Spis treści

Spis treści

Redakcja

OD REDAKCJI

Przegląd prawa w skrócie

Do końca września trzeba udzielić zaległych urlopów pod groźbą mandatu

Pracodawcy zaniepokojeni wzmożonymi kontrolami umów o dzieło

Kobiety nie będą mogły dźwigać

Tematy publikacji w pełnej wersji

Redakcja

Wydawca: Agnieszka Gorczyca Redaktor prowadzący: Szymon Sokolik Koordynator produkcji: Mariusz Jezierski Skład i łamanie: 6AN Studio Druk: Paper&Tinta ISSN: 1734-2074

Nakład: 5000 egz.

Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

03-918 Warszawa, ul. Łotewska 9a tel.: 22 518 29 29, faks: 22 617 60 10

NIP: 526-19-92-256

Numer KRS: 0000098264 – Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, Sąd Gospodarczy XIII Wydział Gospodarczy Rejestrowy. Wysokość kapitału zakładowego: 200.000 zł

Copyright by Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

Warszawa 2014

Wszelkie prawa do niniejszej publikacji, w tym do jej tytułu oraz do treści zawartych w zamieszczonych w niej artykułach, podlegają ochronie prawnej przewidzianej w szczególności prawem autorskim. Ich przedruk oraz rozpowszechnianie bez wiedzy i zgody Redakcji są zabronione. Zakaz ten nie dotyczy cytowania ww. materiałów w granicach dozwolonego użytku, z powołaniem się na źródło. Wszelkie materiały zawarte w niniejszej publikacji mają charakter wyłącznie popularyzacyjno-informacyjny i nie mogą być traktowane w sposób prawnie wiążący pomiędzy Czytelnikiem a Wydawcą lub Redakcją.

Redakcja dokłada wszelkich starań, aby informacje i dane zamieszczone w tych materiałach były poprawne merytorycznie i aktualne, jednakże informacje te nie mają charakteru porady czy opinii prawnej, jako że Wydawca ani Redakcja nie świadczy żadnych usług prawnych. Nie mogą być one również traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. Zastosowanie tych informacji w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji lub opinii prawnej. Wobec powyższego Wydawca, Redakcja, redaktorzy ani autorzy ww. materiałów nie ponoszą odpowiedzialności prawnej w szczególności za skutki zastosowania lub wykorzystania w jakikolwiek sposób informacji zawartych w tych materiałach.

Informacje o prenumeracie: tel.: 22 518 29 29, e-mail: cok@wip.pl

OD REDAKCJI

ELASTYCZNY CZAS PRACY – PIP WYSTAWIŁO OCENĘ Już od roku obowiązuje tzw. nowelizacja uelastyczniająca czas pracy. Niedawno inspekcja pracy przedstawiła swoją ocenę tych przepisów. Nie do końca pochlebną. Wytknęła wiele wątpliwości interpretacyjnych. Niektóre z nich są neutralne lub wręcz korzystne dla pracodawcy. Ale za to inne mogą przysporzyć sporych kłopotów, jeśli firma odpowiednio wcześniej na nie zareaguje. Na przykład, gdy skonsultuje długi okres rozliczeniowy tylko z 1 delegatem załogi (str. 12).

Szymon Sokolik

redaktor prowadzący, prawnik, specjalista z zakresu prawa pracy prawnik@wip.pl

Przegląd prawa w skrócie

PRACODAWCY: NIE WSPIERAJMY Z ZFŚS EMERYTÓW

Konfederacja Lewiatan proponuje wprowadzenie zmian w ustawie o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Chce umożliwienia finansowania (lub współfinansowania) ze środków ZFŚS abonamentów medycznych oraz wykreślenia z kręgu ustawowo uprawnionych do świadczeń i usług emerytów i rencistów – byłych pracowników zakładu. Obecnie pracodawca nie może pozbawić tej grupy prawa do korzystania ze świadczeń i usług ZFŚS. Nawet gdyby zdecydował się wprowadzić takie zapisy w regulaminie działalności socjalnej, byłyby one nieważne.

Organizacja proponuje także, aby kryteria socjalne stosować tylko przy rozdzielaniu pomocy materialnej (rzeczowej lub finansowej), a także zwrotnej lub bezzwrotnej pomocy na cele mieszkaniowe. Natomiast postuluje, aby nie stosować tego kryterium w przypadku usług świadczonych na rzecz różnych form wypoczynku, działalności kulturalno-oświatowej, sportowo-rekreacyjnej, opieki nad dziećmi w żłobkach, klubach dziecięcych, sprawowanej przez dziennego opiekuna lub nianię, w przedszkolach oraz innych formach wychowania przedszkolnego, finansowania lub współfinansowania opieki medycznej.

ŹRÓDŁO:

www.konfederacjalewiatan.pl.

NA MŁODOCIANEGO – MAKSYMALNIE 8.081 ZŁ

Dofinansowanie kosztów kształcenia zawodowego pracowników młodocianych podlega kumulacji z refundacją kosztów ich wynagrodzeń, wypłacaną pracodawcom przez OHP. Jeżeli więc pracodawca będzie korzystał z obu form pomocy, ich łączna kwota nie przekroczy 8.081 zł na jednego pracownika. Tak wynika z ustawy o systemie oświaty po nowelizacji, która weszła w życie 8 lipca 2014 r.

PODSTAWA PRAWNA:

art. 70b ust. 2 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn.: Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.),

art. 1 pkt 7 ustawy z 30 maja 2014 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2014 r. poz. 811).

ZAGRANICZNA UPADŁOŚĆ NIE PRZESZKODZI W WYPŁACIE ŚWIADCZEŃ Z FGŚP

Dnia 26 lipca 2014 r. weszła w życie nowelizacja ustawy z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Nowe przepisy przewidują możliwość zaspokojenia roszczeń pracowników polskiego pracodawcy, którego upadłość ogłoszono za granicą, ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP). Chodzi tu o takie roszczenia, jak zaległe pensje i odprawy.

PODSTAWA PRAWNA:

ustawa z 30 maja 2014 r. o zmianie ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. z 2014 r. poz. 923).

PIELĘGNIARKOM I POŁOŻNYM PRZYBĘDZIE OBOWIĄZKÓW

Będą one mogły m.in. wystawiać recepty na leki oraz skierowania na niektóre badania diagnostyczne. Sejm i Senat – w ramach tzw. pakietu kolejkowego, który ma zmniejszyć kolejki do lekarzy specjalistów – przyjęły nowelizację ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej (druk sejmowy nr 2504). W chwili zamykania tego numeru ustawa czeka jeszcze na publikację.

OJCIEC NIE STRACI ZASIŁKU, CHOĆ MATKA NIE BYŁA UBEZPIECZONA

Ubezpieczony ojciec dziecka otrzyma zasiłek macierzyński w sytuacji, gdy matka tego dziecka nie miała ubezpieczenia chorobowego i zmarła przy porodzie. Tak samo stanie się, gdy matka porzuciła dziecko lub stała się niezdolna do samodzielnej egzystencji. Takie zmiany przewiduje projekt nowelizacji ustawy zasiłkowej przygotowany przez ministerstwo pracy.

JEDEN MA UMOWĘ TERMINOWĄ, A DRUGI BEZTERMINOWĄ – TO MOŻE BYĆ DYSKRYMINACJA

Długotrwała (kilkuletnia) umowa o pracę na czas określony może być w niektórych przypadkach uznana przez sąd pracy za zawartą na czas nieokreślony. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w której pracodawca po upływie kilkuletniego okresu zatrudnienia rozwiązuje z pracownikiem umowę za 2-tygodniowym wypowiedzeniem (art. 33 kp). W zbliżonych okolicznościach faktycznych (np. przy długoletnim zakładowym stażu pracy) pracownik zatrudniony na czas określony – w świetle prawa – nie powinien być traktowany gorzej niż osoba zatrudniona na czas nieokreślony.

Sąd pracy może więc oceniać zgodność zawarcia umowy o pracę na czas określony nie tylko z zasadami współżycia społecznego, jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem, ale także w kontekście ewentualnego naruszenia zakazu dyskryminacji. Będzie tak zwłaszcza w przypadku, gdy dwóch pracowników wykonuje podobne obowiązki w podobnych warunkach, ale jeden ma umowę na kilkuletni czas określony, a drugi – na czas nieokreślony. Tak wynika z wyroku SN z 27 maja 2014 r., II PK 225/13.

SĘDZIA ZLECENIOBIORCA POWINIEN PŁACIĆ SKŁADKI ZUS

Czynny zawodowo sędzia, zatrudniony dodatkowo na umowę zlecenia, jest objęty ubezpieczeniami społecznymi z tytułu tej umowy, w sytuacji gdy nie ma innych podstaw do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, a stosunek służbowy sędziego nie jest odrębną podstawą do ubezpieczeń – uznał Sąd Najwyższy w uchwale z 9 lipca 2014 r., I UZP 1/14.

Do końca września trzeba udzielić zaległych urlopów pod groźbą mandatu

Nawet gdyby pracownik wyraźnie nie chciał skorzystać z zaległego urlopu, nie zwalnia to pracodawcy z odpowiedzialności za nieudzielenie mu urlopu z poprzednich lat. Dlatego przyjmuje się, że w ostateczności pracodawca może jednostronnie wysłać podwładnego na urlop.

Urlop powinien być wykorzystany w całości w roku nabycia prawa do niego. Przenieść go na kolejny rok można tylko wówczas, gdy:

- pracownik nie chciał wykorzystać urlopu w roku jego nabycia (np. nie złożył wniosku, jeśli był wymagany) albo

- wystąpiły przyczyny przesuwające urlop (obiektywne, np. choroba, albo dotyczące szczególnych potrzeb pracodawcy).

Urlopu przesuniętego na kolejny rok należy jednak udzielić do 30 września kolejnego roku kalendarzowego.

Uwaga: zeszłoroczny niewykorzystany urlop na żądanie również przechodzi na następny rok – ale jako zwykły urlop zaległy. Jednak zdaniem większości specjalistów można go udzielić nawet po 30 września kolejnego roku kalendarzowego.

Termin trzeba uzgodnić

Urlopu udziela się w terminie uzgodnionym między pracodawcą a pracownikiem. Przyjmuje się więc, że pracownik powinien mieć znaczny wpływ na termin udzielanego urlopu, choć ostatecznie decyduje o nim pracodawca. Urlop uważa się za uzgodniony, jeśli np. pracownik:

- składa wniosek z propozycją terminu urlopu, a pracodawca go akceptuje, albo

- wpisuje proponowany termin urlopu do planu urlopów, a przełożony go zatwierdza.

Na początku września – informacja

Zasada uzgadniania dotyczy także zaległego urlopu. Jeśli więc pracownikowi został urlop za 2013 rok, a zbliża się 30 września, należy najpierw postarać się porozumieć z pracownikiem w sprawie jego wykorzystania. Dobrą praktyką jest przekazanie, np. na przełomie sierpnia i września, pracownikom informacji o zaległościach urlopowych, z prośbą o uzgodnienie ich wykorzystania np. do 15 września, pod groźbą jednostronnego udzielenia zaległego urlopu po tym dniu (można przy tym wskazać, ile kto ma zaległego urlopu).

W ostateczności – przymusowo

Jeśli do końca września pracodawca nie udzieli pracownikowi zaległego urlopu, naraża się nawet na mandat inspekcji pracy (patrz: Komunikat PIP z 21 września 2012 r., www.pip.gov.pl). Grozi on nawet w przypadku, gdy pracownik nie chciał skorzystać z urlopu (np. nie złożył wniosku).

Większość specjalistów z tego faktu wysnuwa wniosek, że w tym ostatnim przypadku pracodawca może w ostateczności jednostronnie (przymusowo) udzielić pracownikowi zaległego urlopu. Nie można by było bowiem karać pracodawcy za coś, na co nie miałby wpływu (patrz także np.: wyrok SN z 25 stycznia 2005 r., sygn. akt I PK 124/05, OSNP 2006/23–24/354). Należy jedynie pamiętać, aby pracodawca najpierw próbował porozumieć się z pracownikiem co do terminu urlopu – poprzez wspomniane pismo i późniejsze ustne wezwania.

WSZYSTKO ALBO NIC

Urlopu wyznaczanego jednostronnie pracodawca nie może dzielić, gdyż taki podział możliwy jest tylko na wniosek pracownika. Udziela się go zawsze    w całości.

PODSTAWA PRAWNA:

art. 161, art. 168, art. 282 § 1 pkt 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.).

Pracodawcy zaniepokojeni wzmożonymi kontrolami umów o dzieło

Jak donosi Konfederacja Lewiatan, ZUS coraz intensywniej kontroluje zawieranie umów o dzieło i uznaje je za umowy zlecenia. Organizacja zarzuciła kontrolerom ZUS złą wolę i dość swobodne interpretowanie przepisów.

Pod koniec lipca br. Henryka Bochniarz, prezydent Konfederacji Lewiatan, wystosowała pismo (znak KL/461/179/GSB/2014) do prezesa ZUS Zbigniewa Derdziuka, w którym prosi o pilną analizę zarzutów stawianych przez pracodawców kontrolerom ZUS.

ZUS często uznaje umowy o dzieło za zlecenie

Do Konfederacji Lewiatan napływają skargi od zrzeszonych członków dotyczące zakresu i sposobu przeprowadzania kontroli oraz ich wyników. Z analizy dokumentów z przebiegu kontroli wynika, że kontrolerzy ZUS pomijają wolę stron zawierających konkretny rodzaj stosunku prawnego i charakter (istotę) umów z art. 627–646 Kodeksu cywilnego.

Pracodawcy nie godzą się ze stwierdzeniem, że umowy o określonym rezultacie, niemające charakteru ciągłego, w których przedmiot umowy jest ściśle wskazany, a wykonawca jest rozliczany za osiągnięcie końcowego efektu, ma zapewnioną samodzielność, sam jest organizatorem czynności, jakie realizuje, i ponosi odpowiedzialność za wykonanie dzieła, są traktowane jako umowy zlecenia.

Prawo się nie zmieniło, a wymagania kontrolerów – tak

Zasady i warunki zawierania umów o dzieło i zleceń pozostają niezmienne od lat. Tymczasem – jak wskazuje w liście do prezesa ZUS Konfederacja Lewiatan – w trakcie wcześniejszych kontroli ZUS nie miał żadnych zastrzeżeń co do treści i celu wybranego rodzaju stosunku prawnego, a także wzajemnych praw i obowiązków stron. Pracodawcy opierali się więc na dotychczasowej praktyce, zgodnej z niezmiennymi od lat regulacjami.

Lewiatan twierdzi, że pracodawcy nie byli wcześniej informowani o nowych stanowiskach ZUS w sprawie interpretacji przepisów.

1,35 MLN UMÓW O DZIEŁO Z NIEPRACOWNIKAMI

Z danych GUS wynika, że na koniec 2012 roku liczba osób, z którymi w 2012 roku została zawarta umowa zlecenia lub umowa o dzieło, a które nie były nigdzie zatrudnione na podstawie stosunku pracy (a także bez osób, które pobierają emeryturę lub rentę), wyniosła ok. 1,35 mln. W stosunku do ogólnej liczby zatrudnionych w gospodarce narodowej w końcu 2012 roku stanowiło to ok. 13% i ok. 10% do ogółu pracujących („Monitoring Rynku Pracy”, 10 stycznia 2014 r.).

ŹRÓDŁO:

www.konfederacjalewiatan.pl.

Kobiety nie będą mogły dźwigać

Trwają przymiarki do dużej nowelizacji Kodeksu pracy (np. w zakresie umów na czas określony – patrz: „Aktualności…” czerwiec 2014). Na razie jednak resort pracy przygotował projekt mniejszych zmian w zakresie prac wzbronionych kobietom, w tym ciężarnym, oraz wstępnych badań lekarskich.

Przede wszystkim najnowszy projekt przewiduje, że wszystkie kobiety nie będą mogły wykonywać prac związanych z nadmiernym wysiłkiem fizycznym, w tym w szczególności przy ręcznym transporcie ciężarów, które mogą stanowić zagrożenia dla zdrowia.

Praca może źle wpłynąć na ciążę – będzie zakazana

Natomiast kobiety w ciąży i karmiące dziecko piersią nie będą mogły wykonywać prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia. Chodzi o takie prace, które mogą mieć niekorzystny wpływ na przebieg ciąży lub karmienie dziecka piersią. Zmiana pociągnie za sobą nowelizację rozporządzenia z wykazem prac zabronionych kobietom, w tym ciężarnym.

Zaświadczenie lekarskie może zabronić niektórych prac

Projekt przewiduje także zmiany w zakresie zaświadczeń lekarskich. Chodzi o powiązanie orzeczenia lekarskiego z treścią skierowania na badania lekarskie, które będzie zawierało opis warunków pracy na określonym stanowisku. Jednak zmiana ta zależy od efektów prac nad tzw. 4. ustawą deregulacyjną (o tym projekcie pisaliśmy w sierpniowym numerze „Aktualności…”). Ustawa deregulacyjna ma m.in. zwolnić z obowiązku kierowania pracownika na badania wstępne – jeśli ma on być zatrudniony na podobnym stanowisku, a przerwa w zatrudnieniu jest nie dłuższa niż 30 dni i pracownik posiada aktualne zaświadczenie lekarskie.

Więcej znajdziesz w wersji pełnej publikacji

Tematy publikacji w pełnej wersji

Przegląd prawa w skrócie

Do końca września trzeba udzielić zaległych urlopów pod groźbą mandatu

Pracodawcy zaniepokojeni wzmożonymi kontrolami umów o dzieło

Kobiety nie będą mogły dźwigać

Zatrudniający na umowy „śmieciowe” będzie miał mniejsze szanse w przetargu

Pracownik przestaje być niepełnosprawny, gdy decyzja jest ostateczna

Będzie ryczałt za korzystanie ze służbowego auta w celach prywatnych

Nauczyciel akademicki może żądać urlopu dla poratowania zdrowia

Sąd nie poprawia oceny w służbie cywilnej, lecz ją uchyla

Nieodpłatne świadczenia podlegają PIT, gdy mają indywidualną wartość

Wcześniejsza praca w poniedziałek może być pracą w… niedzielę

Można wziąć urlop wychowawczy na kilka dni

Sposób opisania pensji w regulaminie może być różny

Samorządowiec z krótkim stażem dostanie odprawę z kp

Wniosek o 1/4 etatu zamiast wychowawczego – nie wiąże

Choroba nie musi pozbawiać urlopu okolicznościowego

PIP ostrzega: przepisy o elastycznym czasie pracy są niejasne