Tytuł oryginału
The Porn Trap: The Essential Guide to Overcoming Problems Caused by Pornography

Copyright ©2008 by Wendy Maltz and Larry Maltz
Copyright © 2014 for the Polish translation by Media Rodzina Sp. z o.o.

Autorzy dziękują za zgodę na wykorzystanie cytatów pochodzących z następujących źródeł: Daniel Landinsky, „Cast All Your Votes for Dancing” w: I Heard God Laughing: Poems of Hope and Joy/Renderings of Hafiz, tłum. Daniel Landinsky (Penguin Books, Nowy Jork 2006, s. 8). Copyright © 2006, 1996 by Daniel Landinsky. Jack Kornfield, „In the end these things matter most…” w: Buddha’s Little Instruction Book (Bantam Books, Nowy Jork 1994, s. 85). Copyright © 1994 by Jack Kornfield.

Projekt okładki
Aleksandra Wolańska

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przedruk lub kopiowanie całości albo fragmentów książki – z wyjątkiem cytatów w artykułach i przeglądach krytycznych – możliwe jest tylko na podstawie pisemnej zgody wydawcy.

ISBN 978-83-7278-979-2

Media Rodzina Sp. z o.o.
ul. Pasieka 24, 61-657 Poznań
tel. 61 827 08 60
mediarodzina@mediarodzina.pl
www.mediarodzina.pl

Konwersję do wersji elektronicznej wykonano w systemie Zecer.

Dedykowana tym mężczyznom i kobietom,

którzy szczodrze dzielili się swoimi historiami

i przecierali innym drogę do wyzdrowienia.

Podziękowania

Za każdą książką stoją ludzie, którzy pomagają w daniu jej życia. Jesteśmy głęboko wdzięczni wielu utalentowanym i pełnym entuzjazmu osobom, które wspierały nas w pracy nad tym, aby ta książka zaistniała. Choć nie mamy możliwości, żeby tutaj wymienić was wszystkich z imienia i nazwiska, pragniemy przekazać nasze uznanie i autentyczną wdzięczność za wasze zaangażowanie i wkład pracy.

W szczególności adresatami naszych podziękowań są: Elizabeth Griffin, Patrick Carnes, Barbara Levinson, Peter Shannon, pastor Jim Thomas, Diana Clark, Ron Feintech, Jack Johnston, Marnie Ferree, Scot Oja, Michael Castleman, Joe Kort, Jennifer Schneider, Rob Weiss, Steve DeLugach, David Delmonico, Rick Tangeman, Jim Henson, Deborah Corley, David Marcus, Alex Katehakis, Mark Miller, John Miller, David Greenfield, Beverly Whipple, wielebna Debra Haffner, Mike McGee, Rory Reid, Mark Laaser, Mitch Tepper, Annette Owens, Dana Regan, Mary Gossard, pastor Shannon Kearney, Kay Porter, Ellen Bass, Benoit Denizet-Lewis, Ginger Manley, Karla Baur, Christen McLean oraz zmarły Al Cooper. Pragniemy podziękować za ich inspirującą pracę, pomoc i aktywne wsparcie na poszczególnych etapach tego projektu. Specjalne podziękowania kierujemy do Steve’a Hebnera, specjalisty od wariografu, który udzielił nam cennych wskazówek w terapeutycznym wykorzystaniu wykrywacza kłamstw.

Pragniemy też podziękować ludziom zaangażowanym w pisanie i przygotowanie tej pracy. W pierwszym rzędzie dotyczy to Leigh Anne Jashway-Bryant, która służyła nam jako doradca wydawniczy i pomagała w fazie aktywnego pisania tej książki. Jej mądrość, kreatywność, umiejętności pisarskie oraz ogromne poczucie humoru przeprowadziły nas przez wiele trudnych momentów i pozwoliły stworzyć produkt przyjazny czytelnikom. Jesteśmy też głęboko wdzięczni Felicii Eth, naszej agentce i przyjaciółce, którą uwielbiamy za jej wyjątkowy profesjonalizm oraz niezachwianą pewność w dostarczaniu nam zasobów, które określały żywotne kwestie psycho-społeczne. Tak samo cenimy Anne Cole, naszą oddaną wydawczynię, oraz pozostałych ludzi z Collins Division of HarperCollins Publishers, w tym Mary Ellen O’Neill oraz Joe Tessitore, za natychmiastowe rozpoznawanie potrzeb związanych z tą książką i umiejętne przeprowadzenie nas przez proces wydawniczy.

Jesteśmy także wdzięczni za techniczną pomoc, jaką otrzymaliśmy od Kim Barker, która przepisała nasze wywiady; dziękujemy Meagan Shaw, Sylvii Green-Richards i Mike’owi Wrightowi za pomoc w zbieraniu informacji, Jesse’emu Springerowi za diagramy oraz Jeffowi Campbellowi za jego entuzjazm i wsparcie w budowaniu pierwotnych zrębów tej książki.

Pragniemy też wyrazić uznanie wielu członkom naszej rodziny i przyjaciołom, którzy dawali nam pełne miłości wsparcie i stanowili zespół, który dodawał nam otuchy przez cztery lata naszej pracy nad tą książką. Szczególnie wielkie podziękowania kierujemy do naszych dzieci, Julesa i Cary, za ich wytrwałą cierpliwość i zachęty, oraz do naszych rodziców, rodzeństwa i innych bliskich, którzy wyrażali aktywne zainteresowanie i wiarę w ten projekt. Szczególnie pragniemy podziękować naszej drogiej przyjaciółce Mariyi Masters za jej niewzruszony optymizm oraz liczne lizaki, które nagle pojawiały się na parapecie naszego kuchennego okna. A jeśli można wyrazić wdzięczność szczególnym miejscom za poruszającą inspirację, to wyrażamy ją cudom Cannon Beach w Oregonie oraz ciągle zmieniającemu się pięknu Hendricks Park i Willamette River tutaj, w Eugene.

Wprowadzenie

Nie lubię alkoholu. Nigdy nie zażywałem narkotyków. Nie lubię tytoniu. To nie dla mnie. Dla mnie jest porno.

Alex

Dwadzieścia pięć lat temu na pewno nie napisalibyśmy książki o pornografii. Prawdę mówiąc, w latach 80., kiedy zaczynaliśmy naszą praktykę leczenia problemów z seksem, intymnością i związkami, nie bardzo przejmowaliśmy się pornografią. Jak wielu innych specjalistów z naszej dziedziny, uważaliśmy ją za zasadniczo nieszkodliwą, choć często prymitywną i degradującą. Tak naprawdę, kiedy zaczynaliśmy treningi leczenia problemów z seksem i czytaliśmy specjalistyczne czasopisma oraz materiały, często natrafialiśmy na sugestie, że możemy wręcz polecać filmy i opowieści o treści pornograficznej naszym klientom, aby pomóc im w tworzeniu większej intymności w związkach.

Jednak nasze spojrzenie na pornografię zaczęło zmieniać się w połowie lat 90. Wtedy bowiem zauważyliśmy niepokojący wzrost liczby klientów, którzy przychodzili do nas z problemami natury pornograficznej, zaburzającymi ich zdolność do utrzymywania trwałych, dobrych związków. Wkrótce stało się jasne, jak łatwo pornografia odwraca seksualne zainteresowania oraz pragnienia od prawdziwej intymności i kieruje je w stronę technologicznych urządzeń, ludzi i sytuacji tak naprawdę nieistniejących. Pornografia bynajmniej nie pomaga parom w nawiązywaniu bardziej intymnych relacji, lecz rozbudza w pornoholiku pragnienie obcowania z   n i ą   s a m ą.

To ważne rozróżnienie: w przeciwieństwie do wczesnych erotycznych filmów, magazynów i książek, wydawanych po to, aby pomóc parom w nadawaniu pikanterii ich związkom, pornografia oferuje samą siebie jako przedmiot pożądania. Współczesne porno uczy pornoholików myślenia w kategoriach wyłącznie cielesnych i specyficznej aktywności seksualnej, okradając ich ze zdolności do przeżywania miłosnych uniesień, pożądania oraz emocjonalnej i fizycznej bliskości z prawdziwymi partnerami czy partnerkami. Ona k o n k u r u j e z ludźmi jako seksualne zaspokojenie.

Nie taka nieszkodliwa fantazja

W ciągu dziesięciu lat od czasu, gdy zauważyliśmy wśród naszych klientów narastanie problemów związanych z pornografią, jej ilość wzrosła niebywale, jak również łatwość dostępu do niej. W efekcie znacząco zwiększyła się liczba osób w Stanach Zjednoczonych i na świecie, u których rozwinęły się – i wciąż się rozwijają – powiązane z nią problemy. Z powodu porno rozpadają się pary i rodziny. Samotni ludzie opowiadają, że z powodu zaabsorbowania pornografią czują się mniej zdolni do stworzenia stałych monogamicznych i długotrwałych związków. Osoby z rozpoznanym uzależnieniem od porno, które przez wiele lat skutecznie się leczyły, na powrót popadają w zależność, często bardziej niszczycielską niż poprzednia.

Ponieważ obcowanie z porno często w dużym stopniu pociąga za sobą nieuczciwość i skrytość, ci, którzy wpadli w jego pułapkę, opowiadają o poczuciu odizolowania, wstydu, depresji, fałszu, moralnej degradacji, a nawet w niektórych przypadkach o myślach samobójczych. Wielu odczuwa gniew, irytację i nie może spać. Niektórzy przyznawali się nam, że pornografia zaprowadziła ich na niebezpieczną ścieżkę prowadzącą do nielegalnych i ryzykownych działań, takich jak oglądanie dziecięcej pornografii, zdradzanie partnerów, przypadkowy seks w sklepach porno, wynajmowanie prostytutek czy oglądanie pornografii w pracy. Poważnie nas zaniepokoiły wyznania klientów, że nie potrafią oni przestać obcować z pornografią nawet wtedy, gdy zdają sobie sprawę z negatywnych konsekwencji, jakie ma to dla ich życia. To jedna z oznak prawdziwego uzależnienia, podobnie jak w przypadku alkoholu, narkotyków czy papierosów.

Większość pornoholików, z którymi rozmawialiśmy albo którym udzielaliśmy porad, była zaskoczona tym, jak łatwo sięganie po pornografię przemieniło się z okazjonalnej rozrywki czy fantazji w trwały problem mogący zniszczyć niemal każdy aspekt ich realnego życia. To, co zaczęło się jako zabawna, eskapistyczna seksualna rozrywka albo krótka, ale podniecająca wizyta w zakazanym świecie, stało się pułapką. Niczym ruchome piaski, pornografia wciągała ich tak niepostrzeżenie i cicho, że nawet nie zauważali, że toną. Niektórym pornografia zapełniła całe życie, zagrażając ich związkom, pracy, samoocenie, a nawet ich snom i marzeniom.

Jednak w pułapkę porno wpadają nie tylko ci, których życie zostało przez nie poszarpane. Najbliżsi partnerzy pornoholików także poszukują naszej pomocy. Tego rodzaju klienci wyrażają zaniepokojenie, że albo sami są przymuszani do seksualnych działań, w które nie chcą się angażować, albo seksualnie ignorowani. Niektórzy czują się ośmieszani z powodu swoich ciał, wyglądu czy seksualnych umiejętności, co powoduje, że czują się mniej pociągający seksualnie zarówno dla swoich partnerów, jak i ogólnie.

Głębia problemów partnerów pornoholików stała się dla nas oczywista, gdy dowiedzieliśmy się, że według dwóch trzecich członków American Academy of Matrimonial Lawyers¹ znaczącą rolę w rozwodach przeprowadzonych w 2002 roku odgrywało kompulsywne korzystanie z Internetu, a dobrze ponad połowa tych spraw dotyczyła pornografii. Osiem lat wcześniej nie odgrywała ona niemal żadnej roli w sprawach rozwodowych.

Osoby najbliższe pornoholikom nie tylko obawiają się, czy będą mogły dalej z nimi żyć, ale martwią się też o dzieci narażone na kontakt z pornografią. Ich obawy są uzasadnione – nie jest czymś niezwykłym znajdowanie przez dzieci rodzicielskich zapasów pornografii albo naśladowanie przez nie postaw rodziców wobec seksualnych zachowań i pornografii. A jeśli jedno z rodziców obcuje z pornografią, drugie zaś czuje się z tego powodu poniżone, dziecko może dorastać z zaburzonym poczuciem tego, co jest seksualnie właściwe i dobre. Partnerzy czują się często emocjonalnie porzuceni, bezradni i niezdolni do pomocy sobie oraz swoim dzieciom. Ewidentnie w pułapkę porno wpadają nie tylko jego użytkownicy.

Co się zmieniło?

Niemal wszystkie osoby, które doświadczają problemów powiązanych z pornografią, twierdzą, że przynajmniej częściowo odpowiada za nie jej natychmiastowa dostępność w Internecie czy innych elektronicznych mediach. Obiecywana przez porno łatwa, wolna od zaangażowania seksualna gratyfikacja może być trudna do odrzucenia, gdy pornograficzne obrazki, filmy, czaty i gry są dostępne za jednym kliknięciem myszy czy pilota, dzień i noc, o każdej porze. Nasz wysoce stechnicyzowany świat pozwala ludziom sięgać po porno anonimowo, bez konieczności stawania twarzą w twarz ze sprzedawcą, który widzi, że wypożyczają oni albo kupują materiały xxx.

Trzydzieści lat temu zdobycie pornografii wymagało czasu, pieniędzy i wysiłku. Dzisiaj czasu, pieniędzy i wysiłku wymaga u w o l n i e n i e   s i ę   o d   n i ej. Za pomocą niezamawianych e-maili, zwodniczych linków i wyskakujących okienek porno znajduje drogę do naszego życia, czy tego chcemy czy nie. Jak ktoś powiedział: „Już nie musisz szukać porno, to porno szuka ciebie!”

Zaledwie pokolenie temu tylko niewielką mniejszość można było uznać za regularnych pornoholików; dzisiaj dociera ona do niespotykanej liczby osób w każdym wieku i z każdej grupy społecznej. Dociera do nich przez 365 dni w roku, siedem dni w tygodniu, 24 godziny na dobę. Tylko w Stanach Zjednoczonych 40 milionów ludzi odwiedza strony pornograficzne przynajmniej raz w miesiącu. Jedni zaglądają od czasu do czasu na kilka minut, inni regularnie spędzają po kilka godzin. Każdego dnia porażające liczby 25 procent haseł w wyszukiwarkach i 35 procent wszystkich ściągnięć ma związek z pornografią.

Jak można się spodziewać, znaczącą większość regularnych użytkowników pornografii stanowią mężczyźni (75–85 procent), ale liczba kobiet obcujących z porno systematycznie wzrasta od kilku lat. Szokująca może być informacja – nas zszokowała – że młodzież poniżej osiemnastego roku życia staje się jedną z największych grup pornoholików. Przy tak wczesnym starcie nie ma nic dziwnego w tym, że ludzie uzależniają się szybciej, poważniej i częściej niż kiedykolwiek dotąd.

Dlaczego napisaliśmy tę książkę?

Widząc rosnący wpływ pornografii na życie naszych klientów i wysłuchując ich bolesnych i poruszających opowieści, uznaliśmy, że aby im pomóc, musimy zrobić coś więcej, niż możemy zdziałać dzięki naszej tradycyjnej praktyce. Poczyniliśmy rozeznanie w tej kwestii i wkrótce ustaliliśmy, że gwałtownie wzrasta liczba osób z problemami powiązanymi z pornografią, i to z problemami coraz cięższego kalibru. To, co zwykle było małym problemem stosunkowo niewielkiej grupy ludzi, rozrosło się do kwestii społecznej, która wciąż zwiększa swój zasięg i codziennie czyni szkody w życiu mnóstwa ludzi. Pytaliśmy innych terapeutów, zwłaszcza zajmujących się terapią seksu i związków, o ich doświadczenia, i okazało się, że dostrzegają oni ten sam trend – jeszcze dekadę temu klienci z problemami z pornografią stanowili niewielką liczbę, dziś natomiast jest to już główny nurt terapii.

Zaczęliśmy szukać artykułów i książek, które mogłyby pomóc naszym klientom, ale okazało się, że takowych brakuje. Badania nad długotrwałymi skutkami obcowania z pornografią nie uważa się za priorytetowe w naszym społeczeństwie. Nasza kultura stara się unikać otwartej i poważniej dyskusji nad kwestią seksu. Większość prowadzonych badań skupia się wąsko na stosunkowo krótkiej ekspozycji na łagodne formy pornografii i próbuje określić, czy przyczynia się ona do przemocy seksualnej. Nie ma badań zajmujących się użytkowaniem pornografii w warunkach naturalnych, gdy towarzyszy ona zazwyczaj aktom masturbacji. W dodatku znaleźliśmy zaledwie garść badań nad wpływem obcowania z porno na relacje intymne z samym sobą czy z partnerem.

Jako terapeuci seksu i związków wiemy, że pornografia to kwestia relacji. Porno wpływa na życie wewnętrzne użytkownika (relacje, jakie ma sam ze sobą), jak również na jego interakcje z partnerką/partnerem oraz innymi członkami rodziny. Regularne obcowanie z pornografią często zakłóca zdolność do utrzymywania dobrej samooceny i przeżywania seksualnej intymności z partnerką/partnerem, dającej obopólne poczucie spełnienia. Zmagania z pornografią nie polegają tylko na rezygnacji z konkretnych zachowań czy pokonywaniu uzależnienia. Wymagają także odbudowania poczucia osobistej integralności oraz manifestowania postaw i zachowań, które wspierają zdrową seksualną bliskość. Nie znaleźliśmy żadnych badań, które kładłyby nacisk na ten aspekt obcowania z pornografią i związanych z tym reperkusji.

Ponieważ nie mogliśmy znaleźć publikacji, których naszym zdaniem potrzebowali nasi klienci, a także inni ludzie, postanowiliśmy napisać coś, co mogłoby wypełnić tę lukę. Po wielu rozmowach z naszymi kolegami i przestudiowaniu fachowej literatury zaczęliśmy układać plan Pułapki porno. Zabraliśmy się za pisanie książki, która otwarcie i z empatią opisuje kwestię pornografii z perspektywy samooceny pornoholika i z perspektywy związków – prezentując historie, przemyślenia i poglądy autentycznych ludzi, którzy zmagali się z problemami porno – i w której swoją wiedzą dzielą się profesjonaliści.

Aby ochronić i uszanować prywatność naszych klientów, prosiliśmy o zgodę na wywiady i rozmawialiśmy także z ochotnikami polecanymi nam przez innych terapeutów. W trakcie każdego wywiadu zaskakiwała nas odwaga i otwartość rozmówców. Ci ludzie chcieli dzielić się bardzo intymnymi historiami cierpienia i leczenia z pożądania, aby pomóc innym wydostać się z tej pułapki. Na przykład Rob miał nadzieję, że jego historia oszczędzi innym cierpienia, jakiego zaznał, gdy został przyłapany na gromadzeniu dziecięcej pornografii w swoim komputerze i w konsekwencji rozpadło mu się małżeństwo, stracił pracę, szacunek rodziny i przyjaciół: „Pornografia to nie tylko osobisty problem, to także problem kulturowy i społeczny. Mam nadzieję, że moja historia komuś pomoże i nie będzie musiał czuć takiego osamotnienia i wstydu, i że znajdzie odpowiednią pomoc”.

Gromadziliśmy także informacje od intymnych partnerów ludzi pokonanych przez pornografię. Karen, 28-letnia kosmetyczka, opowiedziała nam o traumie, jakiej doświadczyła, gdy w komputerze swojego męża znalazła folder z seksualnie prowokacyjnymi zdjęciami dziewczynek. „Pomysł, żeby mieć z nim dziecko, nagle mnie przeraził”, opowiadała. „Co to znaczy, że dał się wciągnąć temu świństwu? Poziom mojego zaufania spadł do zera. Potrzebowałam kilku lat i wielu spotkań z terapeutą, aby znów poczuć się bezpiecznie i wrócić do planowania rodziny”.

Wreszcie, rozmawialiśmy z terapeutami, specjalistami od uzależnień i duchowymi doradcami, którzy poruszają problemy związane z pornografią w trakcie indywidualnych i grupowych sesji terapeutycznych. Ich wspaniałomyślność w dzieleniu się unikatowymi strategiami i technikami uczyniła tę książkę jeszcze bardziej wartościowym narzędziem dla tych, którzy mają kłopoty.

Mamy nadzieję, że Pułapka porno pomoże wszystkim, których życie zostało zniszczone przez pornografię, w przełamywaniu otaczającego ją milczenia. Ta książka może być liną ratunkową pomagającą uwolnić się z pułapki – umożliwia ona szczerą konfrontację z problemami, bez osądzania czy wstydu. Dostarcza też informacji niezbędnych do samodzielnego podjęcia decyzji, czy, jak i kiedy porzucić pornografię.

Czego się spodziewać?

Wybraliśmy tytuł Pułapka porno, ponieważ informuje on o niebezpieczeństwie, jakie wiąże się z obcowaniem z pornografią. Wyraża on także to, jak czuje się mnóstwo ludzi, kiedy do nich dotrze, że porno powoduje w ich życiu poważne problemy, a oni nie chcą albo nie mogą z niego zrezygnować. Co więcej, sformułowanie to pomaga nam poprzez analogię ułożyć opowieści, badania, ćwiczenia i porady w strukturę, która odzwierciedla uzdrawiającą podróż, jaką odbywa wiele osób – od pierwszych spotkań i eksperymentów z pornografią przez coraz głębsze zapadanie się w pułapkę i rozpacz, po ostateczne odkrycie, jak się uwolnić.

W książce przeczytacie prawdziwe historie ludzi uzależnionych od pornografii lub przez nią skrzywdzonych, którzy postanowili zmienić swoje życie. Często musieli znieść wiele cierpienia, zanim wyraźnie dostrzegli swoją sytuację i byli gotowi na zmiany. Ich opowieści są dramatyczne i czasami trudne do czytania. Pokazują one, jak łatwe i ekscytujące może być seksualne zaangażowanie w pornografię, pomimo towarzyszących temu mieszanych uczuć. Ostatecznie jednak te historie dają nadzieję i podnoszą na duchu, pokazują bowiem, że nawet najgorsze problemy powiązane z pornografią można pokonać dzięki odpowiedniej wiedzy i pomocy.

Większość opublikowanych w książce historii i przytoczonych kwestii pochodzi z wywiadów, jakie przeprowadziliśmy z pornoholikami i ich parterami. Zmieniliśmy imiona i charakterystyczne szczegóły, aby chronić ich prywatność. W niektórych przypadkach redagowaliśmy materiały i łączyliśmy relacje – wykorzystując nasze doświadczenie zawodowe – aby uwypuklić zawarte w nich spostrzeżenia.

Ta książka dotyczy letter-spacingego zakresu problemów powiązanych z pornografią. Może być pomocna zarówno tym, którzy dopiero zaczęli korzystać z pornografii, jak i tym, którzy czynią to regularnie, albo zaangażowali się w program leczenia, aby na dobre się od niej uwolnić. Dzięki prostym, ale skutecznym metodom leczenia Pułapka porno pozwala zrozumieć mechanizm uzależnienia od pornografii. Celem tej książki jest pomoc w:

określeniu i ocenie wpływu pornografii;

zadecydowaniu, czy nadszedł czas na uwolnienie się od niej;

nauczeniu się, jak porzucić pornografię i poradzić sobie z jej pragnieniem;

odbudowaniu samooceny i osobistej integralności;

uzdrowieniu relacji, nadwerężonych przez obcowanie z por nografią;

rozwijaniu kwitnącego i satysfakcjonującego życia seksualnego bez pornografii.

Kiedy w starych filmach z Tarzanem ktoś tonął w ruchomych piaskach, Tarzan rzucał linę i ratował go. Ta książka jest czymś w rodzaju liny ratunkowej Tarzana. Nie tylko daje narzędzia do uwolnienia się z pułapki porno, ale także uczy, jak nie wpaść w nią ponownie. Nie będziemy kłamać: uwolnienie się od porno, kiedy już się na to zdecydujesz, może być naprawdę trudne. Podobnie jak trzeźwiejący alkoholik, będziesz przeżywał zaprzeczanie, pragnienie i niepowodzenia, które muszą być nazwane. Nawet z tą książką zalecamy poszukanie wsparcia doświadczonego terapeuty lub doradcy, który pomoże wybrać właściwe działania i skutecznie przez nie poprowadzi.

Można czytać tę książkę prywatnie, dla własnych potrzeb, albo wykorzystać ją jako punkt wyjścia do dyskusji z innymi. Można czytać ją, aby zrozumieć skalę problemów powodowanych przez pornografię, albo wykorzystać ją jako przewodnik do dokonania zmian teraz i w przyszłości. Jeśli już korzystasz z doradztwa, uczestnicząc w programie opartym na wierze lub programie dwunastu kroków, Pułapkę porno możesz wykorzystać jako dodatkowe narzędzie do wzmocnienia i poszerzenia podróży ku zdrowiu.

Jeśli sam nie jesteś pornoholikiem, ale ktoś ci bliski nim jest, Pułapka porno pomoże ci poczuć się mniej samotnie w twojej własnej sytuacji. Dzięki tej książce nauczysz się angażować w konstruktywny dialog i rozpoczynać wspólną pracę na bazie obopól nego zrozumienia.

Napisaliśmy tę książkę, ponieważ wierzymy, że masz prawo do zdrowej, opartej na miłości seksualnej ekspresji i że współczesna pornografia napędzana przez multimedia utrudnia korzystanie z tego prawa. Choć porno może obiecywać seksualną wolność, to ostatecznie staje się rodzajem seksualnego zniewolenia – okrada bowiem ludzi z seksualnej niewinności, seksualnego samookreślenia i zdolności do doświadczania zdrowych relacji, opartych na pełnym miłości związku z prawdziwym partnerem. Uwolnienie się od wpływów pornografii może przywrócić osobistą wolność i dać solidne podstawy do cieszenia się życiem.

American Academy of Matrimonial Lawyers – istniejąca od 1962 roku instytucja, która obecnie skupia ponad 1600 prawników z całych Stanów Zjednoczonych. Specjalizują się oni we wszystkich dziedzinach prawa rodzinnego (przyp. tłum.). [wróć]

Część I

Stawanie się świadomym

Naucz się rozpoznawać fałszywe monety,

które pozwolą ci kupić tylko chwilę przyjemności,

ale potem będą wlokły cię przez wiele dni

jak stratowanego człowieka

wlecze za sobą pierdzący wielbłąd.

Hafiz, xiv-wieczny poeta sufi

Rozdział 1

Ukryta władza pornografii

Tony, 25-letni student ostatniego roku, utkwił wzrok w oknie i potrząsnął głową, jakby nie dowierzał, że tak szybko wpadł w pułapkę porno: „Moja życiowa partnerka i ja przechodziliśmy przez trudny czas w naszym związku. Ona wyjechała z miasta na kilka dni, a ja postanowiłem pooglądać porno w Internecie, żeby się pocieszyć. Aż do tej chwili w ogóle mnie to nie interesowało. Zacząłem w piątek wieczorem od przeglądania darmowych stron. Przez sobotę siedziałem w seks-czatach, a w niedzielę przystąpiłem do swingerów¹. Jedna rzecz prowadziła do kolejnej – taki efekt domina. Dwa tygodnie później moja dziewczyna zajrzała do historii połączeń internetowych i zobaczyła, czym się zajmowałem. Próbowałem ją okłamać, mówiąc, że prowadzę takie badania dla agencji rządowej. Miesiąc później zostawiła mnie. Nigdy nie przypuszczałem, że porno będzie miało wystarczającą moc, aby wywrócić moje życie do góry nogami”.

Marie, 43-letnia księgowa i samotna matka dwojga dzieci, była zaskoczona fizyczną władzą, jaką pornografia zdawała się mieć nad nią: „Przez długi czas porno mnie nudziło. Przy rzadkich okazjach zerkałam do magazynów albo na filmy. Potem odkryłam masturbację przy pornografii. To było znacznie bardziej podniecające niż samo oglądanie. Zaczęłam stale łaknąć pornografii niczym narkotyku. Ponieważ nie chciałam, żeby moje dzieci znalazły moje porno, przerzuciłam się na Internet. To był wielki błąd. W Internecie co rusz znajdowałam porno. Im szybciej klikałam myszką, tym więcej mogłam zobaczyć. Pewnego wieczoru przeciążyłam mózg wizualną stymulacją. Następna rzeczą, jaką pamiętam, było szczytowanie. Bez pomocy rąk. Komputer miał kontrolę nad moim umysłem i ciałem. To było przerażające, jaką władzę zdobyła nade mną pornografia”.

Dave jest pięćdziesięciokilkuletnim pastorem, który pomimo małżeństwa z ukochaną kobietą definiuje siebie jako uzależnionego od porno. Wciąż usiłuje pogodzić się z władzą, jaką pornografia zdobyła nad jego życiem, co kosztowało go utratę pracy szkolnego doradcy: „Porno dawało mi najlepszy seks, jaki kiedykolwiek miałem. Niebywałe podniecenie. Nie musiałem nawiązywać żadnego kontaktu. Klikałem i wybierałem. Goniłem za złotowłosą Ewą. Wszystko było bardzo atrakcyjne, bardzo tajemnicze, bardzo fajne. Ale nie było fajnie, gdy zostałem przyłapany. Porno ma niszczycielską stronę. Straciłem pracę, żona niemal mnie porzuciła. Jeśli zbyt długo tkwi się w pornografii, to zaczyna ona kierować życiem. Nie wydaje mi się, żeby ludzie naprawdę rozumieli, jaką władzę ma pornografia”.

Przez wiele lat obcowanie z pornografią było wstydliwym sekretem, wspólnym wielu ludziom, ale nikt o nim nie mówił. Wiele kobiet zbyt przerażało przyznanie się do fascynacji nią. Większość mężczyzn zakładała, że inni także to robią, przynajmniej od czasu do czasu. W końcu „to sprawa facetów”, bo przecież trzech na czterech pornoholików to mężczyźni. Jednak porno wciąż jest czymś podejrzanym. To nie jest coś, o czym chciałbyś porozmawiać na pierwszej czy nawet na piętnastej randce. Z pewnością nikt o nim nie mówi w rozmowie kwalifikacyjnej. Na pewno nie powiesz o tym matce, choć jeśli jesteś mężczyzną, to ojciec zapewne coś podejrzewa. Możesz wspomnieć o porno przyjaciołom, ale raczej w formie żartu.

Większość z nas nie zniosłaby myślenia o sobie jako o uzależnionych od pornografii czy pornoholikach. Przecież wszyscy mamy w głowach obraz typowego pornoholika, a on (albo ona) nie wygląda ani nie zachowuje się tak jak my. Z drugiej strony nie wyobrażamy go też sobie jako studenta ostatniego roku, księgowej czy pastora. Ale właśnie tacy ludzie sięgają po porno. Zwyczajni ludzie. Ludzie tacy jak ty czy ja, jak osoba, która siedzi obok ciebie w samolocie, twój lekarz albo twój mechanik.

Pomimo wielu różnic, Tony, Marie i Dave przeżywają coś wspólnego, podobnie jak ludzie, z którymi rozmawialiśmy na potrzeby tej książki: jest to szok wywołany destrukcyjną władzą pornografii, a więc czegoś, czym zainteresowali się, ponieważ zdawało się obiecywać tylko nieszkodliwą rozrywkę. Dziwią się: „Jak coś, co nie jest narkotykiem, pozamałżeńskim romansem, a tak naprawdę nie jest uprawianiem seksu z kimkolwiek, może powodować tak niszczycielskie skutki jak rozwód, zwolnienie z pracy, niezdolność do seksualnego podniecenia przez prawdziwego życiowego partnera czy partnerkę?”

Prawda jest taka, że obcowanie z pornografią może uczynić ślepym – ślepym na władzę i kontrolę, jaką ostatecznie zdobywa ona nad twoim życiem. Choćbyśmy się bardzo starali, to nie zauważymy, często nie potrafimy zauważyć, j a k   i   d l a c z e g o staje się ona tak potężna. Czy zdawałeś sobie sprawę, że pornografia może przemienić twój mózg? To jeden z powodów, dla których ludzie obcujący z pornografią zostają zniewoleni przez seks, rozwijają dziwaczne pragnienia seksualne i doświadczają zaburzeń funkcjonowania seksualnego. A skoro twój mózg został zmieniony, może ci być trudno wyraźnie dostrzec, co tak naprawdę się dzieje i jak to wpływa na twoje życie.

Pornografia jest nadzwyczaj kuszącym i pociągającym „produktem”, zdolnym do dostarczania seksualnej przyjemności i równocześnie do przysparzenia wielkiego cierpienia. Porno jest jak substancja uzależniająca, np. alkohol czy papierosy, które obiecują rozrywkę, czasami ją dają, ale ostatecznie powodują więcej zniszczeń niż przyjemności. Ale w przeciwieństwie do alkoholu czy papierosów, nikt tu nie ostrzega przed potencjalnymi skutkami ubocznymi.

Większość z nas rozpoczyna przygodę z pornografią nieprzygotowana. W szkole uczą nas o niebezpieczeństwach picia alkoholu, zażywania narkotyków, palenia papierosów, nawet objadania się. Ale zapewne nikt z was nie słyszał nauczyciela omawiającego problemy związane z korzystaniem z pornografii. Czasopisma, książki, filmy i strony internetowe nie są opatrzone listą składników informującą o standardach produkcji czy właściwościach. Czy kiedykolwiek widziałeś na produktach porno ostrzeżenie Minister stwa Zdrowia?

Naszym celem jest, abyś dowiedział się więcej o pornografii i rodzaju władzy, jaką może nad tobą sprawować w wymiarze fizjologicznym, emocjonalnym i społecznym. Mamy nadzieję, że w trakcie wspólnego poznawania pornografii – bez względu na to, czy sam po nią sięgasz, czy też robi to twój partner albo twoja partnerka – zaczniesz rozumieć, dlaczego ostatecznie odgrywa ona tak znaczącą rolę w życiu swojego użytkownika. Wierzymy także, że informacje, którymi się dzielimy, i porady, które zamieszczamy w dalszej części książki, wzmocnią twoje dążenie do sukcesu, kiedy już zdecydujesz się na dobre usunąć porno ze swojego życia. Być może najważniejsze jest – taką mamy nadzieję – że to, czego się od nas dowiesz, pozwoli ci stać się bardziej wyrozumiałym zarówno wobec siebie, jak i tych, którzy cierpią z powodu problemów, jakie niesie ze sobą pornografia.

Pornografia jest trudną i skomplikowaną sprawą. Potrzeba czasu oraz wielu rozmów i refleksji nad sobą, aby dojść do właściwego rozumienia, czym ona jest dla ciebie. Im więcej o niej wiesz, tym bardziej prawdopodobne się staje, że będziesz potrafił rozmawiać z innymi o sprawach dotyczących pornografii i unikniesz wpadnięcia w jej pułapkę. Wolny od pornografii, możesz stworzyć życie wypełnione zdrową seksualnością, satysfakcjonującymi intymnymi związkami i poczuciem własnej wartości.

Porno wymyka się jednoznacznej definicji

W nadawanej w latach 50. telewizyjnej serii Superman mieszkańcy miast regularnie gromadzili się na ulicach, pokazywali na niebo i wykrzykiwali: „To ptak! To samolot! A to Superman!” Żeby tak równie łatwo można było zdefiniować, czym jest pornografia. Trudno wyobrazić sobie coś trudniejszego do sklasyfikowania.

Nasze ogólne rozumienie tego, czym jest pornografia, dramatycznie różni się w zależności od tego, czy ją lubimy albo po nią sięgamy, czy się jej boimy, czy uważamy, że trzeba jej zakazać. Obrońcy porno szybko nazwą ją „nieszkodliwą stymulacją wizualną”, „wolnością wypowiedzi” czy „ucztą dla oczu”, podczas gdy krytycy będą używać określeń w rodzaju „zniewaga dla seksu”, „zaśmiecanie kultury” czy „podręcznik przestępstw na tle seksualnym”.

W zależności od okoliczności i punktów widzenia, pornografia może funkcjonować pod wieloma postaciami jako: produkt, fantazja, seksualna stymulacja, grzech, wolność wypowiedzi, gra, narkotyk, seksualny rywal, przewodnik, show, seksualny drapieżca, zboczenie, sztuka, zbrodnia, żart. W jednej chwili możemy odbierać ją jako jedną rzecz, a w innej jako coś zupełnie odmiennego. Możemy też odnosić się do kilku z tych możliwości naraz. Nasz brak zdecydowania odnośnie do definicji pornografii, przyczynia się do jej ukrytej władzy i zdolności do kształtowania naszego życia. Bez wyraźnego porozumienia, czym ona jest, jako społeczeństwo będziemy ciągle dyskutować o jej naturze, zamiast zbadać jej wpływy oraz ustalić najmądrzejszy i najzdrowszy sposób radzenia sobie z nią.

W dodatku każdy z nas ma swoje własne poczucie tego, jaki obrazek, zdjęcie, książka czy film są pornografią. To, czy uznamy coś za pornograficzne, zależy od mnóstwa czynników, takich jak wiek, płeć, wychowanie, zaplecze kulturowe, jak również od tego, jak porno oddziałuje na nas fizjologicznie, emocjonalnie i moralnie. To dlatego pary spierają się na przykład, czy coroczne wydanie magazynu „Sports Illustrated”² z modelkami w strojach bikini jest już pornografią.

Ponad 40 lat temu Potter Stewart, sędzia Sądu Najwyższego, dał swój słynny komentarz na temat pornografii: „Nie mogę jej zdefiniować, ale wiem, że to ona, kiedy ją widzę”. Choć opinia wywołała kilka złośliwości odnoszących się do wyjątkowo słabego wzroku sędziego, dobrze oddaje to, że pornografia jest tym, co widzi obserwator. Oznacza to, że jeśli w danym momencie coś dla ciebie wygląda na pornografię, to właśnie nią jest.

My definiujemy pornografię jako k a ż d y   j e d n o z n a c z n i e   s e k s u a l n y   m a t e r i a ł,   k t ó r y   m a   b y ć   s e k s u a l n y m   z a s p o k o j e n i e m   a l b o   j a k o   t a k i   m a   b y ć   u ż y w a ny. Nasza definicja nie opiera się na tym, jak seksualne są obrazy ani na naturze ich treści, ale raczej na t y p i e   r e l a c j i rozwijanej przez osobę z seksualnym materiałem. W przeciwieństwie do edukacyjnych materiałów, które dostarczają odpowiednich informacji o seksie oraz do erotycznej sztuki i literatury, tworzonych po to, aby czcić ludzkie ciało i ludzką seksualność, celem pornografii jest seksualne pobudzenie, a w końcowym rozrachunku zaangażowanie pornoholika w seksualną relację z   n i ą   s a mą.

Władza pornografii pochodzi z jej zdolności do dawania seksualnej stymulacji połączonej z natychmiastową gratyfikacją. Porno pyta potencjalnego pornoholika: „Dlaczego przejmować się zmianami nastroju, zaspokajaniem potrzeb innej osoby czy nawet zdejmowaniem ubrania, skoro seks można mieć za naciśnięciem myszki czy pilota telewizora?”

Autostrada do porno

Termin „pornografia” pochodzi od greckich słów pórnē oraz gráphō i dosłownie oznacza „dzieła o nierządnicach”. Powstała więc wiele setek lat temu jako produkt dla masowej publiczności i nieustannie rozwija swoje formy oraz możliwości, bazujące na nowych wynalazkach. Pierwszy duży bodziec otrzymała dzięki wynalezieniu prasy drukarskiej, a potem kontynuowała poszerzanie swojej oferty i zakresów dzięki możliwościom kolejnych nowych urządzeń, od aparatów fotograficznych i kamer filmowych przez telewizję, odtwarzacze wideo i komputery po cyfrowe technologie, takie jak iPody czy telefony komórkowe. Dzięki Internetowi pornografia trafia do waszych laptopów na różne sposoby.

Choć droga do pornografii zamieniła się w autostradę z licznymi odnogami, którymi z coraz większą prędkością można docierać do wszelkiego rodzaju nowych miejsc, to pierwotne łączenie jej z prostytucją nie uległo zmianie. Stale dostarcza taką aktywność seksualną, jaką tylko chce odbiorca, nawet tę najbardziej skrajną, bez przejmowania się uczuciami i seksualnymi potrzebami kogokolwiek innego. Podobnie jak prostytucja, pornografia unika istotnych aspektów ludzkiej seksualności, takich jak okazywanie autentycznych uczuć, porozumienie między partnerami, gra wstępna, gra końcowa, troska o bezpieczeństwo oraz skutki aktywności seksualnej. W wydanej w 1989 roku książce Pornography Dolf Zillman, medioznawca z University of Alabama, napisał: „Materiały pornograficzne przedstawiają seksualne zaangażowanie partnerów, którzy dopiero co się spotkali, którzy nie są w żaden sposób ze sobą związani, którzy wkrótce się rozstaną i nigdy już się nie spotkają”.

Z czasem pornografia ogromnie zyskiwała na mocy i skuteczności jako seksualna stymulacja. Na przykład seksualne obrazki były jak droga gruntowa, po której zaprzężony w konia wóz woził jednoznacznie seksualne wyobrażenia. Potem fotografia dostarczyła asfaltu, pozwalając odbiorcom pornografii na znacznie szybsze osiąganie podniecenia, bez wstrząsów na wądołach. Kiedy pojawiły się pornograficzne filmy i taśmy wideo, zaczęła się rozwijać prawdziwa droga ekspresowa, osiągając ostatecznie status betonowej autostrady dzięki wykorzystaniu interaktywnych czatów, przekazów na żywo, kamer internetowych i wyspecjalizowanych elektronicznych seks-zabawek. Te zmiany wyniosły porno na nowy poziom realizmu i natychmiastowości. Pornografia przeszła drogę od fantazji do świata elektronicznie wspieranych seksualnych przeżyć. Bez względu na to, jaki zjazd wybierzesz, dotrzesz niemal wszędzie, gdzie chcesz. Dzięki tym nowym mocom pornografia łatwo może konkurować o seksualną uwagę z prawdziwymi życiowymi partnerami.

Jednym z powodów, dla których tak wiele współczesnych mężczyzn i kobiet ma problemy z pornografią, jest jej wszechobecność, łatwość dostępu do niej i łatwość jej posiadania. Ma ona mnóstwo możliwości, aby zyskiwać na znaczeniu. W Internecie jest ponad 400 mln stron z pornografią. Jak powiedział nam Ned, 65-letni samotnie żyjący mężczyzna, który wygląda raczej jak czyjś dziadek niż facet zmagający się z pornografią: „W ciągu ostatnich pięćdziesięciu lat mogłem obserwować, jak niedostatek pornografii urasta w jej nadmiar. Kiedyś musiałem zbaczać z drogi i zachodzić do specjalnych sklepów i kin, żeby ją pooglądać. Dzisiaj musiałbyś się zamknąć na księżycu w muszli małża, żeby uniknąć kontaktu z pornografią”.

Komentarz Neda oddaje dzisiejszą rzeczywistość, w której pornografia stała się dużym biznesem. Produkują ją i rozpowszechniają nie tylko małe firmy, szereg dużych medialnych korporacji w USA oferuje ją i czerpie z niej zyski. Komercyjne strony porno, czasopisma, książki, filmy, płyty DVD, telewizja kablowa itd. przynoszą rocznie na całym świecie ponad 97 miliardów dolarów (w latach 2003–2007 nastąpił wzrost o 70 procent). W samych Stanach Zjednoczonych dochody z pornografii są większe niż łączne dochody z profesjonalnego futbolu amerykańskiego, baseballa i koszykówki. A wydawało się, że sportowcy przynoszą mnóstwo kasy.

Współczesna pornografia ma jeszcze przewagę w postaci łatwego prezentowania niemal wszystkiego, co może przemawiać do odbiorcy: od apetycznych modelek w skąpej bieliźnie po seks z kozą. Dosłownie każdy znajdzie coś dla siebie. Dzięki takiej różnorodności porno może dać coś, czego wcześniej nie widzieliśmy ani nie próbowaliśmy, coś, czego często nie możemy dostać w realnym życiu. Rob, 43-letni członek zarządu firmy reklamowej i były pornoholik, opowiadał: „Uwielbiałem mieć dostęp do nieograniczonej ilości darmowego porno w Internecie. Klik, klik, klik. Wow, jest. Zastanawiam się, czy znajdę tam coś takiego. Klik, klik, klik. Wow, jest!”

Przyjmując, że pornografia jest wizjerem, przez który można zaglądać do tabu i zakazanego świata seksu, to aby pozostać skuteczna i podniecająca w czasach, w których ludzie są zalewani jednoznacznie seksualnymi obrazami, musi ona nieustannie przesuwać granice tego, co pokazuje. Kirk, 48-letni urzędnik pocztowy, który rok wcześniej zrezygnował z porno, wyznał: „Przez ostatnie trzydzieści lat widziałem, jak pornografia staje się coraz bardziej jednoznaczna i ekstremalna. Pierwsze magazyny z dziewczynami, które oglądałem jako dzieciak, nie pokazywały nawet owłosienia łonowego. Kiedy zobaczyłem pierwszy film porno, to było to miękkie porno. Pokazywano dużo udawanego seksu, kilka erekcji czy nawet nie, niewiele zbliżeń narządów i głupawe dialogi. Potem przyszło twarde porno z wieloma zbliżeniami, stosunkami, seksem oralnym, wytryskami i bez dialogów. Zanim zrezygnowałem, zaniepokoiło mnie to, co zaczęto uważać za »standardowe porno«. Ordynarne wytryski, ejakulacje na twarz, seks analny, przemoc, seks z dziećmi, wulgarne rozmowy i wszelkie dziwactwa stały się czymś powszechnym. Nie mogłem uwierzyć, że coś takiego mnie kręciło”.

Przesyłki od porno

Ukryta władza pornografii bierze się nie tylko z jej nieuchwytnej natury, dostępności oraz przykuwających uwagę treści i form, ale też ze zdolności do dawania skrajnie przyjemnych doświadczeń. Przyjrzyjmy się bliżej tym doświadczeniom oraz temu, jak porno je dostarcza.

Natychmiastowe pobudzenie seksualne

Jedną z podniecających właściwości pornografii jest właśnie to – podnieca. Została pomyślana tak, aby podniecać, a potem dawać zaspokojenie. Pod tym względem pornografia ma cechy wspólne z seks-zabawkami, afrodyzjakami czy preparatami w rodzaju viagry. Pornografia stymuluje narządy płciowe pornoholika, wzmacniając napływ krwi, a tym samym doznania. W przeciwieństwie jednak do innych produktów stymulujących seksualnie, porno magazynuje się w naszym umyśle, dzięki czemu można je później przywoływać, aby doznać seksualnego pobudzenia. Mentalny charakter pornografii sprawia, że pornoholik może ją wykorzystywać bez czyjejkolwiek wiedzy poza nim samym.

Większość typów pornografii atakuje seksualnie przede wszystkim genitalia, koncentrując się wprost i konsekwentnie na wizerunkach płciowych części ciała i seksualnych aktywnościach. Jednoznaczne skoncentrowanie porno na seksie uzyskiwane jest poprzez unikanie wszystkiego, co w realnym życiu mogłoby stanąć na drodze do seksualnego pobudzenia, np. kłótni partnerów, dzwoniącej komórki, troski o pracę czy nawet delikatnych uczuć. Jak powiedział nam 19-letni Brian, który zdradził dziecięcą fascynację skateboardingiem na rzecz fascynacji pornografią: „Jeśli chodzi o podniecenie, to porno nie bawi się w niedopowiedzenia – wali prosto z mostu!”

Pornografii nie można połknąć czy wetrzeć w skórę. Ona wkracza w ciało wprost poprzez narządy zmysłów, jak oczy czy uszy. To daje jej bezpośredni dostęp do centralnego układu nerwowego, zwłaszcza do ośrodków przyjemności w mózgu. Porno dostarcza natychmiastowego pobudzenia, realnej pokusy w naszych czasach „daj mi to teraz!” Fizjologiczne zmiany w trakcie obcowania z porno zachodzą niemal natychmiast: serce bije szybciej, oddech staje się płytszy, a w genitaliach odczuwa się pulsowanie.

Badania pokazują, że wystarczy oglądanie pornograficznych obrazków, aby mężczyźni doznawali erekcji, zaś kobiety silnego zwilgotnienia. Te reakcje są instynktowne. Porno jest tak potężne jako seksualny stymulant, że zmiany fizjologiczne mogą zachodzić automatycznie, nawet gdy oglądający nie lubi pornografii albo czuje się zażenowany jej treściami. Jeśli chodzi o wyzwalanie seksualnych reakcji, to wzrok nie wyłapuje różnicy pomiędzy seksem na ekranie a tym w realnym życiu. Tak więc, przez cały czas działania systemu pobudzenia seksualnego podczas oglądania pornografii j e s t e ś   w   j e j   m o cy.

Skuteczność pornografii jako seksualnego stymulatora wydaje się też mieć związek z jej zdolnością do pobudzania produkcji testosteronu³, hormonu seksualnego pobudzenia. Wiemy, że samce małp produkują znacznie więcej testosteronu, kiedy oglądają kopulację innych osobników. Testosteron nie tylko wiąże się bezpośrednio z seksualnym pożądaniem i libido, ma także związek z seksualną motywacją i agresywnością. Choć wytwarzają go organizmy męskie i żeńskie, przeciętny organizm męski produkuje go od dziesięciu to piętnastu razy więcej niż organizm kobiecy. Zatem mimo że nie wprowadzasz pornografii bezpośrednio do swojego organizmu, to zwyczajne oglądanie pornograficznych obrazów i słuchanie odpowiednich dźwięków najprawdopodobniej zmieni poziom hormonów, prowadząc do podniecenia i większej otwartości w spełnianiu seksualnych potrzeb.

James, 23-letni student college’u, który poświęcał oglądaniu pornografii więcej czasu niż życiu towarzyskiemu i spotykaniu nowych ludzi, powiedział nam: „Pornografia to czyste podniecenie – jak nakręca! Nie musisz mieć dziewczyny. Jest idealna, żeby sobie ulżyć”. Zaś Kyle, inny student, dodał: „Jest wszędzie, działa i przerywa nudę regularnej masturbacji”.

Euforia jak po narkotykach

„Och, dajcie spokój”, pewnie pomyślicie. „Jak pornografia może być podobna do narkotyku? Nie można jej zapalić, wypić ani wstrzyknąć”. Fakt jest jednak taki, że porno może mieć równie potężny wpływ na twój organizm i umysł jak kokaina, metamfetamina, alkohol czy inne używki. Tak naprawdę zmienia chemię twojego mózgu. Porno stymuluje obszar mózgu znany jako „droga przyjemności” albo droga przyśrodkowa przodomózgowia, wypełniona receptorami neuroprzekaźnika dopaminy⁴.

Dopamina uwalnia się podczas seksualnego pobudzenia. Uwalniają ją także inne „przyjemnościowe” działania, jak całowanie, stosunek płciowy, palenie papierosów czy przyjmowanie używek. Pornografia powoduje, że produkcja dopaminy osiąga szczyt. Ten gwałtowny wzrost poziomu dopaminy niektórzy badacze uważają za najbardziej podobny do tego, jaki następuje po przyjęciu kraku, czyli najbardziej uzależniającej postaci kokainy. Sam, w realnym życiu nieśmiały młody człowiek, powiedział nam: „Obcowanie z porno to jak nieprawdopodobny napływ życia w moich żyłach, a najlepsze, że zawsze mogę wrócić po więcej”.

Obcowanie z porno podnosi także produkcję innych „przyjemnościowych” związków chemicznych w mózgu, takich jak adrenalina, endorfiny i serotonina. Niestety, zalewając mózg takimi substancjami, pornografia ogranicza możliwości organizmu w produkowaniu ich i skutecznym uwalnianiu w normalnych życiowych okolicznościach. To jeden z powodów, dla których pornoholik może potrzebować coraz wyższego poziomu seksualnej stymulacji, aby poczuć podniecenie i satysfakcję. Ted, 30-letni makler giełdowy, wyznał: „Nie miało znaczenia, ile pornografii oglądałem, mój mózg gotowy był na więcej”.

Pojawiają się także zmiany podobne do zachodzących po zażyciu leków uspokajających i opiatów. Kiedy oglądaniu pornografii towarzyszy masturbacja, końcowym skutkiem jest orgazm. A wszyscy znamy moc orgazmu w tworzeniu przyjemności, łagodzeniu bólu i wywoływaniu stanu głębokiego relaksu.

Zdolność pornografii do dostarczania podniecenia, zrelaksowania i ucieczki od cierpienia, czyni ją w y s o c e   u z a l e ż n i a j ą cą. Z czasem można pragnąć jej, aby poczuć się dobrze, i potrzebować, aby nie czuć się źle. Z czasem związane z używaniem porno łaknienie, zaabsorbowanie i niekontrolowane zachowania mogą stać się codziennością. Seks porno może stać się najważniejszą potrzebą. Jeśli korzystasz z pornografii regularnie, aby się „odurzać”, jej odstawienie może wywołać niepokój, depresję i bezsenność, podobne do objawów towarzyszących detoksykacji z alkoholu, kokainy czy innych twardych narkotyków. W rzeczywistości ludzie leczący się z uzależnienia od pornografii potrzebują średnio osiemnastu miesięcy na uleczenie zniszczeń dokonanych tylko w receptorach dopaminy.

Władza

Nie ma nic nad poczucie władzy i kontroli, zwłaszcza gdy dotyczy ono czegoś tak instynktownego i pierwotnego jak seks. I przesyłki od porno. Wykorzystywanie porno jako źródła rozrywki może także dawać i l u z j ę posiadania władzy i kontroli nad tym, co się dzieje. Tima, zbliżającego się do pięćdziesiątki bibliotekarza, porno naprawdę rajcowało. Powiedział: „Porno sprawia, że czuję się tak dobrze jak pasza odwiedzający swój harem. Po prostu pokazuję się i siadam. Wszystkie te kobiety prezentują się przede mną – tańcząc, wirując, pokazując swoje ciała. Są pod moją kontrolą, prezentują się d l a   m n i e”.

Steven, 27-letni psychoterapeuta, zgadza się: „Tym, co najbardziej lubię w pornografii, jest kontrola nad seksualnymi działaniami. Nie muszę prosić o seks. Mogę go mieć, kiedy tylko chcę, z kim tylko chcę i tak, jak tylko chcę. W żaden sposób nie muszę się dostosowywać. To czas dla mnie”.

Poczucie władzy przeżywane w sportach takich jak polowanie może być podobne do tego, co odczuwasz, gdy poszukujesz pornografii w Internecie, telewizji kablowej czy sklepach dla dorosłych. Tak jak w tropieniu zwierzyny, szukasz tego, co cię podnieci, krążysz wokół, namierzasz, a potem „zabijasz”, kupując albo ściągając z sieci. Niektórzy użytkownicy porno twierdzą, że polowanie i tropienie, połączone z seksualnym pobudzeniem, są nawet bardziej satysfakcjonujące niż osiągnięcie orgazmu. Użytkownicy porno odczuwają także pewną władzę dzięki umiejętności znajdowania darmowej pornografii, skrytemu obcowaniu z nią i ukrywaniu tego tak, aby nie zostać przyłapanym.

Jedną z rzeczy, którą ludzie najbardziej lubią w pornografii, jest to, że dzięki niej mogą stać się podglądaczami, co samo w sobie może dawać poczucie władzy, ponieważ oferuje coś, co jest nielegalne w rzeczywistym życiu. Wojeryzm to akt osiągania seksualnego pobudzenia poprzez obserwowanie niczego niepodejrzewającej i nieświadomej osoby, która jest nieubrana, naga i/albo odbywa stosunek płciowy. Będąc podglądaczem, można obserwować rzeczy, których nie powinno się oglądać. Można obserwować innych ludzi, podczas gdy oni nie mogą obserwować podglądacza ani go powstrzymać. Podglądacze mają przewagę, ponieważ mogą bezkarnie krytykować, osądzać i – dzięki prostemu kliknięciu myszką – odrzucić kogoś, nie narażając się na podobne oceny czy seksualne poniżenie.

Oczywiście, wszyscy jesteśmy świadomi, że władza, jaką pornografia nam daje, nie jest realna. Seksowne, chętne partnerki na ekranach czy w magazynach tak naprawdę są niedostępne. Nie sprawujemy kontroli na seksualnymi sytuacjami i fantazjami. Ktoś inny stworzył te sceny, zrobił zdjęcia. Niestety, uwierzenie na kilka chwil (czy godzin), że mamy ten rodzaj władzy, sprowadza nas na manowce wiary, że władza nad kimś jest ważniejsza niż troska i odpowiedzialność za partnera czy partnerkę. Koncentracja porno na władzy uczy nas egoistycznego podejścia do seksu, które powoduje różnorakie problemy w realnym życiu.

Ekscytacja hazardzisty

Obcowanie z pornografią ma wiele wspólnego z hazardem, zwłaszcza teraz, gdy dostarczają ją urządzenia, które umożliwiają szybkie klikanie w niekończącym się strumieniu stymulujących materiałów. Nadzieja na znalezienie właściwej strony porno, dokładnie takiej aktywności seksualnej, jakiej chcesz, czy idealnego partnera albo partnerki może sprawić, że poczujesz się, jakbyś miał nadzieję na główną wygraną w automacie do gier w Las Vegas. Jak tłumaczy biznesmen Nigel: „Dokładnie wiem, czego szukam, jeśli chodzi o określony widok czy określony typ seksu. Wiem, że to gdzieś tam jest. Uwielbiam polować, rozglądać się i poszukiwać tego, co jest dla mnie najbardziej podniecające, mojego ideału. I zawsze mam szansę, że znajdę coś lepszego niż dotychczas”.

Jednakże w trakcie takiego szukania okazuje się, że znajdujesz tę idealną zawartość – wizerunki „perfekcyjnych” kobiet czy mężczyzn albo seksualny akt z twoich marzeń – tylko od czasu do czasu. Ten typ struktury nazywany jest „systemem nagradzania sporadycznego” i ma zatrzymać uwagę pornoholika, tak jak czynią to maszyny do hazardu w kasynach. To dlatego może ci się wydawać, że spędziłeś przy komputerze kilka minut, podczas gdy zerknięcie na zegarek dowodzi, że minęło kilka godzin.

Pornografia online ma system sporadycznego nagradzania, który nagradza według r o z k ł a d u   w z m a c n i a n i a   o   z m i e n n y c h   p r o p o r c j a ch, co oznacza, że nigdy nie wiesz, ile zdjęć będziesz musiał przejrzeć, zanim znajdziesz to, czego potrzebujesz. Ta liczba nieustannie się zmienia. To najskuteczniejsza metoda kształtowania zachowań. W naukowych eksperymentach gołębie uruchamiały ten typ przypadkowego wzmacniania i niemal zagłodziły się na śmierć, naciskając na jeden guzik, który m ó g ł dać im tylko j e d n ą porcję jedzenia.

Chwila krótkiego opóźnienia, moment erotycznego oczekiwania tuż przed ściągnięciem filmu albo kliknięciem na stronę może uwolnić dodatkową porcję dopaminy w mózgu. W ten sposób hazardowa natura pornografii online, połączona z dawaniem seksualnego podniecenia, podwaja możliwość uzależnienia od porno. Za sprawą pornografii online oraz pornografii dostępnej n a   ż ą d a n i e na dowolnym urządzeniu, możesz znaleźć się pod wpływem nie tylko z a w a r t o ś c i tego, co oglądasz, ale też s y s t e m u   d o r ę c z a n ia, który to prezentuje. Hazardowa natura pornografii była o wiele mniej skuteczna w przeszłości, kiedy magazyny porno przychodziły pocztą, raz w miesiącu.

Romans

Czy ludzie mogą się zakochać w pornografii, a przynajmniej jej pożądać? Oczywiście! Wiele osób, z którymi rozmawialiśmy, było zauroczonych pornografią, ponieważ dostarczała im okresowego albo odmiennego seksualnego zaspokojenia. Mimo że nie pisali miłosnych poematów ani pieśni o pornografii, często opowiadali o relacji z nią, posługując się określeniami zazwyczaj zarezerwowanymi dla miłosnych uniesień: „Ona mnie seksualnie fascynuje”; „Spędzałem z nią całe godziny”; „Nie mogę się doczekać, kiedy znowu to zobaczę”; „Porno dawało mi najlepszy orgazm w życiu”.

Choć pornografia może wydawać się sposobem seksualnego kontaktu z inną osobą, ale t a k   n a p r a w d ę bez tego kontaktu, to jednak jest bardziej realna, niż na to wygląda. Mimo że kobiety i mężczyźni w magazynach pornograficznych oraz filmach są dwuwymiarowi, zrobieni z papieru albo cyfrowych punktów na ekranie, koncentrowanie się na niej poprzez fantazjowanie w trakcie masturbacji może wywoływać odczucia podobne do tych, które wystąpiły wobec prawdziwego człowieka w realnym życiu.

Jak już wspomnieliśmy, oglądanie pornografii stymuluje uwalnianie bardzo silnych związków chemicznych, takich jak dopamina i testosteron. Te związki nie tylko oddziałują na seksualne pobudzenie i odczuwanie przyjemności, ale także uwalniane są w realnym życiu, kiedy ktoś jest seksualnie zainteresowany inną osobą i zakochuje się w niej. W dodatku bardzo silne ludzkie hormony, takie jak oksytocyna i wazopresyna, które odpowiadają za tworzenie więzi, uwalniane są w trakcie orgazmu. Przyczyniają się do ustabilizowania trwałego emocjonalnego związku z osobą lub r z e c zą, która akurat jest ci najbliższa albo o której teraz myślisz. Im więcej orgazmów przeżywasz za sprawą pornografii, tym mocniej czujesz się z nią związany emocjonalnie i seksualnie.

Związek z pornografią może rozwijać się jak romans. Może zabierać czas i energię z istniejącej intymnej relacji. Ludzie korzystający z porno często posługują się tym samym rodzajem gier i oszustw co ktoś, kto wdał się w seksualną przygodę. Kiedy pornoholik zostanie przyłapany przez partnera czy partnerkę, często zaprzecza, kłamie i próbuje ukrywać naganne postępowanie. Bez zrozumienia tego utrzymywanie „romansu” z pornografią może stać się ważniejsze niż pozostawanie w związku w realnym życiu. Jeśli zatem obcujesz z porno regularnie, przechowywane w umyśle pornograficzne obrazy i scenariusze mogą rozgrywać się w twojej głowie w trakcie seksu, znacznie utrudniając odczuwanie związku i intymności z prawdziwą osobą.

Złe przeważa nad dobrym

Bez wątpienia porno ma wiele atrakcyjnych i silnych właściwości – od seksualnego pobudzenia i zaspokojenia przez dawanie łatwej ucieczki od realnego życia po wzmacnianie poczucia władzy i własnej atrakcyjności. Jednak obcowanie z porno rodzi także problemy, z których wiele rozwija się tak wolno, że nie dostrzegasz ich ani nie wyczuwasz, dopóki nie staną się naprawdę poważne. Jak pokażemy to w następnych rozdziałach, pornografia może:

być w konflikcie z twoimi wartościami, przekonaniami i celami życiowymi;

osłabiać twoją szczerość i otwartość w związkach;

martwić partnera lub partnerkę i konkurować z nimi;

szkodzić twojemu życiu umysłowemu i fizycznemu;

zmniejszać twoją atrakcyjność jako partnera seksualnego;

powodować zaburzenia seksualnego pożądania i funkcjonowania;

w destrukcyjny sposób kształtować twoje seksualne zainteresowania;

powodować różnorakie problemy rodzinne, zawodowe, prawne i duchowe.

Jesteśmy przekonani, że ryzyko obcowania z pornografią zdecydowanie przeważa nad krótkotrwałymi korzyściami. W naszej praktyce i wśród osób, z którymi rozmawialiśmy, widzieliśmy dosyć, aby zrozumieć, że dzisiaj wykorzystywanie porno niemal u każdego ogranicza możliwości intymnych, znaczących relacji z prawdziwymi ludźmi. Max, który dopiero niedawno skończył dwadzieścia lat, już rozpoznał ten problem u siebie: „Pornografia wypacza seks. Nie ma w niej prawdziwej aprobaty, równości i obustronnego szacunku. Uczy, żeby brać miłość, ale nigdy jej nie dawać. Pornografia nie oddaje tego, co jest dla nas najlepsze pod względem seksualnym. Jest nieprawdziwa. Nie znajdziesz w niej trwałej radości ani seksualnego szczęścia”.

Bez względu na swoją moc pornografia nie może konkurować z wieloma afirmującymi życie przyjemnościami, które daje seksualna bliskość, wzmacniająca samoocenę i emocjonalną intymność. Nic nie może się równać z przeżywaniem prawdziwej miłości, troski i zmysłowych przyjemności wspólnie z inną istotą ludzką. Seks nie ma końca pod względem możliwości jego poznawania i wyrażania. Jeśli rozwinąłeś kontakt z porno albo zaadaptowałeś niektóre z promowanych przez nie zachowań, możesz – jeśli zechcesz – oduczyć się ich. To będzie warte zachodu.

Wiele osób, które porzuciły porno, informuje, że czują się bardziej usatysfakcjonowane nie tylko seksualnie, ale też moralnie, społecznie i psychologicznie. 34-letni Corey, którego porno ostatecznie zaprowadziło do więzienia, powiedział nam: „Teraz mam wystarczająco dużo doświadczenia, żeby wiedzieć, że porno nie daje prawdziwej satysfakcji. W prawdziwych związkach przeżywam o wiele lepszy seks, niż ono mogło mi kiedykolwiek dać. Seks z prawdziwą partnerką wymaga więcej wysiłku, ale nagroda jest lepsza. Zdrowe pożycie seksualne poprawia jakość życia, w przeciwieństwie do szybkich numerów, jakie masz z porno. Porno nie daje długotrwałych korzyści, tylko długotrwałe koszty. Moje życie bez porno jest teraz o wiele lepsze. Mógłbym zaoszczędzić sobie i ludziom wiele smutku, gdybym nigdy się w to nie zaangażował”.

Rozdział 2

Pierwsze spotkania

Kiedy zastanawiamy się nad pornografią, przychodzą nam na myśl przede wszystkim dorośli. W końcu sklepy, które sprzedają pornograficzne magazyny i filmy, często nazywane są „sklepami dla dorosłych”, a pornograficzne programy w telewizji kablowej opatrywane są etykietami „Tylko dla dorosłych”. Prawda jest jednak taka, że zdecydowana większość ludzi ma po raz pierwszy do czynienia z pornografią w wieku około jedenastu lat, a niemal każdy, kto widział porno, przeżył to na długo przed ukończeniem osiemnastu lat.

Jeśli dzisiaj masz problemy z pornografią, to istnieje duże prawdopodobieństwo, że można je wywieść od twoich pierwszych spotkań z nią. Dzieciństwo to okres wielkiej wrażliwości w naszym życiu, w którym zostaje ukształtowanych wiele naszych nawyków, a liczne zachowania mają w nim swoje korzenie. A kiedy przechodzimy z dzieciństwa do dorastania, rozwijamy nasze seksualne pragnienia i preferencje.

Brad jest dobrym przykładem kogoś, kto – jak wiele innych dzieci – po raz pierwszy zetknął się z pornografią, gdy był mały. Jego historia pokazuje, jak łatwo można być wprowadzonym w porno jako dziecko. Brad jest 27-letnim sprzedawcą, żonatym, ojcem jednego dziecka. Przez minione cztery lata leczył się z uzależnienia od pornografii.

Historia Brada

Moje pierwsze zetknięcie z pornografią nastąpiło, kiedy miałem sześć lat. Mój starszy brat i ja spędzaliśmy czas przed miejscową szkołą podstawową, jeżdżąc na rowerach po parkingu i rozrabiając. To był weekend w trakcie letnich wakacji. Wokół nie było nikogo, z wyjątkiem dwóch hipisów, którzy siedzieli na placu zabaw. Nie zwracaliśmy na nich uwagi, dopóki nie zawołali nas, żeby nam coś pokazać.

Jeden z nich otworzył „Penthouse’a” i pokazał nam kilka zdjęć nagich kobiet, które wciąż potrafię przywołać w pamięci. Nie było to traumatyczne przeżycie, ale bardzo wyraziste. Pozostawiło trwały ślad w moim umyśle. Krystalicznie czysty. To było dziwne i w pewien sposób przyjemne przeżycie, ale nie nazwałbym go erotycznym. Byłem za mały, żeby nawet wiedzieć, co to było, albo mieć któreś z tych doznań.

Wróciliśmy do domu i opowiedzieliśmy mamie, co się wydarzyło. Cóż, wkurzyła się. Pobiegła na plac szkolny, żeby znaleźć tych dwóch gości. Oni jednak zniknęli, ale kartki tego pisma rozrzucone były po całym placu, jakby specjalnie je tu rozsiali. Zebrała je wszystkie i wyrzuciła. Nie rozumiałem, dlaczego się tak zdenerwowała, w końcu to były tylko, no wiecie, cycki czy coś w tym rodzaju. Dla mnie to nie była żadna wielka sprawa. Ale gwałtowna reakcja mamy i fakt, że nigdy potem o tym nie rozmawialiśmy, mocno się we mnie zapisały.

Po jakimś czasie moje zaciekawienie pornografią umarło śmiercią naturalną. Seksualne myśli ustąpiły miejsca innym sprawom, jak przynależność do paczki chłopaków z sąsiedztwa, z którymi jeździłem na rowerze, toczyłem bitwy na pistolety na plastikowe kulki, uprawiałem sporty, chodziłem do szkoły i tak dalej. Było tak aż do pewnego lata, siedem lat później. Miałem trzynaście lat, kiedy zobaczyłem więcej porno.

To było gorące lato. Rodzice codziennie wychodzili do pracy i zostawiali nas w domu z ogromną listą zadań do wykonania na naszym ranczu. Nienawidziliśmy tego. Naszym sposobem buntu i zabicia czasu było oglądanie filmów porno, które brat nagrywał z dekodowanego kanału xxx i kanału „Playboy”, dostępnych u naszego kuzyna.

Wiedzieliśmy, że porno to tabu, ponieważ przekonała nas o tym reakcja mamy po tym incydencie na placu szkolnym. Wiedzieliśmy także, że musimy się kryć z tym, co robimy, bo gdyby ktoś nas przyłapał na oglądaniu tych rzeczy, to mielibyśmy przerąbane. Mimo wszystko oglądałem to, częściowo dlatego, że mój brat powiedział, że to świetne, a częściowo dlatego, że byłem teraz wystarczająco dorosły, żeby odczuwać seksualne podniecenie w trakcie oglądania. Początkowo nie mogłem się masturbować, bo nie wiedziałem, jak to się robi. Ale już niedługo wszedłem w to. Pierwszy orgazm miałem, gdy oglądałem jeden z tych filmów.

Wkrótce, zamiast złościć się tymi wszystkimi obowiązkami, jakie rodzice na nas nakładali, cieszyliśmy się, gdy zostawiali nas samych w domu. Liczyło się tylko poszukiwanie i fantazjowanie. Nawet kiedy rodzice byli w domu, odtwarzałem w głowie filmy. Zacząłem się masturbować wiele razy każdego dnia. Teraz wiem, że moje zachowanie było kompulsywne. Oczywiście, wtedy nie miałem pojęcia o tym, co robię. Liczyło się tylko to, że czułem się dobrze i chciałem to robić tak często, jak to tylko możliwe.

Taki był początek i moje zainteresowanie pornografią zaczęło się rozwijać nieubłaganie. Wykorzystywałem każdą okazję, żeby zdobyć jeszcze więcej materiałów xxx, czy to czasopism, czy filmów. Kiedy byłem w domu przyjaciela i jego rodzice wychodzili, to proponowałem, żebyśmy poszukali porno u jego ojca. Z czasem moi rodzice zrozumieli, że mam problemy z pornografią, mocno już zakorzenione. Ich kazania spływały po mnie jak po kaczce. Udawałem, że jest mi przykro i że już nigdy tego nie zrobię – bla, bla, bla. Oczywiście, następnego dnia nie mogłem się doczekać, kiedy dorwę się do porno.

Tamtego ranka, kiedy pedałował ze swoim bratem na szkolne boisko, Brad nie mógł wiedzieć, że będzie miał po raz pierwszy do czynienia z czymś, co stanie się centrum jego zainteresowania jako nastolatka, a co później doprowadzi do zmniejszenia jego poczucia integralności i niemal do rozpadu jego małżeństwa.

Dzieciom łatwo jest wejść w kontakt z pornografią

Jedną z rzeczy, które najbardziej zaskoczyły nas w trakcie rozmów do tej książki oraz spotkań z naszymi klientami, było to, jak często obcowanie porno zaczyna się w dzieciństwie albo w okresie dorastania. Pierwszy kontakt może nastąpić na wiele sposobów, ale w większości przypadków następuje zbyt wcześnie.

Na przykład 32-letni Tyler pamięta, że pierwsze czasopismo pornograficzne zobaczył jako p i ę c i o l a t e k w domu kolegi. „Pismo należało do ojca mojego kolegi i po prostu leżało w salonie. Wyglądało na to, że ojciec o to nie dba. Pamiętam, że zobaczyłem wiele zdjęć kobiet z dużymi piersiami, a także kilka z kobietami i mężczyznami, którzy odbywali stosunek”, mówi Tyler. „Zafascynowało mnie to. Rzecz jasna nie rozumiałem nic z mechanizmów seksu, ale wciągnęło mnie to, ponieważ było takie nowe i tajemnicze. Takich rzeczy nie widzi się codziennie, kiedy ma się pięć lat”.

Gil, 34-letni pracownik młyna, pewnego dnia natknął się na biurku kreślarskim swojego ojca na „Penthouse’a”. Miał dziewięć lat i siedział w domu z powodu grypy. Gil mówi: „Nie szukałem czegoś konkretnego. Po prostu przejrzałem pismo. Przekartkowałem je. Byłem ciekawy, ale poczułem się trochę zażenowany. Jednak to zdarzenie sprawiło, że jakoś inaczej zacząłem myśleć o moim tacie. Odłożyłem magazyn w inne miejsce niż to, z którego go wziąłem. Chyba chciałem, żeby wiedział, że go oglądałem. Ale nigdy nic nie powiedział na ten temat”.

Znalezienie rodzicielskich zapasów pornograficznych to najpowszechniejszy sposób kontaktu dzieci z porno. Dla dziecka odkrycie pornografii może być niczym odnalezienie zakopanego skarbu. W końcu musi ona być czymś specjalnym i cennym, skoro rodzice gromadzą ją od tak dawna i starannie ukrywają. Wartość takiego zbioru jeszcze wzrasta, kiedy okazuje się, że bardzo przyciąga wzrok i wyzwala w oglądającym silne wewnętrzne odczucia. Większość dzieci intuicyjnie wyczuwa, że nie powinna się dzielić swoim odkryciem z rodzicami, ponieważ może zostać ukarana, a przynajmniej straci stały dostęp do świeżo odkrytego skarbu. Jednak już samo istnienie takiego zbioru uczy dziecko bycia skrytym i ukrywania tych rzeczy przed innymi. Kiedy dochodzi do regularnego obcowania z porno, ten nawyk często jest kontynuowany przez całe życie.

Innym powszechnym sposobem pierwszego spotkania z porno jest obejrzenie go u krewnych albo przyjaciół. Entuzjastyczna prezentacja pornografii przez kogoś, kto jest starszy i uważany za bardziej obytego w świecie, może uczynić oglądanie jej jeszcze bardziej niezwykłym. W rzeczywistości może dochodzić do „zarażenia podnieceniem”. Kiedy byliśmy mali, często nasze uczucia wzorowaliśmy na kimś, w kogo byliśmy zapatrzeni i kogo chcieliśmy naśladować. Chcieliśmy być tacy jak ten ktoś. Rejestrowaliśmy i adaptowaliśmy jego reakcje.

Historia Justina to dobry przykład, jak można zarazić się porno pokazanym przez krewnego. Kiedy miał dziewięć lat, wuj pokazał mu po raz pierwszy porno, kiedy się nim opiekował: „Posadził mnie i dwóch moich młodszych braci na kanapie, naprzeciw siebie. Myśleliśmy, że będzie nam czytał książkę, ale on wyjął „Playboya” i pokazał nam obrazki. Nie mogłem uwierzyć własnym oczom. Wujek Fred był wyraźnie podekscytowany, kiedy przeglądał pismo, i my też. Poczułem nagłe podniecenie, jak alkoholik po pierwszym kieliszku. Potem pokazywał nam pismo wiele razy, zawsze gdy się nami opiekował”.

Z kolei 43-letniemu Robowi pornografię pokazał po raz pierwszy jego starszy brat. „Miałem siedem lat i siedziałem sobie na łóżku”, opowiada. „Mój brat zapowiedział to jako coś wielkiego. Trzymał magazyn za plecami i oznajmił: »Chcę ci pokazać coś super. Przygotuj się. To naprawdę da ci po głowie«. A potem wyjął magazyn zza pleców i otworzył. Było tam zdjęcie półnagiej kobiety. Była nieprawdopodobnie piękna. Do dzisiaj widzę ją wyraźnie oczami wyobraźni. Jej wizerunek wypaliłem sobie w mózgu i trzymam jak w skarbcu”.

Wśród osób, z którymi rozmawialiśmy, najpowszechniejszymi sposobami pierwszych spotkań z pornografią były: wspólne oglądanie z przyjaciółmi, pokazanie przez krewnych oraz znalezienie rodzicielskich zbiorów. Dzisiaj jednak większość dzieci natyka się na porno w Internecie. W rzeczywistości jedno na czworo dzieci, mających dostęp do Internetu, doświadcza przypadkowego kontaktu z porno w dowolnym wieku. Dziewięcioro na dziesięcioro dzieci w wieku od ośmiu do szesnastu lat informuje, że widziało porno w sieci. Zaś według innych badań niemal połowa dzieci, które przypadkowo oglądały porno, twierdzi, że nie jest w stanie zapomnieć tych pierwszych obrazów. W efekcie przedwczesny kontakt z seksualnymi treściami, przeznaczonymi dla dorosłych, staje się problemem, który gwałtownie przybiera rozmiary pandemii.

Za pierwszym razem każdy reaguje inaczej

Dla niektórych w pornografii „nie ma nic podniecającego”, zaś dla innych „wszystko jest w niej podniecające!” Gil, pracownik młyna, powiedział: „Na widok zdjęć pięknych, uległych kobiet pomyślałem: »Rany, nie miałem pojęcia, że taki świat istnieje«”.

Większość osób, z którymi rozmawialiśmy na potrzeby tej książki, opisywało swoje pierwsze spotkanie z pornografią jako ekscytujące i pobudzające. Tylko kilka osób określiło je jako traumatyczne. Jednak część naszych rozmówców uznała pierwsze doświadczenia tego rodzaju za „szokujące” i „żenujące”. Betsy, 19-letnia studentka drugiego roku college’u, pierwszy kontakt z pornografią miała na początku nauki w szkole średniej. Wspominała: „To mnie zaszokowało i zakłopotało. Byłam smutna i przygnębiona. Zobaczenie na własne oczy subtelnej, ale oczywistej przemocy wobec kobiet było czymś okropnym. Porno tak degraduje kobiety. Moi rodzice mówili mi, że seks jest czymś pięknym. Porno nie jest piękne. Chcę się kochać z mężczyzną, który nie będzie oczekiwał, że będę taka jak aktorki porno. Nie mogłabym być z kimś, kto traktowałby mnie tak, jak aktorzy porno traktują w filmach swoje partnerki”.

Nasze reakcje na pornografię w znacznej mierze zależą od wieku i od okoliczności pierwszego zetknięcia z nią: czy byliśmy sami czy z przyjaciółmi, czy jej poszukiwaliśmy czy podsunął nam ją ktoś, kto chciał nas zaszokować, a także jakiego rodzaju były pierwsze oglądane obrazki. Nietrudno sobie wyobrazić, że sześciolatek oglądający porno pełne przemocy inaczej zareaguje niż dwunastolatek, który znalazł należącą do ojca kolekcję pism ze zdjęciami nagich dziewczyn. Także płeć odgrywa rolę. Generalnie dziewczęta są podczas oglądania porno bardziej zdenerwowane i skłonne do płaczu niż chłopcy.

Wśród innych czynników wpływających na to, jak reagujemy na porno podczas pierwszego kontaktu (jak również podczas następnych kontaktów), są wartości religijne, oczekiwania rodziny i środowisko społeczne. Trzynastolatek wychowywany w rodzinie promującej otwartą dyskusję o kwestiach dotyczących seksu inaczej podejdzie do pornografii niż rówieśnik, w którego rodzinie rozmowom o seksie towarzyszą ukryty wstyd i zażenowanie.

Trzydziestotrzyletni Alex jest dobrym przykładem tego, jak religia i rodzinne wartości mogą wpływać na reagowanie na pornografię. Alex uległ fascynacji podnieceniem i zakazanymi treściami pornografii, ponieważ przekraczały one religijne ograniczenia, w jakich był wychowywany: „Dorastałem w bardzo religijnej rodzinie mennonitów⁵. Znacie najzabawniejszy dowcip o mennonitach: Dlaczego mennonici nie aprobują seksu przedmałżeńskiego? Ponieważ mógłby ich zachęcić do tańca. Tak naprawdę pornografia nigdy nie była wspominana na listach zakazów. Jako dziewięciolatek kupiłem zestaw około dwudziestu numerów najważniejszych magazynów pornograficznych – »Playboya«, »Penthouse’a« oraz »Hustlera« – od najlepszego kumpla mojego starszego brata. Czytałem je wtedy, kiedy wszyscy spodziewali się, że odrabiam lekcje. To była czysta ekscytacja i podniecenie”.

Reakcje rodziców mogą pogorszyć sprawę

Pamiętacie, jak Brad popędził z bratem do domu, żeby opowiedzieć mamie o pokazaniu im „Penthouse’a” przez dwóch hipisów na placu szkolnym? Brad chciał jej zadać wiele pytań dotyczących tego, co zobaczył, ale zamiast zachować spokój i udzielić informacji, matka „wkurzyła się” i pospieszyła na plac, żeby znaleźć hipisów. Brad nigdy nie miał możliwości zadania pytań i otrzymania odpowiedzi na temat pornografii.

Teraz, jako dorosły i ojciec, Brad jest w stanie zrozumieć reakcję matki: rozgniewała się, że ktoś ośmielił się pokazać tego rodzaju rzeczy jej chłopcom, a być może także przestraszyła się, że hipisi mogliby chcieć wykorzystać pokazanie porno jako „technikę przygotowującą” do ewentualnego seksualnego wykorzystania jej dzieci. Jednak reakcja matki w tamtym czasie przeraziła Brada i zaniepokoiła bardziej niż sam incydent.

Jak większość sześciolatków Brad miał naturalną ciekawość ludzkiego ciała oraz biologicznych różnic między chłopcami i dziewczętami. Niestety, reakcja matki spowodowała, że poczuł się źle z powodu swojej ciekawości, poczuł winę i wstyd z powodu tego, co się wydarzyło, i w efekcie obawiał się nawet wspomnieć matce o czymkolwiek dotyczącym pornografii. Kiedy Brad stał się nastolatkiem i rodzice zaczęli niepokoić się jego fascynacją porno, było już za późno. Szlaki komunikacyjne zostały zamknięte. Brad już się nauczył trzymać w sekrecie regularne obcowanie z pornografią, a przyłapany kłamał.

Wiele osób, z którymi rozmawialiśmy o ich pierwszych doświadczeniach z pornografią, twierdziło, że spotkali się z podobnymi reakcjami rodziców. Kiedy dzieci próbują rozmawiać z rodzicami o pornografii, szybko przekonują się, że to temat zakazany. Częściowo może to wynikać z faktu, że – podobnie jak mamie Brada – wielu dorosłym po prostu brakuje wiedzy i umiejętności, aby odpowiednio się zachować. Mogą więc ignorować pytania, lekceważyć prawdopodobne problemy z pornografią i unikać wspólnych dyskusji. Część rodziców może nie chcieć rozmawiać na ten temat z obawy, że dyskusja ujawni ich własne sprawy dotyczące obcowania z porno. Albo też są wyznawcami polityki „nie pytaj, nie mów”, którą wiele rodzin uprawia w kwestii seksu.

Niestety, jeśli rodzice nie potrafią porozmawiać z dziećmi, gdy po raz pierwszy mają one do czynienia z pornografią, kostki domina zaczynają się przewracać: emocjonalna szczerość i bliskość pomiędzy dziećmi i rodzicami kruszy się, dzieci uczą się odczuwać niepotrzebne zawstydzenie swoją seksualnością, a tak naprawdę kompulsywne korzystanie z porno może zyskać dodatkowy napęd.

To dobre miejsce, aby się zatrzymać i pomyśleć o własnych pierwszych doświadczeniach z pornografią. Poniższe ćwiczenie przygotowaliśmy po to, aby pomóc ci zrozumieć, w jaki sposób po raz pierwszy miałeś kontakt z pornografią i jaki wpływ miało na ciebie to spotkanie.

Kiedy po raz pierwszy spotkałeś się z pornografią?

Ile miałeś lat, kiedy po raz pierwszy miałeś do czynienia z pornografią?

W jakich okolicznościach do tego doszło? Byłeś sam czy z kimś?

Jaki rodzaj pornografii wtedy zobaczyłeś? Jakiego typu seksualne zachowania i przeżycia prezentowała?

Jaka była twoja pierwsza reakcja? Jak się czułeś? Byłeś podniecony, zakłopotany, przestraszony, zawstydzony, zaintrygowany, przerażony, seksualnie pobudzony, zdegustowany, rozgniewany, zadowolony, smutny itd.?

Czy rozmawiałeś z kimś o twoich przeżyciach? Jeśli tak, to jakie reakcje zapamiętałeś? Jeśli nie rozmawiałeś, to jak się czułeś, dźwigając ten „sekretny ciężar”?

Czy pierwsze spotkanie z pornografią spowodowało, że chciałeś zobaczyć albo poszukać więcej? Jeśli tak, to w jaki sposób?

Czy jest coś, co na tyle niepokoi cię w związku z twoim pierwszym spotkaniem z pornografią – np. twój wiek, rodzaj pornografii, okoliczności – że żałujesz, że nie możesz tego zmienić? Dlaczego?

Dzieci z różnych powodów trwają przy obcowaniu z porno

Choć niektóre osoby mówiły nam, że „ugrzęzły” w pornografii od chwili, gdy po raz pierwszy ją ujrzały – i to bez względu na to, w jakim wieku im się to zdarzyło – większość opisywała odejścia od niej i powroty, zależne od ówczesnych potrzeb i okoliczności życia. Nieważne, czy dorastałeś w epoce krótkich podwijanych skarpetek, kin dla zmotoryzowanych i rock’n’rolla, czy też spodni odsłaniających pośladki, komputerów i muzyki rap – jeśli utrzymywałeś regularny kontakt z pornografią, to zapewne dlatego, że w jakimś stopniu zaspokaja ona jedną (albo więcej) z poniższych, normalnych dziecięcych potrzeb:

zdobycia wiedzy o seksie;

przynależności do grupy;

seksualnego przyzwolenia i przyjemności;

poradzenia sobie z emocjonalnym stresem.

Przyjrzyjmy się każdej z tych potrzeb oraz temu, jak wpływają one na ludzi, którzy jako dzieci eksperymentowali z pornografią.

1. „To niewiarygodne!” (zdobywanie wiedzy o seksie)

Czymś naturalnym jest dziecięca ciekawość tego, czym jest seks, jak wygląda nagie ciało i co kiedy się dzieje. Kiedy dzieci stają się nastolatkami, ich szalejące hormony wybuchają, a wtedy nie tylko chcą wiedzieć, ale muszą wiedzieć, i to muszą wiedzieć n a t y c h m i a st!

Niestety, poziom edukacji seksualnej w większości szkół czy rodzicielskie „opowiastki o pszczółkach i kwiatkach” niemal nigdy nie zaspokajają potrzeby tej specyficznej wiedzy o tym, jak ludzie uprawiają seks i jak czerpią z niego radość. Nie wystarczy tylko uczyć o wstrzemięźliwości, zapobieganiu ciąży i wszystkich chorobach przenoszonych drogą płciową. Dzieci interesują się na przykład, jak ludzie wyglądają w czasie seksu, jakie istnieją seksualne pozycje, jakie są rodzaje seksualnych ekspresji i dźwięków.

Kevin, 34-letni inwestor bankowy, który wstąpił do seminarium w wieku 14 lat, żeby zostać księdzem, odkrył w pewnym momencie, że gdy tylko jakaś informacja o seksualnym podtekście była ukrywana, on musiał natychmiast ją zdobyć: „W trakcie wieczoru filmowego opiekujący się nami ksiądz zasłaniał chustką wszystkie momenty filmu, w których bohaterowie się całowali albo wykazywali wzajemne zainteresowanie seksualne. Jego trudy tylko napędzały moje pragnienie oglądania pornografii. Rozwinęła się we mnie silna potrzeba obejrzenia tego, co z takim wysiłkiem było przed nami ukrywane”.

Ponieważ pornografia jest tak łatwo dostępna – przy czym pokazuje o wiele więcej seksualnych zachowań, połączonych z realistycznymi opisami, obrazami i dźwiękami niż tradycyjne materiały do wychowania seksualnego – wielu naszych rozmówców sięgnęło w młodości po nią jako pierwsze źródło informacji o seksie. Doktorant Hector opowiada: „Po raz pierwszy miałem do czynienia z porno w wieku mniej więcej dziesięciu lat. Poszedłem ze starszym bratem do jego kumpla, żeby pooglądać czasopisma i filmy. Traktowałem to jako materiał instruktażowy. Patrzyłem na porno, próbując zrozumieć, czym jest seks – jak to się odbywa, jakie są pozycje – i dowiedzieć się czegoś o sprawach, które pewnego dnia być może będę chciał zastosować w moim życiu”.

Zane, inny uczeń college’u, ma specyficzne podejście do „prac domowych”: „Na początku ogólniaka odkryłem, że w Internecie są nagie laski. Byłem nimi bezgranicznie zafascynowany. Po części fascynacji tej uległ napalony nastolatek, wręcz chorobliwie zainteresowany seksem, ale porno wciągnęło mnie także ze względu na nieskończoną ilość nowych rzeczy, jakie mogłem zobaczyć. Po pierwszym razie zacząłem oglądać porno przez kilka godzin dziennie, zwłaszcza wtedy, gdy powinienem odrabiać prace domowe”.

Patty (55 lat) opowiedziała nam, jak pornografia dostarczyła jej informacji o seksie, których nie znalazła nigdzie indziej: „Pewnej nocy pracowałam jako opiekunka. Kiedy położyłam dzieci do łóżek, zobaczyłam stos egzemplarzy »Playboya« w szafce za sofą w pokoju telewizyjnym. Miałam dwanaście lat. Nikt z mojej rodziny nigdy nie ośmielił się zaprenumerować tego typu czasopisma. Erotyczne opowieści uświadomiły mi, że istnieje ogrom możliwości korzystania z seksu. Mimo że w tym bloku mieszkało wiele rodzin, to opiekowałam się dziećmi tylko tych sąsiadów, ilekroć tego chcieli”.

Choć możemy sobie nie zdawać z tego sprawy, informacje o seksie dostarczane nam w młodości przez pornografię często są mylne, a w niektórych przypadkach absurdalnie nieprawdziwe. To prawda, porno uczy nas, jak wyglądają określone części ciała, ale – powiedzmy to jasno – często są one nieproporcjonalne. Który facet, patrząc na gwiazdorów porno, nie zastanawia się, dlaczego został skrzywdzony przez naturę? Albo spoglądając na swoją żonę, nie myśli o tym, dlaczego jej piersi nie są wielkie i jędrne?

Możesz wierzyć albo nie!

Średnia długość męskiego penisa w stanie erekcji to około 15 centymetrów.

Średnia długość penisa w stanie erekcji u gwiazdora porno to ponad 20 centymetrów.

85 proc. kobiecych gwiazd porno ma implanty piersi.

100 proc. rozkładówek w magazynach porno jest poddane obróbce.

Gwiazdy porno bardzo często poddają się zabiegom usuwania owłosienia, operacjom poprawiania genitaliów i liposukcjom.

Źródło: czasopismo „Men’s Health”, marzec 2004, oraz „The Smart Girl’s Guide to Porn”.

Prawdopodobnie najbardziej mylnym „edukacyjnym” aspektem pornografii są „fakty”, w które wierzy wiele dzieci, np.: seks w porno to seks idealny, którego wszyscy powinni pragnąć; przypadkowe i anonimowe spotkania prowadzą do wspaniałego seksu; po seksie nikt nie czuje się wykorzystany; każdy typ seksualnej aktywności powinien być tolerowany przez każdego z partnerów i satysfakcjonujący dla nich. Jako dorośli ostatecznie przekonujemy się, że nic z tych rzeczy nie jest prawdą.

2. „Jestem jednym z nich” (przynależność do grupy)

Dla wielu z nas pornografia staje się sposobem na zbudowanie więzi z innymi dziećmi albo członkami rodziny. W trakcie naszych poszukiwań słyszeliśmy wiele historii od ludzi, którzy dzielili się pornografią, handlowali nią, kradli i oglądali ją z przyjaciółmi albo rodzeństwem. Jak można się domyśleć, grupy te składały się zazwyczaj tylko z chłopców albo tylko z dziewcząt. Podobnie jak Brad, który spędził wakacje na oglądaniu porno ze starszym bratem, potem poszukiwał pornografii ze szkolnymi przyjaciółmi, wiele osób mówiło nam o oglądaniu filmów i czasopism w towarzystwie innych. Dzisiejsza technologia sprawia, że pornografią wciąż można łatwo dzielić się z innymi: dzieciaki mogą włączać strony porno jako stałą wiadomość albo rozpowszechniać płyty czy pendrive’y pełne ulubionych seksualnych filmów i zdjęć.

Dzielenie się czymś zakazanym, tabu, to jeden ze sposobów wzmacniania więzi społecznych i wzajemnego wsparcia w okresie naszej młodości. Mocniej odczuwamy przynależność do grupy, kiedy dzielimy coś z pozostałymi jej członkami, a jeśli jest to coś, co należy ukrywać przed dorosłymi, to więzi stają się jeszcze mocniejsze. Dzielenie się z przyjaciółmi pornografią jest jak dzielenie się z nimi piwem, papierosami czy marihuaną – to sposób na wzmocnienie swojej „fajności”, szczególnie chętnie wykorzystywany przez chłopców.

Ivan, 22-letni mechanik samochodowy, lubił to, jak porno pomagało mu czuć się częścią małej paczki lojalnych przyjaciół: „W siódmej klasie kolega z klasy ukradł »Penthouse’a« z pobliskiego sklepu. Obejrzeliśmy pismo w niewielkiej grupie chłopaków. Kiedy poszliśmy do szkoły średniej, zaczęliśmy wymieniać się filmami z najtwardszą pornografią. Żartowaliśmy na temat tego, co oglądamy, i komentowaliśmy to. Nigdy jednak nie rozmawialiśmy o tym, co myślimy o porno, ani o naszych uczuciach. Reagowaliśmy humorem na szokującą zawartość, która była dziwaczna, absurdalna i skrajnie niesmaczna. Nie chodziło o podniecenie seksualne. Chodziło o to, żeby robić coś wspólnie. Miałem własne zastrzeżenia wobec tego, co widziałem, ale siedziałem cicho, żeby pozostać częścią grupy. Kiedy teraz na to patrzę, to myślę, że wspólna obsesja na punkcie kobiecego ciała była dla nas bezpiecznym sposobem na wzajemny emocjo nalny kontakt”.

38-letni Don także mówił o budowaniu więzi z przyjaciółmi poprzez pornografię. Kiedy miał dwanaście lat, często przeglądał z przyjacielem kolekcję numerów „Playboya” zgromadzoną przez jego ojca: „Przeglądaliśmy numer za numerem, komentując to, co widzimy i dokonując osobistych ocen, np. »O rany, ona kapitalnie wygląda«, »Kurczę, ale to świetne« albo mówiąc coś w rodzaju: »Z nią to bym robił te rzeczy«. W czasie mojej młodości oglądanie pornografii wspólnie z przyjaciółmi wzmagało moją fascynację nią, ale też dawało mi poczucie większej bliskości z moim tatą”.

Zarówno wielu mężczyzn, z którymi rozmawialiśmy, jak i liczni nasi męscy klienci opowiadali o doświadczaniu takich porno-więzi. Pornografia ich pociągała, ponieważ czuli, że to taka „męska sprawa”, i uważali, że takie zachowanie w jakiś sposób wprowadzi ich w męską dorosłość. Corey, który w wieku 34 lat był w trakcie leczenia z długotrwałego uzależnienia od pornografii, opowiedział podobną historię: „Mój kumpel i ja mielismy zwyczaj przesiadywać całe noce, pić i oglądać jak najwięcej filmów z nagością i seksem. To była nasza wersja całonocnego oglądania transmisji sportowych. Czułem się nieco winny, ale pewności dodawało mi przekonanie, że porno to coś powszechnego i że właściwie każdy ogląda to potajemnie”.

Ralpha, 36-letniego mechanika, porno związało mocniej z braćmi i ojcem: „Dorastałem w dużej rodzinie, z pięcioma starszymi braćmi. Mój ojciec i bracia tkwili w pornografii. Mieliśmy „Penthouse’a”, „Playboya” i inne softcorowe „świerszczyki”, które ciągle leżały w łazience. Mieliśmy wspólne naczynie, z którego wszyscy czerpaliśmy. Kiedy miałem piętnaście lat, jeden z braci pozwolił mi korzystać z jego kolekcji filmów z twardym porno”.

Kobiety są o wiele mniej skłonne do traktowania wspólnego z przyjaciółmi oglądania porno jako sposobu na budowanie więzi towarzyskich i społecznych. Nawet kiedy tak się dzieje, ich reakcje są często odmienne. Lacy, 27-letnia fryzjerka, przywołuje takie przeżycie: „Uczyłam się w szkole z internatem. Pewnego razu w grupie oglądałyśmy porno po to, żeby się pośmiać. Początkowo rzeczywiście się śmiałyśmy. Potem jednak film stał się dosyć wulgarny. Po jakimś czasie zaczęłyśmy narzekać, że faceci w filmie są okropni, że taki seks jest dziwaczny, a dialogi to jakaś kpina”.

W tym przypadku siła pornografii do wzmacniania bliskości grupy objawiła się w sposobie, w jaki dziewczyny zjednoczyły się i związały w jej odrzuceniu. Warto zauważyć, że te dziewczęta otwarcie rozmawiały o porno i krytykowały je. Chłopcy natomiast wydają się przestrzegać niepisanej umowy, która zakazuje im mówienia czegokolwiek negatywnego o pornografii, nawet gdy coś takie go czują.

3. „Dobrze się z tym czuję” (seksualne przyzwolenie i przyjemność)

W okresie między ósmym a osiemnastym rokiem życia jedną z najgorszych rzeczy, jakie mogą się przydarzyć, to zostać uznanym za „dziwnego” albo „innego”. Wszyscy chcemy przynależeć do „normalnych” i czuć się takimi. Kiedy wybucha dojrzewanie płciowe, wielu z nas uważa, że dzieje się coś złego, szczególnie gdy nie mamy pomocy rodziców czy innych dorosłych, dzięki której moglibyśmy zrozumieć, że seksualne potrzeby, uczucia i fantazje, które wtedy mamy, są naturalne i normalne.

Za sprawą jednoznacznych obrazów seksu i „wolnego od krat” podejścia do wyrażania seksualnych pożądań i aktywności, pornografia jest dla dzieci niczym plac zabaw, na którym osobiście poznają seks i tworzą własne doświadczenia seksualne. Według Davida Sternberga, fotografa i pisarza zajmującego się sztuką erotyczną, „pornografia wciąż jest medium, które otwarcie staje w obronie wolności i różnorodności seksualnego wyrazu, jest radykalnym stanowiskiem w kulturze, która wciąż jest u swoich podstaw purytańska i nastawiona negatywnie do seksu”.

Pornografia przekazuje przesłanie, że czymś w porządku są seksualne odczucia i reakcje naszego organizmu, takie jak podniecenie czy przyjemność z orgazmu. Pornografia nie tylko uprawomocnia budzącą się seksualność, ale też zachęca do korzystania z przyjemności, która jej towarzyszy. Mówi nam, że seksualne odczucia są czymś normalnym i dobrym.

Pornografia może dawać wyzwolenie szczególnie tym, których wychowywano w przekonaniu, że seksualność jest czymś wstydliwym, co należy tłumić. Rory, który z racji swoich 60 lat był jednym z naszych najstarszych rozmówców, powiedział, że między innymi właśnie to złożyło się na wielką atrakcyjność, jaką pornografia miała dla niego: „Kiedy dorastałem, przepełniał mnie wstyd i obrzydzenie do siebie z powodu mojej seksualności. Odczuwałem nieprzeparty głód oglądania nagich kobiet. Chciałem na nie patrzeć i czuć, jak moje ciało się podnieca. »Playboy« pokazał mi, że to w porządku – że to coś, co cenią inteligentni, kulturalni mężczyźni. Poczułem się mniej obrzydliwy z tego powodu, że mam genitalia. Mogłem gapić się na rozkładówki tyle, ile chciałem, nikogo nie obrażając. Lubię żartować, że dopiero gdy skończyłem dwadzieścia lat, zrozumiałem, że kobiety nie mają w pępkach drzwiczek!”

Homoseksualni mężczyźni, z którymi rozmawialiśmy, mówili, że gejowska pornografia w podobny sposób pomogła im poczuć się swobodniej w kwestii ich seksualnych odczuć i pragnień. W przeciwieństwie do heteroseksualnych chłopców i nastolatków, geje mają bardzo niewiele możliwości dowiedzenia się czegoś o homoseksualnych relacjach, więc porno wypełnia im wielką lukę. Alan, 38-letni kucharz, opowiadał, że z powodu uświadamianej sobie coraz wyraźniej orientacji czuł się samotny i nienormalny, dopóki nie obejrzał pierwszego gejowskiego porno: „Pornografia dała mi pierwsze wyobrażenia seksu między mężczyznami. Ponieważ byłem wychowywany w konserwatywnej społeczności, nie miałem innej możliwości przekonania się, kim seksualnie jestem i jak mógłbym być z partnerem”.

Bez względu na orientację seksualną, pornografia może uprawomocnić budzące się seksualne myśli i doznania młodego człowieka oraz naturalne pragnienie przyjemności czerpanej z seksualnego zaspokojenia. Masturbacja jest powszechną formą seksualnej ekspresji w okresie dzieciństwa. Zwykle wzmaga się w okresie dorastania, kiedy ważne staje się osiąganie orgazmu. Pornografia aprobuje onanizm, a nawet do niego zachęca. Aktorzy w filmach pornograficznych bardzo często pieszczą sami siebie, a ludzie w ich otoczeniu nie potępiają ich za to. Ed, 47-letni były pornoholik, tłumaczył: „Pornografia dawała mi coś bardzo ważnego, co pomagało mi przełamywać więzy tłumionej seksualności – usprawiedliwiała moje samozaspokajanie i seksualne wyzwolenie”.

W młodości pornografia może nas pociągać z powodu przychylności dla masturbacji, ale nie trzeba wiele czasu, aby odkryć, że oferuje ona więcej niż tylko takie przesłanie. Pornografia nie tylko zachęca do masturbacji; s k u p i a   n a   n i e j   u w a g ę   i   u ł a t w i a   ją. Pornografia w obfitości dostarcza gotowych seksualnych fantazji, jak również wizerunków ludzi, których możemy uznać za atrakcyjnych seksualnie.

Martha, artystka przed pięćdziesiątką, zasmakowała w „Playgirl”⁶ jako nastolatka: „Zawsze byłam wzrokowcem. Pamiętam, jak po raz pierwszy obejrzałam »Playgirl« w połowie lat 70., kiedy byłam w szkole średniej. Zobaczyłam nagich mężczyzn w różnych pozach. Jednego z nich pamiętam do dzisiaj, bo uznałam go za wyjątkowo pięknego i nadzwyczaj erotycznego. Leżał na plecach w niedbałej pozie, niemal ucieleśnienie niewinności. Miał ciemne włosy, jego oczy uśmiechały się, a skóra była złotawa i delikatna. Najlepsze jednak było to, że miał dużą erekcję. Wiele fantazjowałam na jego temat”.

Dawanie nam poczucia, że nie jesteśmy sami ze swoją seksualnością, to jeden z najbardziej istotnych atrybutów pornografii. To zapewne także jeden z najważniejszych powodów jej popularności wśród chłopców, zwłaszcza gdy uwzględnimy, że większość dorasta w kulturze, która często zmusza ich do potwierdzania swojej męskości i „udowadniania”, że nie są gejami. Heteroseksualnym chłopcom pornografia dostarcza sposobu na „heteroseksualizację” masturbacji. Mogą koncentrować się raczej na dodającej otuchy obecności kobiety niż na pobudzaniu męskich genitaliów (swoich własnych). Pornografia umożliwia przestawienie doświadczenia masturbacji z „kochania się z samym sobą” na „robienie tego” z kimś. Nie ma znaczenia, że ten ktoś to tylko obrazek na kawałku papieru albo na ekranie.

George, 56-letni dziadek, twierdzi, że jego młodzieńcze zainteresowanie pornografią miało swoje korzenie w poszukiwaniu jednoznacznie seksualnych materiałów, przy których się masturbował: „Jak wielu młodziaków w tamtym czasie, zacząłem się masturbować, używając seksualnych obrazków. To były lata 60. Używałem tego, co było dostępne: obrazków kobiet z nagimi piersiami w »National Geographic« oraz niekompletnie ubranych modelek w działach z kobiecą bielizną, zamieszczanych w katalogach sieci handlowej Sears and Roebuck. Do magazynów pornograficznych przeszedłem wtedy, gdy byłem na tyle dorosły, żeby je kupować. Masturbowanie się przy pornografii było rozrywką i oferowało przyjemną ucieczkę”.

Choć 22-letni Max dorastał w epoce zalewanej graficznymi wyobrażeniami seksu, to podobnie jak George, sięgnął po pornografię jako nastolatek, kiedy zaczął się masturbować. Wyznaje: „Nie podoba mi się, jak kobiety są traktowane w porno, więc nie oglądałem tego tylko po to, żeby oglądać. Oglądałem pornografię tylko wtedy, gdy potrzebowałem seksualnego zaspokojenia. Gdy tylko tego chciałem, w Internecie znajdowałem tyle porno, ile potrzebowałem. Dawało mi to łatwą i stałą gratyfikację. Ale po szczytowaniu kończyłem”. Max mówi także, że korzystanie z pornografii jako seksualnego zaworu bezpieczeństwa miało w okresie dorastania sens, ponieważ wtedy nie czuł się jeszcze gotowy na seksualny związek: „Oglądanie pornografii i masturbowanie się pozwalało mi rozładować mój seksualny popęd. Gdybym nie używał pornografii, odczuwałbym większy przymus kochania się z dziewczyną. To wymagało jednak wiele odwagi, której mi brakowało. Wtedy wydawało mi się, że nie jest to dla mnie odpowiednie. Nie byłem gotowy na zainwestowanie czasu, energii i emocjonalnego zaangażowania, których potrzeba, aby być w poważniejszym związku seksualnym”.

4. „Sprawia, że ból odchodzi” (radzenie sobie z emocjonalnym napięciem)

Kolejnym powodem, dla którego młodzi ludzie rozwijają trwałe zainteresowanie pornografią, jest odkrycie, że może ona pomóc im w ucieczce od stresów codziennego życia. Podobnie jak czytanie, telewizja czy gry wideo, pornografia może zabrać nas ze zwykłego życia i przenieść do takiego, w którym nie ma nudnych prac domowych, mamy suszącej głowę o bałagan w pokoju, przyjaciół plotkujących na nasz temat czy kogoś, w kim się durzymy, a kto nawet nie zauważa, że żyjemy.

Pornografia jednak nie ogranicza się tylko do służenia jako podręczna „zapominajka”, gotowa forma rozrywki i zabawy jak telewizja. Ponieważ ma ona potężne właściwości, podobne do tych, jakie mają narkotyki, oraz zdolność do upraszczania seksualnych reakcji zmieniających umysł i ciało, dzieciaki, które regularnie i przez długie okresy czują się bezsilne, zaniedbane, przestraszone, odrzucone, poniżone, atakowane albo zdradzone, mogą łatwo ulec urokowi czy obsesji na punkcie pornografii. Jeśli na przykład dorastasz w rodzinie, w której na porządku dziennym jest alkohol, narkotyki, przemoc seksualna czy złość, masz wyjątkowo silny powód, żeby zatracić się w pornografii.

Pamiętacie, jak pewnego lata Brad i jego brat poważnie zaangażowali się w pornografię? Do pewnego stopnia zachowanie Brada zostało spowodowane poczuciem gniewu wywołanego tym, że musiał spędzić wakacje w domu, pracując na podwórku i w ogrodzie. Brad czuł się urażony, że pozostawiono go samemu sobie i nie wolno mu było robić innych rzeczy, na przykład spotykać się z przyjaciółmi, grać w baseball czy nawet spędzić część wakacji z rodzicami. Oglądanie filmów porno dało mu sposób na poradzenie sobie z gniewem i poczuciem urazy wobec rodziców. Porno stało się dla niego biletem do przemienienia nieprzyjemnego, nudnego przeżywania wakacji w coś ekscytującego, czego oczekiwał. Spora przemiana, zważywszy że bracia oglądali te same nagrania wideo przez całe lato.

Bez względu na to, jakie kto napotykał wyzwania w dzieciństwie, wciąż słyszeliśmy komentarz, że porno to był rodzaj zarządzania stresem w tym okresie życia. Na przykład Kirk Franklin, laureat Nagrody Grammy w muzyce gospel, wyznał w telewizji, że jego dziecięce, niemal obsesyjne zainteresowanie pornografią wzięło się w znacznej mierze z porzucenia go we wczesnym dzieciństwie przez oboje rodziców. Jako mały chłopiec Kirk czuł się odrzucony i bezbronny, więc w pornograficznych magazynach i filmach zaczął szukać „towarzystwa”.

Dla Ethana, 40-letniego architekta, oglądanie pornografii i mastubowanie się przy niej stało się sposobem zwalczania chronicznego lęku i strachu, jaki odczuwał, mieszkając z ojcem alkoholikiem, często mającym napady wściekłości: „Byłem dzieckiem przestraszonym i bezbronnym. Mój tato był gwałtownikiem, który mnie przerażał. Wcześnie odkryłem, że w pornografii mogę znaleźć ucieczkę i bezpieczeństwo. To było ekscytujące i uspokajało mnie. Jako siedmiolatek zacząłem wykradać magazyny porno z sypialni rodziców i czytać je w moim pokoju, leżąc w poprzek łóżka. Mój pierwszy orgazm podczas ich oglądania przeżyłem, gdy miałem dziewięć lat. Za każdym razem, gdy napięcie w rodzinie było wysokie, przeglądałem to pismo, aby zaznać ukojenia”.

Justin wykorzystywał pornografię do radzenia sobie z gniewem jako dziecko dorastające w rodzinie, która utraciła emocjonalną bliskość. Opowiedział nam, że używał pornografii jak narkotyku do uśmierzenia własnych problemów: „Byłem bardzo nieszczęśliwym i zbuntowanym dzieciakiem. Cały czas tłukłem moich braci. Pewnego razu próbowałem dusić jednego z nich. Powstrzymał mnie wujek, który wbiegł do domu i odciągnął mnie. Pornografia była jak narkotyk. Z trudem przychodziło mi kontrolowanie impulsów. Pisma dawały mi coś, co całkowicie mnie zajmowało. Fantazje, jakie snułem o kobietach z obrazków, dawały mi poczucie sztucznej intymności, które pomagało mi kontrolować gniew. Kiedy stałem się nastolatkiem, masturbowałem się przy pornografii dwa-trzy razy dziennie”.

Laura, 36-letnia biznesmenka, zaczęła regularnie sięgać po pornografię w wieku 11 lat, aby poradzić sobie ze stresem spowodowanym seksualnym wykorzystaniem: „Moi dwaj starsi bracia dorwali się do porno należącego do ojca. Pokazali mi obrazki i przeczytali historyjki, a potem zrobili mi to, co widzieli i o czym przeczytali. Stałam się ich ćwiczebnym manekinem. Może to zabrzmi dziwnie, ale potem wślizgiwałam się do ich pokoi i sama oglądałam te pisma. Rozwinęła się u mnie fascynacja opowiadaniami o kobietach, u których seks budził poczucie zagrożenia. Regularnie masturbowałam się w nocy przy pornografii. Dawało mi to ucieczkę od rzeczywistości, w której bracia robili mi te rzeczy, i pozwalało zasnąć. Pornografia służyła mi do tego nawet wtedy, gdy przestali mnie wykorzystywać”.

Zgromadzone w tym rozdziale historie wyraźnie pokazują wiele istotnych powodów, dla których jako dzieci możemy się dać uwieść pornografii. Zaczyna się od traktowania jej jako nowości, której jesteśmy ciekawi, a kończy na używaniu jako czegoś, co pomaga nam kontaktować się z innymi, albo czegoś, czego stale potrzebujemy, aby uleczyć nasze stresy oraz poradzić sobie z niepokojącymi przeżyciami i uczuciami. Choć część osób porzuca to wczesne zaangażowanie w pornografię, gdy dorasta i kształtuje prawdziwe związki, to – jak zobaczymy w następnym rozdziale – zbyt często wczesne dziecięce doświadczenia z porno trwale wpływają na kolejne dekady życia.

Podobnie jak w przypadku większości dzieciaków zauroczonych pornografią, twoje początkowe obcowanie z nią prawdopodobnie nie służyło zaspokajaniu seksualnych potrzeb, choć zapewne w końcu do tego się sprowadziło. Smutne, że kiedy małe dzieci są narażone na kontakt z porno, może dojść do przedwczesnego zainteresowania seksem i aktywnością seksualną. Wiele osób, z którymi rozmawialiśmy, powiedziało nam, że pornografia stała się dla nich pierwszą trwałą relacją seksualną. A pierwsze kontakty seksualne zwykle mają silny, długotrwały wpływ na naszą psychikę i seksualność.

Rozdział 3

Związki z pornografią

Zapewne większość z nas nie uważa, żeby była „w związku” z pornografią, jeśli jednak korzystamy z niej regularnie, to wchodzimy w taki związek. Z pewnością nie umieścimy w rubryce ogłoszeń towarzyskich zdania w rodzaju: „Poszukuję kogoś nieprawdziwego, kto potrafi zaspokoić każdą moją seksualną potrzebę, zawsze i wszędzie, bez pytania o cokolwiek”, ale tylko dlatego, że w przypadku pornografii nie musimy tego robić. Niczym zalotnica, która nie uznaje odpowiedzi „nie”, pornografia zawsze jest tuż obok, kusząc i zachęcając do rozpoczęcia albo kontynuowania związku. I podobnie jak w przypadku większości związków, bardzo trudno go zerwać.

Kiedy prosiliśmy naszych rozmówców, aby cofnęli się pamięcią do tego, co doprowadziło ich do obecnego „poważnego związku” z porno, większość odpowiedziała, że nie postrzegają swojej sytuacji w taki sposób. Dla nich obcowanie z porno sprowadza się do przyjemnego spędzenia czasu, ucieczki od obaw i przymusów oraz okazji do robienia rzeczy, których nie można robić w realnym życiu. Nie przychodzi im do głowy, że skoro cieszą się pornografią, to tym samym rozwijają emocjonalny i seksualny związek z nią, który może – a może powinniśmy powiedzieć „musi”? – doprowadzić do całej masy innych problemów.

W każdym przypadku, gdy nie zwracamy uwagi na to, jak odnosimy się do pornografii – co dla nas znaczy i dokąd zmierzamy w jej towarzystwie – łatwo jej przychodzi po cichu wejść w rolę „kogoś znaczącego”. To żadne zaskoczenie. Mamy skłonność do budowania emocjonalnego i fizycznego kontaktu ze wszystkim, ku czemu zwracamy się w poszukiwaniu emocjonalnego bezpieczeństwa oraz seksualnej satysfakcji.

Jak widzieliśmy w poprzednim rozdziale, kiedy we wczesnej młodości mamy po raz pierwszy do czynienia z pornografią, często nie mamy pojęcia, czym ona jest i jaki wpływ może na nas wywierać. Łatwo możemy poważnie się w nią zaangażować, na długo przed tym, gdy staniemy się na tyle dorośli, aby wiedzieć więcej. Jako dorośli siedzimy już na miejscu kierowcy i możemy decydować, w którą stronę skierować własne życie. Sami odpowiadamy za to, czy będziemy kontynuować ten związek, czy też odejdziemy od porno, aby tworzyć relacje, które będą dla nas lepsze seksualnie, emocjonalnie i społecznie.

Choć wielu z nas w dorosłym życiu od czasu do czasu flirtuje z pornografią, to niektórzy angażują się mocniej. Badania pokazują, że mniej więcej połowa mężczyzn i co dziesiąta kobieta, którzy mieli w dzieciństwie do czynienia z pornografią, sięga po nią regularnie w dorosłym życiu. Oczywiście, coś na nas oddziałuje, prowadząc niektórych do kontynuowania zaangażowania w pornografię, innych zaś do porzucenia jej i zajęcia się swoim życiem.

Nawyki związane z pornografią często zmieniają się, w zależności od różnorodnych okoliczności życiowych i osobistych doświadczeń. Pornografia wciągnie raczej mężczyznę, który jest młodym i samotnym studentem, niż męża i ojca trojga dzieci. I podobnie, kiedy kobieta zmienia się z nastoletniej futbolistki w mamę futbolistki, na pewno będzie mniej chętna do zajmowania się pornograficznymi treściami. Generalnie jednak rzecz biorąc, używanie zachęca do dalszego używania, ponieważ uczymy się kojarzenia przyjemności z każdą interakcją. A trwając przy zaangażowaniu w pornografię, tracimy czas i energię, które moglibyśmy spożytkować na poprawianie naszej zdolności do tworzenia satysfakcjonujących związków w realnym życiu.

W tym rozdziale damy możliwość uważnego przyjrzenia się, jakiego rodzaju związek z pornografią rozwinąłeś w trakcie swojego życia. Czy uwolniłeś się od niej jako młody dorosły, czy też jeszcze bardziej się w nią zaangażowałeś? Czy jesteś w trakcie odchodzenia od niej, czy też przy niej trwasz?

Zdefiniujemy ważne czynniki, które wpływają na to, czy, dlaczego i jak odnosisz się do pornografii. Te informacje pomogą ci zrozumieć konieczność wzięcia odpowiedzialności za rodzaj twojego związku z porno. Dzięki temu będziesz mógł zrozumieć, jakiego rodzaju postawy i zachowania związane z pornografią jesteś skłonny rozwijać.

Czynniki, które określają typy naszych relacji z pornografią, dadzą się podzielić na dwie kategorie. Jedną stanowią czynniki h a m u j ą ce, które zniechęcają do zaangażowania w pornografię. Osłabiają i ograniczają namiętność do niej. Druga zaś to czynniki p r z y s p i e s z a j ą ce, które zachęcają do sięgania po nią i wpychają nas głębiej w pułapkę porno. Czynniki przyspieszające podgrzewają i poszerzają nasze zainteresowanie pornografią.

W każdym momencie działają na nas zarówno przyspieszacze, jak i spowalniacze, równocześnie popychając nas ku pornografii i od niej odpychając. Decydujące znaczenie ma zidentyfikowanie najsilniejszych czynników, które wywierają najmocniejszy wpływ na nas. Kiedy spowalniacze są mocne i liczne, masz w sobie dość siły, aby na zawsze porzucić pornografię. Kiedy przyspieszacze przeważają nad spowalniaczami, jesteś bardziej narażony na pozostanie przy pornografii i głębsze zapadnięcie się w jej pułapkę.

Odchodzenie od pornografii

Zacznijmy od spotkania z Jackiem. Ma 27 lat i prowadzi sklep ze sprzętem sportowym. Eksperymentowanie z pornografią zaczął jako nastolatek dorastający w niewielkiej rolniczej społeczności. Jack obcował z porno regularnie przez rok czy dwa lata, ale jego związek z nią ochłódł, gdy poszedł do college’u i nawiązał kontakty seksualne z kobietami. Jack jest dobrym przykładem kogoś, u kogo spowalniacze wzmocniły się wraz z dorastaniem, ostatecznie pokonując przyspieszacze i skutecznie kończąc związki z porno. W trakcie czytania jego historii zobaczycie, czy możecie identyfikować się z elementami jego opowieści, stylem życia, postawami i doświadczeniami, które mogły się przyczynić do odrzucenia pornografii.

Historia Jacka

Kiedy dorastałem, nieczęsto miałem kontakt z pornografią. Mieszkaliśmy w górach i nawet nie mieliśmy telewizora czy odtwarzacza wideo. Pierwszego „Penthouse’a” zobaczyłem, gdy miałem dziesięć lat, grzebiąc w szafie mojego ojca w poszukiwaniu wędki. Pewnie, że odczułem podniecenie, ale równocześnie zaniepokoiło mnie to, że ojciec kupił coś takiego i trzyma w ukryciu.

Kobiety w piśmie wyglądały dziwnie. Nie chodziło o ich nagość – wcześniej widziałem wielu nagich ludzi. Chyba każdy w naszej społeczności opalał się i pływał nago w rzece, kiedy było gorąco. Kobiety na tych obrazkach po prostu wyglądały nierealnie. Przekazywały dziwną energię i rzucały agresywne, intensywne spojrzenia. Uznałem je za atrakcyjne i seksowne, ale także bałem się ich. Nie wyglądały na szczęśliwe czy zadowolone, jak wiele znanych mi kobiet – moja mama, moje ciotki, starsza siostra i nauczycielki.

Kiedy zbliżałem się do dwudziestki, wciąż byłym prawiczkiem. Zacząłem wtedy przeglądać magazyny z łagodną erotyką, żeby przygotować się do tego pierwszego razu, kiedy będę kochał się z kobietą. Było to jak wykorzystywanie roweru treningowego do nauki jazdy na rowerze. Zacząłem od oglądania nagich kobiet, ale wkrótce przekonałem się, że większą przyjemność sprawia mi oglądanie częściowo ubranych modelek. Naturalnie pociągały mnie kobiety zwyczajne, takie dziewczyny z sąsiedztwa, dlatego wolałem patrzeć na modelki w typie katalogów sieci sprzedaży Lands’ End niż pokazów Victoria’s Secret.

Kilka razy widziałem pornograficzne filmy, ale uznałem je za odrażające. Koncentrowanie się na stosunku i orgazmie jest takie pozbawione seksu. Twarde porno to czysta zwierzęcość i nawet nie budzi we mnie chęci uprawiania seksu. Rozmija się z moją osobowością i moimi wartościami. Moi kumple wulgarnie opowiadali o masturbacji przy twardej pornografii. Po prostu nie potrafię się do tego odnieść. Gdy już oglądałem pornografię, wybierałem raczej magazyny erotyczne niż jednoznaczne porno.

Przez jakiś czas eksperymentowałem z onanizowaniem się przy twardej pornografii, ale nie polubiłem tego. Dosyć szybko przychodził orgazm i nie dawał mi satysfakcji. Pozostawiał mnie z uczuciem pustki. Kiedy poszedłem w stronę moich własnych fantazji seksualnych, satysfakcja utrzymywała się dłużej, ponieważ była i fizyczna, i emocjonalna.

Odkryłem, że z im mniej jednoznaczną pornografią mam do czynienia, tym mocniej moje fantazje odlatują. Jeśli oglądasz oczywistą penetrację ogolonej cipki, to o czym tu fantazjować? Tak więc kiedy oglądałem kiepskiej jakości obrazki, a potem uruchamiałem wyobraźnię, mogłem przenosić wizerunki prawdziwych dziewczyn, które mnie pociągały, do pornograficznych sytuacji i onanizować się przy takich nałożonych na siebie obrazach. W ten sposób personalizowałem pornografię i czyniłem ją bardziej dla mnie realną, fantazjując o mojej możliwej przyszłej partnerce. Mój związek z pornografią zniknął sam z siebie, kiedy wszedłem w dłuższy seksualny związek i choć skończył się on po kilku latach, to bardzo rzadko patrzę na porno.

O co założyłbyś się po lekturze tej historii: że Jack w przyszłości będzie miał kłopoty z pornografią czy też że da sobie radę? Bazując na naszym klinicznym doświadczeniu, postawilibyśmy wszystkie pieniądze, że da sobie radę. Jego reakcje na pornografię, sposób, w jaki z niej korzystał, rodzaj pornografii, który go nakręcał, jego seksualne doświadczenia oraz cele, jakie wyznaczył temu związkowi, raczej nie sprzyjały rozwojowi u niego pragnienia czy motywacji dłuższego trwania przy porno. Zapewne Jack zbudował trwały związek z kobietą i jego kontakty z pornografią najprawdopodobniej zeszły na daleki plan.

Jak pokazuje historia Jacka, istnieje kilka podstawowych czynników hamujących, które często przyczyniają się do utraty zainteresowania pornografią w dorosłym życiu. Należą do nich:

Osobista niechęć do pornografii.

Ograniczone kontakty z pornografią.

Poczucie seksualnego bezpieczeństwa i satysfakcji.

Pragnienie przeżywania emocjonalnej intymności.

Przyjrzymy się bliżej każdemu z tych czynników i zastanówmy się, jakie znaczenie mają one w naszym życiu i jak mogą wpływać na nasze obecne relacje z pornografią. Wiele osób przekonuje się, że wzmacniając czynniki hamujące, może wyraźnie ograniczyć swoje zainteresowanie pornografią i zaangażowanie w nią.

1. Osobista niechęć

Wszyscy mamy jakieś swoje osobiste preferencje dotyczące produktów czy aktywności. Yankees czy Red Sox⁷? Telewizor plazmowy czy LCD? Auto hybrydowe czy prawdziwa terenówka? Lody czy jabłko? To samo dotyczy graficznych przedstawień seksu. Część z nas zobaczy je i natychmiast pokocha, dla innych zaś będą one dziwaczne, zbyt intensywne albo po prostu niesmaczne. Nie ma nic niezwykłego w tym, że nasze odruchowe reakcje na porno zmieniają się z czasem, jednak to pierwsze odczucia są tymi, do których ciągle wracamy.

Niektórzy mówili nam, że ich negatywne reakcje na porno były instynktowne, podobne do reakcji na konieczność zjedzenia czegoś nielubianego. Inni odczuwali obiekcje raczej natury filozoficznej, duchowej, moralnej czy nawet politycznej.

Podobnie jak wielu nastolatków, Jack uznał pierwszy w życiu numer „Penthouse’a” za seksowny i podniecający. Ale odczuł także szereg negatywnych emocji, co sprawiło, że pornografia nie zauroczyła go. Poza uznaniem kobiet na zdjęciach za atrakcyjne, Jack stwierdził, że są one nierealne, nieszczęśliwe i niepokojące. Pornografia wyzwoliła w nim pewien lęk, gdy zastanawiał się, co to oznacza, że jego ojciec ukrył takie pismo w szafce na wędki. Nawet jako dziesięciolatek Jack zdawał się mieć już ukształtowany dosyć wyraźnie pogląd co do akceptowalnych zachowań mężczyzny, kiedy dochodzi do seksu.

Inne osoby, z którymi rozmawialiśmy, zniechęcił fakt, że pornografia wydawała im się jednowymiarowa i nudna. Bez względu na swoją różnorodność, obrazki i opowiadania są zwykle płytkie, a poza tym oczywiste jest, że aktorzy i aktorki zostali wybrani do jednej rzeczy, z którą dobrze radzili sobie na ekranie – i bynajmniej nie była to ich umiejętność prowadzenia narracji. Sam, 20-letni ratownik, wyznał: „Początkowo porno bardzo mnie nakręcało. Ale po kilku miesiącach przestało mnie to interesować. Kobiety w porno są nierealne. Nie wyglądają jak zwyczajne dziewczyny, z którymi na co dzień mam do czynienia. Już nie umiałem fantazjować na ich temat, ponieważ wyglądają tak nieprawdziwie. Po co mam mieć seksualne myśli o kimś, kogo nigdy nie spotkam w realnym życiu?”

Także Bonnie, 21-letnia studentka, uważa ludzi w porno za odpychających: „Myślałam, że porno będzie naprawdę podniecające, ale ono jest po prostu nudne. Facet w porno wygląda tak, jakby kochał własne ciało jak nic na świecie. Porno pokazuje rzeczy, których nigdy nie będę chciała robić, np. seks z obcym albo z inną parą. Niewierność i intelektualna miałkość porno bardzo mnie zniechęciły”.

Dwudziestokilkuletniego rehabilitanta Jerry’ego nie tyle niepokoi wygląd gwiazd porno czy wyuzdanie, co nie lubi tego, jak w pornografii są przedstawiane i traktowane kobiety: „W liceum zwykle oglądałem porno wspólnie z grupą chłopaków, ale zawsze odczuwałem zakłopotanie. Po prostu mi się nie podobało. Kiedyś rozmawiałem z kumplem o tym, że przecież dziewczyny grające w tych filmach są czyimiś córkami czy siostrami. Nie czułem się z tym dobrze”.

Chad, 24-letni „singiel”, nie lubi tego, jak porno wpływa na jego emocje, jak również na emocjonalną energię innych mężczyzn, kiedy je oglądają: „Porno podnieca mnie, ale nie lubię tej energii drapieżnika, którą ono wyzwala we mnie i innych facetach. W zeszłym miesiącu spędzałem czas z grupą chłopaków z mojej drużyny koszykarskiej. Po meczu piliśmy i jedliśmy kanapki z pieczoną wołowiną w mieszkaniu jednego z nich. Chłopak włączył DVD z porno. Pozostali zaczęli gwizdać i wywrzaskiwać poniżające komentarze pod adresem kobiet na ekranie. »Dawaj, mała«; »Hej, wielkie cycki« – tego typu rzeczy. Oceniali atrakcyjność ciał aktorek i wykrzykiwali, co powinny zrobić za chwilę. Nie podobało mi się to. Poczułem się tak, jakbym był świadkiem zbiorowego gwałtu. Przeniosłem się na koniec pokoju i wyszedłem tak szybko, jak to było możliwe”. Negatywne odczucia Chada były tak mocne, że wzięły górę wobec zapewne natrętnych nalegań rówieśników, aby został.

Są też ludzie, którzy trzymają się z daleka od porno, ponieważ nie lubią ryzyka, boją się przyłapania i nie chcą cierpieć z powodu zażenowania czy zawstydzenia, które by się wtedy pojawiły. Jeszcze inni unikają porno, ponieważ czują, że ma ono na nich wpływ taki, jaki mają trujące związki chemiczne na środowisko.

Osobiste odczucia wobec pornografii często różnią się znacznie w zależności od płci. Nie lubi jej o wiele więcej kobiet niż mężczyzn. Porno to produkt stworzony po to, aby odzwierciedlać męskie fantazje, pomagać mężczyznom onanizować się i służyć im jako seksualne zaspokojenie. Na ogół ignoruje seksualne pragnienia i zainteresowania kobiet. Na przykład w kobiecych fantazjach seksualnych często obecne są wrażliwość i związki oparte na wzajemnej trosce, uczuciach i zaangażowaniu. Porno koncentruje się na częściach ciała, stosunkach i anonimowym seksie. Pomimo seksualnego pobudzenia, jakie pornografia prawdopodobnie stymuluje u kobiet, nie jest ona przez nie lubiana, ponieważ przedstawia kobiety w sposób poniżający i degradujący. W opublikowanym w 1975 roku w „Playboyu” wywiadzie pisarka Erica Jong powiedziała odnośnie do jej reakcji na filmy porno: „Po dziesięciu minutach chcę iść do domu i kochać się. Po dwudziestu minutach chcę nie musieć się kochać aż do końca moich dni”.

2. Ograniczony kontakt

Choć pornografia jest tak łatwo dostępna, to jednak potrzebne są urządzenia, które jej dostarczą i ją zmagazynują, pieniądze, jeśli nie jest darmowa, czas na jej wyszukanie i znalezienie dla niej miejsca wolnego od krytyki i osądów ze strony innych ludzi. Kiedy tych warunków nie ma, niektórym trudniej jest uzyskać do niej dostęp. Życiowe wybory, w których porno nie jest wysokim priorytetem albo kontakt z porno wymaga nadzwyczajnych wysiłków, sprzyjają zahamowaniu zainteresowania nim.

Na przykład Jack uwielbia swoją pracę kierownika sklepu ze sprzętem sportowym. Mieszka z kilkoma kolegami, którzy wolą przyrządzać ekologiczne posiłki, praktykować jogę, czytać książki i spędzać czas z ukochanymi osobami oraz przyjaciółmi niż siedzieć samotnie w swoich pokojach. Mają stary telewizor i konsolę do gier wideo, ale używają ich tak rzadko, że Jack nawet nie wie, czy sprzęty te w ogóle działają. W pracy Jack używa komputera, żeby panować nad zapasami oraz komunikować się z innymi sklepami i hurtowniami, ale nie lubi przy nim długo siedzieć; woli za to wychodzić zza lady i rozmawiać z klientami. W wolnym czasie lubi być na dworze tak często, jak to tylko możliwe, integrując się z naturą, niż włączać się w sztuczny świat obrazów i dźwięków.

Gdyby Jack chciał się teraz zaangażować w pornografię, oznaczałoby to dla niego rezygnację z takiego stylu życia i konieczność znalezienia czasu na obcowanie z nią. Powiedział nam, że ledwo znajduje czas na robienie wielu innych rzeczy, które sprawiają mu radość. Porno plasuje się bardzo daleko na liście rzeczy, które chce robić i poświęcać na nie czas.

Nawet w dzisiejszych czasach darmowej pornografii w Internecie finansowe możliwości mogą ograniczać niektórym osobom kontakt z nią. Kupowanie pism, płyt DVD czy urządzeń do ich odtwarzania kosztuje niemało, podobnie jak wykupowanie dostępu do wielu stron w sieci i prawa do ściągania materiałów. Na przykład Frank powiedział nam, że powstrzymał się od kupowania pornografii, ponieważ nie podobało mu się wydawanie jego ciężko zarobionych pieniędzy na produkty seksualnych fantazji: „Nigdy nie miałem zamiaru płacić za jakikolwiek rodzaj pornografii. To śmieszne. Czułbym się oszukany i wykorzystany”.

Nie ma znaczenia, jakie są powody ograniczenia kontaktów z pornografią – czas, pieniądze czy priorytety. Kiedy to ograniczenie następuje, działa hamująco na obecne i przyszłe zainteresowanie porno. To tak jak rozstanie z partnerem czy partnerką – im rzadziej się spotykacie, tym łatwiej każdemu z was pójść własną drogą.

3. Seksualne bezpieczeństwo i satysfakcja

Wielu ludzi oglądających pornografię doświadcza seksualnego pobudzenia, które powoduje napływ seksualnych doznań i stymuluje pragnienie seksualnego odprężenia. Jednak ten rodzaj nastawionego na fantazjowanie, rozbudzanego przez produkt, seksualnego przeżycia nie występuje u każdego człowieka. Ci, którzy w pełni cieszą się seksem z obecnym partnerem czy aktualną partnerką, albo ci, którym satysfakcję przynosi masturbacja bez pornografii, w znacznie mniejszym stopniu odczuwają potrzebę czy pragnienie kontaktu z nią. W naszej praktyce doradczej zauważyliśmy, że jedną z rzeczy wspólnych osobom, którym n i e zależy na trwałym kontakcie z pornografią, jest poczucie bezpieczeństwa i pewności siebie w odniesieniu do własnej seksualności.

Oto Jeff, 45-letni właściciel niewielkiej firmy, żonaty od ponad 20 lat. Wyznał nam: „Kiedy skończyłem 20 lat, zainteresowała mnie pornografia, ponieważ chciałem wiedzieć, jakie kobiety lubię oglądać rozebrane oraz jak kobiety się zachowują, kiedy są seksualnie pobudzone. Chciałem także poznać różne rodzaje aktów seksualnych, które mógłbym sprawdzić z moją żoną. Jednak w miarę upływu czasu moja ciekawość pornografii rozmyła się. Myślę, że stało się tak, ponieważ moje współżycie z żoną całkowicie mnie zadowalało. Czułem, że mnie akceptuje, i zadowalała mnie seksualnie. Naprawdę dobrze się dogadujemy i wraz z nią mogę zaspokajać moją ciekawość seksu, bez poczucia wstydu czy winy. Mogę też doświadczać rzeczy, których pornografia nigdy mi nie da: jej zapach, jej uczucia, bliskość naszych ciał. Nakręca mnie odczuwanie jej seksualnego pobudzenia i zadowolenia. A kiedy się masturbuję, wolę fantazjować o wspaniałych seksualnych przeżyciach, jakie miałem z moją żoną w przeszłości, albo o czymś, co chciałbym z nią przeżyć w przyszłości. Oglądanie pornografii zapełnia mi głowę obrazami, które stają na drodze tego, co daje mi radość i satysfakcję. Nie chcę tego!”

Także od wielu innych osób słyszeliśmy, że obcowanie z pornografią ustało u nich wkrótce po tym, gdy zyskali większe seksualne doświadczenie i bezpieczeństwo. To samo stało się z Jackiem, kierownikiem sklepu sportowego, gdy osiągnął prawdziwe życiowe doświadczenie w życiu seksualnym. Nie potrzebuje już „roweru treningowego” pornografii. Woli teraz seksualne zadowalanie siebie samego bez porno. Autentyczne seksualne doświadczenia wyparły pornografię jako pożywkę dla jego seksualnej wyobraźni. Ma już swoje własne doświadczenia i bardziej realistyczne wyobrażenia na temat seksualnej stymulacji w przyszłości.

Trzydziestotrzyletni Phil powiedział nam, jak jego pragnienie bycia obecnym we własnych przeżyciach zderzyło się z wykreowanym światem pornografii, który go nie pociągał: „Nie lubię, jak porno wyprowadza mnie p o z a moje Ja. Największą przyjemność seks sprawia mi wtedy, gdy jestem w e w n ą t r z siebie – świadomy swoich doznań i seksualnych myśli. Unikam porno z egoistycznych powodów. Chcę kontrolować moje seksualne przeżycia”.

Poczucie, że pornografia oferuje seks gorszej jakości, decyduje o tym, dlaczego niektórzy ludzie rezygnują z niej, kiedy dorastają i są u progu dwudziestki. W ich przypadku przeżywanie zmysłowych i natychmiastowych przyjemności seksualnych z inną osobą bardzo szybko zamienia porno w niesatysfakcjonujący substytut real nego życia.

4. Pragnienie emocjonalnej intymności

Pragnienie bycia w bliskim, poważnym seksualnym związku może skutecznie powstrzymywać od regularnego czy zbytniego zaangażowania w pornografię. Wystarczy w dorosłym życiu obejrzeć trochę pornografii, aby zrozumieć, że nie zastępuje ona wartości ani nie oddaje bliskości i zaangażowania w seksualnym związku. Jak napisał autor Men Against Pornography: „Wiele osób przekonuje się, że pornografia przeszkadza intymności. Pomimo że zdaje się ona »nakręcać«, to tak naprawdę zachęca do »odebrania głosu« tym uczuciom, które pozwalają doznać prawdziwej bliskości w relacji z drugą osobą”.

Zainteresowanie Phila seksem z prawdziwą partnerką życiową przyczyniło się do jego odejścia od pornografii: „Seks jest najlepszy wtedy, kiedy jestem z moją partnerką. Dla mnie seks zawsze jest czymś świętym, tylko moim. Kiedy jestem z partnerką, chcę być d l a   n i e j w pełni obecny i mieć z   n i ą dobry kontakt”.

Richard, 28-letni kelner, także ceni intymność z partnerką. To, jak pornografia może działać przeciwko emocjonalnej bliskości, uświadomił sobie pewnego wieczoru, kiedy on i jego dziewczyna wspólnie oglądali jakieś porno. Powiedział nam: „To był naprawdę ostry film. Byliśmy bardzo pobudzeni i zaczęliśmy się kochać mniej więcej w jego połowie. Mój umysł odtwarzał obrazy z filmu nawet wtedy, kiedy dotykałem moją dziewczynę. Seks był intensywny, ale mentalnie każde z nas było w innym świecie. Pomimo tak dużego pobudzenia czuliśmy, że po prostu w z a j e m n i e   s i ę   w y k o r z y s t a l i ś m y do seksualnego zaspokojenia. Brakło mi tego rodzaju bliskości, którą się dzieliliśmy, kiedy się kochaliśmy i byliśmy tylko my dwoje w łóżku i w mojej świadomości”. Richard oznajmił, że wspomnienie tego zdarzenia pomogło mu stłumić najmniejsze nawet pragnienie wypożyczenia kolejnego filmu porno.

Dwudziestokilkuletni Max jest pod wrażeniem bliskości w małżeństwie swoich rodziców i chce przeżyć taką relację, jaka stała się ich udziałem. Pragnienie długotrwałego, szczęśliwego, zaangażowanego związku z kobietą przyczyniło się do osłabienia jego zainteresowania porno: „Dzięki kontaktom z płcią przeciwną i dobrym życiowym wzorcom wiem, że pornografia to królestwo fantazji. Nie jest ona tym, co chciałbym odtwarzać w moim prawdziwym życiu. Nie pokazuje prawdziwej seksualnej bliskości czy autentycznego partnerstwa. Po co się nią przejmować?”

W dodatku Max respektuje to, że bliska intymna relacja wymaga szczerości i otwartości – trudne zadanie dla kogoś, kto potajemnie utrzymuje kontakt pornografią. Mówi: „Nigdy nie czułem się swobodnie, oglądając pornografię, z powodu skrytości, jakiej to wymaga. Nie chodzi o to, że bałem się przyłapania – moi rodzice całkowicie szanowali moją prywatność. Po prostu źle się czułem, robiąc coś, co musiałem utrzymywać w sekrecie, ukrywać za zamkniętymi drzwiami. Nie lubię niczego, co oddziela mnie emocjonalnie od ludzi, na których mi zależy”.

Kiedy ludzie cenią emocjonalną bliskość i pragną jej w związku, mogą trzymać się z daleka od pornografii także po to, aby okazać szacunek swoim partnerom czy partnerkom. Duncan, 22-letni absolwent college’u, zauważył: „Moja dziewczyna nie ceni porno. Na różne sposoby dawała mi do zrozumienia, że jeśliby je ceniła, to nie ceniłaby mnie. Porno wywołuje w niej poczucie, że jest nie dość dobra i że będę szukał innych możliwości seksualnej satysfakcji poza naszym związkiem. W rzeczywistości jest zupełnie odwrotnie. Ona jest o wiele bardziej ekscytująca niż porno. Rozumiem jednak jej odczucia i nie chcę, żeby była nieszczęśliwa, więc trzymam się z daleka od porno”.

Na podstawie powyższych przykładów można powiedzieć, że czynniki, które hamują kształtowanie relacji z pornografią, są różnorodne i często są ze sobą powiązane. Jeśli rezygnujesz z pornografii z powodu emocjonalnej bliskości z partnerem czy partnerką, to będziesz mniej skłonny do jej gromadzenia, a zatem będziesz miał z nią o wiele rzadszy kontakt. Podobnie jeśli obcowanie z pornografią jest wbrew twojej religii czy wartościom duchowym, a przy tym jesteś na tyle dojrzały, aby być bardziej pewny swojej seksualności, to te dwa „spowalniacze” mogą wspólnie zachęcić cię do mniejszego zaangażowania w porno. Im silniejsze są spowalniacze w twoim życiu, tym bardziej prawdopodobne, że zrezygnujesz z kontaktów z pornografią (i wytrwasz w tym).

Czynniki hamujące, które działają w naszym życiu, są równie niepowtarzalne jak ludzie, których historie zaprezentowaliśmy. Zachęcamy do wykonania poniższego ćwiczenia „Co oddala mnie od pornografii?”, aby zrozumieć czynniki, które natychmiast powstrzymują albo ograniczają korzystanie z pornografii. Warto jednak mieć świadomość, że uzyskane wyniki mogą się z czasem zmieniać, w zależności od nowych doświadczeń i przeżyć, a także przyszłych wyborów dokonywanych w stosunku do porno.

Co oddala mnie od pornografii? Identyfikowanie spowalniaczy

Poniższa lista pozwoli ci określić, jakie czynniki ograniczają prawdopodobieństwo rozwoju albo utrzymania poważnego zaangażowania w pornografię.

Zaznacz każde zdanie, z którym się zgadzasz:

Straciłem łatwy dostęp do porno i chcę, aby tak pozostało.

Uznałem porno za nudne i nieinteresujące.

Nie lubię sposobu, w jaki porno portretuje ludzi i seks.

Wolę zdobywanie informacji o seksie z innych źródeł niż porno.

Myślę o sobie dobrze jako o partnerze seksualnym.

Nie lubię myśli, że podniecają mnie obcy ludzie.

Nie chcę ryzykować zależności od porno.

Kiedy obcuję z porno, czuję się zażenowany i niepewny.

Jestem zbyt zajęty, aby poświęcać czas na porno.

Nie chciałbym urazić ani emocjonalnie zranić mojej partnerki/mojego partnera, obcując z porno.

To ważne dla mnie, aby być szczerym wobec innych.

Porno jest przeciwieństwem mojego myślenia o seksie.

Cieszy mnie tworzenie własnych fantazji seksualnych.

Masturbacja sprawia mi więcej przyjemności, gdy nie włączam w nią porno.

Porno nie daje mi seksualnej satysfakcji.

Moje najlepsze seksualne przeżycia związane są z kimś, na kim mi zależy.

Lubię być w pełni skupiony na seksie.

Nie chcę ryzykować przyłapania na oglądaniu porno.

Nie lubię tego, jak się czuję, gdy korzystam z porno.

Mam skuteczne sposoby radzenia sobie z codziennymi napięciami, które nie mają związku z porno.

Nie lubię przeżywać orgazmu podczas oglądania lub czytania porno.

Wolę oglądać porno z partnerką/partnerem niż samotnie.

Cenię sobie szczerość i otwartość wobec ludzi, których kocham.

Porno nie powinno mieć swojego miejsca w domu czy w pracy.

Uważam, że dzieci powinny być chronione przed kontaktami z porno.

Myślę o porno jako o „dorosłej” formie aktywności seksualnej.

Uważam porno za zbyt stymulujące.

Mam lepsze rzeczy do roboty niż oglądanie porno.

Im jestem starszy, tym mniej interesuję się porno.

Całkowity wynik

Powtarzaj to ćwiczenie co sześć miesięcy, aby ponownie ocenić czynniki, które pomogły ci uchronić się przed nadmiernym zaangażowaniem w pornografię.

Głębsze zaangażowanie w pornografię

Skoro omówiliśmy czynniki, które mogą osłabić albo przerwać związki z pornografią, przyjrzymy się teraz tym, które mogą z w i ę k s z y ć zaangażowanie w porno.

Corey, 34-letni analityk komputerowy, o którym wspominaliśmy w poprzednich rozdziałach, coraz mocniej angażował się w pornografię, po dziecięcym zafascynowaniu nią. Podobnie jak Jack, dorastał w małej wiejskiej społeczności i aż do odejścia z domu nie wszedł na poważnie w porno. Jednak, jak zobaczycie, na tym podobieństwa się kończą. U Coreya rozbudzenie zainteresowania pornografią i zaangażowanie w nią przebiegało inaczej niż u Jacka. W efekcie oddziaływania wielu c z y n n i k ó w   p r z y s p i e s z a j ą c y c h bardzo głęboko wpadł w pułapkę porno, co doprowadziło w jego życiu do poważnych problemów.

Historia Coreya

W moim życiu pornografia i wszystkie kwestie związane z seksem były odrzucane jako brudne i złe. Nie śmiałem pytać rodziców o seks. Społeczność, w której żyliśmy, była tak konserwatywna, że w szkołach nie było mowy o jakiejkolwiek edukacji opartej na wiedzy o prawdziwym seksie. Dorastałem jako nieśmiały, całkowity ignorant w sprawach seksu, z totalnym poczuciem winy z powodu masturbacji. Podobnie jak inni chłopcy, sporadycznie widziałem porno, zazwyczaj były to obrazki nagich kobiet w magazynach, które pożyczali sobie moi koledzy. One naprawdę mnie nakręcały. Ale kiedy byłem mały, oglądanie porno nie było moją codziennością. Było dostępne i chciałem je oglądać, ale bałem się, że coś jest ze mną nie tak, skoro tak tego chcę. Patrzyłem jednak na obrazki, kiedy się masturbowałem. W college’u od czasu do czasu wypożyczałem filmy porno i kupowałem pisma, jednak wciąż zbyt się wstydziłem i bałem, żeby regularnie obcować z porno.

Po college’u zacząłem chodzić z Alice, sympatyczną dziewczyną, której nie znałem zbyt dobrze. Zakładałem, że jeśli ona okazuje mi zainteresowanie i sprawia wrażenie, że mnie lubi, a mnie się podoba, to powinienem się z nią ożenić. Zgodziła się, ale ustaliliśmy, że z powodów religijnych powstrzymamy się od seksu aż do czasu zawarcia małżeństwa. Alice i ja byliśmy razem przez cztery lata. Nawet się nie całowaliśmy. Dopiero co skończyłem dwadzieścia lat, więc możecie sobie wyobrazić, jak było to dla mnie nieprawdopodobnie frustrujące pod wzglę dem seksualnym.

Mniej więcej w tym czasie rozpocząłem pracę w firmie komputerowej. Płacili mi za wyszukiwanie i katalogowanie grup Usernet. To wirtualne społeczności, w których każdy może anonimowo mówić, co chce. Znaczna część użytkowników Usernetu fascynuje się pornografią. Jeśli interesuje cię jakiś szczególny rodzaj seksu, to tam łatwo znajdziesz związaną z nim pornografię. W grupie Usernet wiesz, że ludzie piszący na forach dyskusyjnych także w tym siedzą. Zafascynowały mnie te anonimowe światy pornografii i ich seksualna zawartość. Ja na przykład jestem fetyszystą stóp. Jedna z moich ulubionych grup stworzyła kategorię „nagie stopy”. Mogłem wchodzić na te strony i patrzeć. Zainteresowałem się też fotkami nieletnich dziewczynek i odwiedzałem wiele takich stron.

Nie ukrywałem przed moją dziewczyną faktu, że oglądam porno w Internecie. Alice wyglądała na zazdrosną i skrzywdzoną, ale tolerowała to. Miałem silne poczucie winy związane z pornografią i masturbacją, ale te niedobre odczucia tylko wzmacniały moje orgazmy. Usprawiedliwiałem się, myśląc: To lepsze niż być ciągle sfrustrowanym albo kochać się z kimś innym niż moja dziewczyna. Jednak w miarę upływu czasu moje zainteresowania kierowały się coraz mocniej w stronę pornografii i coraz bardziej zaniedbywałem relacje z moją partnerką. Przyzwyczaiłem się do masturbowania za każdym razem, gdy czułem się samotny, sfrustrowany albo znudzony. Nasza decyzja o powstrzymaniu się od seksu, połączona z tak łatwym dostępem do pornografii w mojej pracy, doprowadziła mnie do uzależnienia.

Relacja Coreya z pornografią przybrała na gwałtowności i intensywności, kiedy zmieniły się jego okoliczności życiowe: zaangażował się w pozbawiony seksu, poważny i długotrwały związek, a także podjął pracę umożliwiającą mu regularny dostęp do pornografii, czyli tego, co zawsze go intrygowało i seksualnie podniecało. Te zmiany okazały się czynnikami przyspieszającymi, które wzmocniły jego zaangażowanie w porno i naraziły na poważne problemy.

Historia Coreya pomoże nam w określeniu i zrozumieniu podstawowych czynników przyspieszających, które mogą popchnąć osobę do poważniejszych relacji z porno. Należą do nich:

Kojarzenie pornografii z przyjemnością.

Łatwy i częsty dostęp do pornografii.

Wykorzystywanie pornografii do uśmierzania cierpienia.

Trudności z budowaniem intymnych relacji.

Przyjrzymy się każdemu z tych przyspieszaczy, aby lepiej zrozumieć, jak mogą one wpływać na relacje z pornografią.

1. Silna przyjemność wiązana z pornografią

Mimo że jako dziecko Corey żywił obawy wobec pornografii z powodu jej powiązań z masturbacją, to jego automatyczną reakcją na jej widok były seksualne podniecenie i przyjemność. Niewiele było w niej rzeczy, które niepokoiłyby go albo zniechęcały. Jak wielu innych pornoholików, Corey dał się jej wciągnąć, ponieważ zaspokajała jego ciekawość i wytwarzała przyjemne doznania w jego ciele. Poczynając od najwcześniejszych doświadczeń, rozwijało się u niego silne skojarzenie porno z szybkim dostarczaniem intensywnej przyjemności.

Pozytywne odczucia wobec pornografii często są wzmacniane tym, jak skuteczna i wygodna bywa ona jako narzędzie do masturbacji. Marie, 43-letnia starsza księgowa, powiedziała: „Kiedy odkryłam masturbację przy pornografii, nie było już odwrotu. Samo onanizowanie się było nudne. Z porno było o wiele lepiej. Naprawdę mogłam się włączyć w seks, jaki oglądałam w kablówce. To było coś!”

Zdolność pornografii do dostarczania kuszących seksualnych fantazji to kolejny powód, dla którego tyle osób kojarzy ją z przyjemnością. Dan, mający dwadzieścia kilka lat, lubi w porno to, że stale otacza go fantazjami na temat przeróżnych seksualnych możliwości. Stwierdził: „Pornografia daje mi poczucie, że mam stałą, chętną partnerkę, która zawsze jest przy mnie, gdy tylko mam ochotę na seks”.

W obszarze seksualnych fantazji pornografia zaspokaja przede wszystkim seksualne zainteresowania i potrzeby mężczyzn. W porno wystarczy się pokazać, a kobieta odda ci się seksualnie, bez stawiania żadnych pytań. Fantazjowanie o kobiecie, która g o chce, może być przyjemne nawet dla największego macho. Mężczyźni często przeżywają pragnienie „zapukania do drzwi” i zapytania, czy są mile widziani i czy mogą przyjść, kiedy już dojdzie do seksu. Mężczyźni mogą odczuwać intensywną przyjemność związaną z porno, ponieważ kiedy korzystają z niego, nie muszą się obawiać seksualnego odrzucenia albo krytyki.

U osób szczególnie podatnych na stymulacje wzrokowe, kiedy dochodzi do seksu, istnieje większe prawdopodobieństwo rozwoju silnego związku z pornografią. Fakt, że wielu mężczyzn reaguje podnieceniem na wizualne stymulacje, może pomóc w wyjaśnieniu, dlaczego wolą oni oglądanie pornografii, która jest silnie zgrafizowana, od innych form aktywności seksualnej online, np. czatów, randek czy stron poświęconych edukacji seksualnej. Badania pokazują, że panowie dwukrotnie częściej niż panie ulegają fascynacji zwizualizowaną erotyką. Część badaczy jednak uważa, że te męsko-damskie różnice prawdopodobnie będą się zmniejszać wraz z coraz większą ekspozycją młodych kobiet na świat wizualnego seksu w Internecie.

Są jeszcze inne aspekty doświadczeń z pornografią, które mogą wzmacniać więzy przyjemności. Jak pokazaliśmy w rozdziale 1, porno ma wiele cech, które czynią z niego wysoce atrakcyjny produkt oferujący wiele przyjemności – od dostarczających je najnowocześniejszych urządzeń po stan euforii, podobny do uzyskiwanego po zażyciu narkotyków. Ludzie łączą pornografię z silną przyjemnością, ponieważ szczególnie pociąga ich przygoda polowania na nowe treści, dreszcz hazardu niczym w kasynie, nie wspominając o ekstazie orgazmu, jaką porno może stymulować.

Wiemy, że orgazm stymuluje uwalnianie „przyjemnościowych” związków chemicznych na najwyższym poziomie, na jaki stać organizm. I cokolwiek jest źródłem stymulacji orgazmu, zyskuje potężne wzmocnienie. Nic zatem dziwnego, że ludzie, którzy za sprawą pornografii osiągają szczyt swoich seksualnych przeżyć albo potrzebują jej, aby cieszyć się masturbacją i szczytowaniem, budują z nią silne emocjonalne i fizyczne związki. Rzeczywiście, jednym z powodów, dla których single obcujący z porno mają kłopoty z jego odrzuceniem, gdy się ożenią, jest to, że zbudowali bardzo silny „przyjemnościowy” związek.

Jeśli kojarzysz swoje najprzyjemniejsze orgazmy z pornografią, twoje wspomnienia – świadomie lub podświadomie – będą wzmacniać pragnienie sięgania po pornografię. Czymś naturalnym jest chęć powtarzania tego, co sprawia, że czujesz się dobrze. Im częściej robimy coś, co daje nam przyjemność, tym bardziej się do tego przyzwyczajamy i tym rzadziej zastanawiamy się, czy robimy dobrze, kontynuując takie zachowania. Przyjemność powiązana z pornografią może zwiększać tolerancję i akceptację dla niej, a także przezwyciężać ewentualne obiekcje, jakie możesz mieć wobec obcowania z nią.

2. Częsty i nieograniczony dostęp

W naszym otoczeniu istnieje mnóstwo treści pornograficznych. Nie powinno więc nas dziwić, że łatwość dostępu do nich – szczególnie do tych, które wymagają niewielkich kosztów finansowych albo nie wymagają żadnych – są jednym z najważniejszych czynników decydujących o tym, czy w dorosłym życiu rozwinie się związek z pornografią. Nie tak dawno temu zdobycie porno wymagało wyjścia z domu, zapłacenia, powrotu i nadziei, że będziesz miał na tyle dużo szczęścia, aby znaleźć coś, co cię podnieci. Za sprawą Internetu możesz siedzieć w domu albo w pracy i łatwo znajdować takie kategorie porno, jakie cię pociągają. W dodatku, czy tego chcesz czy nie, istnieje duża szansa, że natrafisz na pornografię pod postacią reklam, wyskakujących okienek i odsyłaczy do innych stron. W takiej sytuacji możesz się znaleźć właściwie za każdym razem, gdy uruchamiasz komputer i stajesz przed wyborem: włączyć porno czy nie?

Wygląda na to, że kulturowy zwrot ku pornografii, dostępnej za sprawą zaawansowanych urządzeń technicznych, u wielu osób zmienił nawyki obcowania z nią. Według niedawnych badań magazynu „Men’s Health” 71 procent mężczyzn twierdzi, że częściej ogląda porno od pojawienia się Internetu, zaś co drugi zastanawia się, czy nie robi tego zbyt często albo zbyt długo.

Łatwy dostęp okazał się jednym z zasadniczych czynników, które doprowadziły Coreya do relacji z pornografią. Powiedział: „Cyberseks mnie wciągnął. Wygoda i łatwość zawężania poszukiwań do tego rodzaju obrazów, jakie chciałem oglądać, były ogromną atrakcją. Mogłem zaspokajać moje zainteresowanie stopami i niedojrzałymi dziewczynkami. Pewność, że są inni ludzie w Internecie szukający podobnych rzeczy, sprawiała, że nie odbierałem moich zainteresowań jako nienormalnych. Trudność w znalezieniu w sklepach rodzaju pornografii, jaki mnie pociągał, ilość czasu, jaką musiałem na to poświęcać, koszt kupowania pism i filmów skutecznie ograniczały mnie w przeszłości”.

Victor, 51-letni pracownik społeczny, od czterech lat jest pornograficznym abstynentem. Zanim do tego doszło, zauważył dramatyczny wzrost swojego zaangażowania w pornografię, kiedy odkrył, co może znaleźć w Internecie. „W trakcie mojego małżeństwa od czasu do czasu przechowywałem drukowaną pornografię”, opowiadał. „Choć była dla mnie ważna, to jej przechowywanie było uciążliwe, więc wszystko zniszczyłem. W ciągu ponad dwudziestu lat powtórzyło się to kilka razy. A potem, w 1998 roku, natknąłem się na pornografię w Internecie i moje zainteresowanie nią gwałtownie rozwinęło się w całkowite uzależnienie. Aż do tego czasu byłem w stanie kontrolować obcowanie z porno. Nigdy nie zażywałem kokainy, ale zgadzam się z obserwacją, że pornografia internetowa jest »koką seksualnego uzależnienia«. Na pewno była nią dla mnie”.

Dla Todda, 35-letniego doręczyciela, darmowy charakter internetowej pornografii był tym, co otworzyło mu bramy do obcowania z nią. Przed erą Internetu koszty związane z porno powstrzymywały go: „Nigdy nie miałem dodatkowego dochodu. Mogłem sobie pozwolić na jednorazowe wydanie 16 dolarów na pisma erotyczne albo wydanie 20 dolców w klubie ze striptizem, ale nie miałem pieniędzy, żeby to robić codziennie. Cóż, mógłbym wziąć na to kasę, ale żona szybko odcięłaby mi do niej dostęp. Ten rodzaj kompulsywnych zachowań był nie do utrzymania. Ale jest do utrzymania dzięki Internetowi. Zwykle pozwalałem sobie na takie rzeczy może dziesięć razy w roku. Teraz mogę patrzeć na pornografię w Internecie dwie albo trzy godziny dziennie. Zniknęła bariera »lepiej się stanie, jeśli tego nie zrobię, albo będę musiał się tłumaczyć, na co wydałem pieniądze«”.

W przypadku Brada łatwość dostępu do płatnej pornografii, kiedy jest w drodze, wzmacnia jego zaangażowanie. „Zanim moja żona i ja pobraliśmy się, fantazje o seksie z nią zajęły miejsce pornografii”, mówi. „Jednak mniej więcej pół roku po ślubie dostałem pracę handlowca, która wymaga wielu podróży. Wyjeżdżałem z miasta, krążyłem po całym stanie. Każdy hotel, w którym się zatrzymywałem, miał dostęp do płatnych filmów. Oczywiście, pornografia to numer jeden wśród płatnych kanałów kablówki. Kiedy tylko byłem poza miastem, starałem się jak najczęściej mieć do nich dostęp. Mój pornograficzny nałóg powrócił, i to gorszy niż kiedykolwiek przedtem”.

Pastor Jim Thomas, który w Faith Center w Eugene (stan Oregon) prowadzi program pomocy mężczyznom uzależnionym od pornografii, nie ma wątpliwości, że dostępność Internetu i pornograficznych kanałów telewizji kablowej należy do najpoważniejszych przyczyn problemów w relacjach wśród członków jego kongregacji: „Kiedyś trzeba było pojechać do sklepu dla dorosłych i ryzykować, że ktoś zobaczy samochód stojący przed takim miejscem. Ale skoro wystarczy klikać na internetowe strony dla dorosłych, to łatwo w to wsiąknąć. Niektórzy mężczyźni są na krawędzi i jeśli nie zmierzą się ze swoim pożądaniem pornografii, mogą sobie nie poradzić. Haczyk tkwi w prywatności, w tym, że nikt o tym nie wie, że jest to sekret. To jest ich słaby punkt”.

Ben, 22-letni student college’u, wpadł w poważne kłopoty podczas jednego weekendu, kiedy odbył maraton surfowania po sieci podczas nieobecności kolegi z pokoju: „Nawet nie miałem zamiaru szukać pornografii. Ale wszedłem do sieci i ona tam była. Coś pobudziło moją ciekawość i ciach – po prostu kliknąłem. Nawet się nie zastanawiałem nad tym, co robię, bo wszystko działo się tak szybko. Internetowe porno po prostu mnie wciągnęło”.

Ekspozycja na pornografię może zwiększyć jej pragnienie niemal w ten sam sposób, w jaki widok batoników ułożonych na półce przy kasie w sklepie spożywczym może nas skłonić do kupienia przynajmniej jednego, nawet wtedy, gdy nie jesteśmy głodni. Łatwy, nieograniczony dostęp pobudza nasze pragnienie natychmiastowej gratyfikacji i ogranicza możliwości podejmowania przemyślanych decyzji. Kiedy porno staje się łatwiej dostępne w naszym środowisku, trudniej nam powiedzieć mu po prostu „nie”. Niczym batonik, którego nie chcesz ani nie potrzebujesz, pornografia może wślizgnąć się w twoje życie, zanim zorientujesz się, co się dzieje. W broszurze A Male Grief: Notes on Pornography and Addiction pisarz David Mura zauważa: „Im większa częstotliwość (seksualnych) obrazów, tym większe prawdopodobieństwo, że przebiją się przez opór ludzi”.

3. Medyczne problemy z pornografią

Ludzie, którzy wykorzystują pornografię jako narzędzie do radzenia sobie z różnymi problemami, także seksualnymi, łatwo mogą dać się wciągnąć w głębszy związek z nią. Pornografia i towarzyszące jej przeżycia seksualne sprawiają wrażenie, jakby było to panaceum na wszystko, co sprawia nam cierpienie. Jeśli w młodości nauczysz się wykorzystywać porno jako mechanizm radzenia sobie z różnymi sprawami, możesz automatycznie po nie sięgać, aby dać sobie ukojenie, kiedy czujesz się przemęczony, osamotniony, niezaspokojony, sfrustrowany albo depresyjny. Finansowy, zawodowy i małżeński stres mogą wzmagać pragnienie kliknięcia myszką na stronę pornograficzną albo włączenie filmu porno w kablówce, zwłaszcza gdy nauczyłeś się wcześniej, że pornografia może przynosić szybkie i głębokie (choć okresowe) ukojenie.

Mimo że Don, 38-letni muzyk, cieszył się życiem seksualnym ze swoją żoną, to wciąż czuł, że potrzebuje porno jako pomocy w zmaganiach z napięciami codziennego życia. Mówi nam: „Moja żona daje mi pewien rodzaj seksualnego wyzwolenia, ale to nie wystarcza. Muszę także fantazjować. To moja ucieczka. Moja żona istnieje w realnym świecie, który jest źródłem mojego emocjonalnego cierpienia, natomiast pornograficzne fantazje nie są cierpieniem. To czysta przyjemność. W pełni ją kontroluję, choć nie tylko to jest ważne”.

Albert, w średnim wieku, rozwiedziony ojciec trojga dzieci, wciąż traktuje obcowanie z porno jako ucieczkę od codziennego życia: „Porno daje mi chwilową ulgę od codziennych cierpień. Nie dbam o przyszłość. Jakie to ma znaczenie, że uciekam tylko na chwilę”. W kojeniu stresu pornografia działa jak telewizja. Przestawiamy się na inną rzeczywistość, zatem nie musimy zmagać się z naszymi problemami. Jak zauważa Albert: „Porno jest moim podręcznym, stale gotowym do użycia mechanizmem ucieczki”. Kojące właściwości porno biorą się nie tylko z przeniesienia pornoholika w alternatywny świat dających przyjemność fantazji, ale także z tego, że seksualne pobudzenie wyzwala znaczący wzrost przepływu krwi i orgazm, ten zaś łagodzi napięcie mięśni.

Nie ma nic niezwykłego w pogłębieniu związku z pornografią, kiedy jest ona wykorzystywana jako sposób na uśmierzanie nieprzyjemnych emocji, takich jak lęk, smutek, gniew i uraza. Porno stało się stałym towarzyszem Kevina, kiedy on i jego była żona przeżywali poważne problemy małżeńskie: „Kiedy moje relacje z żoną pogorszyły się, zacząłem chodzić do sklepu dla dorosłych. Pornografia pomagała mi osłabić cierpienie spowodowane nieudanym małżeństwem”.

Ludzie cierpiący z powodu pewnych psychologicznych stanów, np. depresji, zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych, zaburzeń uwagi czy osobowości uzależnieniowej, są szczególnie narażeni na narastanie poważnych problemów z pornografią. Todd powiedział nam: „Zmagałem się z deficytami uwagi i depresją. Pornografia to stałe wyjście zapasowe. Za każdym razem, gdy napięcie osiąga szczyt, mam pod ręką porno i nie muszę walczyć z prawdziwymi kłopotami”.

Seksualne niezadowolenie z partnerki także może wyzwalać nowe albo pogłębiać już istniejące relacje z pornografią. Zamiast porozmawiać z partnerką o troskach związanych z seksem, człowiek zwraca się ku pornografii. Tak było w przypadku Coreya, który wszedł w trwający cztery lata związek nie tylko bez seksu, ale nawet bez pocałunków. Pamiętacie, jak przypisał seksualnej frustracji swoje głębsze wejście w pornografię? Część osób, które są seksualnie aktywne, lubi mieć porno w zanadrzu jako „plan B” na czas, gdy ich partnerki są nieobecne czy z jakiegoś innego powodu niedostępne. Pewien 23-letni mężczyzna dobrze to podsumował: „Pornografia uzupełnia moją seksualność. Wykorzystuję ją jako rezerwowy plan wsparcia”. I w przeciwieństwie do realnych partnerek porno może stać się alternatywą, która nigdy nie powie „nie” i nie okaże niezadowolenia z powodu szczególnych potrzeb i zainteresowań seksualnych.

Jim, 40-letni elektryk, zauważył, że korzystanie z pornografii nasiliło się u niego, kiedy z żoną przechodzili leczenie niepłodności. W tamtym okresie czuł presję, aby być „seksualnie gotowym na żądanie”. Powiedział: „Żona i ja mieliśmy zaznaczone w kalendarzu dni seksu, kilka dni z rzędu, bo musieliśmy być gotowi w określonych momentach. To wywoływało we mnie wiele napięć. Musiałem uprawiać seks bez względu na to, czy miałem na niego ochotę, bo w przeciwnym razie żona i lekarz byli ze mnie niezadowoleni. Zwróciłem się wtedy ku porno, bo dawało mi poczucie otwartej seksualnej wolności, dzięki której sam mogłem decydować, czy mam ochotę na orgazm”.

Seksualne trudności są jednym z najczęstszych stresorów, które nasi rozmówcy uznawali za przyczynę ich zaangażowania w pornografię. Wydaje się ona rozwiązaniem dla ludzi cierpiących z powodów takich jak niskie libido, zaburzenia erekcji i orgazmu, trudności z prokreacją. Zastanawiając się nad swoim zaangażowaniem w porno, Carson, 55-letni były sportowiec, stwierdził: „Myślę, że kilka lat temu poważnie wszedłem w porno, bo nie spodobało mi poczucie utraty seksualnego popędu. Chciałem czuć w genitaliach to samo podniecenie i pożądanie, jakie odczuwałem, gdy byłem młody. Utrata popędu seksualnego sprawiała, że czułem się stary, słaby i niepotrzebny”.

Brak partnerki to kolejna sytuacja, która może pobudzać zainteresowanie pornografią i poważne zaangażowanie w nią. Len jest typowym przykładem. Wyraźnie uważa porno za substytut prawdziwego związku. Powiedział: „Żyję sam. Nie mam dziewczyny. Porno daje mi seksualne podniecenie i rozładowanie. Korzystam z niego jako seksualnego zaspokojenia właściwie codziennie. Spodziewam się, że taki stan będzie trwał dotąd, aż nawiążę poważny związek”.

Kiedy porno jest wykorzystywane jako metoda radzenia sobie z problemami w związku, w seksie czy generalnie w życiu, inne służące temu techniki, być może zdrowsze i raczej niepowodujące poważnych problemów, nie mają szans na sprawdzenie i wykorzystanie. Pornografia zdaje się być łatwym sposobem na nasze problemy, ponieważ działa szybko i skutecznie. Ale podobnie jak leki zmieniające nastrój, porno może w ostateczności doprowadzić do uzależnienia. A jeśli będziemy zdawać się na pornografię, zamiast wypracowywać inne metody radzenia sobie z kłopotami, będziemy coraz głębiej się z nią wiązać.

4. Trudności z intymnością

Kolejnym czynnikiem, który potęguje obcowanie z pornografią, są kłopoty z intymnymi relacjami. Wiele osób mających poważne problemy z porno, którym doradzaliśmy i z którymi rozmawialiśmy, mówiło nam rzeczy w rodzaju: „Intymne związki wymagają zbyt wiele zachodu”; „Nie czuję się komfortowo, gdy dzielę się moimi uczuciami”; „Seks polega na miłym spędzeniu czasu, a nie na miłości”; „Nie ma sposobu, żebym był w pełni szczery w intymnym związku”.

Porno może być atrakcyjnym seksualnym zaspokojeniem dla każdego, kto nie lubi otwierać się przed innymi ludźmi i nie czuje się wtedy komfortowo albo nie lubi troszczyć się o ich pragnienia i potrzeby. Prawdziwe relacje wymagają wysiłku. Porno natomiast jest łatwe. Jak zauważył pastor Jim Thomas: „W pornografii seksualna reakcja wydarza się poza kontekstem związku. To wygodne dla tych chłopców i mężczyzn, którzy nie wiedzą, jak zbliżyć się do kobiety albo boją się tego. Seksualnie mężczyźni są tak skonstruowani, że ich doznania wzrokowe szybko przekładają się na reakcję narządów płciowych. Dzięki porno otrzymują sygnał, że takie reakcje są w porządku. Obcowanie z pornografią staje się dla nich sposobem na przeżywanie seksu bez całego skomplikowania relacji”.

Dla Jacksona, 26-letniego urzędnika, podstawowym powodem jego coraz głębszego zaangażowania w pornografię było to, że stała się ona dla niego tarczą chroniącą przed ewentualnym odrzuceniem czy krytykowaniem. Tłumaczył: „Kiedy obcuję z porno, nie muszę sprawdzać się seksualnie ani obawiać o zaspokojenie mojej partnerki. Moje celuloidowe dziewczyny i kobiety po drugiej stronie słuchawki w sekstelefonach sprawiają, że czuję się bezpiecznie. Ryzyko maleje. Nie muszę też obawiać się poczucia porażki, kiedy szczytuję szybko albo wcześniej niż one. W realnych związkach nie mam tego poczucia całkowitej wolności, dzięki któremu mogę skupiać się tylko na sobie”.

Peter, kolejny dwudziestokilkuletni mężczyzna, ma podobne odczucia, że dzięki porno może doświadczać seksualnych przeżyć, koncentrując się tylko na sobie. Zastanawiając się nad swoim zaangażowaniem w porno, powiedział nam: „Nie było żadnej gry wstępnej. Nie było żadnych seksualnych potrzeb, poza moimi własnymi. Porno dawało mi wszystko, czego chciałem, byłem jak dzieciak, który natychmiast chce seksu”.

Pornografii mogą dać się uwieść także ci, którzy czują się niepewnie w kwestii swojej atrakcyjności seksualnej czy miłosnych umiejętności (większość z nas doświadcza podobnej niepewności). Obcowanie z porno to rodzaj aktywności seksualnej, która pozwala uniknąć oceniania ze strony innych. Nikt cię nie widzi. Nie ma dotyków ani bezpośredniego kontaktu. Porno może również być doskonałym doświadczeniem dla osoby przekonanej, że seksualnym ideałem jest ciągłe utrzymywanie władzy i kontroli. Zamiast konieczności negocjowania z partnerką czasu na seks i rodzaju aktywności, pornoholik zawsze ma możliwość wyboru tego, kiedy, jak, gdzie i z kim podejmie seksualną interakcję.

Ron Feintech, seksterapeuta z Portland (Maine), mówi: „Porno to darmowy bilet do imitacji ekstazy, bez ryzyka koniecznego do osiągnięcia jej wspólnie z kobietą, z którą jesteś w prawdziwym związku”. Ludzie dają się wciągnąć w pułapkę pornografii, ponieważ dzięki niej nie muszą obawiać się seksualnego odrzucenia.

Nie znaczy to bynajmniej, że z pornografią nie wiąże się żadna presja – niektórzy ludzie po prostu nie stawiają tak wysoko emocjonalnej szczerości i intymności w relacji jak inni. Stałe zaangażowanie w pornografię często wymaga, aby jej użytkownicy godzili się na oszukańcze praktyki, takie jak kłamstwa na temat tego, jak spędzili wolny czas, czy ukrywanie tego, co oglądają. Badania dowodzą, że około 70 procent ludzi utrzymuje w sekrecie swoje zaangażowanie w pornografię. A nawet gdy zostaną na tym przyłapani, jak Corey przez swoją dziewczynę, często unikają podawania szczegółów, aby jeszcze bardziej nie rozdrażniać partnerek. Świadomie pomijają drażliwe informacje, np. jakiego rodzaju pornografii poszukują albo że jest im ona potrzebna do masturbowania się.

Corey nigdy nie powiedział Alice, że onanizuje się przy zdjęciach niedojrzałych dziewczynek. Przyglądając się swoim przeżyciom, Corey dostrzega, że jego niemożność zaspokojenia własnych potrzeb seksualnych w prawdziwym związku i brak całkowitej szczerości wobec Alice przyczyniły się do ostatecznego rozstania. Wyznał: „Intymność, której potrzebowałem w naszym związku, nigdy tak naprawdę się nie spełniła. Podczas naszego narzeczeństwa i małżeństwa moje zaangażowanie w porno narastało i wytrwale prowadziłem podwójne życie, to zaś była prosta droga do spaprania życia sobie i innym ludziom”.

W różnych momentach naszego życia możemy mieć do czynienia z kilkoma albo wieloma przyspieszaczami zachęcającymi nas do głębszego wejścia w pornografię. Możemy być niezadowoleni z seksualnego związku, mieć porno w zasięgu ręki, potrzebować czegoś, co uwolni nas od stresów codziennego życia, czy chcieć poczuć się tak samo seksownymi, jak czuliśmy się w przeszłości. Jeśli te czynniki nie są zrównoważone przez spowalniacze, o których mówiliśmy wcześniej, bardzo wysokie staje się prawdopodobieństwo, że zaangażowanie w porno wzrośnie i wymknie się spod kontroli.

Ponownie przygotowaliśmy listę, tym razem przyspieszaczy, które mogą skłaniać do głębszej relacji z pornografią. Teraz, kiedy już poznałeś historie różnych ludzi, poświęć kilka minut na określenie, które z tych czynników są obecne w twoim życiu.

Co skłania mnie do głębszej relacji z porno? Identyfikowanie przyspieszaczy

Ta lista pomoże ci określić, jakie czynniki w twoim życiu mogą doprowadzić cię do głębszej relacji z pornografią.

Zaznacz każde zdanie, z którym się zgadzasz:

Ukrywam porno przed innymi.

Lubię utrzymywać kontakt z porno.

Marzę o chwili, gdy będę mógł obcować z porno.

Mam prawo obcować z porno, kiedy chcę.

Łatwo się uzależniam.

Jestem spokrewniony z kimś, kto ma problem z porno.

Przechowuję materiały pornograficzne.

Sięgam po porno, kiedy się nudzę.

Chciałbym przeżywać taki seks, jaki widzę w porno.

Moi przyjaciele i znajomi także „siedzą” w pornografii.

Uwielbiam nowe urządzenia, które dają dostęp do pornografii.

Największej seksualnej satysfakcji doświadczam wtedy, gdy obcuję z pornografią.

Sięgam po porno, kiedy jestem zestresowany i chcę się poczuć lepiej.

Uspokojenia poszukuję w pornografii, a nie u prawdziwych ludzi.

Trwam przy pornografii, choć jest sprzeczna z moimi wartościami i przekonaniami.

Muszę obcować z pornografią albo myśleć o niej, żeby się seksualnie pobudzić.

Traktuję porno jako wzór tego, jaki powinien być seks.

Najlepsze orgazmy przeżyłem przy pornografii.

Myślę o pornograficznych obrazach, gdy kocham się z prawdziwą partnerką.

Lubię porno, które pokazuje nielegalne albo brutalne zachowania seksualne.

Ułożyłem swoje życie tak, żeby regularnie mieć kontakt z pornografią.

Muszę mieć pewność, że mam stały dostęp do porno zawsze, gdy tego chcę.

Najbardziej pociągają mnie ludzie podobni do aktorów porno.

Kiedy z nikim nie jestem, potrzebuję porno jako seksualnego zaspokojenia.

Masturbacja nie daje mi satysfakcji, jeśli nie oglądam pornografii albo nie myślę o niej.

Wolę obcować z porno sam niż w towarzystwie.

Moje seksualne zainteresowania stały się bardziej ekstremalne, odkąd interesuję się porno.

Możliwość przyłapania czyni obcowanie z porno bardziej podniecającym.

Denerwuję się na myśl o porzuceniu porno.

Z upływem czasu coraz bardziej angażuję się w porno.

Całkowity wynik

Powtarzaj to ćwiczenie co sześć miesięcy, aby ponownie ocenić czynniki, które mogą popychać cię ku silniejszemu związkowi z pornografią.

To, czy głębiej wpadniemy w pułapkę porno, zależy od tego, jaki zestaw czynników – przyspieszaczy czy spowalniaczy – wpływa na dokonywane przez nas wybory życiowe. Znajdź chwilę, aby porównać wyniki z ćwiczenia „Identyfikowanie spowalniaczy” z powyższym ćwiczeniem. W którym uzyskałeś wyższy wynik? Które ze spowalniaczy i przyspieszaczy najmocniej twoim zdaniem wpływają na ciebie? Taka informacja pozwoli ci ocenić twój obecny stosunek do pornografii oraz kierunek, w jakim zmierzasz.

Każdego dnia mocniej wiążemy się z pornografią albo bardziej od niej oddalamy. Jeśli, tak jak Jack, oddalamy się od niej, prawdopodobieństwo popadnięcia w poważne kłopoty maleje z każdym dniem. Jednakże – jak zobaczymy w następnym rozdziale – jeśli ktoś głębiej wchodzi w pułapkę porno i nie zatrzymuje się, aby zobaczyć, co i dlaczego się z nim dzieje, skutki mogą być poważne i groźne. Przypomina to sytuację, w której jedziesz samochodem i nagle dociera do ciebie, że się zgubiłeś i nie masz pojęcia, jak się znalazłeś w tym miejscu. Coś takiego przytrafiło się Coreyowi. Pornografia sprowadziła go na złą drogę i zawiodła na skraj urwiska: wykorzystał seksualnie swoją pasierbicę, żona porzuciła go, a on sam wylądował w więzieniu.

Jeśli obcujesz z pornografią, musisz być świadomy tego, co się dzieje i ku czemu zmierzasz. Jak powiedział nam pewien mężczyz na, z którym rozmawialiśmy na potrzeby tej książki: „To nie jest gra, którą się zabawiamy. Porno to świat fantazji, który wciska się do realnego życia”.

Rozdział 4

Dostrzec albo nie dostrzec – konsekwencje pornografii

„Kiedy byłem na studiach prawniczych, zaprosiłem naprawdę fajną, atrakcyjną dziewczynę z jednej z grup do mojego mieszkania na wspólne słuchanie muzyki”, wspomina Brent, 27-letni adwokat. „Gdy poszła do salonu, żeby usiąść, ja wślizgnąłem się do kuchni, żeby przygotować drinki. Po niecałej minucie pojawiła się w kuchni z cierpkim wyrazem twarzy i zaczęła się tłumaczyć, dlaczego musi wracać do domu. Wezwałem taksówkę i odprowadziłem ją do niej, a potem wróciłem do mieszkania. W salonie na stoliku, obok pudełka z chusteczkami, rozrzucone były magazyny i płyty DVD z porno, które zostawiłem poprzedniego wieczoru i zapomniałem schować. Od tamtej pory ta miła dziewczyna nawet nie spojrzała na mnie, choć codziennie siedzieliśmy obok siebie na zajęciach”.

Wystarczył ten incydent, aby otworzyć Brentowi oczy na jedną z konsekwencji obcowania z pornografią: prawdziwa kobieta, z którą miał nadzieję nawiązać relację, odwróciła się od niego jako od osoby, a nie tylko jako od partnera seksualnego. Ale nawet wtedy Brent nie porzucił natychmiast porno – po prostu postanowił lepiej je ukrywać, gdy zdarzyło mu się zaprosić kogoś do domu.

Reakcja Brenta jest absolutnie zrozumiała, ponieważ kiedy coś sprawia nam przyjemność, nie chcemy z tego rezygnować. Nikt nie chce przestać robić czegoś, co jest zabawne i ekscytujące, co poprawia samopoczucie. Niestety, wiele rzeczy, które robimy w życiu, mami nas natychmiastową przyjemnością, ale powoduje albo spowoduje także cierpienie. Zbyt często jednak nie chcemy rezygnować z czegoś, co szybko daje przyjemność, nie dostrzegając groźnych skutków ubocznych, a jeśli nawet zdajemy sobie z nich sprawę, to staramy się nie patrzeć w ich stronę, kiedy stają nam przed oczami.

Alkohol jest dobrym przykładem czegoś sprawiającego przyjemność, co ostatecznie wywołuje groźne konsekwencje. Wielu z nas lubi od czasu do czasu wypić kieliszek wina, szklankę piwa czy drinka. Mają przyjemny smak, pomagają się odprężyć, rozgrzewają zimny wieczór czy chłodną rozmowę. Podobnie jak porno, alkohol jest łatwo dostępny, ma różne zapachy i moce, można go pić samotnie albo w towarzystwie. Przeżywamy też trudne chwile, kiedy go odstawiamy. Na całym świecie reklamy alkoholu zachęcają nas do jego picia, a napoje alkoholowe są dostępne w wielu odmianach.

Kiedy jednak zaczniemy sięgać po niego regularnie, to zapewne zauważymy, że picie alkoholu ma też nieprzyjemne skutki uboczne. Wypijemy o jedną kolejkę za dużo i nasza mowa staje się bełkotliwa albo próbujemy zrobić coś głupiego. Słabnie nasza zdolność do właściwych osądów, tracimy kontrolę nad ruchami, mamy kłopoty z pamięcią, chodzenie sprawia nam trudność, nie jesteśmy w stanie prowadzić samochodu. Chroniczne picie wpływa negatywnie na naszą zdolność do utrzymania rodziny czy pracy, do wypełniania społecznych obowiązków, niszczy także nasze intymne relacje. W skrajnych przypadkach poważnego uzależnienia pojawiają się groźne problemy fizyczne, takie jak uszkodzenie wątroby, zaburzenia seksualne czy uzależnienia od innych substancji chemicznych. Picie może także doprowadzić za kratki z powodu np. kierowania samochodem pod wpływem alkoholu.

Jednak rezygnacja z chłodnej butelki piwa czy szklanki wina może okazać się trudna szczególnie wtedy, gdy przyzwyczaimy się do niej. Wiele osób wbudowało drinki w swoje codzienne życie – każdego dnia koktajl po pracy i piwo do kawałka pizzy czy hot doga. Kiedy zacznie do nas docierać, że alkohol powoduje problemy, czymś naturalnym będzie szukanie uzasadnień i zaprzeczanie kłopotom. Jeśli jednak będziemy ignorować to, co się naprawdę dzieje, problemy zaczną narastać i coraz trudniej będzie je rozwiązać.

Kiedy jesteś pornoholikiem, zapewne w podobny sposób będziesz ignorował problem, a także racjonalizował to, co robisz, i zaprzeczał konsekwencjom. W pierwszej kolejności będziesz widział pozytywne rzeczy, jakie porno wniosło do twojego życia. Podświadomie możesz przeczuwać, że z czasem twoje zachowanie doprowadzi do kłopotów, ale teraz, kiedy dobrze się bawisz, trudno myśleć o tym, co może czekać za zakrętem.

Ostatecznie jednak obcowanie z pornografią, podobnie jak picie alkoholu, zacznie powodować problemy i wymknie się z rąk. W takim momencie o wiele trudniej jest ukrywać problemy przed sobą i przed innymi, bez względu na to, jak bardzo będziemy próbować. Większość pornoholików, z którymi rozmawialiśmy, w końcu traciła kontrolę nad sytuacją. Niestety, na ogół nie są oni świadomi tego, jak bardzo destrukcyjne są ich zachowania, dopóki nie wpadną głęboko w pułapkę pornografii. Ale wtedy zniszczenie jest już dokonane.

43-letni Rob masturbował się przy pornografii codziennie, odkąd skończył czternaście lat. Stanowi dobry przykład tego, jak bardzo można być nieświadomym konsekwencji sięgania po porno. Powiedział nam: „Porno nie wygląda na tak groźne, jak inne »złe nawyki«. W hazardzie tracisz pieniądze. Narkotyki doprowadzą cię do degeneracji, nie możesz funkcjonować, zaczynasz fizycznie chorować. Porno nigdy nie utrudniało mi prowadzenia samochodu ani nie przeszkadzało w innych rzeczach. Nie uważałem, że niesie ze sobą jakieś konsekwencje. Były tylko niewielkie efekty uboczne. Tak więc porno mnie nie niepokoiło. Nie martwiłem się. Kiedy moje życie zaczęło się rozpadać z powodu pornografii, początkowo nikt tego nie zauważał – a zwłaszcza ja”.

W tym rozdziale określimy najpowszechniejsze problemy powodowane przez obcowanie z pornografią u dorosłych, postaramy się wyjaśnić, dlaczego tak trudno je dostrzec, i omówimy sposoby wykorzystywane przez pornoholików do usprawiedliwiania swoich zachowań nawet wtedy, gdy zrozumieją, że pornografia wpycha ich w kłopoty. Dzięki historiom pornoholików oraz tych, którzy porzucili porno z powodu jego negatywnych konsekwencji, mamy nadzieję pomóc wam w lepszym zrozumieniu tego, jak obcowanie z pornografią prowadzi do poważnych problemów fizycznych, emocjonalnych, seksualnych, zawodowych oraz w relacjach.

Negatywne konsekwencje obcowania z pornografią

Ludzie zaangażowani w pornografię mogą wygrzewać się w cieple natychmiastowej przyjemności, jednak problemy, niczym burzowe chmury, już pojawiły się na horyzoncie.

Zdaniem osób, które zdołały odsunąć pornografię od siebie, istnieje dziewięć poważnych konsekwencji obcowania z nią:

„Łatwo się denerwuję i wpadam w depresję”.

„Zacząłem izolować się od ludzi”.

„Patrzę na ludzi jak na obiekty seksualne”.

„Zaniedbuję ważne obszary mojego życia”.

„Mam problemy z seksem”.

„Unieszczęśliwiam moją partnerkę”.

„Źle myślę o sobie”.

„Angażuję się w ryzykowne i niebezpieczne zachowania”.

„Uzależniłem się od pornografii”.

Każda z tych dziewięciu konsekwencji może powodować poważne problemy, jednak im więcej ich doświadczasz, tym głębiej te problemy się zakorzeniają i stanowią coraz większe wyzwanie. Jak widać z powyższej listy, konsekwencje używania pornografii dotykają zarówno osobistego, jak i społecznego poziomu. Porno może wpływać na to, co myślimy o sobie samych i jak się czujemy, ale też na to, jak współżyjemy z innymi i zachowujemy się wobec nich. Możemy stanąć twarzą w twarz z tego rodzaju problemami nawet wtedy, kiedy nie jesteśmy „uzależnieni” od pornografii.

Przyjrzyjmy się każdej z tych konsekwencji.

1. „Łatwo się denerwuję i wpadam w depresję”

Za każdym razem, gdy potajemnie robimy coś, z czym nie czujemy się dobrze, ma to wpływ na nasze emocje, nawet jeśli nie rozumiemy, dlaczego czujemy to, co czujemy. Łatwe irytowanie się nawet drobnymi rzeczami, a w konsekwencji popadanie w depresję jest powszechne wśród pornoholików. Nieważne, jak silną przyjemność mogą odczuwać przy obcowaniu z porno, większość pornoholików rozumie – a przynajmniej przeczuwa – że wiele osób nie akceptuje ich zachowań. Ukrywają więc oni swoją aktywność, ponieważ wiedzą, że społeczeństwo etykietuje ludzi regularnie obcujących z porno jako seksualnie „zboczonych” albo „niewyżytych”.

Nawet gdy może im to „ujść na sucho” i nikt nic nie widzi, korzystanie z porno jako seksualnego zaplecza często wywołuje konflikt uczuć, który może zadziałać niekorzystnie na poziomie podświadomości. Możemy silnie pożądać pornografii, ale równocześnie czuć z tego powodu wstyd. Kiedy tak się dzieje, jesteśmy równocześnie popychani w dwóch różnych kierunkach, a nasze fizjologiczne i emocjonalne systemy doświadczają stresu. Takie przeciąganie liny możemy znosić nawet przez dłuższy czas, dopóki konsekwencje obcowania z pornografią nie rozleją się na inne obszary naszego życia. Ponieważ zazwyczaj nie czujemy się dobrze, kiedy mówimy komuś, kogo kochamy, przyjaciołom, kolegom z pracy czy nawet psychoterapeutom o dręczących nas konfliktach uczuć, wielu z nas cierpi w milczeniu – stając się coraz bardziej zdenerwowanymi, coraz bardziej przestraszonymi i coraz bardziej depresyjnymi.

Wielu byłych pornoholików mówi nam, że im dłużej obcowali z pornografią, tym łatwiej wpadali w irytację i gniew z powodu rzeczy, które wcześniej z łatwością ignorowali albo byli wobec nich obojętni. Kierowca za nami staje się „dupkiem”, ktoś inny jest „głupkiem” tylko dlatego, że w sklepie nie odłożył czegoś na półkę, dzieci są „wkurzające”. Nieświadomie projektujemy nasze zdenerwowanie i negatywne uczucia związane z obcowaniem z pornografią na sytuacje oraz ludzi w naszym życiu.

Trzydziestokilkuletni Bill powiedział: „Kiedy ostro oglądałem porno, byłem bardzo zdenerwowany. Nie byłem sobą ani w życiu zawodowym, ani osobistym. Porównywałem się do mojej żony i czułem się od niej o wiele gorszy. Była taka pozbierana w swoim działaniu. Mnie frustrowały moje wady, ciągłe przyjmowanie defensywnej postawy i lęk przed przyłapaniem. Swoje uczucia manifestowałem pod postacią gniewu. Niewiele mi było potrzeba, żeby się wkurzać na wszystko, co mnie niepokoiło. To był bardzo poważny skutek uboczny, ale ja tak naprawdę nie byłem świadomy jego związku z pornografią”.

Emocje, takie jak gniew i lęk, są zarówno negatywne, jak nieprzyjemne i mogą też prowadzić do głębszego zaangażowania w pornografię. Wybuchy negatywnych emocji budują dystans między pornoholikiem a każdym, kto stwarza potencjalne niebezpieczeństwo odkrycia tajemnicy. Wielu pornoholików bierze sobie do serca starą zasadę: „najlepszą obroną jest atak”. Atakują innych po to, aby odwrócić uwagę od siebie i ich potajemnego zaangażowania w pornografię. W dodatku mogą prowokować starcia, utrzymywać urazy albo pielęgnować żale po to, aby usprawiedliwić częstsze sięganie po porno. Rudy, były pornoholik, powiedział: „Kiedy oglądałem pornografię, byłem bardzo nerwowym człowiekiem – złośliwym, przykrym, kontrolującym. Moja żona i ja ciągle walczyliśmy ze sobą. Odprężałem się przy pornografii i tłumaczyłem sobie, że to o n a mnie do tego zmusza”.

Użytkownicy porno często odczuwają gniew także wtedy, kiedy zorientują się, jak bardzo mocno tkwią w pułapce pornografii. Mogą nieświadomie wykorzystywać gniew do ukrywania uczuć wstydu i zażenowania, wywołanych tym, że nie potrafią pozbyć się obrazów porno ze swojego umysłu albo powstrzymać się od obcowania z pornografią. Keith, trzydziestokilkuletni ojciec dzieciom, powiedział nam: „Myślałem, że kiedy się ożenię, po prostu zostawię pornografię. Cóż, przez kilka miesięcy tak było. Potem myślałem, że ją odrzucę, kiedy urodziło się moje pierwsze dziecko. I znowu na kilka miesięcy tak się stało. Po narodzinach drugiego dziecka znowu to samo. Z każdym niepowodzeniem mój gniew był coraz silniejszy. Wkurzało mnie wszystko, co się ruszało”.

Niektórzy ludzie okazują swój gniew na zewnątrz, ale inni chowają go w sobie, a wtedy ich gniew zamienia się w depresję. Zamiast więc złościć się na innych, użytkownicy pornografii mogą przeciwko sobie kierować swoje niezadowolenie i bezradność. Depresja często także towarzyszy nam wtedy, gdy czujemy się złapani w pułapkę, ale nie wiemy, jak z niej wyjść albo nie możemy podjąć działań, które mogłyby nas z niej wyprowadzić. Jeśli depresja i beznadzieja utrzymują się długo, to mogą popchnąć niektóre osoby do podjęcia prób samobójczych.

Niestety, pornografia nie jest opatrzona ostrzegawczymi nalepkami i na ogół potrzeba sporo czasu, żeby dostrzec powiązanie pomiędzy obcowaniem z nią a negatywnymi emocjonalnymi reakcjami. Corey powiedział nam: „W przeszłości nie kojarzyłem długotrwałych skutków z wymykającym się spod kontroli oglądaniem porno. Na przykład czułem się bardzo zmęczony. Według mnie utrata energii jest jedną z głównych oznak depresji. Zamiast powiązać mój stan z kompulsywnym używaniem pornografii, kojarzyłem go z niewłaściwym odżywaniem i różnymi problemami zdrowotnymi. Nawet nie przyszło mi do głowy, że możliwe jest powiązanie utraty energii i depresji z obcowaniem z porno, dopóki nie trafiłem do więzienia i nie doświadczyłem ustąpienia niektórych objawów”.

Idealnie jest, gdy ujawnienie się negatywnych emocji, takich jak depresja, gniew i lęk zmotywuje nas do poszukania pomocy i poczynienia ważnych zmian w życiu. Czasami jednak ludzie reagują na nieprzyjemne doznania jeszcze mocniejszym zaangażowaniem w pornografię, w ich „lek” na złagodzenie emocjonalnych napięć. Porno działa, ale tylko przez jakiś czas. W dłuższej perspektywie tylko wzmacnia uczucie gniewu oraz depresję i głębiej wpycha w emocjonalne cierpienie.

2. „Zacząłem izolować się od ludzi”

Choć regularne obcowanie z pornografią nie wymaga życia w jaskini, z daleka od ludzi, to jednak na pewnym poziomie pornoholik może mieć wrażenie, że tak właśnie żyje. Wielu pornoholików uznaje za jeden z najgorszych skutków ubocznych to, że zaczynają się czuć bardzo samotni i odizolowani od ludzi ważnych w ich życiu. Ta konsekwencja pornografii zakrawa na ironię, jeśli weźmiemy pod uwagę, że początkowe zaciekawienie nią często zawiera w sobie pragnienie „bliskości” z kimś. Użytkownicy pornografii często są zaszokowani odkryciem, że to, co brali za dostarczające rozrywki wizyty w świecie fantazji, z czasem sprawia, iż utrzymywanie bliskich i szczerych miłosnych związków z prawdziwymi ludźmi staje się trudne, jeśli nie niemożliwe.

Regularne obcowanie z pornografią izoluje, ponieważ jego elementem jest odłączenie się i odwrócenie od ludzi. Użytkownicy pornografii często mówią o tym, jak próbowali „odseparować” obcowanie z nią – oddzielić ją od realnego życia i sięgać po nią tylko wtedy, gdy byli sami. Pewien mężczyzna powiedział: „Obcowanie z porno nie jest częścią mojego prawdziwego życia. To po prostu coś, co robię sam dla rozrywki i seksualnego rozładowania. To nie ma nic wspólnego z resztą mojego życia czy z moimi związkami”. Problemy narastają, dlatego że utrzymując „skrytkę” dla porno, musisz ukrywać to przed innymi i być wobec nich nieszczery. Nawykowi użytkownicy pornografii automatycznie i instynktownie oddalają się od innych po to, aby ukryć i kontynuować swoje zachowania. W efekcie takiej dynamiki, łatwo pornoholikom zacząć przedkładać porno nad kontakty z ludźmi.

Znajdowanie chwil na samotność z pornografią i szukanie jej po to, aby „załatwić sprawę”, zabiera czas, uwagę i energię, które można by spożytkować na aktywność społeczną czy wzmocnienie intymnego związku. Simon, student college’u, który przybył do USA w ramach wymiany studenckiej, opowiedział nam, że często spędzał sobotnie wieczory samotnie w akademiku, przed ekranem komputera, wpatrując się w „koedukacyjne” strony porno, zamiast pójść z kolegami na jakąś imprezę czy przyjęcie w kampusie.

Każdy, kto spędza mnóstwo czasu w sieci, w końcu poczuje się samotny i bardziej odizolowany od realnego świata. Technologia może być jednym z ważniejszych powodów, dla których Amerykanie mają średnio po dwóch przyjaciół, podczas gdy w 1985 roku – a więc jeszcze przed erą Internetu – mieli ich trzech. Uzależnienie od pornografii internetowej zakłóca rozwijanie bliskich, znaczących relacji, także relacji w związkach intymnych, które są seksualnie satysfakcjonujące. To ważna sprawa, ponieważ szczere, osobiste, bezpośrednie kontakty są jedną z podstawowych potrzeb każdego człowieka.

Budowanie nowych relacji może przerażać pornoholików. A jeśli nowy przyjaciel czy nowa kochanka będzie osądzać ich przez pryzmat obcowania z porno? A jeśli zbliżą się do kogoś tylko po to, żeby zostać odrzuconym? A jeśli będą mogli wejść w intymny związek tylko pod warunkiem, że porzucą porno? Obawy przed kontaktami z innymi mogą doprowadzić do izolacyjnej paniki. Pewien były pornoholik tłumaczy: „Dopóki tkwiłem przy pornografii, nie byłem w stanie wejść w intymny związek, czy to seksualny, czy przyjacielski. Ciągle czułem się winny z powodu oglądania pornografii i masturbowania się. Sprawy zaszły za daleko. Nie chciałem mieć dobrych przyjaciół ani angażować się w związek z kimś, kto będzie ode mnie oczekiwał całkowitej szczerości na temat tego, co naprawdę robię w moim życiu. Miałem zbyt wiele mrocznych sekretów”.

Dla 33-letniego Lena pornografia stała się barykadą, która powstrzymała go od spotkań z innymi ludźmi i zaangażowania się w seksualny związek z partnerką: „Właściwie porno sprawiło, że znacznie trudniej było mi stworzyć związek. Było dla mnie gotowym źródłem odprężenia i gratyfikacji. Nie musiałem zmagać się z lękiem i trudnościami związanymi ze spotkaniem nowych ludzi i próbami nawiązania kontaktu”.

Kolejnym sposobem, w jaki pornografia może izolować, jest sprawienie, że masz takie podejście do relacji, które separuje inne osoby. Regularnie obcowanie z pornografią może sprawić, że będziesz coraz bardziej egocentryczny. W końcu kiedy obcujesz z pornografią, to wszystko jest dla ciebie. Porno podsuwa także i wzmacnia przekonanie, że kiedy dochodzi do seksu i relacji z kimś, wówczas władza i kontrola są ważniejsze od empatii i troski. Jeśli regularnie obcujesz z pornografią – zwłaszcza w okresie, w którym powinieneś uczyć się bycia empatycznym, troskliwym, wrażliwym i kochającym – możesz okazać się uczuciowo otępiały, kiedy znajdziesz się w intymnym związku. Seks z partnerką może stać się „seksem z porno”, a nie pełną bliskości i miłości relacją.

Jako seksualna „partnerka” pornografia bywa bardzo zaborcza. Kusi cię, abyś był tylko z nią, ogranicza twoje możliwości do przeżywania intymności w miłosnej relacji z prawdziwą seksualną partnerką.

3. „Patrzę na ludzi jak na obiekty seksualne”

„Patrzę teraz na ciebie w seksualny sposób, czy ci się to podoba czy nie. Bez znaczenia jest to, że nie znam twojego imienia, nie dbam o to, żeby je poznać, nie obchodzi mnie, kim jesteś. Naprawdę mnie nie obchodzisz. Służysz tylko jako przedmiot mojego seksualnego pożądania. Interesuje mnie tylko to, jak bardzo możesz mnie podniecić” – w taki sposób były pornoholik opisuje sposób, w jaki patrzył na ludzi w najcięższej fazie swojego uzależnienia.

Opisujemy ten proces jako „pornofikowanie” kogoś. Polega to m.in. na patrzeniu na ludzi w seksualny sposób, a przede wszystkim na zamienianiu ich w postaci z niekończącego się filmu pornograficznego. Pornofikowanie to rodzaj seksualnego uprzedmiotowienia, które próbuje zamieniać realne życie i realnych ludzi w ten sam rodzaj fantazji, jaki jest przedstawiany w pornografii. Im więcej porno oglądamy i im mocniej nas ono podnieca, tym bardziej prawdopodobne, że doświadczymy konsekwencji pornofikowania ludzi w prawdziwym życiu.

Martha, artystka w średnim wieku, powiedziała nam, że zaniepokoiła się wpływem, jaki pornografia miała na nią, kiedy zrozumiała, w jakim stopniu pornofikuje ludzi w swoim życiu. „To było coś więcej niż tylko dostrzeganie atrakcyjności ludzi”, opowiadała. „Szłam pobiegać do parku i każdego, kogo widziałam, szacowałam pod kątem, jak bardzo stymulowałby mnie seksualnie. Czułam się jak alkoholik, który nie może pójść na mecz, wejść do restauracji czy zrobić zakupów w sklepie, żeby nie sięgnąć po flaszkę. Facet mógł modlić się w kościele, a ja zastanawiałam się, jak byłby podniecający bez ubrania. Myślałam tak nawet wtedy, kiedy tego nie chciałam”.

Pornofikowanie nie tylko może oddzielić człowieka od prawdziwego życia, ale także odwrócić od potencjalnych partnerek czy partnerów. Możliwości spotkań stają się ograniczone, kiedy masz ochotę na spotkania tylko z takimi osobami, które wyglądają i zachowują się jak gwiazdy porno. Zane, absolwent college’u, stwierdził: „Dziewczyny w komputerze są takie gorące. Mają perfekcyjne ciała. Spędzałem wiele godzin, fantazjując, że jestem z nimi. Potem jednak wyglądało to tak, jakbym nie potrafił zaakceptować niedoskonałości kobiet, które spotykałem. W barze zaczynam rozmowę z miłą dziewczyną. Jest bystra i dowcipna, ale moje zainteresowanie nie idzie tak daleko. Nie zasługuje na »dziesiątkę«. Ma wady. Jej biust jest za mały, biodra za duże albo uda za szczupłe. Wiem, że nie powinienem odrzucać kobiet tylko dlatego, że nie wyglądają jak supermodelki, które uważam za seksowne. Pornografia powoduje duży rozdźwięk między typem kobiety, z którą lubię przebywać, a typem kobiety, jakiej potrzebuję seksualnie”.

Dwudziestosześcioletni Randy wyjaśnił, jak lata pornofikowania kobiet utrudniały mu budowanie relacji z realnymi kobietami. Pornografia pozbawiła go umiejętności niezbędnych do nawiązywania przyjaźni z kobietami i okazywania im szacunku. Powiedział: „Traktowałem kobiety jak seksualne obiekty. Większość dziewczyn odrzucała moje zaloty inspirowane przez porno. Nie byłem w stanie docenić dziewczyny za inteligencję bez patrzenia na nią jako ewentualną seksualną zdobycz. Nie pojmowałem, że istnieje wielka różnica między wykorzystywaniem kogoś do seksu a dzieleniem z nim seksualnych przeżyć. Za sprawą porno nie potrafiłem patrzeć na kobiety jak na ludzi i dobrze je traktować. Jest mi bardzo przykro z tego powodu”.

Im więcej czasu spędzasz w świecie pornografii, tym bardziej twoje poglądy i wartości sprowadzają się do wykorzystywania ludzi albo bycia wykorzystywanym, a nie do dzielenia się przeżyciami i kontaktów z innymi. Nadmiar porno może zatrzeć granicę między seksualnymi fantazjami a rzeczywistością i osłabić zdolność do reagowania na siebie i innych z empatią i współczuciem.

4. „Zaniedbuję ważne obszary mojego życia”

Kontakty z pornografią mogą rozpocząć się jako podniecająca forma rozrywki albo sposób na ułatwienie i usprawnienie masturbacji, ale z czasem mogą przemienić się z czegoś ekstra, co robisz pokątnie, w aktywność, która znacząco utrudnia inne aktywności w twoim życiu. Wielu pornoholików mówi, że angażowali się w nią do tego stopnia, iż zakłócała ona ich cele życiowe, wypełnianie rodzinnych obowiązków, osłabiała zdrowie i życie duchowe.

Wszystko, co dostarcza silnej przyjemności, może przemienić się w obsesję – czy będzie to naprawianie zabytkowych samochodów, granie w pokera online czy oglądanie sportu w telewizji. Ponieważ tak wiele pornografii dostarczają współczesne zaawansowane urządzenia techniczne, które zawsze są pod ręką, łatwo przestawić się z innych zainteresowań na pornografię. Nawet kiedy nie oglądasz pornografii, możesz marnować mnóstwo czasu na myślenie o zdjęciach, które ostatnio oglądałeś, na wyobrażanie sobie tego, co zobaczysz następnym razem, na ustalanie okoliczności, dzięki którym będziesz mógł być z porno sam na sam, czy na ukrywanie śladów, które mogłyby cię „wsypać”. Liczne badania pokazują, że wraz ze wzrostem liczby godzin spędzanych przy pornografii coraz bardziej prawdopodobne staje się, że jej użytkownicy będą mieć z nią coraz poważniejsze problemy.

Jeśli chodzi o twoje zdrowie, pochłaniający czas i energię nawyk oglądania pornografii może autentycznie przeszkadzać w ważnych dla zdrowia aktywnościach, takich jak ćwiczenia, dobre odżywianie, wysypianie się, a nawet kąpiel i zabiegi kosmetyczne. Problemy związane ze snem, np. wyczerpanie, kłopoty z zasypianiem i niedobór snu są czymś częstym u pornoholików, co nie powinno dziwić, zważywszy na to, że ludzie zazwyczaj oglądają porno przed położeniem się spać albo w środku nocy. Użytkownicy porno mogą dosłownie zarywać kolejne noce, narażając swoje zdrowie, rodzinne relacje i pracę. Napięty kalendarz zawodowy może tylko pogorszyć kłopoty ludzi, którzy są uzależnieni od dziennej dawki pornografii. Rob tłumaczy: „Pracowałem na pełny etat, żeby wspomóc rodzinę, wieczorami uczyłem się w college’u, utrzymywałem dom, starałem się być dobrym mężem oraz ojcem i poświęcałem na sen cztery-pięć godzin. Odrabiałem zadania domowe od dziewiątej do jedenastej czy nawet dwunastej w nocy, a potem do pierwszej czy drugiej szukałem porno w sieci. Czas, który na to poświęcałem, wymykał mi się spod kontroli. Często miałem kłopoty z funkcjonowaniem następ nego dnia”.

Poza odbieraniem czasu, który powinien być poświęcany na spanie, pornografia może także powodować problemy z zasypianiem. Ośrodki wzroku w mózgu z trudem uspokajają się po takiej dawce stymulacji. Długie godziny spędzane na oglądaniu pornografii w Internecie przyczyniają się także do kłopotów ze wzrokiem, plecami, szyją, nadgarstkami, powodują bóle ramion, które przeszkadzają w zasypianiu, a tym samym utrudniają normalne życie.

Spędzanie znaczącej ilości czasu na oglądaniu pornografii utrud nia także obowiązki zawodowe i szkolne. Kiedy twój umysł jest zazwyczaj skoncentrowany na pornografii, to nawet kiedy przy niej nie siedzisz, masz trudności z koncentracją uwagi na własnych celach edukacyjnych i zawodowych. Pewien mężczyzna powiedział nam, że kiedy był uzależniony od porno, jego wydajność zawodowa spadła o 75 procent i kosztowało go to utratę pracy.

Corey opisuje, jak uzależnienie od pornografii zniszczyło jego dobrze zapowiadającą się karierę w branży komputerowej: „Kiedy moje uzależnienie stało się poważniejsze, zacząłem ignorować inne aspekty mojego życia, zwłaszcza pracę. Odwlekałem wykonywanie zadań i miałem zaległości. Codziennie poświęcałem trzy-cztery godziny na coś, co nie przynosiło mi żadnego pożytku, zamiast stawać się lepszym człowiekiem, zdobywać nowe umiejętności, lepiej rozumieć świat czy poprawiać relacje z innymi ludźmi. Naprawdę bardzo tego żałuję. Zmarnowałem mnóstwo czasu, a on przecież jest najcenniejszy”.

Billa martwiły nie tyle godziny, które poświęcił na pornografię, co stracone przez nią szanse. Powiedział: „Swojego czasu byłem człowiekiem z wieloma ambicjami, ale pornografia z łatwością oddaliła mnie od tych ambicji. Zamiast siebie dopingować, po prostu gapiłem się na porno po kilka godzin dziennie. Miałem różne możliwości, które mogłem wykorzystać jako makler giełdowy, ale tego nie zrobiłem. Wolałem się od nich odwrócić. Tego najbardziej mi żal – utraconych ambicji, zmarnowanych możliwości”.

Regularne obcowanie z pornografią może również utrudnić zdolność do wypełniania obowiązków rodzinnych i przyjacielskich. Jak już wspomnieliśmy, użytkownicy pornografii często odsuwają się od partnerek i dzieci po to, aby mieć więcej czasu dla siebie i lepiej utrzymywać swoje działania w tajemnicy. Oglądanie pornografii może stać się ważniejsze niż spędzanie czasu z dziećmi, odpoczynek z przyjaciółmi czy wypełnianie pożytecznych obowiązków rodzinnych. Pewien mężczyzna powiedział nam: „Zacząłem inwestować w moje własne przyjemności, kosztem wszystkich w rodzinie”. Kto inny opowiedział nam, jak zafascynowanie pornografią zmieniło jego stosunek do rodziny: „Nabrałem nawyku przemycania filmów porno do domu i masturbowania się przy nich, zawsze gdy żona i córka wychodziły na zakupy. Czasami prosiły mnie, żebym z nimi poszedł, ale ja się wykręcałem. Bywały dni, że nie mogłem się doczekać, kiedy wreszcie sobie pojadą”.

Kiedy pornografia jest w centrum zainteresowania, jej użytkownicy odbierają swoim rodzinom nie tylko czas, który mogliby jej poświęcić. Niektórzy wydają duże sumy na porno, kupując dostęp do specjalnych stron internetowych, czasopisma, książki, płyty DVD, elektroniczne urządzenia i prenumeraty. Te wybory zabierają pieniądze ważne dla dobrobytu rodziny. Drastyczne finansowe konsekwencje pojawiają się także wtedy, gdy pornoholik traci zatrudnienie z powodu oglądania stron porno w pracy albo zostaje aresztowany za posiadanie porno niezgodnego z prawem, np. dziecięcej pornografii.

Przechowywanie pornografii w domu, także na twardym dysku komputera, może narażać na niebezpieczeństwo dobrostan dzieci, zwiększa bowiem ryzyko, że odnajdą one te zasoby i będą zaniepokojone albo podniecone tym, co zobaczyły. Jak już widzieliśmy, poważne problemy z pornografią często mają swoje korzenie w oglądaniu jej w dzieciństwie. Także dziecięce spojrzenie na rodzica może zmienić się na negatywne, kiedy dziecko odkryje, że obcuje on z pornografią.

Kiedy pornografia staje się najważniejsza, cierpi na tym także duchowa sfera ludzkiego życia. Na pytanie, jaki obszar życia ulegał największej zmianie po całkowitej rezygnacji z pornografii, większość czytelników uczestniczących w ankiecie magazynu „Men’s Health” wymieniała duchowość. Nie tylko chodzi o to, że uzależnienie od pornografii zabiera czas, który można spędzić w kościele czy poświęcić na pomoc potrzebującym członkom wspólnoty. Osłabia ono także najistotniejsze osobiste wartości i wywołuje poczucie wstydu oraz prowadzi do hipokryzji. W rzeczywistości sprawy, które na ogół kojarzymy z wyznawaniem jakiejś wiary, np. zaangażowanie, skupienie i fascynacja, zostają przekierowane na „wyznawanie” pornografii. Niektórzy użytkownicy porno twierdzą, że czują się zbyt zawstydzeni, aby chodzić do kościoła czy wyrażać swoją duchowość w sposób, który kiedyś miał dla nich znaczenie.

5. „Mam problemy z seksem”

To denerwujące, kiedy użytkownicy pornografii odkrywają, że produkt reklamowany jako skuteczny i nieszkodliwy sposób na poprawienie seksualności w ostatecznym rozrachunku wywołuje szereg poważnych problemów w życiu seksualnym. Jakiś czas temu maila na naszą stronę HealthySex.com przysłał 57-letni mężczyzna. „Mam taki problem seksualny”, napisał. „Masturbuję się od tak dawna, że kiedy jestem z moją ukochaną, nie potrafię podniecić się w naturalny sposób. To jest przyczyną wielu naszych poważnych problemów. Chcę mieć z nią normalne seksualne relacje, takie jakie miałem, zanim dałem się wciągnąć porno. Nie mam fizycznych problemów z utrzymaniem erekcji. Przepraszam za taką szczerość. Nie chcę stracić tej kobiety. Chcę, żeby wróciło moje naturalne Ja”.

Niestety, problemy tego mężczyzny nie są czymś niezwykłym. Nawykowe obcowanie z pornografią może powodować przeróżne trudności seksualne. Oto lista najpowszechniejszych problemów seksualnych, które zauważyliśmy w naszej klinice u ludzi uzależnionych od porno. Możesz sprawdzić, czy któryś z nich dotyka ciebie albo twojego partnera.

Dziesięć seksualnych problemów spowodowanych przez pornografię

Unikanie zainteresowania seksem z prawdziwą partnerką albo utrata takiego zainteresowania.

Przeżywanie trudności z seksualnym podnieceniem przy realnej partnerce.

Przeżywanie trudności z osiągnięciem lub utrzymaniem erekcji przy realnej partnerce.

Trudności z osiągnięciem orgazmu przy realnej partnerce.

Pojawianie się natrętnych myśli i obrazów pornograficznych w czasie seksu.

Bycie wymagającym albo surowym wobec seksualnej partnerki.

Odczuwanie emocjonalnego zdystansowania albo emocjonalnej nieobecności w trakcie seksu.

Poczucie niezadowolenia ze spotkania z realną partnerką.

Kłopoty z nawiązaniem albo utrzymaniem intymnych relacji.

Wymykające się spod kontroli albo ryzykowne seksualne zachowania.

Jako ludzie urodziliśmy się z częściami ciała, niezbędnymi do odczuwania seksualnych doznań i cieszenia się seksualnymi relacjami. Jednak zdecydowaną większość naszych seksualnych pragnień i zachowań stanowią wyuczone zachowania. Pornografia stanowi poważny seksualny trening. Może kształtować nasze seksualne zainteresowania oraz sposoby przeżywania seksualnej przyjemności. Na przykład uczy nas kojarzenia orgazmu z samotnością i pożądania obcych osób, a nie bycia z żywą, oddychającą i kocha jącą partnerką.

Jeśli przyjmiemy pornografię za wzorzec, łatwo nam będzie rozdmuchać nierealistyczne oczekiwania wobec tego, jaki powinien być seks z realną partnerką. Zamiast dostarczyć podniecenia i zabawy, nasze seksualne doświadczenia z partnerem mogą okazać się niezadowalające. Realny seks może zostać odebrany jako ułomny substytut tego, co jest przedstawiane w pornografii. Jak powiedział pewien mężczyzna: „Poświęciłem niezliczone godziny na samotny seks z rozkładówkami, wpatrując się w niezliczone wizje tego, co nierealne, więc normalny seks z jedną zwyczajnie wyglądającą osobą odczuwałem jako nienaturalny i nudny”.

W przypadku Lena lata masturbacji przy pornografii sprawiły, że nie był w stanie sobie wyobrazić, aby ktoś mógł być z nim w jednym pokoju, gdy on przeżywa orgazm. Powiedział: „Czuję się niepewnie, gdy jestem pobudzony w obecności kobiety, zawsze oglądałem porno w samotności, potajemnie, gdy nikogo przy mnie nie było. W tych kilku momentach, w których byłem ze zwyczajną kobietą, seks wydał mi się dziwny i niemożliwy do zaakceptowania”.

Pornografia tworzy także nierealistyczne oczekiwania co do liczby i częstotliwości aktów seksualnych w relacjach. Gdy Alex ożenił się krótko po ukończeniu dwudziestu lat, oczekiwał, że jego młoda żona będzie równie łatwo seksualnie dostępna jak była pornografia i jak byli dostępni dla siebie nawzajem jej bohaterowie. Tłumaczył: „Zakładałem, że w małżeństwie będę mógł kochać się tyle razy, ile tylko będę chciał. Porno przygotowało mnie na dostępność i częstotliwość na najwyższym poziomie. W efekcie w naszym małżeństwie pojawiło się wiele frustracji i stresu, ponieważ nikt nie jest w stanie nieustannie się kochać, jak to pokazuje pornografia”.

Steven, młody człowiek przed trzydziestką, był niezadowolony ze swoich pierwszych doświadczeń w seksie partnerskim, ponieważ żadna z jego partnerek nie chciała robić tego, co pornografia nauczyła go uważać za najbardziej podniecające. Wyznał: „Kiedy zacząłem mieć seksualne kontakty z dziewczynami w college’u, musiałem stanąć twarzą w twarz z faktem, że realne dziewczyny nie chcą robić wielu rzeczy, które są w porno. Rzeczy, które podczas oglądania porno uznawałem za niebywale podniecające – jak wytrysk na twarz kobiety czy seks analny – po prostu się nie zdarzają. Myślałem, że niektóre zachowania są czymś normalnym. Niestety, nie są”.

Czterdziestotrzyletni Ethan także napotkał problemy, kiedy w realnym życiu próbował odtwarzać to, do czego przyzwyczaił się, oglądając pornografię: „Z powodu nadmiernych kontaktów z pornografią miałem oczekiwania, fantazje na temat tego, jak powinna wyglądać moja partnerka i jak powinna się seksualnie zachowywać. Powinna być blondynką z wielkim biustem i wąską talią. Chciałem być tylko z taką kobietą, która będzie budzić zazdrość innych facetów. Ważne także było dla mnie, żeby widziała mnie jako władczego i pożądanego. Zamiast zakwestionować fantazje, denerwowałem się na moją partnerkę i próbowałem zmusić ją do kochania się ze mną w określony sposób. Nie potrafiłem docenić niepowtarzalnej urody i zmysłowości kobiet, nie miałem też pojęcia, jak działają zdrowe relacje seksualne”.

Swinging – rodzaj aktywności seksualnej polegający na tym, że osoby pozostające w związkach angażują się w kontakty seksualne z innymi ludźmi. Jedna ze ściśle przestrzeganych zasad głosi, że kontakt seksualny z kimś trzecim może odbyć się wyłącznie za zgodą obojga partnerów. Swingerzy spotykają się zarówno w prywatnych domach, jak i specjalnych klubach. Szybko rozwija się też internetowa sieć kontaktów między nimi. Kiedyś ten rodzaj aktywności nazywany był „zamianą żon”, ale określenie zostało uznane za zbyt androcentryczne (przyp. tłum.). [wróć]

„Sports Illustrated” to popularny amerykański miesięcznik sportowy, wydawany od 1954 roku (aktualny przeciętny nakład każdego numeru to ponad 3 mln egzemplarzy). Od połowy lat 60. ukazuje się specjalne wydanie, w którym znane modelki i sportsmenki (np. tenisistka Maria Szarapowa czy narciarka Lindsay Vonn) prezentują się w bikini, na ogół w egzotycznych krajobrazach (przyp. tłum.). [wróć]

Testosteron to najbardziej aktywny męski hormon płciowy. Odpowiada nie tylko za pobudzenie, ale też za ukształtowanie i funkcjonowanie wszystkich narządów płciowych mężczyzny, rozwój wtórnych cech płciowych (m.in. owłosienie ciała, budowę krtani, męską budowę ciała), rozwój tkanki mięśniowej, a także zwiększa produkcję erytropoetyny, hormonu odpowiedzialnego za wytwarzanie krwinek czerwonych (przyp. tłum.). [wróć]

Dopamina to neuroprzekaźnik, który odgrywa różnorodne role w organizmie, m.in. odpowiada za koordynację ruchową, napięcie mięśni, procesy emocjonalne i czynności psychiczne, reguluje wydzielanie hormonów, podwyższa ciśnienie krwi i zwiększa siłę skurczów mięśnia sercowego. Nie ma natomiast jednoznacznych wyników badań, które potwierdzałyby przypisywaną jej funkcję „przekaźnika przyjemności” (przyp. tłum.). [wróć]

Mennonici to protestancka grupa wyznaniowa, utworzona w 1539 r. w Holandii przez Menno Simmonsa. Podstawą ich wiary jest Biblia, którą uważają za objawione, nieomylne Słowo Boże. Wiara jest dla nich jedyną drogą osiągnięcia zbawienia. Mennonici ściśle przestrzegają surowych zasad, m.in. nie korzystają ze współczesnych zdobyczy techniki, odmawiają służby wojskowej i używania broni, nie pełnią funkcji publicznych. Uchodzą natomiast za zręcznych rzemieślników i rolników. Ich główne ośrodki religijne znajdują się w USA i Kanadzie; w Polsce także mają swój ośrodek (przyp.tłum.). [wróć]

„Playgirl” to erotyczny kwartalnik, skierowany głównie do heteroseksualnych kobiet, choć cieszy się też pewną popularnością wśród homoseksualistów. Wypełniają go zdjęcia nagich mężczyzn, wzorowane na fotografiach publikowanych m.in. w „Playboyu” i „Penthousie”. Pismo powstało w 1973 roku jako żeński odpowiednik tego rodzaju czasopism (przyp. tłum.). [wróć]

Yankees New York; Red Sox Boston – bardzo popularne w Stanach Zjednoczonych drużyny baseballa (przyp. tłum.). [wróć]

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki