Redakcja

Wydawca: Weronika Wota

Redaktor: Barbara Brózda

Druk: Paper&Tinta

Nakład: 600 egz.

Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

03-918 Warszawa, ul. Łotewska 9a

Tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10

e-mail: cok@wip.pl

NIP: 526-19-92-256

Numer KRS: 0000098264

– Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy,

Sąd Gospodarczy XIII Wydział Gospodarczy Rejestrowy.

Wysokość kapitału zakładowego: 200.000 zł

Redakcja zastrzega sobie prawo dokonywania zmian i skrótów w nadesłanych artykułach i ich tytułach. Artykułów ani jakichkolwiek innych materiałów niezamówionych Redakcja nie zwraca. Wszelkie prawa do niniejszej publikacji, w tym do jej tytułu oraz do treści zawartych w zamieszczonych w niej artykułach, podlegają ochronie prawnej przewidzianej w szczególności prawem autorskim. Ich przedruk oraz rozpowszechnianie bez wiedzy i zgody Redakcji są zabronione. Zakaz ten nie dotyczy cytowania ww. materiałów w granicach dozwolonego użytku, z powołaniem się na źródło.

Wszelkie materiały zawarte w niniejszej publikacji mają charakter wyłącznie popularyzacyjno-informacyjny i nie mogą być traktowane w sposób prawnie wiążący pomiędzy Czytelnikiem a Wydawcą lub Redakcją. Redakcja dokłada wszelkich starań, aby informacje i dane zamieszczone w tych materiałach były poprawne merytorycznie i aktualne, jednakże informacje te nie mają charakteru porady czy opinii prawnej, jako że Wydawca ani Redakcja nie świadczy żadnych usług prawnych. Nie mogą być one również traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. Zastosowanie tych informacji w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji lub opinii prawnej. Wobec powyższego Wydawca, Redakcja, redaktorzy ani autorzy ww. materiałów nie ponoszą odpowiedzialności prawnej w szczególności za skutki zastosowania lub wykorzystania w jakikolwiek sposób informacji zawartych w tych materiałach.

Od Redakcji

SZANOWNI PAŃSTWO,

W bieżącym numerze przedstawiamy m.in. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 lipca 2014 r., w którym rozstrzygnięto problem nieodpłatnych świadczeń udzielanych pracownikom. To zagadnienie od dawna było przedmiotem licznych sporów pomiędzy pracodawcami a organami podatkowymi. W konsekwencji, Trybunał na wniosek Konfederacji Lewiatan wypowiedział się o konstytucyjności przepisów ustawy o PIT.

Szczególnej uwadze polecam także artykuł o opodatkowaniu świadczeń menedżera. Wiele firm oferuje bowiem swoim pracownikom pakiet narzędzi służbowych. Dla większości z nich oznacza to poważne trudności z należytym rozliczeniem podatku.

Ponadto zachęcam do przeczytania komentarza do wyroku Sądu Najwyższego z 15 maja 2014 r., w którym skład orzekający wypowiedział się o zasadności wysokości kar dla przedsiębiorców stosujących praktyki naruszające przepisy antymonopolowe.

Zapraszam do lektury

Barbara Brózda

TK: Nieodpłatne świadczenia muszą zostać realnie wręczone

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 8 lipca 2014 r. wypowiedział się w kwestii opodatkowania świadczeń, które otrzymuje pracownik w związku z pozostawaniem przez niego w stosunku pracy.

Problem nieodpłatnych świadczeń udzielanych pracownikom przez pracodawców był bowiem przedmiotem licznych sporów pomiędzy pracodawcami a organami podatkowymi. Działo się tak ze względu na brak określenia w przepisach ustawy o PIT, co tym nieodpłatnym świadczeniem de facto jest. W tym zakresie sądy administracyjne zajmowały rozbieżne stanowisko. W konsekwencji, Trybunał na wniosek Konfederacji Lewiatan wypowiedział się w kwestii konstytucyjności przepisów ustawy o PIT. W ocenie Trybunału, „inne nieodpłatne świadczenie” oznacza wyłącznie przysporzenie majątkowe o indywidualnie określonej wartości, otrzymane przez pracownika.

W kwestii opodatkowania świadczeń, które mogą być nawet potencjalnie otrzymane przez pracownika w związku z pozostawaniem przez niego w stosunku pracy, a które są dodatkowo ściśle związane z działalnością gospodarczą prowadzoną przez pracodawcę, wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 8 lipca 2014 r. (sygn. akt 7/13).

Mimo bardzo szerokiego ujęcia przychodów ze stosunku pracy w art. 12 ust. 1 ustawy o PIT, nie każde świadczenie spełnione przez pracodawcę na rzecz pracownika bez ustalonej za nie zapłaty jest świadczeniem podlegającym podatkowi dochodowemu. Pracodawcy oferują pracownikom różne świadczenia, które mogą być formą gratyfikacji przyznaną pracownikowi jako element wynagrodzenia za pracę, a mogą być też wymaganymi przez odpowiednie przepisy świadczeniami ze strony pracodawcy, które służą stworzeniu odpowiednich warunków pracy. Powoduje to trudności, według jakich kryteriów wyodrębnić świadczenia na rzecz pracownika, które są objęte podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego tym kryterium musi być obiektywna ocena, czy przedmiotowe świadczenie leżało w interesie pracownika. Jest tak wtedy, gdy stanowi ono realne przysporzenie majątkowe (korzyść), którego efekt jest uchwytny w majątku pracownika. Świadczenia uzyskiwane od pracodawcy, aby podlegały opodatkowaniu, muszą zatem prowadzić do pojawienia się po stronie pracownika dochodu, czyli korzyści majątkowej, która może wystąpić w dwóch postaciach: prowadzi do powiększenia aktywów, co jest zwykłym skutkiem wypłaty pieniędzy, albo do zaoszczędzenia wydatków, co może być następstwem świadczenia rzeczowego lub w formie usługi. W wyniku takiego świadczenia w majątku pracownika nie pojawia się wprawdzie realny dochód (w znaczeniu ekonomicznym), ale ponieważ znaczenie dochodu na gruncie ustawy o PIT jest szersze, zaoszczędzenie wydatków musi być traktowane na równi z przyrostem majątku.

Inne świadczenia

Trybunał podkreślił, że „inne nieodpłatne świadczenia” na rzecz pracownika mogą być uznane za jego dochód w rozumieniu ustawy o PIT, tylko pod warunkiem, że rzeczywiście spowodowały zaoszczędzenie przez niego wydatków. A zatem pracownik musi skorzystać ze świadczenia oferowanego przez pracodawcę w pełni dobrowolnie. Jednak, gdy nieodpłatne świadczenie zostało przyjęte jako warunek niezbędny do zgodnego z prawem wykonania pracy – po stronie pracownika nie pojawia się korzyść, która mogłaby być objęta podatkiem dochodowym. Taka sytuacja będzie mieć miejsce np. w przypadku zapewnienia przez pracodawcę wstępnych, okresowych i kontrolnych badań lekarskich, do zapewnienia których pracodawca jest zobowiązany na podstawie odrębnych przepisów. Te świadczenia nie będą opodatkowane podatkiem dochodowym i są zwolnione od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 11 ustawy o PIT.

Świadczenia niepieniężne

W wyroku TK zwrócił uwagę na to, że świadczenia w naturze i inne nieodpłatne świadczenia – w przeciwieństwie do pieniędzy i wartości pieniężnych – są traktowane jako przychód wyłącznie pod warunkiem, że są „otrzymane”. A zatem świadczenia te muszą mieć bezwzględnie realny charakter, aby można je zaliczyć do przychodu ze stosunku pracy. Natomiast, w odniesieniu do innych nieodpłatnych świadczeń, musi zaistnieć element realnego otrzymania korzyści przez pracownika, bowiem w przeciwnym razie nie uzyska on przychodu. Ponadto, jeśli nie zostanie skonkretyzowane i indywidualnie przypisane pracownikowi świadczenie, nie będzie możliwości określenia wysokości tego świadczenia, a tym samym i przychodu z tego tytułu.

Cechy istotne

Trybunał określił cechy istotne kategorii „innych nieodpłatnych świadczeń” jako przychodu w rozumieniu art. 12 ust. 1 i art. 11 ust. 1 ustawy o PIT. Za przychód pracownika mogą być uznane takie świadczenia, które:

zostały spełnione za zgodą pracownika (skorzystał z nich w pełni dobrowolnie),

zostały spełnione w jego interesie (a nie w interesie pracodawcy) i przyniosły mu korzyść w postaci powiększenia aktywów lub uniknięcia wydatku, który musiałby ponieść,

korzyść ta jest wymierna i przypisana indywidualnemu pracownikowi (nie jest dostępna w sposób ogólny dla wszystkich podmiotów).

Iwona Czauderna

doradca podatkowy

Duże firmy będą dochodzić zapłaty zaległych należności z przetargów publicznych

16 lipca weszła w życie nowelizacja ustawy o spłacie niektórych niezaspokojonych należności przedsiębiorców wynikających z realizacji udzielonych zamówień publicznych. Na podstawie nowych przepisów nie tylko mikro, małe i średnie, ale też duże firmy będą mogły dochodzić zapłaty zobowiązań pieniężnych.

Celem ustawy o spłacie niektórych niezaspokojonych należności przedsiębiorców wynikających z realizacji udzielonych zamówień publicznych (dalej: ustawa) było ograniczenie skutków niewypłacalności przedsiębiorców, którzy realizowali zlecenia związane z budową dróg. Chodziło o nałożenie na Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad (dalej: GDDKiA) obowiązku spłaty niezaspokojonych przez GDDKiA jako wykonawców należności głównych przedsiębiorcom – ich podwykonawcom. Część przepisów ustawy wyrokiem z 18 czerwca 2013 r. Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z konstytucją. Nowelizacja jest wynikiem tego wyroku.

Najważniejsze zmiany

Dotychczas prawo ubiegania się o zaległe płatności od GDDKiA miały tylko mikro-, małe i średnie firmy jako podwykonawcy. Po nowelizacji ustawa nie różnicuje podmiotów uprawnionych do występowania o zapłatę według kryterium wielkości i duże przedsiębiorstwa również będą mogły korzystać z tego uprawnienia. Definicję przedsiębiorcy, który zawarł umowę z wykonawcą udzielonego zamówienia publicznego, oparto na ustawie o swobodzie działalności gospodarczej, a usługodawcy na ustawie o świadczeniu usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest:

osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą,

wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej.

Przez usługodawcę w rozumieniu ustawy rozumie się:

osobę fizyczną, osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, z innego państwa członkowskiego, nieprowadzącą działalności gospodarczej, która czasowo oferuje lub świadczy usługę na terytorium RP,

przedsiębiorcę z innego państwa członkowskiego, który wykonuje działalność gospodarczą zgodnie z obowiązującymi w tym państwie przepisami, a na terytorium RP czasowo oferuje lub świadczy usługę,

osobę fizyczną, osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, która posiada siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium RP, nieprowadzącą działalności gospodarczej, oferującą lub świadczącą usługę.

Skład masy upadłości

Zmieniony został przepis art. 12 ustawy, według którego zabezpieczenie opisane w art. 147 ustawy Prawo zamówień publicznych, jeżeli wniesione zostało w pieniądzu, nie wchodziło w skład masy upadłości. Według nowej treści nie wchodzi ono w skład masy upadłości, wyłącznie gdy upadłość wykonawcy ogłoszono po dniu wejścia w życie ustawy.

Przepis ten był niekorzystny dla wierzycieli innych niż Skarb Państwa. W postępowaniu upadłościowym Skarb Państwa (w jego imieniu działa GDDKiA) posiada pozycję uprzywilejowaną. Przepis ten pomniejszał fundusz masy upadłości dłużnika (wykonawcy), dostępny dla wierzycieli wykonawcy, którzy mogli przez to zaspokoić swoje roszczenia w niższym stopniu albo na innych, mniej korzystnych warunkach niż w sytuacji, gdyby ten przepis nie obowiązywał. Trybunał Konstytucyjny uznał, że jest on niezgodny z konstytucją w zakresie, w jakim dotyczy wykonawcy, wobec którego ogłoszono upadłość przed wejściem w życie tej ustawy.

Dochodzenie należności

Nie został zmieniony sam tryb dochodzenia należności. Oznacza to, że GDDKiA jest zobowiązana do spłaty należności głównych na rzecz przedsiębiorcy, który zawarł umowę z (generalnym) wykonawcą w związku z realizacją zamówienia publicznego na roboty budowlane udzielonego przez GDDKiA.

Warunki zapłaty

Ustawa określa warunki dochodzenia zapłaty od GDDKiA. Przede wszystkim należy wspomnieć o ograniczeniach podmiotowych i przedmiotowych. Ustawa dotyczy jedynie tych podwykonawców, usługodawców i dostawców materiałów i surowców budowlanych, którzy byli bezpośrednimi podwykonawcami generalnego wykonawcy i z nim zawarli umowę, oraz znajduje zastosowanie jedynie do tych zamówień publicznych na roboty budowlane, które były udzielone lub co do których postępowanie o udzielenie zamówienia było wszczęte przed 3 sierpnia 2012 r. Co więcej, GDDKiA jest zobowiązana do spłaty wyłącznie należności głównych, czyli wynagrodzenia za roboty lub cenę dostarczonych materiałów, z wyłączeniem odsetek za opóźnienie, odszkodowań i kar umownych. Warto też zaznaczyć, że chcąc otrzymać zaległe należności, przedsiębiorca musi przedstawić GDDKiA dokumenty stanowiące dowód roszczenia i braku zapłaty od wykonawcy. Są nimi: umowa oraz jeden z następujących dokumentów:

pisemne oświadczenie wykonawcy o uznaniu należności przedsiębiorcy,

nieprawomocne orzeczenie sądu uzyskane na skutek wniesienia pozwu przeciwko generalnemu wykonawcy,

spis wierzycieli w postępowaniu upadłościowym (jeżeli roszczenie wobec generalnego wykonawcy było zgłaszane w postępowaniu upadłościowym).

Więcej znajdziesz w wersji pełnej publikacji

Tematy publikacji w pełnej wersji

TK: Nieodpłatne świadczenia muszą zostać realnie wręczone

Duże firmy będą dochodzić zapłaty zaległych należności z przetargów publicznych

Pracownicy mogą otrzymać zaległe wynagrodzenia nawet po wszczęciu wtórnego postępowania upadłościowego

Już od ponad roku przedsiębiorcy muszą dokonywać opłat za odpady komunalne na zupełnie nowych zasadach

Przychód całej firmy jest podstawą do wymierzenia kary za działania monopolistyczne

Uczestnicy porozumienia godzącego w przepisy powinni być karani na zróżnicowanym poziomie

Dostawy nie było, czyli odliczenie VAT od korekty

Menedżer nie zawsze musi płacić podatek od świadczeń

Zmiany w prawie

Tabela stawek odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych