Spis treści

Karta redakcyjna

Motto

KRAKÓW

Ryngraf

Dziunia

Kompleks

Fabryczka

„Nocniki”

Kindersztuba

Zmora

Czwarty Kossak

Amona

Preparatka

Depesza

Jerzówka

Gwiazdka

Doktor Jekyll i pan Hyde

Joteyczanka

Artystka

Pęd do zwierząt

Diabeł

Kariera

Dzicz

Cocktail

Mamut

Konie

Finezja

Garden party

Prezerwatywa

BIAŁOWIEŻA

Rekonesans

Syberia

Piwo

Getto

Żubr

Asystentka

Cyrkówka

Menażeria

Awantura

Hipiska

Komar

Życie towarzyskie i uczuciowe

Matka

Małpy

Hordy

Mamka

Automobil

Sim(s)onka

Gloria

Macica

Batalistka

Chuć

Ego

Radio

Świerk

Wilczek

Rodzina

Skandalizowanie

Freak

Amok

Królowa

Film

Figura

Tabu

PS

[LIST]

O książce

Podziękowania

Informacje o autorach i źródłach fotografii oraz dokumentów

Przypisy

Opieka redakcyjna: KATARZYNA KRZYŻAN-PEREK

Opracowanie redakcyjne: MARIA ROLA, JAN STRZAŁKA

Korekta: WOJCIECH ADAMSKI, EWA KOCHANOWICZ, PAULINA ORŁOWSKA-BAŃDO, ANNA RUDNICKA

Opracowanie graficzne: OLGIERD CHMIELEWSKI, MAREK PAWŁOWSKI

Projekt okładki: OLGIERD CHMIELEWSKI

Fotografie na okładce i wyklejkach: © LECH WILCZEK

Skład i łamanie: Infomarket

© Copyright by Wydawnictwo Literackie, 2015

Wydanie pierwsze

ISBN 978-83-08-05777-3

Wydawnictwo Literackie Sp. z o.o.
ul. Długa 1, 31-147 Kraków
tel. (+48 12) 619 27 70
fax. (+48 12) 430 00 96
bezpłatna linia telefoniczna: 800 42 10 40
e-mail: ksiegarnia@wydawnictwoliterackie.pl
Księgarnia internetowa: www.wydawnictwoliterackie.pl

Konwersja: eLitera s.c.

.

Wydawnictwo Literackie bardzo dziękuje wszystkim osobom, które wypowiadają się w książce, za ich opowieści i prywatne wspomnienia – ocalają one od zapomnienia wyjątkową postać Simony Kossak. Dzięki nim jej portret jest tak wyrazisty, bogaty i wielobarwny.
Szczególne podziękowania składamy Panu Lechowi Wilczkowi za jego cenne uwagi, spostrzeżenia i piękne zdjęcia przywołujące białowieski świat Simony Kossak.

Kossaków postrzega się retro,

jak epokę, która minęła,

a ona nie minęła, o nie, nie, nie.

Wszystko zaczyna się od nas.

Simona Kossak

RYNGRAF

To miał być czwarty Kossak.

To miał być syn Jerzego, wnuk Wojciecha i prawnuk Juliusza, który miał odziedziczyć po nich talent, pędzle i paletę z farbami. To miał być męski potomek, dziedzic, który miał przejąć rodzinną pracownię przy placu Juliusza Kossaka 4 w Krakowie, miał dźwigać sztalugi i znane nazwisko oraz przedłużyć dynastię Kossaków, malarzy koni i batalistów. To miał być chłopiec, na którego czekała cała rodzina.

W Kossakówce, posiadłości Kossaków w pobliżu Wawelu, tuż obok placu Kossaka i Alei Trzech Wieszczów, wszyscy liczyli na to, że Elżbieta Kossak, żona Jerzego, trzeciego Kossaka malującego konie, urodzi chłopca. Jerzy miał już dwie córki: Marię z pierwszego małżeństwa z Ewą Kaplińską i Glorię z drugą żoną Elżbietą Dzięciołowską-Śmiałowską. Nie miał ani syna, ani brata, dlatego tak bardzo zależało mu na męskim potomku.

30 maja 1943 roku okazało się, że nie będzie czwartego Kossaka.

W Jerzówce, willi Jerzego, stojącej na terenie Kossakówki, pojawiła się trzecia Kossakówna. Simona Kossak przyszła na świat w niedzielę.

Palety Kossaków, ze zbiorów Archiwum Narodowego w Krakowie.

W „Gońcu Krakowskim” w wydaniu niedzielnym (30/31 maja) opublikowano na drugiej stronie listę zidentyfikowanych zwłok sześćdziesięciu pięciu polskich oficerów zamordowanych w Katyniu. Zapowiadano też koncert Haliny Schwarzenberg-Czerny-Stefańskiej 2 czerwca o godzinie 15.45 w Starym Teatrze. Z gazety można się też było dowiedzieć, że zioła Urosa magistra Wolskiego uśmierzają ból nerek i pęcherza, a Darmol najlepiej przeczyszcza. Frankowska Sabina, położna krakowska z ulicy Czarneckiego 8/1, informowała, że udziela porad w godzinach 9–19. Ktoś chciał sprzedać samochód: „Auto FIAT na gaz drzewny z kotłem, 3 tonowe, Imberta na chodzie, 6 gum w bardzo dobrym stanie. Zgłoszenia – Kraków, telefon 238-39”. W „gadzinówce” ogłaszała się tak zwana dobra partia: „Mgr praw, kawaler, lat 33, pensja 1000 zł i deputat, własny majątek, na kierowniczym stanowisku, energiczny, przedsiębiorczy, poszukuje w celu matrymonialnym panny młodej, inteligentnej, przystojnej, dobrze zbudowanej i gospodarnej. Majątek dla wspólnego dobra pożądany, lecz niekonieczny. Zgłoszenia z fotografią: poste restante Przemyśl 1 pod «Magister»”. Ktoś prosił o pomoc: „Doga Tygrys zaginęła, wabi się «Aza», za wskazanie, gdzie się znajduje, wynagrodzenie 1000 zł. Stanküsch Franz, Kraków, ul. Zabłocie 20”.

Tego dnia, wypadającego w kalendarzu między Dniem Matki a Dniem Dziecka, w ogrodzie Kossaków kwitły obsypane kwiatem jabłonie. I prawdopodobnie tego dnia Jerzy Kossak na wieść o tym, że ma córkę, strzelił do ryngrafu z Matką Boską[1].

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

INFORMACJE O AUTORACH I ŹRÓDŁACH FOTOGRAFII ORAZ DOKUMENTÓW

s. 6–7 – fot. Marek Pawłowski

PRZYPISY

KRAKÓW

[1] Magdalena Samozwaniec (właśc. Magdalena Kossak, primo voto Starzewska, secundo voto Niewidowska), siostra Jerzego Kossaka; w książce o ich siostrze Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, wspominając, jak jeden z mężów poetki uderzył ją w twarz, pisze: „To wydaje nam się wszystkim podobnym świętokradztwem, jakby ktoś strzelił do ryngrafu z Matką Boską (co zresztą zdarzyło się wiele lat później naszemu bratu Jerzemu, gdy urodziła mu się trzecia córka, kiedy on, i cała rodzina tak pragnęli «czwartego Kossaka¸). Za: Magdalena Samozwaniec, Zalotnica niebieska, Szczecin 1988, s. 88. Dr hab. Piotr Mikietyński, znawca II wojny światowej z Wydziału Historycznego UJ, na moje wątpliwości, czy to możliwe, by w środku wojny ktoś użył w domu broni, odpowiada, że nie jest to wykluczone ze względu na uprzywilejowaną pozycję rodziny Kossaków, o czym w kolejnych rozdziałach. Nie wiadomo zresztą, czy Jerzy Kossak strzelił np. z dubeltówki, z którą przed wojną i po wojnie polował na zające, kaczki, dzikie gęsi, a której mógł nie oddać Niemcom we wrześniu 1939 r., czy z procy, z której strzelał do wróbli, kiedy Simona Kossak była dzieckiem.