Redakcja

Redaktor prowadzący:

Karol Zawadzki

Wydawca: Emilia Leśniewska

Koordynator produkcji: Mariusz Jezierski

Skład: Raster studio, Norbert Bogajczyk

Projekt graficzny: Dominika Raczkowska

Drukarnia: Paper&Tinta

Nakład łączny: 1000 egz.

Prenumerata:

Aktualności rachunkowości budżetowej

Centrum Obsługi Klienta

' tel.: 22 518 29 29,

: e-mail: cok@wip.pl

Masz pytanie?

Skontaktuj się z nami:

ab@wip.pl

Wydawnictwo Wiedza i Praktyka

ul. Łotewska 9a, 03-918 Warszawa

NIP: 526-19-92-256

Numer KRS: 0000098264

– Sąd Rejonowy

dla m.st. Warszawy, Sąd Gospodarczy

XIII Wydział Gospodarczy Rejestrowy

Wysokość kapitału zakładowego: 200.000 zł

Przygotowanie do wersji elektronicznej:

RASTER studio, 603 59 59 71

Od Redakcji

Szanowni Czytelnicy,

na przełomie roku szczególnie istotne jest poprawne zaksięgowanie przychodów wpływających na konto jednostki. W jednostkach budżetowych najczęściej występują przychody z tytułu dochodów budżetowych. Należą do nich przede wszystkim wpływy z podstawowej działalności. W podmiotach tych mogą także występować przychody z tytułu operacji finansowych, takie jak odsetki czy dodatnie różnie kursowe. Kwestią sporną jest możliwość księgowania na koncie 750 odsetek naliczonych w związku z nieterminową zapłatą należności. Na pierwszy rzut oka odsetki te powiązane są z działalnością podstawową. Badając jednak, czy dane przychody mają charakter przychodów operacyjnych, czy finansowych, należy brać pod uwagę przede wszystkim podstawę powstania danego przychodu. Bazą powstania odsetek jest określona kwota pieniężna (odsetki nalicza się, ponieważ kontrahent zwleka z zapłatą określonej sumy finansowej). Dlatego też odsetki za zwłokę w zapłacie należy traktować jako przychody finansowe.

Karol Zawadzki

redaktor prowadzący

Przychody jednostek publicznych z przełomu roku rozlicza się memoriałowo

Rozliczając dochody jednostek budżetowych na przełomie roku, należy pamiętać, że zastosowanie ma tu zasada kasowa. Znaczenie ma tu zatem data faktycznej zapłaty. W przypadku ewidencji przychodów obowiązuje natomiast zasada memoriału, która obliguje podmioty publiczne do ujmowania w księgach wszystkich osiągniętych przychodów dotyczących danego roku obrotowego, bez względu na termin ich faktycznej zapłaty.

Pod koniec roku dla księgowych reprezentujących sektor publiczny istotną kwestią staje się rozliczenie uzyskanych dochodów i przychodów. Ich odpowiednie zaksięgowanie oraz przypisanie do danego okresu warunkuje prawidłową realizację przepisów prawa bilansowego, budżetowego, ale także regulacji w zakresie podatku dochodowego. Może się zdarzyć również, że niektóre wartości będzie trzeba ująć jako rozliczenia międzyokresowe.

Przedstawiciele jednostek publicznych muszą pamiętać, że dochody są to kwoty związane ściśle z budżetem. Są to więc wszelkie wpływy na jej rachunek bieżący. Przychód należy natomiast utożsamiać z prawem bilansowym. Jest to korzyść ekonomiczna, którą obok kosztów należy wykazać w rachunku zysku i strat.

Podstawową kwestią, o której należy pamiętać przy ewidencji dochodów i przychodów, jest to, że realizacja dochodów budżetowych ujmowana jest w księgach według zasady kasowej. Oznacza to, że ich ewidencję prowadzi się według zrealizowanych wpływów (faktycznej zapłaty).

W przypadku ewidencji przychodów obowiązuje natomiast zasada memoriału, która obliguje jednostki publiczne do ujmowania w księgach wszystkich osiągniętych przychodów dotyczących danego roku obrotowego, bez względu na termin ich faktycznej zapłaty.

Ewidencja dochodów jednostek budżetowych

Specyficzną cechą jednostek budżetowych, odróżniającą je od innych form organizacyjnoprawnych jest dokonywanie rozliczeń z budżetem jednostki nadrzędnej metodą tzw. budżetowania brutto. Polega ona na tym, że wszelkie wydatki jednostki budżetowej pokrywane są ze środków podmiotu nadrzędnego, a wszystkie dochody uzyskane w toku swojej działalności odprowadzają na rachunek JST.

Ewidencja zrealizowanych dochodów dokonywana jest na koncie 130 „Rachunek bieżący jednostki” na wydzielonym do tego celu subkoncie rachunku podstawowego. Wpływ zrealizowanych dochodów ujmowany jest na stronie Wn tego konta (patrz: przykład 1, pkt 1 i 2).

Klasyfikacja budżetowa

Środki budżetowe należy ujmować w księgach rachunkowych w szczegółowości używanej przy tworzeniu planów finansowych. Identyfikacja poszczególnych dochodów dokonywana jest zatem według działów, rozdziałów i paragrafów klasyfikacji budżetowej.

W dalszej kolejności, realizując ustawowy obowiązek przekazywania dochodów na rachunek JST, jednostka budżetowa przelane kwoty musi odnieść na konto 222 „Rozliczenie dochodów budżetowych” (patrz: przykład 1 pkt 3). Na stronie Wn tego konta powinna zatem zaksięgować (w korespondencji ze stroną Ma konta 130) okresowe przelewy dochodów na rachunek budżetu jednostki macierzystej. Terminy owych „okresowych przelewów” ustalane są przez organ wykonawczy samorządu.

Jeżeli jednostka budżetowa wykonuje również dochody budżetowe związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej, konto 222 służy wówczas także do rozliczenia zrealizowanych dochodów budżetu państwa.

Schemat 1. Ewidencja dochodów budżetowych

Objaśnienia do schematu 1

1) Wpływ na rachunek jednostki budżetowej dochodów nieprzypisanych

2) Wpływ na rachunek jednostki budżetowej dochodów uprzednio przypisanych (etap po zapłaceniu należności)

3) Przekazanie zrealizowanych dochodów na rachunek budżetu jednostek samorządu terytorialnego.

Operacja wskazana na schemacie w pkt 1 objaśnień dotyczy tzw. dochodów nieprzypisanych. Są to takie dochody, które księguje się dopiero w momencie wpływu środków pieniężnych z danego tytułu (np. wpływy z opłat za wydanie duplikatów świadectw). Ewidencja następuje wówczas na podstawie np. kwitów kasowych. Zapis na kocie 130 jednostka stosuje wówczas w korespondencji z odpowiednim kontem przychodowym (w tym przypadku 760).

W pkt 2 przedstawiono natomiast sposób ewidencji wpływów uprzednio przypisanych, a więc naliczonych (i zaksięgowanych), zanim jeszcze zostaną faktyczne opłacone (np. czynsz za wynajem przypisany na podstawie wystawionej wcześniej faktury). Przypis taki księguje się wówczas na stronie Wn konta 221. Po zapłaceniu należności przeksięgowuje się natomiast wartość transakcji z konta 221 na stronę Wn konta 130 (co zostało zobrazowane w pkt 2 schematu). W ciągu roku budżetowego konto 222 służy także do okresowego przenoszenia zrealizowanych dochodów na fundusz. Jednostka budżetowa przenosi wówczas wartości wynikające ze sprawozdania Rb-27S (miesięcznego) ze strony Ma konta 222 na stronę Wn konta 800 „Fundusz jednostki” (patrz: schemat 2).

Schemat 2. Okresowe przeniesienie dochodów budżetowych na fundusz

Objaśnienia do schematu 2

1) Przeksięgowanie zrealizowanych dochodów na fundusz jednostki

Księgowanie dochodów na zakończenie roku

Na koniec okresu obrachunkowego jednostka budżetowa powinna odprowadzić całość zrealizowanych dochodów budżetowych na rachunek budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Z tego też powodu na koniec roku konto 130 nie powinno wykazywać salda. Jeżeli jednak na 31 grudnia nie wszystkie zrealizowane dochody zostaną przekazane na rachunek budżetu JST, będzie to widoczne jako saldo Wn konta 130.

Saldo takie jednostka musi zlikwidować, przelewając na rzecz budżetu jednostki samorządu terytorialnego nieprzekazane środki, w korespondencji z kontem 222. W sytuacji, gdy całość dochodów zostanie przekazana na rachunek budżetu JST, salda nie wykaże również konto 222. Jeżeli natomiast nie wszystkie ze zrealizowanych przez jednostkę budżetową dochodów zostaną przekazane, konto 222 wykaże saldo Ma. Ulegnie ono likwidacji w efekcie zaksięgowania przelewu dochodów na konto JST, w korespondencji z kontem 130.

Na koniec roku należy również dokonać przeksięgowania z konta 222 na stronę Wn konta 800 „Fundusz jednostki”.

Zrealizowane przez jednostkę budżetową dochody wykazywane są w sprawozdaniu finansowym – zestawienie zmian w funduszu jednostki budżetowej, w pozycji: 2. Zmniejszenia funduszu jednostki (z tytułu) >> 2.2. Zrealizowane dochody budżetowe (patrz: wzór 1).

Jak wspomniano na wstępie, w przeciwieństwie do dochodów, przychody są kategorią określoną przepisami prawa bilansowego. Z ustawy o rachunkowości wynika, że przychodem jest zarówno wzrost wartości aktywów, jak i zmniejszenie wartości zobowiązań.

Księgowanie przychodów jednostki budżetowej

Konsekwencją stosowania zasady memoriału jest m.in. obowiązek zapewnienia współmierności przychodów (i związanych z nimi kosztów). W praktyce polega on na zaliczeniu do aktywów (lub pasywów) danego okresu sprawozdawczego przychodów (lub kosztów), dotyczących przyszłych okresów (oraz przypadających na ten okres kosztów, które nie zostały jeszcze przez jednostkę poniesione).

Zasada memoriału

Ewidencja realizowanych przez jednostki budżetowe przychodów, odmiennie niż w przypadku dochodów, oparta jest przede wszystkim na zasadzie memoriału.

Osiągane przez jednostki budżetowe przychody mogą mieć różny charakter, w zależności od źródła ich pochodzenia (np. finansowe lub operacyjne).

Przychody z tytułu dochodów budżetowych

W jednostkach budżetowych najczęściej występują przychody z tytułu dochodów budżetowych.

Należą do nich przede wszystkim wpływy odpowiadające katalogowi dochodów wyszczególnionych w ustawie o finansach publicznych w art. 5 ust. 2, pkt 1 i 2. W uproszczeniu można powiedzieć, że są to przychody osiągane z podstawowej (statutowej) działalności jednostki budżetowej.

Wzór 1. Dochody zrealizowane przez jednostkę budżetową w zestawieniu zmian w funduszu

Przychody z tytułu dochodów budżetowych, w momencie wpływu na rachunek bankowy jednostki budżetowej, stają się dochodami budżetowymi. Jednostki księgują je na stronie Ma konta 720 „Przychody z tytułu dochodów budżetowych”. Strona Wn służy natomiast do ewidencji odpisów (czyli zmniejszeń wielkości ujętych wcześniej na danym na koncie) dochodów budżetowych.

Na koniec okresu obrachunkowego konto 720 nie wykazuje salda, gdyż jest ono przenoszone na konto 860 „Wynik finansowy”.

Zewidencjonowane przez jednostkę budżetową przychody z tytułu dochodów budżetowych podlegają wykazaniu w rocznym sprawozdaniu finansowym – rachunku zysków i strat sporządzanym w wariancie porównawczym, w pozycji A.VI.

Schemat 3. Ewidencja przychodów z tytułu dochodów budżetowych

Objaśnienia do schematu 3

1) Przychody z tytułu dochodów budżetowych przypisane jako należności budżetowe (etap przed zapłatą należności)

2) Wpływ przychodów z tytułu dochodów budżetowych nieprzypisanych

3) Przeniesienie na koniec roku osiągniętych przychodów z tytułu dochodów budżetowych.

Przychody z tytułu operacji finansowych

Jednostka budżetowa może również osiągać przychody z tytułu operacji finansowych. Przychody te powstają m.in. z tytułu:

odsetek za zwłokę w zapłacie należności,

dodatnich różnic kursowych, z wyjątkiem dotyczących realizowanej przez jednostkę budżetową inwestycji,

odsetek od udzielonych pożyczek,

dyskonta przy zakupie weksli, czeków obcych i papierów wartościowych,

odsetek od środków znajdujących się na rachunku bieżącym jednostki.

Ewidencja odsetek od należności

Kwestią sporną jest możliwość księgowania na koncie 750 odsetek naliczonych w związku z nieterminową zapłatą należności. Na pierwszy rzut oka odsetki te powiązane są z działalnością podstawową. Badając jednak, czy dane przychody mają charakter przychodów operacyjnych, czy finansowych, należy brać pod uwagę przede wszystkim podstawę powstania danego przychodu. Bazą powstania odsetek jest określona kwota pieniężna (odsetki nalicza się ponieważ kontrahent zwleka z zapłatą określonej sumy finansowej). Dlatego też odsetki za zwłokę w zapłacie należy traktować jako przychody finansowe.

Ewidencja należnych jednostce budżetowej przychodów finansowych dokonywana jest na stronie Ma konta 750 „Przychody finansowe”. Na koniec okresu obrachunkowego konto 750 nie wykazuje salda. Osiągnięte przez jednostkę budżetową przychody finansowe powinny zostać przeniesione na konto 860 „Wynik finansowy”. W rachunku zysków i strat zewidencjonowane przychody finansowe należy wykazać w pozycji G.

Więcej znajdziesz w wersji pełnej publikacji

Tematy publikacji w pełnej wersji

Przychody jednostek publicznych z przełomu roku rozlicza się memoriałowo

Rząd chce uprościć postępowanie z dokumentacją archiwalną w samorządach

Terminy składania wniosków o dotacje dla uczelni będą bardziej realne

Organy samorządu terytorialnego przekształcające oddziały przedszkolne poniosą dodatkowe wydatki na adaptację pomieszczeń

Jednostki samorządu terytorialnego będą mogły przyjmować depozyty od SP ZOZ-ów oraz samorządowych instytucji kultury

Do wartości początkowej nowo nabytego auta należy doliczyć koszty rejestracji oraz wydatki na pierwsze tankowanie

Inwentaryzując wartości niematerialne i prawne, należy sprawdzić, czy są faktycznie używane przez jednostkę

Starając się o zwrot mienia powierzonego zwalnianemu pracownikowi jednostki publicznej, należy zastosować odpis aktualizujący

Wpływy na rachunek bankowy, których jednostka publiczna nie jest w stanie jednoznacznie zidentyfikować, księguje się na koncie 245

Sprawozdania budżetowe oraz finansowe jednostki sporządzane na dzień zakończenia likwidacji powinien podpisać likwidator

Przekazując paczki świąteczne, niekiedy trzeba odprowadzać podatek

Przekształcenie zakładu budżetowego w spółkę jest wyłączone z zakresu ustawy o podatku od towarów i usług

Przekazując wpływy z opłat z tytułu przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, samorząd potrąca 25%

Jeżeli mieszkaniec domu pomocy nie jest ubezwłasnowolniony, może wydać pełnomocnictwo bliskiej osobie do reprezentowania jego spraw

Jednostka samorządu terytorialnego nie może zwracać opiekunom niepełnosprawnego ucznia kosztów powrotu po odwiezieniu dziecka

Telefoniczne zawiadomienie nabywcy nieruchomości o miejscu i terminie zawarcia umowy musi być potwierdzone notatką dołączoną do akt

Pracodawca nie ma dowolności w tworzeniu stanowisk w danej jednostce

Pracownik wybrany na radnego ma prawo do zwolnienia z obowiązku wykonywania pracy na czas sesji organu stanowiącego

Dziecko, którego obydwoje rodzice zatrudnieni są w jednej jednostce, może otrzymać tylko jedną paczkę świąteczną z funduszu socjalnego

Pracownikowi przebywającemu w podróży krajowej trwającej co najmniej 10 dni przysługuje zwrot kosztów za wyjazd na weekend