O Jamesie Altucherze

„James Altucher jest przerażająco inteligentny”.

– Stephen Dubner, autor Freakonomii

„W Jamesie najbardziej lubię to, iż można o nim powiedzieć, że wysiadł właśnie z rollercoastera. Wybrał swoją drogę do sukcesu, nie mogąc przewidzieć wyniku. Ale jedno jest pewne: jeśli sam nie podejmiesz odważnych decyzji życiowych, nikt tego za ciebie nie zrobi”.

– Dick Costolo, dyrektor generalny Twittera

O Potędze NIE

„Każde »nie« stwarza przestrzeń dla idealnego »tak«. Nie sposób rozkwitnąć w świecie przepełnionym zobowiązaniami. Łatwo jednak wpaść w pułapkę, wyczerpując zasoby energii i doprowadzając się do umysłowego, fizycznego i duchowego bankructwa. Wolność może być bliżej, niż myślisz. Potęga NIE Jamesa i Claudii Altucherów jest zaproszeniem do uniwersum ważnych możliwości, istniejącego po drugiej stronie »nie«. Jestem wdzięczna za tę książkę i wiem, że ty także będziesz”.

– Kris Carr, autorka bestsellera „New York Timesa” Crazy Sexy Kitchen

„Potęga NIE to nowe podejście do dążenia do mistrzostwa w mówieniu »nie« zamiast »tak«. Korzystając z własnych doświadczeń i mądrości duchowej James i Claudia zabierają czytelników w nieoczekiwaną podróż po różnych sposobach uniemożliwiania sobie pełnego doświadczania chwili obecnej. To książka pełna magii, która może zmienić twoje życie, jeśli tylko znajdziesz w sobie odwagę, by podążyć za autorami”.

– Cheryl Richardson, autorka książki Zadbaj o siebie metodą Extreme Self-Care

„Mógłbym polecić tę książkę wszystkim przedstawicielom gatunku ludzkiego. Jest odważna, użyteczna i daje czytelnikowi wiarę we własne siły. Dzięki niej odważyłem się wreszcie usunąć ze swojego życia czynniki rozpraszające i skupić się na ważnych sprawach, takich jak polecanie tej książki”.

– A.J. Jacobs, autor bestsellera „New York Timesa” Drop Dead Healthy

James Altucher
Claudia Azula Altucher

Potęga
NIE

JEDNO KRÓTKIE SŁOWO, KTÓRE ZAPEWNI ZDROWIE, BOGACTWO I SZCZĘŚCIE

PRZEKŁAD
Michał Lipa

Eckhartowi Tolle

za to, że zainspirował nas pierwszymi dwunastoma literami swojego bestsellera

oraz

Czytelnikowi

za to, że nie powiedział „nie” tej książce

Tytuł oryginału: THE POWER OF NO. BECAUSE ONE LITTLE WORD CAN BRING HEALTH, ABUNDANCE, AND HAPPINESS

Przekład: Michał Lipa

Redakcja: Agnieszka Al-Jawahiri

Projekt okładki: Amadeusz Targoński, targonski.pl

Skład: STUDIO MAGENTA, Nadzieja Michnievič

Copyright © 2014 by James Altucher and Claudia Azula Altucher

Originally published in 2014 by Hay House Inc., USA

All rights reserved

Copyright © 2014 for the Polish edition by MT Biznes Ltd.

All rights reserved

Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci zabronione. Wykonywanie kopii metodą elektroniczną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym, optycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Niniejsza publikacja została elektronicznie zabezpieczona przed nieautoryzowanym kopiowaniem, dystrybucją i użytkowaniem. Usuwanie, omijanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

Warszawa 2015

MT Biznes sp. z o.o.

ul. Jutrzenki 118, 02-230 Warszawa

tel. (22) 632 64 20

www.mtbiznes.pl

e-mail: sekretariat@mtbiznes.pl

ISBN 978-83-7746-966-8 (format e-pub)

ISBN 978-83-7746-967-5 (format mobi)

Opracowanie wersji elektronicznej:

Karolina Kaiser

Twoja karta praw do mówienia NIE

„Nie” jest słowem, którego wypowiedzenie może być niezwykle bolesne i wymaga odwagi.

Ile razy musiałeś powiedzieć „nie”, przypłacając to cierpieniem, desperacją, kłótniami i lękiem?

Godziny, dni i miesiące poprzedzające wypowiedzenie tego słowa są wypełnione strachem, gdy zadręczasz się pytaniami typu: „Czy powinienem powiedzieć »nie«?”, „Czy mogę to zrobić?”, „Co się stanie?”.

Masz jednak prawo mówić „nie”. Tak naprawdę masz całą kartę praw. Przysługują ci one od zawsze. Dzięki tej książce nauczysz się z nich korzystać.

1. Masz prawo chronić swoje życie

Masz prawo negować wszystko, co może bezpośrednio ci zaszkodzić: ogień, skakanie z okna, picie trucizny, nadużywanie różnych substancji.

Ludzie bez wahania sprzeciwiają się czemuś tak skrajnemu i niebezpiecznemu jak pożar. Pozostałe rzeczy są jednak mniej jednoznaczne. Trudniej jest odrzucić palenie papierosów, picie alkoholu i toksyczne związki uczuciowe. Ale to ty decydujesz, na co powiesz „nie”. I nikt inny nie zrobi tego za ciebie.

2. Masz prawo do zdrowych relacji i prawdziwej miłości

To ty decydujesz o tym, komu mówisz „nie”. Masz prawo sam wybrać swoje plemię, bez względu na to, co społeczeństwo próbuje ci narzucić. Sam musisz się zorientować, kto w twoim życiu wysysa z ciebie energię, a następnie pożegnać się z nim i rozkwitnąć. To nie znaczy, że masz zostać pustelnikiem, lecz że możesz wybrać rodzinę, przyjaciół, kolegów, otoczenie, twoje życie.

3. Masz prawo wykorzystać swój talent i żyć w obfitości

Masz prawo odrzucić wszystko, co ogranicza twoją kreatywność i nie pozwala ci żyć w obfitości. Ten świat cię potrzebuje, ale najpierw musisz zburzyć barykady.

Masz misję. Tylko ty możesz przekazać innym dar, którym dysponujesz. Zasługujesz na obfitość, bogactwo i szacunek dla twojej pracy.

4. Masz prawo zapewnić sobie to, czego pragniesz

Każdego dnia koledzy, instytucje, przełożeni, przyjaciele i krewni chcą, żebyś zaspokajał ich potrzeby. Nie są źli ani samolubni. Ludzie po prostu tak się zachowują: myślą przede wszystkim o swoich interesach.

Ty też masz prawo dbać o własne interesy. Nie musisz robić tego, co wszyscy. To, kim jesteś, stanowi niezwykłą wypadkową genów, otoczenia, kultury i doświadczenia. Żebyś mógł się na coś zgodzić, musi to być wyjątkowe dla ciebie.

Wszystko inne możesz odrzucić bez względu na konsekwencje.

Kiedy zgadzasz się na coś, czego nie chcesz robić, w konsekwencji robisz to, czego nienawidzisz, masz żal do osoby, która cię o to poprosiła, i krzywdzisz siebie.

5. Masz prawo wybierać historie, w które wierzysz

Dlaczego człowiek przesunął się w górę łańcucha pokarmowego 70 tysięcy lat temu? Ponieważ wymyślił język, za którego pomocą można było opowiadać historie. Opowieści, mity, religie i instytucje umożliwiają nam współdziałanie z milionami innych ludzi.

Potrafimy świetnie opowiadać historie. To odróżnia nas od innych gatunków. Nasza społeczna mitologia składa się z tysięcy powszechnie znanych historii, w których prawdziwość wierzymy. Oto niektóre z nich: studia, posiadanie domu, małżeństwo, dzieci, dobra praca, odkładanie realizacji marzeń do czasu, aż będziemy mieli pieniądze, „pracuj ciężko, a odniesiesz sukces”, osiąganie mistrzostwa w ciągu 10 tysięcy godzin i tak dalej.

Masz prawo odrzucać historie, które nie służą twojemu rozwojowi i akceptować tylko te, które umożliwiają ci pracę duchową oraz zwiększają poczucie szczęścia i zdolność prowadzenia satysfakcjonującego życia.

Odróżnianie prawdziwych historii od tych, w które nie wierzysz, chroni cię przed naciskami ze strony siedmiu miliardów ludzi pragnących zatrzymać cię w szeregu.

6. Masz prawo się nie spieszyć

Ludzie często oczekują od nas natychmiastowej odpowiedzi. Kiedy każą ci skakać, pytasz tylko: „Jak wysoko?”.

Masz jednak prawo przemyśleć takie prośby. Prawo do zwłoki. Prawo do mówienia: „Daj mi trochę czasu, żebym mógł się zastanowić, czy to mi odpowiada”. Masz prawo poznać lepiej ludzi, którzy zjawiają się w twoim życiu w sprawach służbowych i prywatnych i zorientować się, czy do ciebie pasują.

Większość czasu każdego dnia spędzamy na drobnych lub całkiem poważnych negocjacjach z otaczającymi nas ludźmi i środowiskami. Najlepszym sposobem ich prowadzenia często jest zapewnienie sobie odpowiedniej ilości czasu i przestrzeni na określenie tego, co jest dla nas dobre. Sukces możesz odnieść tylko wtedy, gdy będziesz mówił „tak” dopiero po upewnieniu się, że jesteś gotowy i warunki są sprzyjające.

Wycofując się na jakiś czas, zmniejszasz podaż samego siebie. W ekonomii wartość jest funkcją podaży i popytu. Kiedy podaż spada, wartość rośnie.

Analogicznie niewielkie opóźnienie pozwalające ci wybrać najlepszą opcję zwiększy twoją wartość w każdej sytuacji i relacji. Tak naprawdę jednak nie chodzi o wyciągnięcie korzyści dla siebie z każdej sytuacji, choć taki może być skutek opisanego postępowania. Chodzi o to, by zrobić sobie przerwę i zrozumieć, co się tak naprawdę dzieje, oraz podejmować decyzje w prawdziwym ośrodku władzy wewnątrz ciebie, zamiast pospiesznie się na coś zgadzać bez odpowiedniego rozeznania sytuacji.

7. Masz prawo być uczciwy przede wszystkim wobec siebie

Masz prawo powiedzieć „nie” noszeniu maski w celu skłonienia ludzi do polubienia ciebie. Uwierz w to, że twoja prawdziwa twarz jest piękna, że szczerość przyciąga ludzi, a prawda rozpala wewnętrzny ogień.

Dzisiejszy świat jest bardzo zamglony. Uczciwość jest jak promień światła z latarni morskiej. Twoja uczciwość – odrzucanie kłamstw – może sprowadzić zagubione statki do portu. Stanie się dla ciebie źródłem zdrowia, miłości i pieniędzy.

8. Masz prawo do bogatego i satysfakcjonującego życia

Masz prawo odrzucić kompleks niedostatku oraz wszystkie inne kompleksy. Masz prawo zauważać pełne strachu myśli, które nie należą do ciebie, a jedynie przepływają obok – myśli, które mają cię zastraszyć, zmusić do czegoś i sprawić, być poczuł się mały – i po kolei je odrzucać.

9. Masz prawo być tu i teraz

Masz prawo odrzucić podróże w czasie. Gniew i żal płyną z przeszłości. Lęki i zmartwienia czyhają na ciebie w przyszłości. Podróż do przeszłości lub przyszłości nic ci nie da w chwili obecnej. Masz prawo zrezygnować z tego, co nie dzieje się teraz. To nie rozwiąże twoich przyszłych problemów, ale wzmocni cię w teraźniejszości.

10. Masz prawo do ciszy

Masz prawo odrzucić szum, który cię otacza, wiadomości, zobowiązania i naciski. Możesz codziennie przez chwilę posiedzieć samotnie w ciszy i nawiązać kontakt z głębszą częścią siebie – tą, która chce ci pomóc – oraz pozwolić jej na niesienie pomocy. Możesz codziennie spędzić chwilę w spokoju i upewnić się, że to wystarczy.

Nieskończoność bierze się z ciszy.

11. Masz prawo rezygnować

Masz prawo rezygnować nawet z wyobrażeń na temat siebie samego, które wytworzyłeś w swojej głowie. To ostateczna negacja: odrzucenie tego, kim myślisz, że jesteś.

To znaczy, że się poddajesz i wyruszasz w drogę. Ruszasz przed siebie z nadzieją, że ktoś poda ci pomocną dłoń i pomoże ci wykonać pierwszy krok.

Nie musisz nikomu imponować. Nikt nie będzie cię osądzał. I nikt nie może cię zatrzymać.

Krok po kroku dojdziesz tam, gdzie chcesz się znaleźć.

Dlaczego ta książka jest dla ciebie?

Ponieważ wybrałeś tę książkę i doczytałeś do tego miejsca, wiemy już coś o tobie.

Chcesz poprawić swoje życie. Chcesz być szczęśliwszy. Chcesz wytyczyć pewne granice, a inne usunąć.

Mogą to być granice fizyczne, mentalne, emocjonalne, a nawet duchowe. Chcesz usunąć przeszkody, które twoim zdaniem uniemożliwiają ci korzystanie z tego, co życie ma do zaoferowania.

Jesteś też z natury hojnym człowiekiem. Być może chętniej mówisz „tak” ludziom w potrzebie niż „nie” tym, którzy proszą o zbyt wiele.

W tej książce wykażemy, że negacja wypływa z jądra naszego człowieczeństwa. Z jądra duchowego. Tego, które pozwala nam korzystać z siły, z której istnienia nawet nie zdawaliśmy sobie sprawy.

Ta siła może ci zapewnić niesłychaną obfitość w życiu. Może być źródłem miłości, na którą – jak wiesz – zasługujesz. Może przywrócić ci spokój, kiedy zaczniesz odrzucać szum i czynniki rozpraszające, które nas otaczają.

Potęga „nie” pomogła nam, autorom tej książki, dosłownie ocalić życie. Dzięki niej uwolniliśmy się od społeczeństwa, instytucji, przyjaciół, miłości, kolegów, przełożonych i systemów przekonań. To wszystko otaczało nas jak klatka. Próbowało – i nadal próbuje – nas kontrolować.

Każde „nie” eliminuje jakąś klatkę. Każdy poziom negacji opisany w tej książce wyzwala nas. Jako ludzie mamy prawo odzyskać wolność bez względu na to, jaką formę ona przyjmie. Bez względu na to, jakiej formy wolności oczekujemy.

Dlaczego nie? Nieskończoność istniała, zanim się urodziliśmy. Będzie istniała dalej, kiedy opuścimy tę planetę. Dlaczego nie mielibyśmy wykorzystać naszego potencjału i rozwinąć w sobie siły w tym krótkim okresie naszej bytności tutaj?

Ponieważ czytasz tę książkę, wiemy, że nie brak ci odwagi. Jesteś gotowy wykonać ostatni krok i sięgnąć po ten zapas siły.

Odnaleziona dzięki negacji siła pomaga nam chronić się przed negatywnymi wpływami i zrobić miejsce dla pozytywnych. Przyciągać pieniądze, miłość, zdrowie i możliwości. Kiedy podejmujesz ryzyko, stajesz się wyjątkowy, wyróżniasz się z tłumu i możesz sięgnąć gwiazd. Negacja jest ryzykownym posunięciem, ale masz w sobie dość odwagi, by okiełznać jej siłę.

Musisz zadawać sobie pytanie: „Czy powinienem mówić »nie«?” w różnych życiowych okolicznościach. Myślenie o tym, zastanawianie się nad tym, debatowanie o tym i rozważanie tego prowadzi do lepszego zrozumienia samego siebie oraz tego, co jest dobre dla ciebie, twojego życia i otaczających cię ludzi. Ostatecznie prowadzi do sytuacji, w których możesz zaakceptować należną ci obfitość.

Mimo tytułu tej książki, w ostatecznym rozrachunku chodzi bowiem właśnie o akceptację – błogą akceptację życia otwierającą drzwi do nowych możliwości, obfitości i miłości.

Każdego dnia zachwycamy się tym, co akceptacja wniosła do naszego życia, i wiemy, że ty także będziesz zachwycony zmianami.

Zasady dotyczące tej książki

Chcemy, żeby czytanie tej książki było dla ciebie przyjemnością. Dlatego teraz podamy kilka wskazówek dotyczących korzystania z niej.

Jest dwoje autorów: James Altucher i Claudia Azula Altucher. Kiedy jedno z nas dwojga opowiada osobistą historię, w tekście jest zaznaczone, kto mówi.

Kiedy nie ma takiej wskazówki, oznacza to, że mówimy oboje jednocześnie, naraz, wpadając sobie w słowo, dopóki ostatni wyraz nie spłynie na papier.

JAMES: Cześć! (mówi James).

CLAUDIA: Cześć! (mówi Claudia).

Cześć! (mówimy oboje).

W szaleństwie rozdziałów także jest metoda.

Jest siedem poziomów mówienia „nie”.

Ich zakres waha się od bardzo silnych energii zaangażowanych w ochronę naszego ciała, życia i podstawowych granic do subtelniejszych rodzajów energii, które – gdy zostaną odpowiednio skanalizowane za pomocą siły negacji – mogą być źródłem prawdziwej miłości i współczucia. Na najwyższym poziomie znajdziemy rozeznanie i mądrość wynikające z tego, kim naprawdę jesteśmy.

W pierwszej kolejności zajmiemy się codziennymi negacjami – w naszych relacjach z bliskimi, w pracy zawodowej, w sprawach dotyczących zdrowia albo w sytuacji, gdy kosmici spróbują cię porwać na ulicy (powiedz im „nie” i uciekaj!).

Następnie zaczniemy poszukiwać negacji w ludzkim wnętrzu. Społeczeństwo wykorzystuje formacyjny okres naszej młodości na wpojenie nam tego, z czym powinniśmy się zgadzać. Teraz musimy się nauczyć, które z tych rzeczy lepiej jednak byłoby odrzucić. Społeczeństwo może chcieć dla nas jak najlepiej, ale to my wybieramy, jakie życie chcemy prowadzić.

To nie jest wina naszych rodziców ani szkoły, rządu czy przyjaciół. Oni wszyscy mają swoje sprawy na głowie i nie trzeba ich o nic obwiniać. Jednocześnie jednak nie trzeba akceptować ich historii. Czas stworzyć własne.

Na koniec zajmiemy się najgłębszym wymiarem negacji. Ciszą – źródłem wszelkiej mądrości. Kiedy wykopiemy studnię sięgającą pokładów tej wiedzy, będziemy mogli czerpać z niej wiecznie.

To negacja będąca źródłem prawdziwej siły.

Gdy dotrzesz do tych zasobów, będziesz mógł mówić „tak”, wiedząc, że to „tak” bierze się z samowiedzy. Będziesz mógł mówić to w zrównoważony sposób, prosto z serca.

A oto wskazówka, którą warto mieć na uwadze podczas czytania tej książki:

Dobrze jest przeczytać tę książkę.

Sto razy lepiej jest przemyśleć jej treść.

Sto tysięcy razy lepiej jest zacząć robić to, o czym w niej przeczytasz.

Nauka negowania wielu rzeczy w życiu jest trudna i wymaga praktyki. W wielu rozdziałach znajdziesz więc ćwiczenia. Lektura przyniesie skutek tylko wtedy, gdy je wykonasz. Chodzi o codzienne praktykowanie świadomości, która pozwoli ci odzyskać siłę.

Nie wszystkie rozdziały zawierają ćwiczenia. W końcu częścią przesłania tej książki jest sprzątanie życiowego bałaganu i opróżnianie przestrzeni, żeby zapanowała cisza i pojawiła się energia. Mając to na uwadze, staraliśmy się nie dawać ci zbyt wielu zadań. Dodaliśmy ćwiczenia tylko w tych rozdziałach, w których mogą być najbardziej użyteczne.

Warto mieć ćwiczenia do dyspozycji i wykonywać je w razie potrzeby. Wiemy o tym, ponieważ za każdym razem, gdy zapominamy powiedzieć „nie”, wiąże się to z jakimiś konsekwencjami. Znacznie lepiej jest ćwiczyć przyznawanie się do własnych uczuć, robienie kroku w tył, snucie refleksji i zastanawianie się nad siłą negacji, niż doświadczać tych konsekwencji.

Zawsze pamiętaj o tym, że mówienie „nie” to jedno, a korzystanie z siły negacji to drugie.

Drugie ważne słowo

JAMES: Wszyscy popełniamy błędy, których później żałujemy. Zmieniamy pracę na gorszą. Kupujemy dom, po czym sprzedajemy go ze stratą. Tracimy mnóstwo pieniędzy.

Oszukujemy albo zdradzamy żony i mężów, rozbijając rodziny, tracąc dzieci i majątek, po czym czujemy się samotni i pragniemy miłości. Albo, co jeszcze dla nas gorsze, to my jesteśmy zdradzani.

Jemy niezdrowe rzeczy, przez co mamy problemy z trawieniem. No i oczywiście zdajemy sobie sprawę z tego, że jakieś drobne problemy mogą stać się z czasem coraz poważniejsze: że zaczną dopadać nas choroby nowotworowe, choroba Alzheimera, cukrzyca itp.

Spędzamy czas z ludźmi, którzy nas nie inspirują.

Pewnego dnia ktoś do nas napisał: „Stosuję się do Waszych rad i mam mnóstwo pomysłów na ulepszenie swojego życia. Problem polega na tym, że kiedy w piątkowy wieczór idę się napić z kumplami, oni śmieją się z tego, co wymyśliłem”.

Odpisaliśmy: „Rozwiązanie jest proste: nie wychodź z domu w piątkowe wieczory”.

Nigdy więcej się do nas nie odezwał.

Nie są to jednak błędy, które warto rozpamiętywać. To normalna część naszego życia. Bycie człowiekiem jest trudne.

Najtrudniejszą rzeczą, jaką kiedykolwiek zrobiliśmy, było przyjście na świat. Od tego momentu jesteśmy głodni. Łakniemy nie tylko jedzenia, ale także doświadczeń, przyjemności i wielu innych rzeczy, których nikt nam nie da. Nigdy. Mimo to odczuwamy głód.

Czasem wygląda na to, że wszyscy są uśmiechnięci i szczęśliwi, a my zastanawiamy się, jak mogą tak udawać. Uśmiechy sprawiają wrażenie wyrytych na plastikowych maskach. Nie możemy uwierzyć, że są szczere.

Żyjemy we śnie, który sami tworzymy. Mówiąc „my”, mamy na myśli siebie – autorów tej książki. Ile razy w przeszłości oczekiwaliśmy więcej od świata, ale baliśmy się komukolwiek o tym powiedzieć?

Ile razy obawialiśmy się, że jeśli pokażemy swoje prawdziwe ja, ludzie pomyślą, że nie jesteśmy doskonali? Ile razy ograniczaliśmy się z obawy, że jeśli ktoś zobaczy, jacy naprawdę jesteśmy, stracimy ważne możliwości? Ile razy kończyliśmy przez to na deskach?

To często popełniany błąd. A teraz opowiem ci, jak się spotkaliśmy. Zawsze mówimy o tym z dumą.

Oboje leżeliśmy na deskach. Nasze życie było zrujnowane. To samo dotyczyło wszystkich otaczających nas osób.

Nie znaliśmy się wtedy. Nie wiedzieliśmy nawet o swoim istnieniu. Oboje jednak wypowiedzieliśmy jedno słowo we właściwym momencie. Ono zmieniło wszystko. Wiedzieliśmy, że dłużej nie zniesiemy tej sytuacji. Że mimo podjętego wysiłku nie zdołaliśmy uchronić się przed upadkiem. Wiedzieliśmy, że musimy wypowiedzieć to słowo, bez względu na to, czy zaadresujemy je do przyjaciela, kolegi, przypadkowego przechodnia, boskiej istoty czy podświadomości. Musieliśmy wypowiedzieć słowo, które mogło postawić nas na nogi i wysłać w podróż na poszukiwanie siły negacji.

Musieliśmy je wypowiedzieć i zrobiliśmy to, a teraz mamy nadzieję, że pójdziesz w nasze ślady. To słowo prowadzi do wdzięczności, współczucia, obfitości, miłości, poddania się i życia.

Pomocy.

Dawno, dawno temu…

CLAUDIA: Dawno, dawno temu, kiedy byłam małą dziewczynką, moja ciotka Meldy zadała mi pytanie, które wprawiło mnie w kompletne osłupienie. Myślę, że nawet przestałam oddychać po jego usłyszeniu: „Kogo bardziej lubisz, ciocię Martę czy mnie?”.

Pamiętam, że wszystko stanęło w miejscu i pojawiło się ogromne napięcie, spowodowane głównie tym, że dorośli przestali rozmawiać. Wszyscy patrzyli na mnie. Co taka mała dziewczynka może odpowiedzieć na takie ważne pytanie?

Ponieważ w tamtej chwili wyjątkowo nie szalałam po całym domu, wpadając na chwilę do łazienki, aby włączyć suszarkę do rąk, potem do kuchni, żeby otworzyć lodówkę, a następnie znowu do łazienki, żeby założyć sobie wałki na włosy, miałam czas, żeby się zastanowić.

Zwykle byłam huraganem. Ale nawet huragan czasem zwalnia, żeby nabrać jeszcze większej siły.

Zastanawiałam się nad pytaniem. Choć miałam dopiero sześć lat, wiedziałam, że jest podchwytliwe. Dotyczyło uczuć. Powiedziałam jednak prawdę.

„Martę” – rzekłam. Marta zawsze mnie kochała. Jednocześnie jednak nie pozwalała, bym zrobiła sobie krzywdę. Chciała mnie chronić. Tak samo jak cały wszechświat chce chronić nas – trzeba tylko dać mu szansę i posłuchać.

Dorośli milczeli, wpatrując się we mnie. Wtedy dodałam: „Bo czasem mówi »nie«”.

Rozdział 1
NIE dające życie

Masz prawo się bronić i żyć własnym życiem

CLAUDIA: „Chcę umrzeć” to druga co do częstotliwości występowania fraza wyszukiwana w  Google i  prowadząca do bloga Jamesa. To okropne, prawda? Ale czy rzeczywiście?

W ciągu wielu lat życia doszłam do wniosku, że nikomu nie jest łatwo. Każdy, kto ma więcej niż dwa lata, a  może nawet nie tyle, może już coś powiedzieć o  życiowych trudnościach. „Mamusia poszła do sklepu, a  ja czułam się tak, jakby porzuciła mnie na zawsze”, „Nie mam powodzenia, bo noszę aparat ortodontyczny, a  ludzie publikują moje okropne zdjęcia na Instagramie”, „Jestem rozwiedziona, nie mam pieniędzy i  strasznie się boję”.

Czasem te problemy stają się nie do zniesienia. Często są dawanymi przez niebiosa znakami wskazującymi rzeczy, które powinniśmy wyeliminować ze swojego życia, żeby wrócić do siebie.

Zawsze gdy w  mojej głowie pojawiały się słowa „chcę umrzeć”, nie chodziło o  śmierć fizyczną, lecz inną. Za każdym razem pragnęłam śmierci starych sposobów na życie, śmierci zachowań i  schematów myślenia, które przestały mi służyć, śmierci postaw i  reakcji, które sprawiały, że chodziłam w  kółko i  nie mogłam ruszyć naprzód. Pragnęłam uśmiercić tę część mnie, która nie pozwalała mi zacząć nowego życia.

Wiele razy dochodziłam przy tym do wniosku, że zabijanie się nie jest żadnym rozwiązaniem. Nauczyłam się tego bardzo szybko, ale mimo to ja – i  James – nadal wracaliśmy do myśli o  śmierci.

Duch pragnie nauczyć nas wszystkiego, po co tutaj przyszliśmy.

Kiedy patrzymy na świat w  ten sposób, odkrywamy znaczenie. Cierpienie ulega transformacji. Jesteśmy gotowi słuchać i  oddziaływać na rzeczy, które znajdują się pod naszą kontrolą.

Jesteśmy gotowi żyć.

Jak potęga NIE ocaliła moje życie fizyczne

JAMES: Kiedy byłem na dnie i  wszystko znikło, pomyślałem o  samobójstwie.

Czytałem kiedyś, że gdy włoży się trzy papierosy do szklanki z  wodą, czysta nikotyna w  ciągu nocy przejdzie z  tytoniu do wody. Rano wystarczy wypić przygotowany w  ten sposób napój, żeby w  ciągu minuty umrzeć na atak serca.

Moje dzieci dostałyby przynajmniej pieniądze z ubezpieczenia. Być może świat stałby się dla nich lepszy.

Zabrakło mi chęci życia.

Była trzecia nad ranem – chwila, w  której koszmary śmieją ci się w  twarz razem z  rzeczywistością. Jedna z  moich małych córeczek weszła do pokoju, w  którym siedziałem.

– Miałam zły sen, tatusiu – powiedziała.

– Wracaj do łóżka, kochanie.

– Nie mogę. Boję się.

– Policz owce, żeby zasnąć – poradziłem.

– To nigdy nie działa – powiedziała, ocierając łzy.

– W  takim razie spróbuj innej techniki – rzekłem. – Zamiast owiec licz rzeczy, za które jesteś wdzięczna. To bardzo przyjemny sposób zasypiania.

– Dobrze – odparła i  wróciła do swojego pokoju.

Wziąłem głęboki wdech i  także zacząłem liczyć rzeczy, za które byłem wdzięczny.

Wdzięczność jest pomostem między światem koszmarów a  światem, w  którym możemy swobodnie mówić „nie”. Między światem urojeń a  światem kreatywności.

To siła, która może odegnać śmierć, zmienić ubóstwo w  bogactwo i  przekształcić gniew we współczucie.

Odrzuciłem możliwość zabicia siebie.

Nadal żyję.

Ćwiczenie
Ocal swoje życie

Jeżeli istnieje ryzyko, że odbierzesz sobie życie, natychmiast rzuć wszystko i  zrób to, co trzeba – poproś o  pomoc. Znajdź kogoś i  powiedz głośno: „Potrzebuję twojej pomocy, ponieważ myślę o  tym, żeby coś sobie zrobić”.

Zrób to natychmiast, ponieważ kiedy przeżywasz w  samotności atak nerwowy albo dusisz w  sobie gniew na samego siebie, nie możesz jasno myśleć.

To nie oznaka słabości, lecz najodważniejsza rzecz, jaką możesz zrobić.

Jeżeli nie grozi ci samobójstwo, lecz jesteś zadowolony z  życia i  gotów kontynuować podróż, wdzięczność pomoże ci się oderwać od bieżących myśli i  doznać uskrzydlenia. Przypomni ci o  tym, jaką obfitością cieszysz się w  życiu.

Zrób to: Każdego dnia w  tym tygodniu napisz e-mail do osoby, która kiedyś wyświadczyła ci jakąś przysługę. Napisz, dlaczego się z  nią kontaktujesz.

Nie oczekuj, że ktoś odpowie, ale dokumentuj wysłane listy i  ewentualne odpowiedzi w  swoim dzienniku.

Możesz w  to wierzyć lub nie, ale to doświadczenie wpływa nie tylko na duchowość, ale także na obfitość. Obfitość i  duchowość idą ramię w  ramię.

Kiedy cieszysz się obfitością, stajesz się źródłem, z  którego inni mogą czerpać bez końca. Kiedy masz bogate życie duchowe, wszechświat nagradza cię przysługami. Te dwie rzeczy są wzajemnie powiązane.

W trzecim rozdziale poznasz więcej sposobów wymyślania siebie od nowa. Niemniej pisanie e-maili pomoże ci przyznać, że w  twoim życiu są obecni dobrzy ludzie, i  zrozumieć, komu mówić „tak”, a  komu „nie”. Często jest to pierwszy krok do lepszego życia.

Jak potęga NIE ocaliła moje życie emocjonalne

JAMES: Pierwsza kobieta, z  którą zacząłem spotykać się po rozstaniu z  moją pierwszą żoną, pół godziny po zawarciu znajomości zapytała mnie o  wartość netto mojego majątku.

Udzieliłem jej szczerej odpowiedzi, a  ona powiedziała: „To za mało”.

Innym razem zapytałem, dlaczego nie chce przedstawić mnie swoim znajomym.

„Jesteś zbyt szalony” – rzekła.

To miało sens. Ja też nie przedstawiam swoich szalonych znajomych tym normalnym. Jeden z  jej przyjaciół ubiegał się o  mandat senatora albo fotel gubernatora. Publiczne pokazywanie się z  szaleńcem mogłoby przysporzyć mu kłopotów. Z  drugiej strony gdyby sprawy zaszły tak daleko, to kto wie, może zaproponowałby mi stanowisko wiceprezydenta?

Pewnego dnia powiedziała mi: „Moi ludzie mogą zniszczyć twoich ludzi”.

Pomyślałem wtedy, że wątpię w to. Większość moich ludzi w  tamtym okresie to byli zombie. W  filmach często można zobaczyć gubernatora, który jest zupełnie bezsilny w  obliczu armii umarlaków.

Nie mogłem jej jednak tego powiedzieć, ponieważ zdradziłbym swoją prawdziwą tożsamość.

Rozstaliśmy się. Chętnie powiedziałbym, że to ja zerwałem z  nią, gdyby nie pewna rozmowa telefoniczna, w  czasie której powiedziała: „Nie jestem gotowa na związek z  tobą. Potrzebuję czasu. Dużo czasu”.

I wtedy z  nią zerwałem.

Byłem wtedy w  księgarni Borders, a  ona brała udział w  uroczystości pierwszej inauguracji prezydenta Obamy. Miałem przy sobie BlackBerry.

Lubiłem te wielkie klawisze, które wystarczyło lekko nacisnąć. Wymienialiśmy się SMS-ami. Pamiętam, jak pisałem „z…r…y…w…m”, po czym musiałem skasować ostatnią literę i  poprawić błąd. Wiesz, jak to się robiło. Tęsknię za moim BlackBerry.

W tamtym okresie mojego życia nawet okruch chińskiego jedzenia mógł stać się źródłem oświecenia. Ludzie ekscytowali się polityką, a  kraj zmierzał w  stronę apokalipsy.

Nic nie wydawało mi się ważne oprócz tego, że jestem samotny, jadam hot-dogi na śniadanie, przeraża mnie wizja bankructwa i  włóczę się po księgarniach w  poszukiwaniu kogoś, kto będzie chciał spędzać ze mną czas.

Traciłem rodzinę. Nie miałem pracy. Odebrano mi dom. Straciłem miliony dolarów, odzyskałem je, po czym ponownie straciłem i  tak dalej.

Właśnie wtedy brudne, zaparowane, popękane i  zalodzone okno nagle się oczyściło. Byłem prawie martwy. Musiałem zanegować całe życie, które budowałem od urodzenia. To życie po prostu się nie sprawdziło.

Zacząłem mówić „nie” ludziom, których towarzystwo nie było dla mnie odpowiednie. Zacząłem odrzucać wszystko, czego nie chciałem robić.

Kiedy wiesz, że masz w  zupie maleńki kawałeczek gówna, nie ma znaczenia, ile wody dolejesz i  ile dodasz przypraw. Nadal będziesz miał to w  zupie.

Przez 20 lat zgadzałem się na niewłaściwe rzeczy.

W ciągu następnych sześciu miesięcy moje życie całkiem się zmieniło. Spotkałem Claudię. Wprowadziłem się do całkiem przyzwoitego mieszkania. Realizowałem pomysły, które przynosiły pieniądze. I  potrzebowałem do szczęścia coraz mniejszej liczby rzeczy. To prawdziwy minimalizm wynikający z  potęgi „nie”.

Od tego czasu moje życie zmieniało się co pół roku. Nawet w  ciągu ostatnich kilku dni, gdy pisałem tę książkę, zdarzyło się kilka godnych uwagi rzeczy. Na przykład przeprowadziłem wywiad z  Waynem Dyerem w  moim programie telewizyjnym. Czasem się zastanawiam: Jak dochodzi do tak niezwykłych zdarzeń? W  końcu Dyer nie udziela zbyt wielu wywiadów i  nigdy wcześniej nawet o  mnie nie słyszał.

Kiedy zaczniesz odrzucać złe rzeczy, dobre zaczną się wokół ciebie gromadzić. Będzie ich przybywało automatycznie, jak odsetek na rachunku bankowym.

Możesz pomyśleć, że nie można powiedzieć „nie” w  sytuacji, gdy w  jakieś zdarzenie jest zaangażowanych wiele osób, zrezygnować z  dysfunkcjonalnej pracy, rozstać się z  dysfunkcjonalną rodziną. Proponuję, żebyś jednak mnie wysłuchał. Czytaj dalej. Zawsze jest jakieś wyjście z  sytuacji. Czasem trudno je znaleźć od razu, ale da się to zrobić.

Kiedy tamta kobieta zapytała mnie o  wartość majątku, mogłem od razu powiedzieć „nie” i  nie marnować trzech miesięcy na znajomość z  nią. Ale choć to wydaje się łatwe, wtedy nie wiedziałem, jak jej odmówić.

Teraz już wiem. Jestem wolny. Wylałem starą zupę i  mogę się delektować nową, którą sam ugotowałem.

Nie zgadzaj się na przedwczesną śmierć

JAMES: Różni ludzie często nam radzą, jak osiągnąć „sukces”, zdobyć „motywację” i  odnaleźć „cel”.

Zrób listę zadań do wykonania! Zrób to! Zrób tamto! Zażyj te pigułki i  zadzwoń do nas rano.

Istnieje cała branża zajmująca się zaprzeczaniem starości, działająca w  ten sposób. Jest długa lista rzeczy, które powinieneś robić, jeśli chcesz długo żyć. My nie chcemy jej wydłużać.

Czasem ważniejsze jest to, by nie robić nic więcej, nawet jeśli uważasz, że to może poprawić twoje życie. Wszyscy jesteśmy bardzo zajęci. Komu potrzeba dodatkowego stresu? Czasem wystarczy robić mniej, by cieszyć się obfitością. Ale przecież to ważne, aby żyć dłużej! Dzięki temu będziesz miał więcej czasu na praktykowanie tego wszystkiego, o  czym jest mowa w  tej książce!

Możesz wydłużyć swoje życie dzięki bardzo prostemu trickowi. Nie trzeba wcale robić więcej. Czuję się dość głupio, w  ogóle o  tym wspominając, ale wystarczy nie robić rzeczy, które powodują śmierć.

To wszystko. Trzeba opóźnić moment śmierci. Przynajmniej w  takim zakresie, w  jakim masz na to wpływ.

W porządku, przeanalizujmy to dokładniej. W  miarę jak będziemy zagłębiać się w  temat, przekonasz się, że tę strategię możesz zastosować także w  innych obszarach życia.

Kiedy wejdziesz na stronę Centers for Disease Control and Prevention (cdc.gov), zobaczysz listę najczęściej występujących w  zeszłym roku przyczyn śmierci. Oto pierwsza dziesiątka:

Choroby serca

Rak

Przewlekłe schorzenia dolnych dróg oddechowych

Udar mózgu (choroby układu krążenia w  mózgu)

Wypadki (obrażenia niezamierzone)

Choroba Alzheimera

Cukrzyca

Zapalenie nerek, zespół nerczycowy, nerczyca

Grypa i  zapalenie płuc

Zamierzone obrażenia własnego ciała (samobójstwa)

To bardzo cenne informacje. Być może twoi dziadkowie zmarli na choroby serca. Możesz zatem mieć obciążenie genetyczne. Czy nie byłoby warto uniknąć chorób serca?

Czy to znaczy, że masz pić wino lub zażywać pigułki rozrzedzające (albo zagęszczające) krew? Czy masz iść na operację? Nie. To znaczy, że możesz zrezygnować z  rzeczy, które powodują choroby serca, takich jak:

palenie tytoniu

wysokie ciśnienie krwi (staraj się eliminować stres i  gniew)

siedzący tryb życia (codziennie wychodź na 10-minutowy spacer i  rób przerwy w  pracy co 40 minut)

zła dieta (jedz więcej warzyw, a  jeszcze lepiej – pij soki warzywne)

otyłość

nadużywanie alkoholu

nadużywanie soli

To wszystko. Jeśli w  twojej rodzinie występowały choroby serca, a  ty odrzucisz rzeczy z  powyższej listy, będziesz żył dłużej, niż gdybyś z  nich nie zrezygnował.

Być może trudno ci będzie zrezygnować ze wszystkich przyzwyczajeń naraz. W  porządku – wybierz na początek jedną rzecz. Potem wybierzesz drugą i  tak dalej.

Podziękujesz mi później.

To samo podejście można zastosować do wszystkiego. Pomyśl o  czymś, co jest dla ciebie ważne. O  pieniądzach. O  małżeństwie. O  relacjach z  dziećmi lub przyjaciółmi.

Wiele osób pyta: „Jak mam znaleźć kobietę (lub mężczyznę) z  moich snów?”

Nie mam pojęcia! Być może twoje sny są koszmarami?

Spisz listę rzeczy, których odrzucenie pomoże ci w  odegnaniu najgorszych koszmarów. Zacznij od tego.

Ćwiczenie
Odrzuć stres

Czasem potrzebujemy odpoczynku i  wytyczenia granic. Czasem musimy po prostu robić mniej. Kiedy zapominamy o  tym, że nasz organizm funkcjonuje w  cyklach i  w rytmie natury (jesteśmy przecież jej częścią), pozwalamy, by praca ponad siły niszczyła nas jak płomień świecę palącą się z  obu stron, a  w  konsekwencji na skutek wyczerpania podejmujemy złe wybory.

To ćwiczenie pozwala ochronić wewnętrzne siedlisko szczęścia – źródło mądrości, z  którego powinny płynąć wszystkie decyzje.

Wybierz coś, co jest dla ciebie bardzo ważne. Może to być cokolwiek, na przykład: twoja sztuka, seks, relacje z  lokalną społecznością, twoja praca zawodowa. Zrób listę rzeczy, które musisz odrzucić, żeby poprawić ten aspekt twojego życia.

Na przykład bardzo ważne jest utrzymywanie stresu na niskim poziomie. Oto lista pięciu rzeczy, z  których możesz zrezygnować, żeby wyeliminować napięcie i  skupić się na życiu:

Odrzuć wszystko, co utrudnia ci wykonywanie codziennych obowiązków, bez względu na to, jak ważne się wydaje.

Odrzuć wszystko, co uniemożliwia ci spędzenie codziennie przynajmniej kilku chwil w  ciszy.

Nie oglądaj wiadomości w  telewizji ani w  internecie (to ty jesteś tym, co „je” twój umysł).

Nie rozmawiaj z  ludźmi, którzy cię nie szanują albo upokarzają.

Nie kłóć się z  ludźmi. Co ci szkodzi powiedzieć: „Zgadzam się z  tobą” dla zaoszczędzenia czasu i  energii?

Myślenie o  energii w  ten sposób pomaga rozpoznać, gdzie trzeba wyznaczyć granicę, po przekroczeniu której należy poprosić o  pomoc.

Koniec wersji demonstarcyjnej.