Redakcja

Kierownik grupy wydawniczej:Agnieszka Konopacka-Kuramochi

Redaktor prowadząca: Emilia Wawrzyszczuk

Konsultant merytoryczny: Halina Tulwin

dyrektor Departamentu Prawnego GIP

Wydawca: Wojciech Dyr

Koordynator produkcji: Mariusz Jezierski

Druk: Paper&Tinta

Nakład: 3500 egz.

Skład i łamanie: Triograf, Dariusz Kołacz

„Prawo Pracy w Pytaniach i Odpowiedziach” wraz z innymi elementami subskrypcji chronione jest prawem autorskim. Przedruk materiałów bez zgody wydawcy – zabroniony. Zakaz nie dotyczy cytowania publikacji z powołaniem się na źródło. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności prawnej za zastosowanie zawartych w „Prawie Pracy w Pytaniach i Odpowiedziach” lub w innych elementach subskrypcji informacji, wskazówek, przykładów itp. do konkretnych przypadków.

Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

ul. Łotewska 9a, 03-918 Warszawa

KRS: 0000098264, Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie,Sąd Gospodarczy, XIII Wydział Gospodarczy Rejestrowy,wysokość kapitału zakładowego: 200 tys. zł

Zamówienia: tel. 22 518 29 29 • faks 22 617 60 10 • cok@wip.pl

OD REDAKCJI

zmiana terminu kosztuje

Wraz z pierwszym majowym weekendem, który i w tym roku był mocno przedłużony, na dobre rozpoczął się sezon urlopowy. Przez najbliższe miesiące dokumentem najczęściej sprawdzanym przez pracowników i przełożonych będzie plan urlopowy. W firmach, w których nie jest on tworzony, działy kadr niemal codziennie będą otrzymywać porcję wniosków urlopowych.

I chociaż nieprzerwany urlop (którego przynajmniej jedna część powinna obejmować 14 kolejnych dni kalendarzowych) jest jednym z podstawowych praw każdego pracownika, to nie można wykluczyć sytuacji nieprzewidzianych, w których pracodawca musi zmienić jego termin – nawet dzień przed zaplanowanym wyjazdem.

Jednak o ile przepisy regulują kwestie zwrotu kosztów w razie przerwania urlopu pracownika, to milczą na ten temat w przypadku przesunięcia terminu urlopu. Specjalnie dla nas te wątpliwości wyjaśnia Departament Prawny GIP.

Emilia Wawrzyszczuk

redaktor prowadząca

Wolne dla rodzica to nie tylko dwa dni na opiekę nad dzieckiem

Niemal rok minął od nowelizacji Kodeksu pracy, która dała zatrudnionym rodzicom prawo do płatnego urlopu rodzicielskiego. Łącznie z pozostałymi urlopami rodzic może zapewnić nowo narodzonemu dziecku opiekę przez pierwszy rok jego życia. Ale wraz z zakończeniem tych urlopów nieobecności się nie kończą – pracująca mama lub tata w wielu przypadkach mogą nie zjawić się w pracy, a ich nieobecność „usprawiedliwi” dziecko.

Najpopularniejszym zwolnieniem od pracy, z którego korzystają zatrudnieni rodzice, są tzw. dni opieki nad dzieckiem. To płatne wolne od pracy, które przysługuje na mocy art. 188 Kodeksu pracy (kp) w wymiarze 2 dni każdemu pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat (przykłady 1 i 2).

Rodzice mogą się podzielić

Prawo do dni wolnych na dziecko ma każdy pracownik – bez względu na rodzaj umowy o pracę łączącej go z pracodawcą (na czas nieokreślony, określony, na próbę lub zastępstwo) oraz wymiar etatu czy okres zatrudnienia w danym roku – który wychowuje przynajmniej jedno dziecko do 14. roku życia. Należy jednak pamiętać, że określony w przepisach wymiar (2 dni) jest maksymalny dla obojga zatrudnionych rodziców. Zatem w sytuacji gdy oboje rodzice (opiekunowie dziecka) pozostają w stosunku pracy, możliwe są dwa sposoby wykorzystania tego zwolnienia:

• z 2 dni korzysta tylko jedno z nich (matka lub ojciec) albo

• rodzice dzielą się zwolnieniem w taki sposób, że każde z nich wykorzystuje po jednym dniu wolnym w roku.

Co istotne, a co często budzi wątpliwości pracodawców, na prawo do dni wolnych na dziecko nie ma wpływu fakt, czy drugi rodzic dziecka jest zatrudniony oraz czy w danym okresie może zająć się dzieckiem. Przykładowo ze zwolnienia może skorzystać pracownik, który ma dwójkę dzieci (przynajmniej jedno z nich do 14 lat), a którego żona przebywa na urlopie wychowawczym. Podobnie jest w innych przypadkach, gdy drugi rodzic dziecka np.:

• jest bezrobotny,

• przebywa na urlopie macierzyńskim, dodatkowym macierzyńskim, rodzicielskim,

• prowadzi działalność gospodarczą lub gospodarstwo rolne.

Jednym słowem – sytuacja drugiego rodzica nie ma wpływu na prawo pracownika do zwolnienia z art. 188 kp, z zastrzeżeniem, że w razie gdy oboje rodzice pozostają w zatrudnieniu, z dni na dziecko może skorzystać jedno z nich (lub pracujący rodzice mogą się nimi podzielić).

Zatrudniony składa oświadczenie

O tym, czy pracownik będzie korzystał ze zwolnienia, o którym mowa w art. 188 kp, informuje pracodawcę, składając oświadczenie o zamiarze lub braku chęci korzystania z dni opieki nad dzieckiem (wzór 1).Zazwyczaj oświadczenie to jest częścią pisma, w którym pracownik wyraża swój zamiar co do korzystania z pozostałych uprawnień związanych z pełnieniem funkcji rodzicielskich – m.in. możliwości odmowy pracy w godzinach nadliczbowych czy w porze nocnej lub delegowania poza stałe miejsce pracy (dotyczy to pracowników opiekujących się dzieckiem, które nie ukończyło 4 lat). Nie jest to jednak regułą.

Co do zasady, oświadczenie o zamiarze korzystania z 2 dni płatnego zwolnienia od pracy w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem do lat 14 jest ograniczone jedynie wiekiem dziecka. Nie jest zaś limitowane pod względem czasowym w tym sensie, że przepisy prawa pracy nie wymagają, aby było ono składane na określony z góry czas, np. na rok. Takie uregulowanie mogą zawierać przepisy wewnątrzzakładowe obowiązujące u danego pracodawcy, np. regulamin pracy. Jeżeli jednak w zakładzie pracy takie regulacje nie obowiązują, to oświadczenie o zamiarze korzystania z dni opieki nad dzieckiem do lat 14 jest podstawą korzystania z tego uprawnienia przez pracownika do odwołania, tj. do momentu, dopóki nie złoży pracodawcy oświadczenia o braku zamiaru korzystania ze zwolnienia – nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 14 lat.

Więcej znajdziesz w wersji pełnej publikacji

Tematy publikacji w pełnej wersji

Wolne dla rodzica to nie tylko dwa dni na opiekę nad dzieckiem

Zatrudnienie sprzed lat wpływa na długość okresu wypowiedzenia

Pracownik, który traci pracę z przyczyn organizacyjnych, musi znać kryteria wyboru do zwolnień

Dyżur przez całą dobę – tak, ale nie pełniony przez jednego pracownika

Chory lub wypoczywający pracownik nie dostanie dodatkowego wolnego za sobotnie święto

Pracę w dodatkowym dniu bez pracy rekompensuje się jak pracę w święto

Wykorzystanie urlopu w okresie wypowiedzenia to polecenie służbowe, które pracownik musi wykonać

Dni wolne na poszukiwanie pracy nie przysługują, jeśli to zatrudniony złożył wypowiedzenie

Zaliczkę na zagraniczną delegację można wypłacić w kilku walutach

Pracownikowi nie przysługuje wynagrodzenie za dzień, w którym stawił się na komisji lekarskiej w ZUS

Brak kontaktu z ojcem dziecka nie przekreśla szans na skorzystanie z urlopu wychowawczego przez matkę

Pracownicę w ciąży można czasowo delegować do innej pracy

Przepisy nie ograniczają zakresu czasowego dokumentów kontrolowanych przez PIP

Pracodawca nie musi przeprowadzać rekrutacji wewnętrznej, jeśli w firmie pojawi się wakat

Pracodawca zrekompensuje przesunięcie urlopu, ale na nowy termin wolnego pracownik będzie musiał poczekać