że wnioski końcowe specjalistów mają ogromne znaczenie, ponieważ wpłyną na przyszłość Frasera. I niestety lekarze potwierdzili nasze obawy.

Konkluzja zawarta w raporcie brzmiała następująco: Fraser znajduje się, jak to określono, „w spektrum autyzmu”. Ponadto ma zaburzenia behawioralne, a zaobserwowana przez nas wiotkość mięśni to hipotonia.

Próbowaliśmy jakoś dać sobie z tym radę, zadając pytania. Rokowania były raczej pesymistyczne. Nikt nie miał pewności, czy Fraser kiedykolwiek zacznie chodzić albo normalnie się poruszać. Zdaniem specjalistów terapia mogła mu w tym pomóc, ale, podobnie jak w przypadku mowy, nie było żadnych gwarancji. Jeden z konsultantów stwierdził stanowczo, że wszystko zależy od Frasera. Uznał, że nasz synek ma wyjątkowo silną wolę. „Zrobi to, kiedy będzie gotowy” – padło.

Bardziej konkretne okazały się prognozy dotyczące jego edukacji. „Fraser nigdy nie pójdzie do normalnej szkoły” – oświadczyła jedna z konsultantek. Pamiętam to zdanie, jakbym usłyszała je pięć minut temu. Wbiło się w nasze serca niczym nóż. Ta kobieta nie była złośliwa ani niemiła, ona jedynie wykonywała swoją pracę i mówiła prosto z mostu. Jej opinia mogła nam się nie podobać, ale cóż, musieliśmy ją poznać.

Miotały nami sprzeczne uczucia. Oczywiście byliśmy zrozpaczeni. Każdy rodzic wiąże z dzieckiem nadzieje i marzenia. Ta półgodzinna rozmowa w Aberdeen odebrała nam szanse na urzeczywistnienie wielu z nich. A jednak czułam też coś na kształt satysfakcji. Przez długi czas nikt nie chciał mnie słuchać. Teraz najlepsi szkoccy specjaliści potwierdzili podejrzenia towarzyszące mi od półtora roku. Wszyscy ludzie, którzy twierdzili, że jestem neurotyczną matką albo przesadzam, byli w błędzie.

Poza tym dostrzegałam jeszcze jedną dobrą stronę naszej sytuacji. Diagnoza oznaczała, że otrzymamy pomoc w opiece nad Fraserem. Po osiemnastu miesiącach nieustannego zajmowania się synkiem mogłam teraz skorzystać z profesjonalnej fizjoterapii, terapii zajęciowej oraz terapii zaburzeń mowy.

Zarządca Balmoral okazał się cudownie pomocny. Ciągle wypytywał o Frasera, a kiedy opowiedzieliśmy mu o diagnozie, był gotów służyć nam wszelkim możliwym wsparciem.

Domek na skraju posiadłości nieszczególnie nadawał się dla naszego dziecka. Fraser nie potrafił chodzić po schodach, więc pod nieobecność Chrisa musiałam nosić synka po długich i niewygodnych kamiennych schodach. Na domiar złego te stare schody były kręte. Dźwiganie dziecka, które zawsze zwisało mi bezwładnie w ramionach, stanowiło nie lada wyzwanie. Czasami czułam się tak, jakbym taszczyła dziesięciotonowy ciężar na szczyt góry.

Ponadto w domu wzniesionym z kamienia panował przejmujący chłód, a to oznaczało, że Fraser zawsze marzł, leżąc na podłodze. Mieliśmy dywany, ale pusta przestrzeń pod podłogą sprawiała, że rankiem i w nocy posadzka była lodowata.

Ostatni, równie istotny problem dotyczył światła. Jeszcze zanim trafiliśmy do Aberdeen, lekarze kazali nam kupić specjalne ortopedyczne krzesełko, które dałoby Fraserowi dodatkowe podparcie potrzebne do przyjmowania postawy stojącej. Niestety okna w nowym domu znajdowały się bardzo wysoko i Fraser nie mógł przez nie wyglądać. Nowi terapeuci zgodzili się z nami, że dziecko, które potrzebuje stymulacji sensorycznej, nie powinno przebywać w ciemnicy. Dla naszego synka ten dom był czymś w rodzaju lochu.

Kiedy wyjaśniliśmy to wszystko zarządcy, okazał pełne zrozumienie. Obiecał, że postara się o przeprowadzkę, i napomknął o miejscu, które mogło być odpowiednie – domku położonym na otwartym terenie w odległości kilku kilometrów od Balmoral, nieopodal Ballater. Mieszkała tam do niedawna starsza pani, emerytowana pracownica posiadłości, ale ostatnio zaczęła niedomagać i została umieszczona w domu opieki.

Zarządca sprawdził wszystko i uznał, że nie ma się nad czym zastanawiać. Dom był parterowy, słoneczny, okna umieszczone nisko. Prawdziwe wybawienie, zwłaszcza teraz, gdy Fraser został objęty terapią.

Dziś wiem, że tamten okres był dla nas przełomowy. Przez półtora roku musieliśmy radzić sobie sami. Wiedzieliśmy, że coś jest nie tak, ale brakowało nam specjalistycznej pomocy, dzięki której moglibyśmy zrozumieć problemy Frasera, nie mówiąc już o ich rozwiązywaniu. Oficjalna diagnoza zmieniła ten stan rzeczy. Nie czuliśmy się już osamotnieni, mieliśmy wsparcie wielu niezwykłych osób. Jedną z nich – doprawdy wyjątkową – była fizjoterapeutka Helen.

Jeden z konsultantów z Aberdeen uznał, że problemy Frasera ze wstawaniem i z chodzeniem wiążą się z jego rozwojem. Poradził nam, byśmy cierpliwie czekali. „Zacznie chodzić, kiedy będzie gotowy, na razie po prostu się upiera” – powiedział. Helen jednak już na samym początku pracy z Fraserem zakwestionowała tę opinię. „Tu chodzi o coś więcej” – stwierdziła. Natychmiast zauważyła problem z kostkami Frasera, które obracały się dosłownie o 360 stopni. Z powodu hipotonii i braku napięcia mięśniowego jego stawy skokowe były tak niestabilne, że kiedy nasz syn próbował oprzeć na nich swój ciężar, one odmawiały posłuszeństwa. Podobnie działo się wtedy, kiedy usiłował coś podnieść. Porównywaliśmy to do automatu, jaki można zobaczyć w wesołych miasteczkach i salonach gier. W zabawie chodzi o to, by obniżyć metalowy wysięgnik z chwytakiem i złapać pluszaka albo autko. Zadanie jednak jest właściwie niemożliwe do wykonania, bo gdy tylko chwytak dotyka zabawki, kleszcze się rozwierają i niczego nie można nimi utrzymać. Podobnie było z Fraserem. Nie potrafił utrzymać własnego ciężaru, więc tym bardziej nie mogło być mowy o chodzeniu.

– Właśnie dlatego nie może stać. Nie chodzi o problemy rozwojowe, on po prostu nie daje sobie z tym rady fizycznie – powiedziała nam Helen.

Potem zaproponowała, żeby Fraser nosił wokół kostek specjalne ortezy, czyli stabilizatory dające podparcie.

Konsultant wyraził dezaprobatę, ale Helen go zignorowała. Uparła się i w końcu postawiła na swoim. Fraser dostał ortezy i bardzo szybko nauczył się wstawać, a potem zaczął robić pierwsze kroki. Gdyby nie Helen, czekalibyśmy na to miesiącami, może nawet latami.

Najbardziej niesamowita w tej kobiecie była otaczająca ją aura. Klimat New Age, długie włosy i kolczyki do ramion. Zawsze cudownie opanowana, miała świetny wpływ na nas i na Frasera. Potrafiła go uspokoić.

Pozostali terapeuci musieli bardzo się starać, żeby Fraser im zaufał. Czasem ktoś po prostu nie przypadał mu do gustu. Jednemu z fizjoterapeutów Fraser nie pozwalał się nawet dotknąć, co oczywiście stanowiło niemały kłopot.

W przypadku Helen wszystko poszło jednak jak z płatka. Fraser zaakceptował ją bez wahania.

Od tamtych wydarzeń minęły już prawie dwa lata. Helen zajmowała się teraz innymi podopiecznymi, ale ja ciągle o niej myślałam, obserwując wspólne zabawy Frasera i Billy’ego. Małego połączyła z kotem ta sama natychmiastowa więź, to samo zaufanie. Z każdym dniem ich przyjaźń się pogłębiała.

Po pierwszym tygodniu w naszym domu Billy zupełnie się rozluźnił. Był środek lata i kot spędzał mnóstwo czasu na buszowaniu po ogrodzie, skakaniu po drzewach i myszkowaniu w żywopłocie. Ku naszemu zaskoczeniu miało to niemal natychmiastowy wpływ na Frasera.

Dotąd nasz synek nie lubił przebywać na dworze. Prawdopodobnie czuł się tam zagrożony, zdecydowanie wolał spędzać czas w czterech ścianach. Frustrowało nas to, szczególnie podczas ładnej pogody. Jednym z powodów, dla których spodobał nam się nowy dom, było jego położenie – w pewnym oddaleniu od drogi, na dużej działce z pięknie utrzymanym trawnikiem. Chris wynosił Frasera do ogrodu i układał go na wielkiej pikowanej narzucie, żeby mały mógł korzystać ze słońca. Jednak Fraser nie chciał tam leżeć; albo krzyczał i wył, póki nie zabraliśmy go z powrotem do środka, albo, jeśli nie chcieliśmy tego zrobić, sam pełzł do domu, gdzie sadowił się na werandzie i zaczynał kręcić jednym z kółek swojej spacerówki. Jak już wcześniej wspomniałam, był zdeterminowany, żeby nie robić tego, czego od niego oczekiwaliśmy, i przygotowany na spory wysiłek, aby postawić na swoim.

Mimo to pewnego wieczoru, mniej więcej trzy tygodnie po przyjeździe Billy’ego, Chris i ja postanowiliśmy spędzić godzinę w ogrodzie. Pogoda była zachwycająca, a słońce świeciło jeszcze między pniami sosen w położonym na zachód od nas gęstym lesie. Przez kilka błogich minut ja i mąż siedzieliśmy sobie, rozluźnieni i spokojni o całą rodzinę. Fraser oglądał telewizję w salonie. Ośmiomiesięczna już Pippa zjadła przed chwilą kolację, a teraz spała na górze. Billy kręcił się po okolicy. Istna idylla, przynajmniej dla nas.

A zaraz potem zauważyłam czyjąś sylwetkę na werandzie.

– Chris, patrz – powiedziałam, szturchając lekko męża.

Fraser przywlókł się z salonu, ale wcale nie wyglądał na pobudzonego – raczej na spokojnego i zadowolonego. Przez moment siedział na werandzie, kręcąc kółkami odwróconego wózka, ale przez cały czas wyciągał szyję i wypatrywał czegoś w ogrodzie.

Po chwili przysunął się bliżej stopnia i omiótł wzrokiem otoczenie. Potem zaczął nawoływać:

– Billy, Billy!

Chris i ja uśmiechnęliśmy się do siebie i czekaliśmy, co będzie dalej.

Fraser nie widział z werandy całego ogrodu, więc podniósł się i zrobił kilka niepewnych kroków w stronę trawnika. Potem zaczął wyglądać swojego przyjaciela w trawie i zaroślach.

– Billy, Billy, gdzie jesteś? – powtarzał.

Chris chciał pójść po narzutę Frasera, ale położyłam dłoń na jego ręce i poprosiłam, żeby usiadł.

– Nic nie rób, zobaczymy, co się stanie – powiedziałam.

Nagle coś się poruszyło w krzewach z boku domu. Spomiędzy gałęzi wyskoczył nieco potargany Billy. W jego zmierzwionej sierści tkwiły kawałki gałązek, a on sam wyglądał na lekko zasapanego, jakby biegł. Zauważył Frasera i natychmiast do niego pognał.

Fraser tymczasem zdążył pokonać niski stopień prowadzący na trawnik i przejść kilka kroków po trawie. Dalej nie miał siły iść, więc ukląkł w oczekiwaniu na przyjaciela.

– Cześć, Billy – powiedział. Potem zaczął coś szeptać do kota w tajemnym języku, jakim ta dwójka się porozumiewała.

Nieco później Chris przeniósł Frasera na rozłożoną na trawie narzutę. Billy oczywiście poszedł z nimi.

Przez następne dwadzieścia minut on i mały leżeli obok siebie, wymieniając pieszczoty i turlając się po narzucie w gasnącym świetle dnia.

Byliśmy oczarowani. Nie tylko dlatego, że mogliśmy wreszcie odpocząć. Również dlatego, że nasze ostatnie spostrzeżenia właśnie zyskały potwierdzenie.

Pod pewnymi względami Fraser jest typowym dzieckiem; na przykład reaguje, gdy się go do czegoś zachęci. Jeśli damy mu dobry powód, aby coś zrobił, prawdopodobnie to zrobi. Billy dał mu dobry powód, żeby się podnieść i ruszyć z miejsca. Już wcześniej, gdy kot szedł do pralni albo kuchni, Fraser bez protestów ani marudzenia przestawał oglądać telewizję i szedł za przyjacielem. Gdybyśmy to my zawołali go do kuchni czy pralni, na pewno by nie posłuchał, ale obecność Billy’ego oznaczała, że dzieje się tam coś ciekawego.

A teraz doszło do tego, że Fraser wyszedł za Billym do ogrodu.

Większość rodziców uznałaby podobne zdarzenie za drobiazg, ale dla nas było ono czymś nadzwyczajnym.

Tego wieczoru siedzieliśmy w ogrodzie aż do zmierzchu.

– Pisałaś już do Liz, aby potwierdzić, że Billy zostaje na zawsze? – spytał Chris, kiedy napawaliśmy oczy płomiennym zachodem słońca.

– Nie, jeszcze nie – odparłam.

– To lepiej napisz – stwierdził mój mąż, ściskając mnie za rękę.

Organizacja ta zajmuje się pomocą chartom – zapobieganiem okrucieństwu wobec nich i szukaniem domów dla psów w potrzebie (przyp. red.). [wróć]

Rozdział 5

Porzucony sznurek

Pewnego sierpniowego poranka, około dziesiątej, chwyciłam odkurzacz i weszłam do pokoju Frasera. Pół godziny wcześniej zawiozłam małego do przedszkola, a ponieważ Pippa z radością się zajęła układaniem ulubionych klocków na dywanie w salonie, postanowiłam wykorzystać wolną chwilę, żeby zmienić pościel w łóżku synka i posprzątać pokój, a potem nagrodzić się filiżanką herbaty.

Marzenia o odprężającej porannej przerwie rozwiały się bezpowrotnie, kiedy weszłam do pokoju, a mój wzrok padł na szafkę nocną.

Serce mi zamarło.

– O, nie – powiedziałam głośno. – Zostawił sznurek.

Od ponad półtora roku życie Frasera kręciło się wokół czerwonego sznurka.

Oczywiście wiele dzieci ma swoje ulubione przedmioty: kocyki albo misie. Bóg mi świadkiem, że próbowałam zainteresować Frasera czymś podobnie normalnym, ale żadna z zakupionych zabawek nie fascynowała go tak jak ten wystrzępiony, czterdziestopięciocentymetrowy kawałek powiązanego na supły sznurowadła. Fraser zabierał swój sznurek niemal wszędzie.

Był to w pewnym sensie jego sposób na ucieczkę. W chwilach niepokoju lub pobudzenia Fraser wywijał sznurkiem niczym lassem, jakby chciał odpędzić wszystko, co się wokół niego działo. Podobno autystyczne dzieci często tak robią – niektórzy twierdzą, że to rodzaj stymulacji. Mały wstawał, wyciągał rękę do tyłu i zaczynał dość szybko kręcić kółka sznurkiem. Oglądanie tego miało na mnie hipnotyczny wpływ, a na niego z pewnością jeszcze większy. Kiedy wprawiał w ruch swój czerwony sznurek, reszta świata mogłaby nie istnieć.

Sznurek był zresztą drugim tego typu przedmiotem wśród zabawek Frasera. Wcześniej nasz mniej więcej roczny syn jakimś cudem oderwał od wózka plastikowy pasek. Nie rozstawał się z nim nawet podczas badań w Aberdeen, co zafascynowało specjalistów. Jednak teraz w jego sercu panowało niepodzielnie czerwone sznurowadło.

Nie mam pojęcia, skąd się wzięło. Wiem tylko, że zrosło się z Fraserem niczym pępowina.

Sznurek był z początku znacznie dłuższy, toteż Chris i ja zawiązaliśmy na nim kilkanaście supłów. Mały często brał sznurowadło do łóżka, a my nie chcieliśmy, by przypadkowo zaplątał je sobie wokół szyi. Ta perspektywa była przerażająca, ale wizja zgubienia sznurka – dużo straszniejsza. Chris i ja potwornie baliśmy się takiego scenariusza. Nie bez przyczyny. Fraser wpadał w szał z byle powodu. Nie potrafiłam sobie wyobrazić, co by było, gdyby nie mógł znaleźć ukochanej zabawki.

Teraz więc, na widok sznurowadła porzuconego na szafce nocnej, ogarnęła mnie zgroza. „Wpadnie w furię” – pomyślałam.

Jednak już po chwili panikę zastąpiło zdziwienie. Zaczęłam się zastanawiać, czemu Fraser nie wspomniał o sznurku już w samochodzie. Z jakiegoś powodu nigdy nie zabierał sznurka do przedszkola – co rano układał go starannie na tylnym siedzeniu, a kiedy wracał do auta parę godzin później, sznurek musiał tam być. W tym samym miejscu. Dziwne, że rano nie zająknął się na jego temat.

Poszłam do kuchni i nastawiłam czajnik. Przemyślałam wszystko podczas robienia herbaty i mój niepokój zaczął słabnąć.

„Zastanów się, Louise – mówiłam sobie w duchu. – Gdyby Fraser chciał zabrać sznurek, ale o nim zapomniał, szybko byś się o tym dowiedziała. Mały zrobiłby w samochodzie dziką awanturę, a teraz pewnie już byś do niego jechała. Przecież nie było awantury. Jest spokój”.

Postanowiłam więc przestać się denerwować i poczekać. Czyżby coś zastąpiło sznurek? Fraser był nieprzewidywalny. Może opracował nowy schemat działania. Może znalazł inny kawałek sznurka. Nie potrafiłam odgadnąć. Machnęłam zatem na wszystko ręką i wróciłam do sprzątania oraz innych porannych zajęć.

Miałam wystarczająco dużo powodów do zmartwienia. Wreszcie zaproponowano nam dom bliżej centralnej części Balmoral, a do przeprowadzki zostało raptem kilka tygodni, trzeba więc było opróżnić półki i zapakować wszystko w skrzynie oraz pudła zalegające w różnych pokojach. Chwała Bogu, moja mama miała przyjechać, żeby nam w tym pomóc, ale i tak musiałam uporać się jakoś z uzbieranymi przez dwa lata rupieciami, szczególnie tymi z pokoju Frasera.

Siedząc tam i przeglądając pudła pełne zabawek, nie mogłam się nadziwić, ile wysiłku włożyliśmy z Chrisem w znalezienie czegoś, co zajmie Frasera. Zresztą bez skutku.

Jeszcze przed oficjalną diagnozą odwiedziłam wszystkie możliwe strony internetowe w poszukiwaniu zabawek sensorycznych oraz innych przedmiotów polecanych dla dzieci z autyzmem. Żadna nie wzbudziła zainteresowania naszego synka. W pewnym momencie pokryliśmy nawet podłogę jego pokoju wykładziną przedstawiającą drogę, szpital, remizę strażacką i inne budynki. Zainspirował nas fakt, że Fraser spędza mnóstwo czasu na podłodze, a poza tym ma od groma autek. Wyobrażaliśmy sobie, że jak każdy chłopiec będzie jeździł po drodze ciężarówkami, wozami strażackimi oraz resztą samochodów. Tak się jednak nie stało. Za każdym razem kiedy któreś z nas wchodziło do pokoju, Fraser siedział przy autkach odwróconych do góry nogami i kręcił ich kółkami. Albo ignorował zabawki i wywijał tym cholernym sznurkiem. Strasznie nas to przygnębiało.

Po jakimś czasie zrezygnowałam z kupowania zabawek. Nie dlatego, że żałowałam wydawanych pieniędzy – po prostu nie miałam pojęcia, co mu się spodoba. Kiedy wychodziliśmy na spacer, czasem zauważałam coś na wystawie sklepu i mówiłam sobie: „Spróbuję tego”. Nigdy nie wiedziałam, co się wydarzy.

Rzadko, ale zdarzało mi się trafić w dziesiątkę. Jednym z najlepszych zakupów była taśma miernicza z wizerunkiem Boba Budowniczego. Dałam za nią dwadzieścia pięć pensów. Fraser sam ją znalazł w koszu z przecenionymi artykułami w sklepie charytatywnym w Ballater. Bawił się nią całymi godzinami. Siedział, rozwijał taśmę, a potem znowu zwijał. Właśnie takie rzeczy do niego przemawiały – czynności powtarzane w nieskończoność.

Jednak większość zabawek okazała się niewypałem. Tego ranka podczas opróżniania pokoju zerknęłam na lampę w kształcie bańki z plastikową rybką w środku, kupioną z myślą o stymulacji sensorycznej. Ustawiłam ją w kącie pokoju, razem z innymi fajnymi interaktywnymi zabawkami poleconymi przez terapeutę. Miały rozwijać koordynację i pobudzać pracę mięśni. Niestety. Fraser niemal nie zauważył ani lampy, ani nowych zabawek. I w ogóle rzadko siadał w tym kącie.

Kiedy jakąś godzinę później jechałam do Ballater, nie pamiętałam już o sznurku. Fraser też nie wspomniał o nim ani słowem.

Dopiero podczas wieczornej rozmowy z Chrisem temat powrócił. Gdy opowiedziałam mężowi o porannym odkryciu, na jego twarzy pojawiło się na moment absolutne przerażenie. Dopiero po chwili Chris sobie uświadomił, że Fraser nie pojechałby do przedszkola, nie wiedząc, gdzie jest sznurowadło. A kiedy układaliśmy małego do snu, zauważyliśmy, że czerwony sznurek nadal leży w tym samym miejscu, na szafce nocnej.

Tej nocy poszliśmy spać nieco zdziwieni, ale nie zmartwieni. Chodziło przecież o Frasera. Już dawno zrozumieliśmy, że jego zachowań nie da się przewidzieć.

Wcześniej po wejściu rano do pokoju Frasera często znajdowaliśmy sznurek na poduszce, kołdrze, a czasem podłodze, gdzie mały bawił się do późnego wieczoru. Teraz jednak sznurek wciąż leżał na szafce. Podobnie następnego ranka.

Dopiero w weekend zaczęło do nas docierać, że doszło do jakiegoś przełomu.

– Zastanawiam się, czemu zapomniał o sznurku – powiedział Chris przy curry, które jedliśmy co sobotę.

– Lekarze sądzą, że dzięki niemu radzi sobie z niepokojem… więc może chwilowo nic go nie niepokoi? – podsunęłam.

– Naprawdę nic? Terapeuci twierdzą chyba inaczej, prawda? – nie dowierzał Chris.

Miał rację. Od dziesięciu miesięcy, czyli od października 2010 roku, Fraser chodził do prywatnego przedszkola. Było to rozwiązanie podsunięte przez terapeutów, którzy uważali, że kontakt z rówieśnikami pomoże rozwinąć jego kompetencje komunikacyjne i społeczne. Placówki państwowe odpadały, głównie dlatego, że nie przyjmowały dzieci, które nie ukończyły trzech i pół roku. Próbowaliśmy uzyskać jakieś dofinansowanie z urzędu gminy, ale zderzyliśmy się ze ścianą i musieliśmy sami pokryć wszystkie koszty. Znaleźliśmy zatem znakomite przedszkole w Ballater i uzgodniliśmy, że Fraser będzie tam jeździł w minimalnym możliwym wymiarze, czyli dwa razy tygodniowo. My płaciliśmy za jeden dzień, a rodzice Chrisa wspaniałomyślnie zaproponowali, że będą opłacać drugi. Cały personel przedszkola traktował naszego synka niezwykle serdecznie i chociaż zdarzały się problemy, układ sprawdzał się bardzo dobrze. A ja miałam dla siebie trochę wolnego czasu.

Oczywiście nie można było powiedzieć, że Fraser doskonale się zaaklimatyzował. Ostatnią ocenę jego stanu, jaką otrzymaliśmy na kilka tygodni przed przybyciem Billy’ego, napisała Marie, terapeutka mowy. Odwiedziła Frasera w przedszkolu i stwierdziła, że mały robi spore postępy językowe, choć wciąż pozostaje w spektrum autyzmu. I tak na przykład zaczął „pięknie układać zdania”, ale wciąż nie używał wielu podstawowych słów. Naturalnie świetnie o tym wiedziałam.

Bardziej zaniepokoiło nas coś innego: według Marie Fraser nadal trzymał dystans wobec innych dzieci i izolował się od nich, a najszczęśliwszy był, kiedy bawił się sam. Zachowania dobrze znane nam z domu występowały również w przedszkolu, gdzie, jak odnotowała terapeutka, „Fraser nadal się kiwa, kiedy jest podekscytowany, a czasem zasłania uszy dłońmi”.

Wszystko to potwierdzało wątpliwości Chrisa. Nie było żadnego powodu, dla którego nasz synek miałby nagle zapomnieć o sznurku. Po powrocie z przedszkola zawsze musiał odreagować i uciec w głąb siebie.

Przez chwilę oboje siedzieliśmy pogrążeni we własnych myślach. Żadna nowość, Fraser od samego początku dawał nam do myślenia.

– Może po prostu z tego wyrósł – zasugerował po jakimś czasie Chris.

– Może – zgodziłam się.

– Pomyślmy logicznie. Co jeszcze się zmieniło w ciągu ostatnich miesięcy?

Ciszę, która zapadła po tym pytaniu, przerwał stukot kociej klapki na werandzie. Spojrzeliśmy po sobie i niemal jednocześnie pokręciliśmy głowami.

– Nie – powiedział z uśmiechem Chris. Potem wstał i ruszył w stronę werandy, żeby otworzyć wewnętrzne drzwi i wpuścić do domu Billy’ego, który od paru godzin krążył po okolicy w gasnącym świetle dnia. – Przecież to nie z powodu kota. To niemożliwe, prawda?

Chris mógł być sceptyczny, ale ja nie miałam cienia wątpliwości, że Billy odmienił nasz dom, a szczególnie Frasera. Dowodów nie dało się ignorować.

Kot zamieszkał z nami w bardzo nerwowym okresie. Opieka nad Fraserem zajmowała niemal dwadzieścia cztery godziny na dobę, a Pippa rosła jak na drożdżach. Mała była zresztą rozkoszna i dzięki niej dużo się śmiałam. Sporo czasu spędzała w swoim ulubionym bujaku i często zasypiała w nim z jedną nogą przerzuconą przez oparcie, a główką wspartą na ramieniu, zupełnie jakby pozowała do okładki „Vogue”. W tym czasie zaczęłam też chodzić z nią do klubu malucha, gdzie zafascynowały ją inne dzieci.

Ponadto musiałam zorganizować taki drobiazg jak przeprowadzka. A jednak wszystko biegło zgodnie z planem, dziwnie bezstresowo.

Kojący wpływ Billy’ego na Frasera ogromnie przyczynił się do stworzenia takiej właśnie atmosfery – tego byłam pewna. Czasami już sam fakt, że Billy jest w pobliżu, odwracał uwagę Frasera od innych rzeczy i skłaniał do większej bliskości. W bardziej napiętych sytuacjach obecność kota uśmierzała wybuchy złości naszego synka. Jego ataki powoli schodziły do poziomu sześciu w dziesięciostopniowej skali, zastępując dawne dziewiątki czy dziesiątki.

Czy Billy miał na Frasera jeszcze większy wpływ? Było zbyt wcześnie, by to stwierdzić. Jednak nie tylko ja widziałam i doceniałam jego rolę.

Na kilka dni przed przeprowadzką moja mama przyjechała z Essex, żeby pomóc mi przy pakowaniu i zaopiekować się dziećmi podczas nadciągającego szaleństwa. Pewnego ranka sączyłyśmy razem kawę. Była to w pełni zasłużona nagroda, bo odhaczyłyśmy już sporo punktów na naszej porannej liście. Jak zwykle Chris wstał wcześniej i podał Fraserowi płatki z mlekiem oraz tosty z Marmite¹ pokrojone na małe trójkąty, tak jak nasz synek lubi. Potem wyjął z lodówki jogurt i rozcieńczony sok pomarańczowy. Następnie wytarł Fraserowi buzię i rączki i zdjął mu śliniak – wszystko zgodnie z upodobaniami naszego synka. Opisany plan opracowaliśmy wspomnianą już metodą błędów i zaciskania zębów.

Był to jeden z dni, kiedy Fraser nie szedł do przedszkola, jak zwykle oglądał więc telewizję i zadowolony bawił się na dywanie.

Moja mama siedziała w swoim ulubionym fotelu, nieco wyższym niż niska skórzana kanapa, którą z kolei wolałam ja. Kot kręcił się po salonie, panował błogi spokój. Wszystko jednak zmieniło się w chwili, gdy Billy postanowił nagle usiąść mamie na kolanach.

Muszę wspomnieć, że mama bardzo boi się kotów, odkąd była ze mną w ciąży. Podobno jakiś kocur wskoczył na jej wielki brzuch i mocno ją wystraszył. Po tamtej historii nie było już mowy, żeby wzięła kota na ręce. Kiedy więc Billy podszedł i niespodziewanie wykonał zgrabny skok, skutki były przewidywalne. No, przynajmniej częściowo.

Nadal mam tę scenę przed oczami. Mama siedzi sobie w piżamie z filiżanką kawy, gdy ni stąd, ni zowąd Billy ląduje na niej, jedną łapą opierając się o jej nogę, a drugą ładując do filiżanki.

Mama wrzasnęła przeraźliwie. Filiżanka pofrunęła w powietrze, oblewając wszystko strugą gorącej kawy.

Na moment zapanował kompletny chaos. Mama, niczym w transie, ścierała kawę. Ja zerwałam się na równe nogi, przerażona tym, gdzie trafiła kawa i czy ktoś przy okazji nie został oparzony.

Najlepiej jednak pamiętam reakcję Frasera. Mały siedział na drugim końcu pokoju, w bezpiecznej odległości od strumienia kawy. Nie byłam pewna, co zrobi, ale on nagle zaniósł się donośnym śmiechem.

Fraser nazywa babcię Cokey, ponieważ moja mama często śpiewa mu piosenkę Okey Cokey.

– Billy jest w kawie Cokey – obwieścił mały.

Mama i ja spojrzałyśmy po sobie, po czym niemal równocześnie zachichotałyśmy.

– Masz rację, synku – przytaknęłam.

– Billy jest w kawie Cokey – powtórzył Fraser, śmiejąc się jeszcze głośniej.

Tylko główny sprawca zamieszania nie poddał się fali zaraźliwego śmiechu. Można by oczekiwać, że ucieknie z podkulonym ogonem, ale nic z tych rzeczy. Billy najspokojniej usiadł w kącie, gdzie przystąpił do skrupulatnego zlizywania kawy z futerka.

– Chyba właśnie dlatego wspaniale jest mieć zwierzęta w domu – stwierdziła mama w kuchni, wycierając piżamę, podczas gdy ja myłam filiżanki.

– Co masz na myśli? – zapytałam.

– No wiesz, potrafią nabroić, ale rozśmieszą nawet największego smutasa – odparła.

Miała całkowitą rację. Dwa lata, nawet rok wcześniej w naszym domu panowała niedobra atmosfera. Ciągle byliśmy podminowani, czekając na kolejny nieunikniony atak Frasera, zmagając się z wyzwaniami związanymi z jego rozwojem intelektualnym i fizycznym. To było wyczerpujące i czasem wysysało ze mnie resztki energii i woli życia. Z pewnością śmiałam się w tamtym okresie, nie jestem aż takim ponurakiem! Nie pamiętam jednak, by w naszym domu często panował wesoły, beztroski nastrój.

Może pamięć płatała mi figle, ale tamtego ranka przypomniałam sobie, że od momentu przybycia Billy’ego Chris i ja co najmniej kilka razy śmialiśmy się albo z kota, albo z czegoś, co miało z nim związek.

Choćby dzień, może dwa wcześniej, w ogrodzie. Siedzieliśmy sobie w najlepsze, gdy nagle zobaczyliśmy naszego kocura, najwyraźniej zdezorientowanego, wysoko na drzewie. Już mieliśmy dzwonić po straż pożarną, żeby go stamtąd ściągnęła, gdy Billy zeskoczył z gałęzi i jakimś cudem wylądował bezpiecznie na dachu jednego z zabudowań w ogrodzie.

– Jak on to, u licha, zrobił? – spytał Chris z szerokim uśmiechem.

A dziś rano Billy wywołał uśmiech na twarzach wszystkich domowników, nawet mamy.

Marmite – pasta na bazie drożdży używana w Wielkiej Brytanii do smarowania kanapek (przyp. tłum.). [wróć]

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Tytuł oryginału angielskiego
When Fraser Met Billy: The Rescue Cat that Transformed a Little Boy’s Life

Copyright: © Louise Booth and Connected Content Ltd, 2014

The right of Louise Booth and Garry Jenkins to be identified as the Author of the Work has been asserted by her in accordance with the Copyright, Designs and Patents Act 1988.

© Copyright for the Polish edition by Wydawnictwo „Nasza Księgarnia”, Warszawa 2015
© Copyright for the Polish translation by Anna Nowak, Warszawa 2015
Cover photographs © Bruce Adams/Daily Mail/Solo Syndication

Redaktor prowadzący Joanna Wajs
Opieka redakcyjna Magdalena Korobkiewicz
Korekta Krystyna Lesińska
Korekta plików po konwersji Irmina Garlej

ISBN 978-83-10-12898-0

Plik wyprodukowany na podstawie Billy. Kot, który ocalił moje dziecko, Warszawa 2015

www.naszaksiegarnia.pl

Wydawnictwo NASZA KSIĘGARNIA Sp. z o.o.
02-868 Warszawa, ul. Sarabandy 24c
tel. 22 643 93 89, 22 331 91 49,
faks 22 643 70 28
e-mail: naszaksiegarnia@nk.com.pl

Konwersję wersji elektronicznej wykonano w systemie Zecer.