Redakcja

Redaktor prowadząca:

Monika Zabrocka-Kutera

Wydawca: Emilia Leśniewska

Koordynator produkcji: Mariusz Jezierski

Skład: Raster studio, Norbert Bogajczyk

Projekt graficzny: Dominika Raczkowska

Drukarnia: Paper&Tinta

Nakład łączny: 1300 egz.

Prenumerata:

Aktualności rachunkowości budżetowej

Centrum Obsługi Klienta

' tel.: 22 518 29 29,

: e-mail: cok@wip.pl

Masz pytanie?

Skontaktuj się z nami:

ab@wip.pl

Wydawnictwo Wiedza i Praktyka

ul. Łotewska 9a, 03-918 Warszawa

NIP: 526-19-92-256

Numer KRS: 0000098264

– Sąd Rejonowy

dla m.st. Warszawy, Sąd Gospodarczy

XIII Wydział Gospodarczy Rejestrowy

Wysokość kapitału zakładowego: 200.000 zł

„Aktualności rachunkowości budżetowej” chronione są prawem autorskim. Przedruk materiałów bez zgody wydawcy jest zabroniony. Zakaz nie dotyczy cytowania publikacji z powołaniem się na źródło. W związku z powyższym redakcja nie może ponosić odpowiedzialności prawnej za zastosowanie zawartych

w „Aktualnościach rachunkowości budżetowej” wskazówek, przykładów informacji itp. do konkretnych przypadków.

Od Redakcji

Szanowni Czytelnicy,

od renty planistycznej samorządy nie powinny pobierać odsetek – tak twierdzi warszawska izba obrachunkowa. Problem z tzw. rentą planistyczną pojawia się, gdy podmioty zobowiązane do jej uiszczenia spóźniają się z wpłatami. W gminach powstają wątpliwości, czy należy w takim przypadku naliczać odsetki. Mazowieckie samorządy zastanawiały się, czy do należności z tytułu wzrostu wartości nieruchomości można stosować przepisy rozdziału 7 działu IIII Ordynacji podatkowej. Na tej podstawie od zaległości podatkowej niezapłaconej w terminie naliczane są odsetki za zwłokę. Na wątpliwości gminy odpowiedziała RIO w Warszawie (nr WA.023.26.2013). W jej ocenie przepisy dotyczące planowania przestrzennego nie dają podstaw do naliczania i obowiązku zapłaty odsetek w razie naruszenia terminów na wniesienie renty. Nie odwołują się także do innych regulacji, z których wynikałoby takie prawo.

Monika Zabrocka-Kutera

redaktor prowadząca

Szkody w mieniu i odszkodowania należy księgować na kontach zespołu siódmego

Nieprzewidziane zdarzenia losowe, które wywołały ubytek w mieniu jednostki i są stratą nadzwyczajną, trzeba księgować na koncie 771. Natomiast odszkodowania uzyskane z tego tytułu ujmuje się na koncie 770 „Zyski nadzwyczajne”.

Kierownicy jednostek sektora finansów publicznych na podstawie art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 20 ust. 1 ustawy o rachunkowości są zobowiązani do wprowadzenia do ksiąg rachunkowych wszystkich zdarzeń gospodarczych, które nastąpiły w okresie sprawozdawczym. Umowy ubezpieczeniowe zostały określone dokładnie w Księdze III zobowiązania Tytuł XXVII – umowa ubezpieczenia, w artykułach od 805 do 820 Kodeksu cywilnego (dalej: kc).

W przypadku ubezpieczeń majątkowych świadczenie polega na wypłacie odszkodowania określonego w decyzji o przyznaniu odszkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w polisie (umowie) wypadku (art. 805 § 2 pkt 1 Kodeksu cywilnego – dalej: kc).

Zobowiązania przy ubezpieczeniu

Zawierając umowę ubezpieczenia, ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę (art. 805 § 1 kc).

Poniesione wydatki na likwidację szkody oraz otrzymane odszkodowanie jednostki sektora finansów publicznych ujmują w księgach rachunkowych w zależności od rodzaju zdarzenia, szkody, czyli tego, co było przyczyną ich zniszczenia bądź utraty przydatności.

Przyczyna szkody

Powstałe na skutek zdarzeń trudnych do przewidzenia, tj. pożar, grad, powódź, huragan, uderzenie pioruna oraz inne zdarzenia spowodowane czynnikami naturalnymi, na które jednostka nie ma wpływu i nie może ich przewidzieć oraz nie dotyczą działalności operacyjnej jednostki budżetowej, to wydatki przeznaczone na likwidację szkody ujmuje się w ciężar strat nadzwyczajnych, a otrzymane odszkodowanie zalicza do zysków nadzwyczajnych – art. 3 ust. 1 pkt 33 ustawy o rachunkowości.

Związane z działalnością operacyjną jednostki i mieszczące się w granicach ogólnego ryzyka prowadzonej działalności, to wydatki poniesione na likwidację tej szkody kierownik jednostki budżetowej zalicza do pozostałych kosztów operacyjnych, a otrzymane odszkodowanie kwalifikuje się jako pozostałe przychody operacyjne.

Straty nadzwyczajne – definicja

Uznanie straty za nadzwyczajną wymaga więc równoczesnego spełnienia warunków, tj.:

były trudne do przewidzenia,

powstały poza działalnością operacyjną danej jednostki,

nie wiążą się z ogólnym ryzykiem prowadzenia działalności.

Ważne dla kierownika jsfp

Kierownik każdej jednostki sektora finansów publicznych powinien ustalić zakres zdarzeń kwalifikowanych do strat nadzwyczajnych, np. straty spowodowane działaniem sił natury (pożar, powódź, huragan).

Do zdarzeń nadzwyczajnych zalicza się poniesione szkody i otrzymane odszkodowania będące skutkiem zdarzeń losowych w składnikach majątku objętych ubezpieczeniem (przykład 1).

Księgowanie zdarzeń na „7”

Do ewidencji szkód spowodowanych zdarzeniami losowymi, takimi jak powódź, pożar, huragan i inne, zgodnie z rozporządzeniem ministra finansów w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej służą konta 770 „Zyski nadzwyczajne” oraz 771 „Straty nadzwyczajne”.

Trudne do przewidzenia

Konto 770 służy do ewidencji dodatnich skutków finansowych zdarzeń trudnych do przewidzenia, które wystąpiły poza działalnością operacyjną jednostki i nie są związane z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia. Na koniec roku obrotowego saldo konta przeksięgowuje się na stronę Ma konta 860. Otrzymane odszkodowania z zakładów ubezpieczeń z tytułu skutków objętych ubezpieczeniem zdarzeń losowych (niezależnych od działalności jednostki) ujmuje się na koncie 770 „Zyski nadzwyczajne”.

Działalność socjalna też na „7”

Na kontach „770” i „771” ujmuje się zyski nadzwyczajne dotyczące również działalności socjalnej jednostki budżetowej. Zyski nadzwyczajne ujmuje się według poszczególnych tytułów ich powstania.

Ewidencja straty

Konto 771 służy do ewidencji i ujemnych skutków finansowych zdarzeń trudnych do przewidzenia, które wystąpiły poza działalnością operacyjną jednostki i nie są związane z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia.

W jednostkach sektora finansów publicznych do strat nadzwyczajnych zalicza się szkody w aktywach obrotowych spowodowane zdarzeniami losowymi, takimi jak np. powódź, pożar, huragan, gradobicie oraz koszty usunięcia skutków tych zdarzeń, zarówno w majątku trwałym, jak i obrotowym.

Nie wolno zapomnieć, że…

Straty nadzwyczajne ujmuje się w ewidencji w roku, w którym wystąpiły.

Do strat nadzwyczajnych zalicza się w przypadku:

środków trwałych – wartość nieumorzoną środka trwałego (wartość początkową zmniejszoną o dotychczasowe odpisy umorzeniowe),

rzeczowych aktywów obrotowych – wartość według cen nabycia (zakupu) lub kosztu wytworzenia,

nieruchomości zaliczanych do środków trwałych w budowie (inwestycje) – rzeczywistą kwotę poniesionych nakładów w wielkości wynikającej z zapisów na koncie 080.

Kiedy wyksięgowujemy stratę

Składniki majątku, które nieodwracalnie utraciły możliwość ich zużycia i które nie przyniosą już korzyści ekonomicznych, nie spełniają kryterium aktywów określonych w art. 3 ust. 1 pkt 12 ustawy o rachunkowości. Należy więc je wyksięgować z ewidencji bilansowej jednostki.

Zasady odpowiedzialności

Odpowiedzialność materialna pracowników jednostek sfery budżetowej jest taka sama, jak pracowników spoza niej.

Określenie mienia (definicja ogólna) zawarte jest w art. 44 kc. Według przepisów mieniem jest własność i inne prawa majątkowe. W dyspozycji kierowników jednostek sfery budżetowej (pracodawców) znajdują się składniki mienia ruchomego i nieruchomego.

Zgodnie bowiem z art. 441 kc własność i inne prawa majątkowe, stanowiące mienie państwowe, przysługują Skarbowi Państwa albo innym państwowym osobom prawnym.

Tabela 1. Typowe zapisy konta 770 Strona Wn „Zyski nadzwyczajne”

Lp.

Treść operacji

Konto przeciwstawne

1.

Korekty (zmniejszenie) kwoty zysków nadzwyczajnych.

240

2

Przeksięgowanie zrealizowanych zysków nadzwyczajnych na koniec roku obrotowego

860

Tabela 2. Typowe zapisy konta 770 Strona Ma „Zyski nadzwyczajne”

Lp.

Treść operacji

Konto przeciwstawne

1.

Przyznane odszkodowania za straty spowodowane zdarzeniami losowymi objętymi ubezpieczeniami.

240

2.

Wpłata przyznanego od ubezpieczyciela odszkodowania z tytułu strat nadzwyczajnych bez wcześniejszego przypisania należności.

130

Tabela 3. Typowe zapisy konta 771 Strona Wn „Straty nadzwyczajne”

Lp.

Treść operacji

Konto przeciwstawne

1.

Niedobory i szkody powstałe w majątku obrotowym w wyniku zdarzeń losowych (w dacie ich stwierdzenia).

101, 240, 310, 080

2.

Koszty poniesione przy usuwaniu skutków zdarzeń losowych dotyczące:

wynagrodzeń zatrudnionych osób,

usług obcych,

rozliczenia odchyleń debetowych od cen ewidencyjnych materiałów zużytych przy usuwaniu skutków szkód losowych.

231

201, 240

340

Tabela 4. Typowe zapisy konta 771 Strona Ma „Straty nadzwyczajne”

Lp.

Treść operacji

Konto przeciwstawne

1.

Korekty (zmniejszenie) kwoty strat nadzwyczajnych.

080, 201, 240,

2.

Przeksięgowanie strat nadzwyczajnych na koniec roku obrotowego.

860

3.

Rozliczenie odchyleń kredytowych od cen ewidencyjnych materiałów zużytych przy usuwaniu skutków szkód losowych.

340

Tabela 5. Typowe zapisy konta 761 Strona Wn „Pozostałe koszty operacyjne”

Lp.

Treść operacji

Konto przeciwstawne

1.

Koszty likwidacji środków trwałych (z wyjątkiem likwidacji związanych z prowadzoną inwestycją oraz zdarzeniami losowymi).

101, 130, 201, 240

2.

Obniżenie wartości zapasów materiałów w wyniku uszkodzenia, zepsucia, utraty przydatności itp., z wyjątkiem wynikających ze zdarzeń losowych.

310

3.

Wartość darowizn i przekazanych nieodpłatnie rzeczowych aktywów obrotowych.

310

4.

Niezawinione niedobory aktywów obrotowych.

240

5.

Zapłacone lub naliczone kary, odszkodowania i koszty postępowania spornego związane z działalnością operacyjną.

201, 234, 240

6.

Odpisane, przedawnione, umorzone należności inne niż związane z przychodami finansowymi lub funduszami celowymi, jeżeli wcześniej nie dokonano odpisu aktualizującego.

201, 231, 234, 240

7

Odpisy aktualizujące należności wątpliwe (z wyjątkiem należności z tytułu przychodów finansowych).

290

Więcej znajdziesz w wersji pełnej publikacji

Tematy publikacji w pełnej wersji

Szkody w mieniu i odszkodowania należy księgować na kontach zespołu siódmego

Rząd popiera oskładkowanie nieprawidłowych wypłat z ZFŚS

RIO: W § 459 lub 460 należy ująć odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nieruchomości

WSA: gmina powinna doliczyć podatek od towarów i usług do opłat za korzystanie z przystanków

WSA: Odzyskanie VAT od inwestycji realizowanych przez zakłady budżetowe jest możliwe

Jednostki budżetowe mogą przejąć majątek za zaległości podatkowe

Podatek klasyfikuje się w tym paragrafie, z którego dokonano zakupu towaru

Wystawienie faktury korygującej za energię elektryczną nie wiąże się z obowiązkiem korekty deklaracji VAT

Umorzenie naliczonych odsetek należy zaksięgować na koncie 761 jako „Pozostałe koszty operacyjne”

Rezerwy na zobowiązania jednostka może utworzyć tylko wtedy, gdy istnieje duże prawdopodobieństwo ich zapłaty

Fakturę dotyczącą najmu i mediów ewidencjonuje się na dwóch kontach – 221 oraz 700

Do celów sprawozdawczych kaucje zabezpieczające należy traktować jako depozyt

Nie zawsze trzeba płacić VAT za użyczenie miastu państwowego gruntu

Przeniesienie własności z mocy prawa w zamian za odszkodowanie należy uznać za dostawę towarów

Dla rozliczenia VAT nie ma znaczenia, jakiego okresu dotyczy zużycie energii elektrycznej wykazane w fakturach

Organ wykonawczy zadecyduje o zaciągnięciu przez jednostkę zobowiązania długoterminowego

Pracownika nie można zmusić do odejścia na emeryturę