Carol Wilson

Coaching biznesowy

Praktyczny podręcznik dla coachów, menedżerów i specjalistów HR
Fragment

Przekład: Monika Lisek-Derek

MT Biznes

Tytuł oryginału: BEST PRACTICE IN PERFORMANCE CO-ACHING: A Handbook for Leaders, Coaches, HR Professionals and Organizations

Przekład: Monika Lisek-Derek

Redakcja: Anna Namysł-Waszczyszyn

Projekt okładki: Radosław Krawczyk

Skład: Paula Mitkowska

Copyright © 2007 by Carol Wilson

First published in Great Britain and the United States in 2007 by Kogan Page Ltd.

All rights reserved.

Copyright © 2010 for the Polish edition by MT Biznes Ltd.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci zabronione. Wykonywanie kopii metodą elektroniczną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym, optycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Niniejsza publikacja została elektronicznie zabezpieczona przed nieautoryzowanym kopiowaniem, dystrybucją i użytkowaniem. Usuwanie, omijanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

Warszawa 2012

MT Biznes sp. z o.o.

ul. Oksywska 32, 01-694 Warszawa

tel./faks (22) 632 64 20

www.mtbiznes.pl

e-mail: info@mtbiznes.pl

ISBN 978-83-7746-194-5

Plik ePub opracowany przez firmę eLib.pl

al. Szucha 8, 00-582 Warszawa

e-mail: kontakt@elib.pl

www.eLib.pl

„Książka Carol Wilson stanowi cenny wkład w dziedzinę coachingu. To praktyczny, dokładny i kompletny przewodnik dla każdego mającego do czynienia z coachingiem. Czytelnik znajdzie tu nie tylko opis najlepszych narzędzi i technik coachingowych, ale również mnóstwo złotych myśli. Lektura obowiązkowa dla coachów zawodowych, wewnętrznych i każdego zainteresowanego tą wschodzącą profesją”.

- KATHERINE TULPA, PRZEWODNICZĄCA I WSPÓŁZAŁOŻYCIELKA ASSOCIATION FOR COACHING

„Nawet doświadczeni coachowie miewają problemy ze zintegrowaniem szerokiego wachlarza umiejętności i procesów niezbędnych do prowadzenia skutecznego coachingu w organizacjach. Dla wielu trudność stanowi połączenie teorii z praktyką i procesami (...). W swojej książce Carol dzieli się z czytelnikiem cennymi przemyśleniami w sposób prosty i praktyczny. Oby jak najwięcej takich pozycji o coachingu – pożytecznych, bezpretensjonalnych i napisanych przystępnym językiem!”.

- DR ANTHONY GRANT, DYREKTOR KATEDRY PSYCHOLOGII COACHINGU, UNIWERSYTET W SYDNEY

„W tym doskonałym podręczniku coachingu Carol Wilson zdołała ująć najlepsze spośród dobrych praktyk, zarówno przedstawiając korzenie i podstawy coachingu, jak i dzieląc się wnikliwymi komentarzami w odniesieniu do pracy najbardziej uznanych autorytetów z dziedziny coachingu w Wielkiej Brytanii. Dodatkową wartość książki stanowią studia przypadków ilustrujące wykorzystanie różnorodnych podejść do pracy z coachowanymi”.

- DAVID CLUTTERBUCK, WSPÓŁZAŁOŻYCIEL EUROPEAN MENTORING CENTRE (OBECNIE EUROPEAN MENTORING AND COACHING COUNCIL) I PROFESOR WIZYTUJĄCY MENTORING AND COACHING RESEARCH GROUP PRZY SHEFFIELD HALLAM UNIVERSITY

Carol Wilson jest honorową wiceprezes i dyrektor ds. akredytacji przy Association for Coaching, dyrektor zarządzającą w Performance Coach Training. Zasiada również w Radzie Performance Consultants International sir Johna Whitmore’a.

Osobiście doświadczyła wartości kultury coachingowej, współtworząc z Richardem Bransonem wytwórnię Virgin. Była pierwszą kobietą, która odniosła sukces w branży fonograficznej, zakładając świetnie prosperującą wytwórnię płytową.

Obecnie Carol występuje podczas konferencji poświęconych kulturze coachingowej oraz stylom przywództwa. Doradza również i pomaga organizacjom wdrożyć strategie zmierzające do przekształcenia ich kultur.

Carol była nominowana do nagród Association for Coaching: „Influence in Coaching” oraz „Impact in Coaching”.

„Praktyczny, dokładny i kompletny przewodnik dla każdego mającego do czynienia z coachingiem (...). Lektura obowiązkowa dla coachów zawodowych, wewnętrznych i każdego zainteresowanego tą wschodzącą profesją”.

Katherine Tulpa, przewodnicząca i współzałożycielka Association for Coaching

„Jest to niewątpliwie najlepszy podręcznik coachingu dla początkujących, jaki kiedykolwiek miałem okazję przeczytać”.

sir John Whitmore, prezes Performance Consultants International

Skuteczny coaching może pomóc ludziom i organizacjom osiągnąć pełen potencjał, zmierzyć się z wyzwaniami i osiągnąć określone cele. Coaching prowadzi do osobistego i zawodowego rozwoju, poprawia wydajność, wyniki, zwiększa poziom motywacji, a także przyczynia się do wzmocnienia równowagi pomiędzy życiem zawodowym i prywatnym.

Książka pt. Coaching biznesowy: Praktyczny podręcznik dla coachów, menedżerów i specjalistów HR cenna jest zarówno jako wprowadzenie do coachingu dla osób rozważających zdobycie zawodu coacha lub podjęcie współpracy z coachem, prywatnie bądź zawodowo, jak i źródło odniesienia dla doświadczonych coachów. Jest to praktyczny przewodnik, odpowiadający na pytania: „co?” i „jak?” w odniesieniu do coachingu. Podejmuje szereg tematów zarówno z perspektywy osobistej, jak i z perspektywy organizacji oraz wyjaśnia strukturę relacji coachingowej.

Książka stanowi kompendium wiedzy o technikach, a także o tych najbardziej znanych i tych najświeższych modelach i narzędziach coachingowych. Zawiera cenne wskazówki dotyczące szkoleń dla coachów, prowadzenia własnej działalności coachingowej oraz planowania sesji coachingowej. Uzupełniona o arkusze robocze, ćwiczenia, formularze oceny efektywności coachingu oraz międzynarodowe studia przypadków, książka ta stanowi kompletne źródło wiedzy o coachingu skierowanym na poprawę efektywności.

Autorami przedmowy są sir John Whitmore i sir Richard Branson.

Moim rodzicom, którzy wierzyli, że mogę wszystko,

i siostrze, która we wszystkich zauważała dobro.

Szczególnego wsparcia udzielił mi mąż, Paul Tabley,

za co mu z serca dziękuję.

Przedmowa sir Johna Whitmore’a

Zacznę od wyznania: jestem z góry przychylnie nastawiony do Carol i jej pracy. Dobrze ją znam, miałem okazję doświadczyć jej umiejętności coachingowych w praktyce, podziwiam jej wspólne dokonania z Richardem Bransonem w Virgin, jej działalność w Association for Coaching oraz w ramach wielu innych inicjatyw. Co więcej, to właśnie dzięki tym dokonaniom Carol obecnie pracuje ze mną w Performance Consultants International. Jest zatem oczywiste, że entuzjastycznie wyrażę się o jej wkładzie w powiększenie zasobów literatury poświęconej coachingowi. Z drugiej jednak strony, ci, którzy mnie znają, wiedzą, że nie mam zwyczaju milczeć, jeśli coś mi nie odpowiada. A żeby nikt nie myślał, iż jestem gołosłowny, przyznam się, że usilnie szukałem czegoś, co mógłbym poddać krytyce w tej książce, jednak po kilku próbach musiałem zrezygnować.

Rozpoczęcie kolejnej lektury jest dla mnie zawsze nie lada wyzwaniem, a to dlatego, że jestem mocno zorientowany na cel i na początku książki jej koniec zawsze wydaje mi się zbyt odległy. Zanim wgryzę się w nową książkę, przez kilka pierwszych stron po głowie krąży mi myśl: „Czy naprawdę muszę to czytać?”. Tym razem jednak tak się nie stało i nim się spostrzegłem, czytałem już rozdział 3.

Ha! I tu znalazłem błąd. We wspomnianym rozdziale Carol przypisuje autorstwo modelu GROW mojej osobie. Mój wkład polegał jednak na tym, iż byłem pierwszą osobą, która ów model udostępniła czytelnikom. Zrobiłem to w mojej książce Coaching for Performance. Koncepcja modelu pojawiła się pierwotnie w dyskusji z kilkoma współpracującymi coachami, w tym z Grahamem Alexandrem, jaką prowadziliśmy w londyńskim biurze McKinsey, i od tamtej pory termin GROW wszedł w powszechne użycie. Warto zwrócić uwagę na fakt, iż w przeciwieństwie do wielu coachów, którzy przesadnie polegają na tym modelu, Carol prezentuje nam siedem zasad coachingu, a na ich szczycie słusznie stawia świadomość, odpowiedzialność i wiarę w siebie. Model GROW jest niczym więcej niż łatwą do zapamiętania i pożyteczną sekwencją, według której przebiega rozmowa coachingowa.

Carol przedstawia nam kolejny model, EXACT, który przedkłada, tak jak ja, nad niepełny i nadużywany model stawiania celów SMART. W dalszej części książki Carol wnikliwie przygląda się relacji coachingowej, tematyce szkolenia coachów, jak również szansom i pułapkom związanym z byciem niezależnym coachem. Całość wieńczy rozdział poświęcony coachingowi w organizacjach. Wszystkie te istotne informacje dla nowego bądź praktykującego coacha, tudzież potencjalnego klienta, są łatwo przyswajalne, co zawdzięczamy licznym przykładom rozmów coachingowych, jasnym nagłówkom i cytatom, które pomagają w przyswajaniu informacji od strony wizualnej, ćwiczeniom na końcu poszczególnych rozdziałów, a także podsumowaniu w postaci kilkunastu stron bardzo pożytecznych załączników.

Jest to niewątpliwie najlepszy podręcznik dla początkujących, jaki miałem okazję przeczytać, choć jego tematyka wykracza poza podstawy. Lektura podręcznika pozwala zrozumieć głębię coachingu, dzięki przedstawieniu go w bardzo praktyczny, łatwo przyswajalny sposób. Dziękuję ci, Carol. Cieszę się, że jesteśmy w jednym zespole, i ufam, że dzięki tej książce dołączy do nas wielu innych, tym zaś, którzy już wsiedli na pokład ekspresu coachingowego sunącego przez świat, dostarczy wielu nowych inspiracji.

sir John Whitmore

Sir John Whitmore jest prezesem Performance Consultants International. Jest wpływowym myślicielem w sferze przywództwa i rozwoju organizacji. John szkolił zarządzających z wielu światowych organizacji, takich jak McKinsey, Deloitte, PricewaterhouseCoopers, Barclays, Lloyds, Rolls-Royce, British Airways, Novo Nordisk i Roche. Wyprodukował i wyreżyserował film pełnometrażowy, występował w radiu i telewizji, brał udział w licznych konferencjach.

Jednym z kluczowych osiągnięć Johna jest zapoczątkowanie przełomowego cyklu konferencji „Be The Change” (Stań się uosobieniem zmiany), które odbywają się każdego maja w Londynie. Celem tych konferencji jest doprowadzenie do spotkania największych umysłów współczesnego świata i zainicjowanie dyskusji na temat odnawialności w kontekście społecznym i środowiskowym oraz zmian geopolitycznych.

John jest autorem pięciu książek na temat sportu, przywództwa i coachingu, z których Coaching for Performance jest najbardziej znanym podręcznikiem coachingu na świecie, przetłumaczonym na 19 języków.

sir John Whitmore

Prezes

Performance Consultants International

Tel.: +44 (0) 20 7373 6431

e-mail: johnwhitmore@performanceconsultants.com

Słowo wstępne sir Richarda Bransona

Kiedy założyłem Virgin, brak nam było jakiegokolwiek doświadczenia zawodowego, przez co nie wiedzieliśmy, jak powinni zachowywać się menedżerowie. Do zadania podeszliśmy jak do wszystkiego w tamtym czasie; oczekiwaliśmy dużo zabawy, a współpracowników dobieraliśmy tak jak przyjaciół – na wyczucie. Byliśmy jak rodzina, organizowaliśmy przyjęcia i jeździliśmy razem na wakacje.

Ciąg dalszy w wersji pełnej

Podziękowania

Dostępne w wersji pełnej

Wstęp

Dostępne w wersji pełnej

Część I
PODSTAWY COACHINGU:
O TYM JAK, KTO, KIEDY I GDZIE,
CZYLI COACHING BIZNESOWY I PRZYWÓDZTWO

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 1
Czym jest coaching

Dostępne w wersji pełnej

Historia coachingu

Dostępne w wersji pełnej

Siedem zasad coachingu

Dostępne w wersji pełnej

Różnice pomiędzy coachingiem a pokrewnymi dyscyplinami

Dostępne w wersji pełnej

Kultura coachingowa w praktyce: The Virgin Empire

Dostępne w wersji pełnej

Budowanie kultury coachingowej

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 2
Techniki coachingowe

Dostępne w wersji pełnej

Słuchanie

Dostępne w wersji pełnej

Zadawanie pytań

Dostępne w wersji pełnej

Parafraza, odzwierciedlanie i intuicja

Dostępne w wersji pełnej

Pozwolenie

Dostępne w wersji pełnej

Udzielanie i przyjmowanie informacji zwrotnej

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 3
Modele coachingowe

Dostępne w wersji pełnej

Inteligencja emocjonalna

Dostępne w wersji pełnej

Model GROW

Dostępne w wersji pełnej

Model EXACT

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 4
Proces coachingu

Dostępne w wersji pełnej

Seria sesji coachingowych

Dostępne w wersji pełnej

Czas trwania sesji coachingowych

Dostępne w wersji pełnej

Rezygnacja z coachingu i odwoływanie sesji

Dostępne w wersji pełnej

Sesja wprowadzająca

Dostępne w wersji pełnej

Wyznaczenie celów

Dostępne w wersji pełnej

Sesja druga: planowanie strategiczne

Dostępne w wersji pełnej

Sesje pośrednie

Dostępne w wersji pełnej

Sesja podsumowująca

Dostępne w wersji pełnej

Struktura sesji coachingowej

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 5
Trening coacha

Dostępne w wersji pełnej

Kto może zostać coachem

Dostępne w wersji pełnej

Stopnie zaawansowania w profesji coacha

Dostępne w wersji pełnej

Wybór firmy szkoleniowej

Dostępne w wersji pełnej

Forma szkolenia

Dostępne w wersji pełnej

Coaching i szkolenia w organizacjach

Dostępne w wersji pełnej

Ocena kompetencji i akredytacja

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 6
Własna działalność coachingowa

Dostępne w wersji pełnej

Marketing

Dostępne w wersji pełnej

Pozyskiwanie klientów korporacyjnych

Dostępne w wersji pełnej

Marketing w sieci

Dostępne w wersji pełnej

Dobicie targu

Dostępne w wersji pełnej

Warunki płatności

Dostępne w wersji pełnej

Stawki

Dostępne w wersji pełnej

Dokumentacja

Dostępne w wersji pełnej

Coaching dla klientów niszowych

Dostępne w wersji pełnej

Profesjonalizm

Dostępne w wersji pełnej

Mentoring i superwizja

Dostępne w wersji pełnej

Etyka

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 7
Jak stworzyć kulturę coachingu w organizacji

Dostępne w wersji pełnej

Kogo coachować w organizacji

Dostępne w wersji pełnej

Zachowanie poufności

Dostępne w wersji pełnej

Nieformalny coaching w organizacji

Dostępne w wersji pełnej

Wykorzystanie umiejętności coachingowych w pracy

Dostępne w wersji pełnej

Trening coacha wewnętrznego

Dostępne w wersji pełnej

Ocena efektywności coachingu w organizacji

Dostępne w wersji pełnej

Coaching a różnice kulturowe

Dostępne w wersji pełnej

Budowanie kultury coachingowej w organizacji

Dostępne w wersji pełnej

Podsumowanie

Dostępne w wersji pełnej

Część II
Coaching zaawansowany: narzędzia, modele i międzynarodowe studia przypadków

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 8
Narzędzia w coachingu

Dostępne w wersji pełnej

Czysty język, metafora i emergent knowledge Davida Grove’a

Dostępne w wersji pełnej

Metoda gadającego patyka

Dostępne w wersji pełnej

Teorie reakcji na zmianę: krzywa zmiany i cztery pokoje zmiany

Dostępne w wersji pełnej

Analiza transakcyjna

Dostępne w wersji pełnej

Kwestionariusz wartości

Dostępne w wersji pełnej

Narzędzia transformacji kulturowej

Dostępne w wersji pełnej

Coaching systemowy

Dostępne w wersji pełnej

Metodologia appreciative inquiry

Dostępne w wersji pełnej

Wskaźnik typów osobowości MBTI

Dostępne w wersji pełnej

Badanie 360°

Dostępne w wersji pełnej

Programowanie neurolingwistyczne

Dostępne w wersji pełnej

Mowa ciała

Dostępne w wersji pełnej

Coaching przez telefon

Dostępne w wersji pełnej

Miejsce coacha w hierarchii organizacji

Dostępne w wersji pełnej

Hierarchia potrzeb w organizacji

Dostępne w wersji pełnej

Jak zmieniają się ludzie i organizacje

Dostępne w wersji pełnej

Powiązania pomiędzy poszczególnymi elementami coachingu

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 9
Studia przypadków

Dostępne w wersji pełnej

Delegowanie i odpowiedzialność

Dostępne w wersji pełnej

Szkolenie dla coachów w NHS

Dostępne w wersji pełnej

Ocena efektywności coachingu w OFGEM

Dostępne w wersji pełnej

Rozwój kariery w świecie finansów

Dostępne w wersji pełnej

Budowanie pewności siebie i poczucia własnej wartości

Dostępne w wersji pełnej

Coaching wewnętrzny w BBC

Dostępne w wersji pełnej

Macedonia: wzrost sprzedaży w ramach projektu HRDF

Dostępne w wersji pełnej

Kalifornia, USA: coaching kariery naukowej

Dostępne w wersji pełnej

Australia: poprawa jakości zarządzania w Orica

Dostępne w wersji pełnej

Abu Zabi: Coaching biznesowy w Zjednoczonych Emiratach Arabskich

Dostępne w wersji pełnej

Australia: Przywództwo a wyniki; budowanie organizacji IT opartej na wartościach

Dostępne w wersji pełnej

Japonia: style zarządzania i planowanie sukcesji

Dostępne w wersji pełnej

Dylematy moralne a wyzwania coachingu

Dostępne w wersji pełnej

Narzędzie pomiaru zwrotu z inwestycji Coaching for Performance ROI

Dostępne w wersji pełnej

Załącznik A
Pytania budujące świadomość

Dostępne w wersji pełnej

Załącznik B
Arkusze robocze

Dostępne w wersji pełnej

Załącznik C
Wzory umów o świadczenie usług coachingowych

Dostępne w wersji pełnej

Załącznik D
Ewaluacja coachingu

Dostępne w wersji pełnej

Zasoby

Dostępne w wersji pełnej

O autorce

Dostępne w wersji pełnej

Coaching biznesowy

Spis treści

Okładka

Strona tytułowa

Strona redakcyjna

* * *

* * *

* * *

Dedykacja

Przedmowa sir Johna Whitmore’a

Słowo wstępne sir Richarda Bransona

Podziękowania

Wstęp

Część I PODSTAWY COACHINGU: O TYM JAK, KTO, KIEDY I GDZIE, CZYLI COACHING BIZNESOWY I PRZYWÓDZTWO

Rozdział 1 Czym jest coaching

Historia coachingu

Siedem zasad coachingu

Różnice pomiędzy coachingiem a pokrewnymi dyscyplinami

Kultura coachingowa w praktyce: The Virgin Empire

Budowanie kultury coachingowej

Rozdział 2 Techniki coachingowe

Słuchanie

Zadawanie pytań

Parafraza, odzwierciedlanie i intuicja

Pozwolenie

Udzielanie i przyjmowanie informacji zwrotnej

Rozdział 3 Modele coachingowe

Inteligencja emocjonalna

Model GROW

Model EXACT

Rozdział 4 Proces coachingu

Seria sesji coachingowych

Czas trwania sesji coachingowych

Rezygnacja z coachingu i odwoływanie sesji

Sesja wprowadzająca

Wyznaczenie celów

Sesja druga: planowanie strategiczne

Sesje pośrednie

Sesja podsumowująca

Struktura sesji coachingowej

Rozdział 5 Trening coacha

Kto może zostać coachem

Stopnie zaawansowania w profesji coacha

Wybór firmy szkoleniowej

Forma szkolenia

Coaching i szkolenia w organizacjach

Ocena kompetencji i akredytacja

Rozdział 6 Własna działalność coachingowa

Marketing

Pozyskiwanie klientów korporacyjnych

Marketing w sieci

Dobicie targu

Warunki płatności

Stawki

Dokumentacja

Coaching dla klientów niszowych

Profesjonalizm

Mentoring i superwizja

Etyka

Rozdział 7 Jak stworzyć kulturę coachingu w organizacji

Kogo coachować w organizacji

Zachowanie poufności

Nieformalny coaching w organizacji

Wykorzystanie umiejętności coachingowych w pracy

Trening coacha wewnętrznego

Ocena efektywności coachingu w organizacji

Coaching a różnice kulturowe

Budowanie kultury coachingowej w organizacji

Podsumowanie

Część II Coaching zaawansowany: narzędzia, modele i międzynarodowe studia przypadków

Rozdział 8 Narzędzia w coachingu

Czysty język, metafora i emergent knowledge

Davida Grove’a

Metoda gadającego patyka

Teorie reakcji na zmianę: krzywa zmiany i cztery pokoje zmiany

Analiza transakcyjna

Kwestionariusz wartości

Narzędzia transformacji kulturowej

Coaching systemowy

Metodologia appreciative inquiry

Wskaźnik typów osobowości MBTI

Badanie 360°

Programowanie neurolingwistyczne

Mowa ciała

Coaching przez telefon

Miejsce coacha w hierarchii organizacji

Hierarchia potrzeb w organizacji

Jak zmieniają się ludzie i organizacje

Powiązania pomiędzy poszczególnymi elementami coachingu

Rozdział 9 Studia przypadków

Delegowanie i odpowiedzialność

Szkolenie dla coachów w NHS

Ocena efektywności coachingu w OFGEM

Rozwój kariery w świecie finansów

Budowanie pewności siebie i poczucia własnej wartości

Coaching wewnętrzny w BBC

Macedonia: wzrost sprzedaży w ramach projektu HRDF

Kalifornia, USA: coaching kariery naukowej

Australia: poprawa jakości zarządzania w Orica

Abu Zabi: Coaching biznesowy w Zjednoczonych Emiratach Arabskich

Australia: Przywództwo a wyniki; budowanie organizacji IT opartej na wartościach

Japonia: style zarządzania i planowanie sukcesji

Dylematy moralne a wyzwania coachingu

Narzędzie pomiaru zwrotu z inwestycji Coaching for Performance ROI

Załącznik A Pytania budujące świadomość

Załącznik B Arkusze robocze

Załącznik C Wzory umów o świadczenie usług coachingowych

Załącznik D Ewaluacja coachingu

Zasoby

O autorce