Daniel G. Amen

Zmień swój mózg zmień swoje ciało

Fragment

Przekład:
Agnieszka Sobolewska

Laurum

Tytuł oryginału:

CHANGE YOUR BRAIN, CHANGE YOUR BODY

Use Your Brain to Get and Keep the Body Yoy Have Always Wanted

Przekład: Agnieszka Sobolewska

Redakcja: Milena Schefs

Projekt okładki: Amadeusz Targoński

Copyright © 2010 by Daniel G. Amen, M.D.

All rights reserved.

Copyright © 2010 for the Polish edition by MT Biznes Ltd.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci zabronione. Wykonywanie kopii metodą elektroniczną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym, optycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Niniejsza publikacja została elektronicznie zabezpieczona przed nieautoryzowanym kopiowaniem, dystrybucją i użytkowaniem. Usuwanie, omijanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

Warszawa 2012

MT Biznes Sp. z o.o.

ul. Oksywska 32, 01-694 Warszawa

tel./faks (22) 632 64 20

www.mtbiznes.pl

e-mail: info@mtbiznes.pl

ISBN 978-83-7746-151-8

Plik ePub opracowany przez firmę eLib.pl

al. Szucha 8, 00–582 Warszawa

e–mail: kontakt@elib.pl

www.eLib.pl

Dla mojego dziadka, Daniela Ary, który pokierował moim sercem,

oraz dla Eliasa, mojego wnuka, który jest dla mnie nieustanną inspiracją

Część I
Mózg – podstawowe informacje

Wstęp
Brakujące ogniwo

Jak pobudzić mózg, żeby uzyskać wymarzone ciało

50% mózgu bierze udział w widzeniu. Twój wygląd ma duży wpływ na twoje samopoczucie. I jedno, i drugie przyczynia się do twoich sukcesów w pracy i relacjach z bliskimi. To nie zwykła próżność – tu chodzi o twoje zdrowie. Aby wyglądać i czuć się jak najlepiej, musisz najpierw pomyśleć o swoim mózgu i zoptymalizować jego działanie.

Mieszkam w Newport Beach, w Kalifornii. Często nazywa się nas „plastikowym społeczeństwem”, bo na naszych ulicach i plażach można zobaczyć więcej silikonu niż niemal gdziekolwiek indziej. Jeden z moich znajomych mawia, że Bóg nigdy nie sprowadzi potopu na Newport Beach, bo wszystkie kobiety unosiłyby się na wodzie. Większość ludzi na całym świecie, nie tylko w naszym mieście, bardziej przejmuje się swoją twarzą, piersiami, brzuchem, pośladkami i muskulaturą niż mózgiem. Ale to mózg jest kluczem do tego, by mieć taką twarz, piersi, brzuch, pośladki i ogólny stan zdrowia, na jakich zawsze ci zależało. Właśnie dysfunkcje mózgu w dużej mierze rujnują nam ciała i powodują przedwczesne starzenie się.

To twój mózg podrywa cię rano z łóżka, żebyś poćwiczył – dzięki temu będziesz mieć silniejsze, szczuplejsze ciało. To on każe ci wcisnąć guzik „drzemki” i odłożyć gimnastykę na później. To twój mózg odpycha cię od stołu, informując, że już masz dosyć, albo pozwala ci spałaszować drugą miseczkę lodów czekoladowych, przez co wyglądasz i czujesz się jak klucha. To twój mózg zarządza twoim stresem i relaksuje cię, tak że tryskasz energią. A jeśli nie kontrolujesz tego stresu, wysyła sygnały do pozostałych części ciała i sprawia, że na twojej skórze tworzą się zmarszczki. To twój mózg odrzuca papierosy, nadmiar kofeiny i alkohol, dzięki czemu wyglądasz i czujesz się zdrowo, albo pozwala ci palić, wypić trzeci kubek kawy lub trzeci kieliszek wina, przez co każdy układ w twoim organizmie wygląda i czuje się starzej.

Mózg to centrum dowodzenia twojego organizmu. Jeśli chcesz mieć lepsze ciało,
ZAWSZE musisz zaczynać od poprawienia działania mózgu.

Moje zainteresowanie związkiem między mózgiem i ciałem zaczęło się ponad trzydzieści lat temu. Kiedy byłem studentem college’u, na mój sposób myślenia wpłynęły prace O. Carla Simontona, onkologa, który uczył pacjentów, jak za pomocą wizualizacji pobudzać system odpornościowy do walki z rakiem. Studiując medycynę, skończyłem kurs hipnozy medycznej i zacząłem dostrzegać, jak duży może mieć ona wpływ na leczenie organizmu. Na własne oczy przekonałem się, że hipnoza pomaga w leczeniu bólów głowy, zespołu jelita drażliwego, bólu, bezsenności, drżenia rąk w chorobie Parkinsona, arytmii serca oraz otyłości. Następnie poznałem technikę leczenia zwaną biofeedbackiem (czyli biologicznym sprzężeniem zwrotnym) i okazało się, że kiedy nauczyłem pacjentów, jak za pomocą mózgu ogrzać dłonie albo oddychać brzuchem, całe ich ciało wchodziło w stan relaksu, co pomagało zredukować stres, obniżyć ciśnienie krwi i zwalczać bóle głowy.

Brakujące ogniwo

Dopiero w 1991 roku naprawdę zacząłem rozumieć związek między mózgiem a ciałem. To wtedy rozpocząłem badania nad wykorzystaniem obrazowania mózgu, jakie wykonujemy dziś w Amen Clinics. Przeprowadzamy badanie zwane tomografią SPECT, które pokazuje przepływ krwi w mózgu i schemat jego aktywności. SPECT to skrót od angielskiej nazwy single photon emission computed tomography (tomografia emisyjna pojedynczego fotonu). W przeciwieństwie do badań MRI (rezonans magnetyczny) i CAT (tomografia komputerowa), przedstawiających anatomię mózgu, skany SPECT pozwalają przyjrzeć się jego funkcjonowaniu.

Możliwość oglądania mózgu w ogromnym stopniu zmieniła moje życie, zarówno zawodowe, jak i osobiste. Kiedy zleciłem pierwszą tomografię, byłem psychiatrą już od prawie dziesięciu lat i miałem świadomość, że nie dysponuję wszystkimi potrzebnymi informacjami, aby zapewnić najlepsze leczenie moim pacjentom. Po wykonaniu tego badania z zachwytem odkryłem, że skany SPECT dają mi kluczowe informacje o funkcjonowaniu mózgu, których nie mógłbym zdobyć poprzez samą rozmowę z pacjentem. Tomografia emisyjna pomogła mnie i moim kolegom skuteczniej leczyć.

Od 1991 roku w Amen Clinics wykonano ponad 55 tysięcy tomografii mózgu. To więcej niż w jakiejkolwiek innej organizacji na świecie. Analizowanie skanów w kontekście historii choroby poszczególnych pacjentów pomogło nam lepiej diagnozować i leczyć szerokie spektrum problemów, takich jak ADD (zaburzenia uwagi), depresja, lęk, gniew, problemy z uczeniem się, kłopoty z pamięcią, urazy mózgu oraz uzależnienia. W dodatku odkryłem, że kiedy poprawiam funkcjonowanie mózgu moich pacjentów, pomagam im także udoskonalić ciało i podnieść ogólną jakość życia.

Spektakularnym tego dowodem może być domowy kurs, mający leczyć lęk i depresję, który opracowałem kilka lat temu. Aby go przetestować, poprosiliśmy o pomoc dziewięćdziesiąt osób, które wzięły udział w programie pilotażowym. Rezultaty były zdumiewające. Zgodnie z moimi oczekiwaniami u większości uczestników znacznie obniżył się poziom lęku i depresji. Ale to jeszcze nie wszystko. Wiele z tych osób stwierdziło, że w ciągu dwunastotygodniowego programu schudło o 10–15 kilogramów. Ten zaskakujący efekt pokazał nam, że kiedy ludzie pomagają swoim mózgom, pomagają także swoim ciałom. Wreszcie udało im się pozbyć zbędnych kilogramów, które próbowali zrzucić od lat.

Nasza praca w zakresie obrazowania mózgu rzuciła nowe światło na przyczyny ludzkich zachowań. Stanowiła brakujące ogniowo. Pokazała ludziom, co dzieje się w ich mózgach, dzięki czemu mogli zacząć działać, by poprawić i ich funkcjonowanie, i całe swoje ciała.

Przyjrzyj się sobie uważnie w lustrze. Jeśli skóra wydaje ci się sucha, sięgasz po krem nawilżający. Widzisz krostkę, więc nakładasz na nią odrobinę maści przeciwtrądzikowej. Zauważasz rozdwojone końcówki włosów i dzwonisz do fryzjera, żeby się ostrzyc. Jeśli mieszkasz w Newport Beach i dostrzeżesz u siebie kilka zmarszczek, dzwonisz do lekarza i umawiasz się na botoks. Zasadniczo, kiedy tylko widzisz problem dotyczący swojego ciała, starasz się rozwiązać go samodzielnie albo zwrócić się o pomoc do specjalisty. Jednak większość ludzi nigdy nawet nie pomyśli o zdrowiu swojego mózgu – to narząd, którego nie widać. Wielu z nas chodzi po świecie z mózgiem, któremu zdecydowanie przydałaby się pomoc. Niestety, nic o tym nie wiemy, więc nie zajmujemy się tą kwestią. W tym właśnie tkwi sedno sprawy. Rzućmy okiem na przykłady zdrowego i zaburzonego mózgu.

W zdrowym mózgu widać pełną, równą, symetryczną aktywność, o największej intensywności w części tylnej, w rejonie zwanym móżdżkiem. W mózgach z zaburzeniami można dostrzec obszary, które pracują za mocno, lub takie, które nie wykazują wystarczającej aktywności. Fotografia W.1 przedstawia mózg 82-letniej Anny. Jest bardzo zdrowy i wygląda jak mózg kogoś młodszego o trzydzieści lat. Anna tryskała zdrowiem, nie brała żadnych leków i była kochającą żoną, matką oraz babcią od pięćdziesięciu ośmiu lat. Była bystra, energiczna, o ogromnej intelektualnej ciekawości. Aktywnie działała w swojej społeczności oraz kościele.

Fot. W.1.

Na skanie zdrowego mózgu 82-letniej Anny widać pełną, równą, symetryczną aktywność

Natomiast Becca, lat 44, zgłosiła się do mnie z powodu swojej impulsywności i otyłości. Ważyła 90 kg przy 152 cm wzrostu i wielokrotnie bezskutecznie usiłowała schudnąć. Kiedy zrobiliśmy jej tomografię, okazało się, że ma bardzo niską aktywność w korze przedczołowej, położonej w przedniej części mózgu (fot. W.2) – prawdopodobnie wskutek wypadku samochodowego, który przeżyła w dzieciństwie. Kora przedczołowa odpowiada za planowanie, podejmowanie decyzji i kontrolowanie impulsów. Kiedy poddaliśmy Beccę leczeniu polegającemu na zwiększeniu aktywności w tym rejonie mózgu (fot. W.3), jej impulsywność znacznie się obniżyła i udało jej się wytrwać w realizacji programu zdrowotnego dla mózgu oraz ciała. Pomogło jej to zrzucić 36 kg w ciągu dwóch lat.

Fot. W.2. Przed leczeniem

Niska aktywność w przedniej części mózgu (zob. strzałka)

Fot. W.3. W trakcie leczenia

Wyższy poziom aktywności (zob. strzałka)

Nasza praca w zakresie obrazowania mózgu nauczyła mnie, że impulsywność to nie tylko brak silnej woli albo niewłaściwe nastawienie, jak uważa 95% populacji. Zobaczyliśmy na własne oczy, że wielu takich ludzi ma niską aktywność w przedniej części mózgu, albo z powodu urazu czy kontaktu z toksynami, albo dziedzicznego schorzenia, takiego jak zespół deficytu uwagi (ADD – skrót od ang. attention deficit disorder). A kiedy rozwiązywaliśmy ten problem, okazywało się, że potrafią oni wytrwać przy diecie i programach zdrowotnych potrzebnych, by poprawić kondycję i wygląd ciała.

Ponadto po przyjrzeniu się mózgowi przestałem uważać, że kompulsywność to tylko kwestia nieelastyczności niektórych osób i nadmiernej potrzeby kontroli. Widziałem, że u takich pacjentów zbyt intensywnie pracuje przednia część mózgu. Kiedy ją uspokajaliśmy za pomocą suplementów diety lub leków, zmniejszała się skłonność do przejadania się czy poddawania chronicznemu stresowi.

Oglądanie mózgu zmieniło wszystko, czym się zajmowałem, i nauczyło mnie, że aby zmienić swoje ciało, trzeba najpierw zmienić swój mózg. Zrozumienie i zoptymalizowanie działania mózgu często stanowi brakujące ogniwo w twoich dążeniach do uzyskania lepszej kondycji i sylwetki.

Mózg może zmienić ciało

Związek między mózgiem i ciałem jest naprawdę zadziwiający. Oto kilka przykładów.

1. Moja pierwsza żona, Robbin, i ja przez kilka lat bezskutecznie staraliśmy się o trzecie dziecko. Robbin miała syna z poprzedniego małżeństwa, Antony’ego, którego adoptowałem, mieliśmy także córkę, Breanne. Ale tym razem jakoś się nie udawało. Żona wysłała mnie nawet do urologa z plastikowym pojemniczkiem, żebym się przebadał. Jak dla mnie – żadna przyjemność.

Ciąg dalszy w wersji pełnej

Historia o naszej kotce pokazuje, że kiedy kobieta zaczyna zachowywać się jak matka, zmiany chemiczne w mózgu wysyłają sygnały do jej organizmu, dzięki czemu zwiększają się jej szanse na zajście w ciążę. Przypadek Larry’ego to przykład na to, że kiedy ktoś odczuwa olbrzymi stres, prawdopodobnie bardzo negatywnie odbije się to na jego ciele. A historia Alicii uczy nas, że kiedy walczysz ze stresem i realizujesz program zdrowotny, dopasowany do potrzeb twojego mózgu, będziesz wyglądać i czuć się młodziej. Zastanów się nad tym przez chwilę. Możesz zmienić swój mózg, a następnie swoje ciało. Możesz wykorzystać moc swojego mózgu, aby stworzyć ciało, jakiego pragniesz!

Rozdział 1
Związek mózgu i ciała

Jak zmienić mózg i ciało – dziesięć podstawowych zasad

Dostępne w wersji pełnej

Część II
Zmień swój mózg, zmień swoją wagę

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 2
Apetyt i zachcianki

Jak wzmocnić siłę woli i zapanować nad pragnieniami, które przeszkadzają ci w osiągnięciu celów

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 3
Zdrowa waga

Jak wykorzystać mózg do uzyskania optymalnej wagi

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 4
Prawidłowe odżywianie

Nakarm mózg, żeby wyglądać i czuć się młodziej

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 5
Aktywność fizyczna

Ćwicz ciało, aby wzmocnić mózg

Dostępne w wersji pełnej

Część III
Zmień swój mózg, wzmocnij swoje ciało i wypiękniej

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 6
Piękna skóra

Jak mózg koi i wygładza skórę

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 7
Równowaga hormonalna

Zadbaj o hormony, aby cofnąć czas

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 8
Zdrowe serce

Jak za pomocą mózgu wzmocnić i ukoić serce

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 9
Koncentracja i energia

Jak tryskać energią i nie tracić z oczu swoich celów

Dostępne w wersji pełnej

Część IV
Zmień swój mózg, podnieś witalność, zasmakuj miłości

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 10
Zdrowy sen

Daj odpocząć mózgowi, by zapewnić sobie szczuplejszą sylwetkę i gładszą skórę

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 11
Pokonaj stres

Daj się mózgowi odprężyć, aby wygładzić zmarszczki i wzmocnić układ odpornościowy

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 12
Dobra pamięć

Pamiętaj, co musisz codziennie zrobić

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 13
Opanowanie automatycznych negatywnych myśli

Myślenie wyszczuplające, odmładzające i uszczęśliwiające

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 14
Seks i namiętność

Kochaj się, aby naładować mózg i ciało

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 15
Zdrowy mózg

Lecz zaburzenia mózgu, aby chronić się przed chorobami fizycznymi

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 16
Zmień swój mózg, zmień swoje ciało, zmień innych ludzi

Jak twój mózg wpływa na zdrowie fizyczne i psychiczne twojego otoczenia

Dostępne w wersji pełnej

Aneks A
Piętnaście ważnych liczb, które trzeba znać

Dostępne w wersji pełnej

Aneks B
Skrócony kwestionariusz dotyczący funkcjonowania poszczególnych obszarów mózgu, opracowany w Amen Clinics

Dostępne w wersji pełnej

Aneks C
Suplementy

Dostępne w wersji pełnej

Uwaga nt. bibliografii

Dostępne w wersji pełnej

Podziękowania

Dostępne w wersji pełnej

O autorze

Dostępne w wersji pełnej

Zmień swój mózg zmień swoje ciało

Spis treści

Okładka

Strona tytułowa

Strona redakcyjna

Dedykacja

Część I Mózg – podstawowe informacje

Wstęp Brakujące ogniwo

Rozdział 1 Związek mózgu i ciała

Część II Zmień swój mózg, zmień swoją wagę

Rozdział 2 Apetyt i zachcianki

Rozdział 3 Zdrowa waga

Rozdział 4 Prawidłowe odżywianie

Rozdział 5 Aktywność fizyczna

Część III Zmień swój mózg, wzmocnij swoje ciało i wypiękniej

Rozdział 6 Piękna skóra

Rozdział 7 Równowaga hormonalna

Rozdział 8 Zdrowe serce

Rozdział 9 Koncentracja i energia

Część IV Zmień swój mózg, podnieś witalność, zasmakuj miłości

Rozdział 10 Zdrowy sen

Rozdział 11 Pokonaj stres

Rozdział 12 Dobra pamięć

Rozdział 13 Opanowanie automatycznych negatywnych myśli

Rozdział 14 Seks i namiętność

Rozdział 15 Zdrowy mózg

Rozdział 16 Zmień swój mózg, zmień swoje ciało, zmień innych ludzi

Aneks A Piętnaście ważnych liczb, które trzeba znać Aneks B Skrócony kwestionariusz dotyczący funkcjonowania poszczególnych obszarów mózgu, opracowany w Amen Clinics Aneks C Suplementy Uwaga nt. bibliografii Podziękowania O autorze