Książka wydana we współpracy z Thomas Nelson, który jest oddziałem HarperCollins Christian Publishing, Inc.

Tytuł oryginału: Happy Wives Club

Projekt okładki, stron tytułowych i rysunki: & visual www.andvisual.pl

Redaktor prowadzący: Sławomira Gibka

Redakcja techniczna: Sylwia Rogowska-Kusz

Skład wersji elektronicznej: Robert Fritzkowski

Korekta: Zespół

© 2014 by Fawn E. Weaver

© for the Polish edition by MUZA SA, Warszawa 2015

Wszelkie prawa zastrzeżone.

Żadna część niniejszej publikacji nie może być reprodukowana, przechowywana jako źródło danych i przekazywana w jakiejkolwiek formie zapisu bez pisemnej zgody posiadacza praw.

ISBN 978-83-7758-978-6

MUZA SA

Warszawa 2015

Wydanie I

FRAGMENT

Dla Keitha
Jesteś moją miłością, moim życiem, moją skałą. Dziękuję Ci za wsparcie, zachętę i stałe tolerowanie moich licznych dziwactw. Gdy Bóg stworzył mnie dla Ciebie i Ciebie dla mnie, z całą pewnością przeszedł sam siebie. Kocham Cię każdą komórką mojego istnienia. Dziękuję Ci, moje kochanie, za ten taniec.

AMERYKA PÓŁNOCNA

Jeden
SZCZĘŚCIE W ZASIĘGU RĘKI

AGOURA HILLS, KALIFORNIA

Nie mam pewności, w którym momencie to wszystko się zaczęło. Może od Żon ze Stepford lub seriali komediowych, takich jak Świat według Bundych. Przypominało to wielkie tsunami – tylko tak potrafię określić ostatnią epidemię pesymistycznego nastawienia do kwestii małżeństwa.

Żony są nieszczęśliwe. Mężowie zdradzają. Małżeństwa są nietrwałe. Taki przekaz wydaje się emanować ze wszystkich środków masowego przekazu. Gdy tylko nieszczęśliwy zbieg okoliczności sprawi, że skacząc po kanałach, natrafię na serial lub reality show w rodzaju Gotowe na wszystko, Basketball Wives, czy też na produkcję-matkę, jeżeli chodzi o programy o żonach – The Real Housewives z (wstaw dowolne miasto), oglądam tylko chwilkę, by zaraz utwierdzić się w przekonaniu, że takie programy zwyczajnie mnie smucą. Smuci mnie to, co mają do przekazania o naszej kulturze, i to, co uznają w niej za normalne. Wiele razy widziałam, jak małżeństwa, które znam i kocham, rozpadają się w mgnieniu oka. Widziałam, jak miłość wygasa, zanim zdąży zapuścić korzenie. Jedynie raz natrafiłam na reality show, w którym śledzono losy szczęśliwie zakochanej pary, której się udało. Podejrzewam, że nie miał zbyt dobrych wyników oglądalności.

Pewnego chłodnego, lutowego popołudnia spacerowałam z moim mężem, Keithem, po deptaku w Commons, lokalnym centrum handlowym w Calabasas w Kalifornii. Trzymając mnie za rękę, uspokajał, gdy głośno wyrażałam swoje rozczarowanie. Miałam ciężki dzień w pracy. Dowiedziałam się, że jedna z moich pracownic była w związku z podwładnym i kłamała mi w tej sprawie prosto w oczy. Byłam zraniona i rozczarowana. Może nawet trochę zła. Keith i ja spacerowaliśmy i zajadaliśmy mrożony jogurt, a ja dałam upust emocjom.

Może ta sytuacja sprawiła, że zaczęłam działać. Nie jestem pewna. Ale pamiętam, jak mijaliśmy wystawę księgarni jednej z wiodących sieci, na której wyeksponowano pewną książkę na temat małżeństwa. Miała koszmarny tytuł, który pławił się z rozkoszą w rozpadzie tej instytucji i wykorzystywał go, by potencjalni klienci mogli odwołać się do własnych dysfunkcji i kupili książkę, która miała im pomóc wyjść na prostą. Poziom mojej frustracji i tak był już wysoki, więc tyrada prędko przeszła w atak szału. Nagle, na oczach przechodniów, kompletnie mi odbiło i zaczęłam perorować o rozpaczliwym stanie instytucji małżeństwa w naszej kulturze. Ludzie myśleli pewnie, że wściekam się na niewinnego Keitha, który słuchał mnie z pełną empatią i pozwalał mi wyrzucić z siebie to, co mnie trapiło.

– Uwielbiam małżeństwo – wrzeszczałam. – Kocham być żoną. Czemu nikt nie mówi dobrze o życiu po ślubie?

Keith tylko trzymał mnie za rękę, gdy szliśmy. Minęło kilka cichych chwil.

– Wiesz co? Założę klub dla żon takich jak ja. Kobiet, które uwielbiają być w związku małżeńskim i kochają być żonami. Nazwę go… – zamilkłam, by wymyślić jakąś genialną nazwę – Klub Szczęśliwych Żon!

Keith zawsze był moim największym wsparciem, ale nasz związek jest oparty na szczerości i mówimy sobie prawdę. W tamtej chwili okazał to za pomocą natychmiastowego wybuchu śmiechu. Głośnego; takiego, że facet złożył się wpół. Nie znasz Keitha, więc mogłabyś pomyśleć, że jest niedelikatny lub nieuprzejmy. Ale nic takiego. Jego historia wspierania mnie w każdych okolicznościach jest bez skazy, nieważne, jak idiotyczny byłby mój pomysł.

– To najbardziej kiczowata nazwa, jaką w życiu słyszałem! – powiedział, nadal się śmiejąc. – A kiedy znajdziesz ten wolny czas, żeby go założyć?

To było słuszne spostrzeżenie. Biorąc pod uwagę to, że codziennie rano przygotowywałam się do pracy, a nocami ślęczałam przy biurku, sprawdzając pocztę, już pracowałam po czternaście do szesnastu godzin na dobę. Miał rację. Nazwa była dość głupawa, a ja nie miałam czasu na nic nowego w moim grafiku.

Mimo wszystko nie mogłam przestać o tym myśleć.

Nim dotarliśmy do domu, było już dobrze pod wieczór. Zmęczona i wyczerpana pracą, lecz jednocześnie nakręcona myślą o klubie o kiczowatej nazwie, zapaliłam płomień w naszym gazowym kominku i usiadłam nieopodal w wielkim fotelu. Otworzyłam laptopa i zaczęłam pisać. Klikałam jak szalona i w mgnieniu oka podsumowałam naszą misję i cel oraz stworzyłam zaproszenie do klubu. Chwilę po drugiej w nocy, gdy zaczęły mi się kleić oczy, ostatni raz spojrzałam na stronę. U góry widniały trzy słowa: Klub Szczęśliwych Żon.

Znasz to uczucie, kiedy wiesz, że wydarzyło się coś ogromnie ważnego? Gdy poznajesz kogoś nowego i wiesz, że to twój przyjaciel na całe życie? Masz przebłysk koncepcji na biznes i w jakiś sposób wiesz, że wyruszasz w podróż, której celem będzie dzieło twojego życia? Klub Szczęśliwych Żon. Gdy ujrzałam te trzy skromne słówka, z miejsca wiedziałam, że od teraz stanowią dla mnie centrum wszystkiego. Nic nie daje mi więcej radości niż fakt, że właśnie czytasz te słowa, a to tylko potwierdza moje przeczucie.

Ten jasny poranek, gdy raz po raz czytałam słowa Klub Szczęśliwych Żon, roztoczył przede mną wizję przyszłości. Ale, jak w każdej dobrej opowieści, musiała mnie do niej zaprowadzić walka i długa droga.

Odkąd zapisałam te trzy pierwsze słowa, odbyłam podróż dookoła świata i zaangażowałam tysiące kobiet z dziesiątków różnych kultur. Nieraz nie zmrużyłam oka, poszukując odpowiedzi i dowodów na to, że szczęśliwe małżeństwa istnieją i stworzenie jednego z nich jest w zasięgu możliwości każdego. To, co odkryłam podczas mojej podróży, zdumiało mnie. Każdy może zaznać prostej, głębokiej miłości. Ludzie doświadczają jej właśnie teraz, w każdym miejscu na świecie. Czy jesteś w związku, czy po ślubie, czy też tego właśnie pragniesz, czy planujesz wesele lub bijesz się z myślami o ponownym stanięciu na ślubnym kobiercu, czy twoja rodzina to dzieci, czy też jesteście tylko we dwoje – z chęcią zabiorę cię tam, gdzie sama byłam, by pokazać ci to, co widziałam na własne oczy.

Po wieczorze, kiedy to słowa Klub Szczęśliwych Żon pojawiły się na monitorze mojego komputera, wiedziałam, że jeśli nie zabiorę się do pracy, to komuś nie dotrzymam słowa (Bogu) oraz wielu innym (wam). Nawet jeżeli nie wiem, dokąd mnie to wszystko zaprowadzi. Gdy zaczynamy coś nowego, zazwyczaj jest to naznaczone niepewnością, niepokojem wymieszanym z ekscytacją czymś nieznanym. By zrobić następny krok, można powiedzieć, że poszłam za głosem własnej intuicji i postanowiłam założyć stronę klubu w internecie (www.happywivesclub.com). Nic prostszego. Trzy słowa, które zapisałam jako pierwsze, a po nich kropka i „com”. Teraz to miało ręce i nogi!

To, co wydarzyło się później, zadziwia mnie do dziś. Zaprosiłam do klubu moją matkę, jedną z sióstr oraz trzy najbliższe przyjaciółki. Założenie było proste. Skoro Hollywood i media wydają się zafiksowane na rozwodach i wszelkich innych małżeńskich niewypałach, nasz klub skoncentruje się wyłącznie na tym, co tylko może się udać. Żeby przystąpić do klubu, trzeba spełnić jeden, jedyny wymóg: należy być szczęśliwie zamężną kobietą lub przynajmniej mieć takie aspiracje.

Nie umiem wyznaczać sobie niewielkich celów, dlatego na samoprzylepnej karteczce, którą przykleiłam do krawędzi ekranu komputera, nabazgrałam „milion członkiń w sześć miesięcy”. W tym całym podnieceniu nie poświęciłam ani chwili na zrobienie rachunków, bo żeby zdobyć tak wiele członkiń w zaledwie sześć miesięcy, każdego dnia musiałyby dołączać do nas 5682 szczęśliwie zamężne kobiety. Tutaj zniszczę suspens: grubo się pomyliłam. Ale to, co stało się później, tak czy siak okazało się zupełnie wyjątkowe.

Pięć przyjaciółek i krewnych posłało link przyjaciółkom i zamieściło go na swoich profilach na Facebooku. Następnie ich przyjaciółki, a potem przyjaciółki przyjaciółek zrobiły to samo. Aż 1200 kobiet w ponad dwudziestu krajach na całym świecie doznało tego samego olśnienia, że nie są osamotnione w swojej wierze w szczęśliwe małżeństwo i jest ono nie tylko ich udziałem. A to wszystko wydarzyło się w cztery tygodnie i zaczęło się od pięciu kobiet, które mieszkały w zasięgu trzydziestu mil od mojego domu.

Później temat zwęszyły media i wspomniano o mnie w artykule w lokalnej gazecie. Następnie pewien wielokrotnie nagradzany felietonista „Los Angeles Times” przeprowadził ze mną wywiad, za czym poszedł materiał dla kanału ABC Channel 7 News. Klub rósł w siłę. Jednak w tym samym czasie narastały zaległości w mojej, już i tak intensywnej pracy. Klub Szczęśliwych Żon się rozrastał, domagając się mojej uwagi i energii.

Byłam wówczas główną menedżerką pracującego pełną parą hotelu, a każdy, kto pracował w branży turystycznej, potwierdzi, że na takim stanowisku pracuje się bez przerwy. To biznes, który działa dwadzieścia cztery godziny na dobę, siedem dni w tygodniu, a klienci oczekują naszej pomocy w każdej minucie każdego dnia. To wymagająca praca do późnych godzin nocnych, a jej efektów nie widać nigdy. Nie było szans, bym nadal pracowała na takim stanowisku, jednocześnie żonglując rosnącym klubem. To mnie przerastało. Dokonałam więc wyboru. Przestałam zamieszczać nowe wpisy na internetowej stronie klubu. Przestałam dawać wsparcie kobietom, które do niego dołączyły. Przestałam utrzymywać z nimi kontakt.

Przez ponad półtora roku Klub Szczęśliwych Żon leżał odłogiem, podczas gdy ja kontrolowałam, czy w hotelu są dobrze pościelone łóżka. Pomimo mojej nieobecności w internecie, klub powolutku się rozrastał i jedna po drugiej dołączały kolejne osoby. Czasem zaglądałam na stronę i zamieszczałam jakiś artykuł na małżeńskie tematy, ale było to sporadycznie, tylko upewniałam się, że nie zgaśnie w nim ostatnia iskierka. Cóż, z pewnością nie był to czas godny pochwały.

Stało się jednak tak, że pod koniec roku 2011, rok po tym, jak opuściłam stanowisko głównego menedżera, znów poczułam w sobie natchnienie, by zawalczyć o kwestię małżeństwa. Nie kierowały mną pobudki polityczne ani religijne, tylko zwyczajna, prosta potrzeba przeciwstawienia się typowemu, negatywnemu odbiorowi małżeństwa, jaki przekazują nam środki masowego przekazu. Powróciłam na internetowe strony Klubu Szczęśliwych Żon i zaczęłam zapraszać kobiety pozostające w udanych związkach, by dołączyły do mnie, świętowały małżeńskie powodzenie i walczyły z tsunami pesymizmu, które próbowało wszystkim wmawiać, że taka opcja nie istnieje. Poprosiłam wszystkie członkinie o zapraszanie każdej szczęśliwie zamężnej kobiety, jaką tylko znają. Klub znów zaczął rosnąć, tym razem dołączało do niego ponad sto pięćdziesiąt kobiet dziennie.

Gdy piszę te słowa, Klub Szczęśliwych Żon zrzesza ponad sto tysięcy kobiet z ponad stu krajów, bo tyle mamy oficjalnych członkiń, oraz przyniósł nieskończone morze nadziei, która ma cudowny wpływ na naszych małżonków, nasze rodziny i na cały świat. Klub narodził się w małym, przekrzywionym na moich kolanach laptopie, lecz zdołał połączyć tak wiele kobiet z tak różnych miejsc, ponieważ wszystkie pragniemy tego samego. Jesteśmy towarzyszkami broni.

Po wielu spotkaniach i rozmowach z kobietami, które przystąpiły do klubu, zaczęłam uświadamiać sobie pewne uniwersalne cechy udanych małżeństw i szczęśliwych żon. Ta książka jest próbą zebrania ich w jednym miejscu i przedstawienia wam, co przekazały mi szczęśliwe żony z całego świata.

Gdy mówię „z całego świata”, nie rozmijam się z prawdą. Ta książka jest owocem podróży przez dwanaście państw na sześciu kontynentach i obu półkulach (nie wybrałam się na Antarktykę, bo nie wydawało mi się, żeby pingwiny miały coś do powiedzenia na interesujący mnie temat). Chciałam podróżować, ponieważ są rzeczy, których można się o ludziach dowiedzieć, tylko stąpając po ich ziemi, słuchając słów płynących z ich ust oraz chłonąc wszystko to, co ich otacza. A na dodatek: uwielbiam podróże! W końcu któż by nie chciał zostać na kilka miesięcy globtroterem poszukującym sekretów udanego małżeństwa, oglądać najpiękniejszych widoków świata, smakować potraw, których nazw nie sposób powtórzyć, i zbliżyć się do cudownych ludzi?

To, czego dowiedziałam się podczas tej eskapady, dało mi wiele radości i ze wszech miar mnie zaskoczyło. Mówię o radości, ponieważ jestem teraz przekonana, że szczęśliwe małżeństwo jest w zasięgu każdego, kto pragnie po nie sięgnąć. Zaskoczyło mnie zaś to, że prawdy leżące u podstaw doskonałego małżeństwa są tak zniewalająco proste – możemy żyć z nimi w zgodzie codziennie, nie dając się wpędzić w piekło czyhających na chwilę naszej nieuwagi, szkaradnych drobnostek.

Przyłącz się do mojej podróży, a jeśli nie jesteś członkinią naszego klubu, mam nadzieję, że dołączysz do nas, jeszcze zanim skończysz czytać tę książkę.

Dwa
W STRONĘ WODY

SAN DIEGO, KALIFORNIA

Autostrada z Los Angeles do San Diego biegnie wzdłuż jednego z najpiękniejszych wybrzeży Kalifornii. To jedno z niewielu miejsc, w których z drogi widać ocean. Jechałam tamtędy na spotkanie z kobietą, którą poznałam za pośrednictwem klubu. Trafiłam na niewielki korek (w końcu to Kalifornia) i dotarło do mojej świadomości, że tyle razy pokonywałam tę trasę, iż w pewnym momencie przestałam na nią patrzeć. Tego dnia jednak zachwyciłam się. Poszukiwania, których się podjęłam, dodały mojej codzienności kroplę ożywczego eliksiru.

Po prawej minęłam Camp Pendleton, gdzie kilku żołnierzy piechoty morskiej biegało ścieżką przecinającą niezliczone hektary terenu ogrodzonego siatką z drutu kolczastego. Faceci na skuterach wodnych śmigali wzdłuż leżącej nieopodal laguny i pryskali w powietrze fontannami lodowatych kropel Pacyfiku. Skupiska palm oraz przechadzające się po plaży San Clemente objęte pary kusiły, by spojrzeć i na drugą stronę autostrady.

Na wybrzeżu wyraźnie czuć obecność oceanu. Nawet jeśli się o nim zapomni, nie pływa się w jego wodach ani nie patrzy w jego stronę, to serce i umysł zawsze mają tę pewność, że on tam jest, niczym żywa, piękna tajemnica. Na przestrzeni trzydziestu metrów od brzegu wszędzie czuć słoną, oceaniczną bryzę.

Jadąc do Sandy, chłonęłam to wszystko całą sobą.

Gdy Sandy rozpoczynała swoją przygodę z Klubem Szczęśliwych Żon, zakłopotana zamieściła post z zapytaniem: Czy do Klubu może dołączyć wdowa? Odpowiedziałam jej tak samo, jak każdemu, kto o to pyta: Jeżeli tu jesteś, to znaczy, że to miejsce dla ciebie. Chociaż Sandy jest wdową, to przez pięćdziesiąt lat tworzyła i pielęgnowała doskonały związek małżeński z Jimem. To sprawiło, że była więcej niż odpowiednią osobą, aby spędzać z nami czas. Zresztą nie tylko ja tak uważałam. Z miejsca została wyjątkowo ciepło przyjęta przez pozostałe członkinie klubu. Za to przyjazne pierwsze wrażenie odpłaciła się życzliwością – odkąd do nas przystąpiła, ani na chwilę nie przestała dzielić się swoją życiową mądrością z każdą z nas.

Sandy natychmiast złapała kontakt z pozostałymi kobietami. Wysłuchiwała ich trosk i proponowała swoje mądre rozwiązania. Biła od niej niezmierzona empatia. Chodziło jednak nie tylko o mądrość. Nasza społeczność czuła, jak wielką miłością Sandy darzyła Jima. Było to uczucie tak głębokie, że stanowiło siłę napędową całego jej życia. Jednak oprócz tej wielkiej miłości czuć było także żal. Smutek Sandy rodził się z pustki i tęsknoty.

Właśnie tam zmierzałam – do niezwykłego królestwa mądrości Sandy.

Można by odnieść wrażenie, że po tej reklamie, jaką właśnie zrobiłam Sandy, powinnam wyskoczyć z auta, jednym susem przeskoczyć podjazd i tłuc do drzwi niczym niecierpliwy dzieciak, niemogący się doczekać otwarcia sklepu ze słodyczami. Ale podjeżdżając pod jej dom, czułam rezerwę. Chociaż Sandy udowodniła na forum, że jest człowiekiem z krwi i kości, musiałam przyznać przed samą sobą, że nie mam pojęcia, czego tak naprawdę mogę się spodziewać. Zastanawiałam się, czy to na pewno mądre, żeby tak pakować się do domu komuś zupełnie obcemu. Kobieta mogła się okazać facetem, a on seryjnym mordercą! (Przepraszam, Sandy!) Ale skoro ostrożnymi kroczkami pokonałam już pół drogi do wejścia, było za późno, żeby zwiać.

Weszłam na betonowy ganek pokryty niewielkim daszkiem. Drzwi wejściowe zasłaniała siatka przeciw owadom w metalowej ramie, a skromną latarenkę na ganku pokrywała pajęczyna. Wisiała pod nią wyblakła przez lata przeganiania intruzów tabliczka z napisem „Akwizytorom dziękujemy”. Zaczynało mi świtać, że Sandy nie przepada za nieproszonymi gośćmi.

Nie zniechęciło mnie to jednak. Byłyśmy z Sandy umówione, a ja przybyłam dokładnie na czas. Zastukałam, a rama szczęknęła metalicznie po uderzeniu w futrynę. Minęło kilka chwil, zaś z domu nie dobiegał żaden dźwięk. Zastukałam ponownie. Czyżby zapomniała o naszym spotkaniu? Zastanawiałam się.

Minutę czy dwie później przyłożyłam ucho do siatki. Wtedy usłyszałam stłumione poszczekiwanie i szuranie stóp osoby, która ruszyła mi na spotkanie. Zazgrzytała zasuwka, gałka u drzwi powoli się obróciła, a wewnętrzne drzwi uchyliły się lekko. Sandy pokazała połowę swojej twarzy i powiedziała szorstko:

– Tak?

Pies Sandy, pięknie zadbana suczka rasy golden retriever, o imieniu Bonnie, zaczęła podskakiwać w górę i w dół, kierując w moją stronę setki warczących gróźb. Podziwiałam, jaki wierny to pies, podczas gdy Sandy próbowała ją trochę uspokoić. Wyczułam, że kobieta pragnie, abym ja, nieproszony gość za siatką, poczuła się chociaż trochę zagrożona.

– Cóż, przy tym psie chyba nie trzeba dzwonka u drzwi – zażartowałam.

Sandy tylko na mnie łypnęła. Jej wzrok mówił: Tylko mnie tu nie czaruj.

– Tak? – powtórzyła, bardziej stanowczo, jakby chciała podkreślić, że żadna gadka-szmatka nie sprawi, żeby otworzyła drzwi.

– Sandy, to ja, Fawn.

Hardość w spojrzeniu Sandy momentalnie stopiła się w cieple, które znałam z internetu i którego się spodziewałam. Prędzej, niż mogłabym to wyrazić słowami, drzwi otworzyły się na oścież i Sandy zabrała się do odryglowywania siatki. Przeprosiła za swoje zachowanie, jednocześnie zaganiając mnie do wewnątrz. Przekonanie do siebie Bonnie zajęło mi jednak dużo więcej czasu. Sandy trzymała ją na smyczy, jednocześnie próbując mnie uściskać. Całe to wydarzenie przywołało nastrój, który jeszcze nieraz będzie mi towarzyszył – spotkanie z obcymi ludźmi, którzy zaprzyjaźnili się przez internet, a teraz nieporadnie stają się przyjaciółmi w realnym życiu.

W domu Sandy czuć było życiową energię. Ściany upstrzone fotografiami zrobionymi na przestrzeni wielu dekad. Na kominku i stoliczkach piętrzyły się pamiątki – symbole wspomnień, miejsc i ukochanych ludzi. Zerknęłam przez krótki korytarz do kuchni, gdzie na pokrytej linoleum podłodze stał niewielki stolik. Po lewej stronie ode mnie był pokój dzienny Sandy, świątynia jej pięknego życia z Jimem, upstrzona drobiazgami, jakie otrzymywała od niego w prezencie. Gdy atmosfera się rozluźniła, Sandy zaprowadziła mnie w stronę kanapy, która stała naprzeciwko jej fotela, takiego naszpikowanego elektroniką, który można unosić w górę i w dół, sterując za pomocą miniaturowej deski rozdzielczej. Ujrzałam obok niego drugi, stał niecałe pół metra dalej. Wskazała, żebym rozgościła się właśnie w nim.

Ale gdy już miałam usiąść, zastygłam w pół ruchu.

Wytarta na podłokietnikach tapicerka w kolorze czerwonego wina. Lekko wgnieciony, miękki zagłówek. Siedzisko wysłużone od przegadanych nocy, przesiadywania przed telewizorem, ze splecionymi dłońmi.

Nie miałam cienia wątpliwości. To był fotel Jima. Po tym, gdy jego serce przestało bić, fotel opustoszał. Lecz miłość, jaka emanowała pomiędzy nim a Sandy, była namacalna. To, czego byłam świadkiem w rzeczywistości wirtualnej, nabrało żywych kształtów, gdy jednocześnie ujrzałam te dwa fotele. Dzielił je jedynie stolik z drewna klonowego.

Na szczęście biłam się z myślami przez zaledwie ułamek sekundy, a Sandy nie zdziwiła się, gdy postanowiłam cofnąć się w stronę kanapy. Gdy tylko uporałam się z mocowaniem niewielkiego mikrofonu na jej bluzce (i niewątpliwie wydało się, że jestem amatorką) oraz włączyłam cyfrowy dyktafon, który niedawno kupiłam, Sandy mogła zacząć mówić.

– Jim miał metr osiemdziesiąt wzrostu – powiedziała. Bardzo mi się podobało, że z marszu oddała się wspomnieniom. – Gdy tańczyliśmy, zawsze opierał swoją głowę na mojej. Myślałam, że zwariuję od tego! Gdy się pobraliśmy, byłam od niego niższa tylko o dwadzieścia centymetrów. Z wiekiem jednak zaczęłam mieć problemy z kręgosłupem i przeszłam kilka operacji. Po troszku traciłam, to centymetr, to dwa. Teraz mam metr pięćdziesiąt, a miałam prawie metr sześćdziesiąt.

Było widać, że choć drobna, jest wyjątkowo zadziorna, niezależna, ale i głęboko oddana mężczyźnie, którego kocha już pięćdziesiąt sześć lat.

– Nic nie mogło mnie powstrzymać przed siadaniem Jimowi na kolanach, jak za dawnych czasów – powiedziała. Gramoliła mu się na kolana przez pięćdziesiąt trzy lata z rzędu, pomimo tych wszystkich operacji.

Gdy tak siedziałam naprzeciwko Sandy, widziałam w niej coś znajomego. Nie umiałam jednak jeszcze tego wyrazić.

Sandy. Kobieta uparta, buńczuczna i wybuchowa. Realistka, ale skłonna do ustępstw. Opowiedziała mi, jak w pierwszych latach małżeństwa bardzo trudno jej było przyznać się do błędu, że ma mniej cierpliwości niż mąż, ale z biegiem lat jej się nauczyła. Nie była tak uprzejma jak on (znak „Akwizytorom dziękujemy” to był jej pomysł), lecz nauczyła się życzliwości właśnie od niego.

Sandy była wybitną dziennikarką podróżniczą. Rozpoczęła swoją karierę, gdy ich dwoje dzieci chodziło do podstawówki. Jim w pełni wspierał jej pragnienie pisania i oszczędzał każdy grosz, żeby móc jej zapewnić do tego warunki. Wspierał każde jej marzenie, kochał każdą przywarę i postrzegał ich małżeństwo jak rozwijającą się opowieść. Gdy słuchałam, jak Sandy mówi o Jimie, nachodziła mnie myśl, jak bardzo kocham mojego męża. Tak samo jak Jim, Keith jest dla mnie największym mistrzem, zachęca mnie i wspiera. On także dokonuje osobistych poświęceń, żebym mogła podejmować ryzyko.

Im więcej Sandy mówiła o Jimie – o jego spokojnej, zrównoważonej naturze, cierpliwości, miłości do rodziny, o tym, jaki był skory do poświęceń i posłuszny Bogu w swojej miłości do niej – coraz bardziej czułam, jakby mówiła o moim Keithu.

Gdy podjęła temat drzewa genealogicznego (jej ojciec był rodowitym Niemcem i stąd w niej tyle uporu), podobieństwo zaczęło wydawać się wręcz niezwykłe.

– Widząc moją skórę w kolorze karmelu, nie powiedziałabyś, że w moich żyłach płynie niemiecka krew. Może orzechowe oczy stanowią lepszą podpowiedź. Babka miała długie, blond włosy i oczy w kolorze letniego nieba. I również była uparta. Muszę mieć to w genach. Urodziła się i wychowała w Niemczech w potwornych czasach, gdy u władzy był Hitler, po czym wyszła za czarnoskórego mężczyznę, mojego dziadka, amerykańskiego żołnierza służącego w Niemczech w czasie drugiej wojny światowej.

Sandy mówiła dalej, a do mnie dotarło wreszcie, że ona to przecież ja, tylko starsza. Moje małżeństwo może być takie jak jej, jeżeli przez lata będę o nie dbała.

– Nie chcę, żebyś pomyślała, że mówię o nim dobrze, ponieważ nie żyje – zaznaczyła Sandy.

– Oczywiście, że nie.

– Mówiłabym o nim tak samo, gdyby siedział tutaj, obok mnie – powiedziała, wskazując na fotel Jima.

Nie miałam wątpliwości, że mówi prawdę, bo była typem osoby, która nie przebiera w słowach i nie przejmuje się, co myślą o niej inni. Okazuje się, że Sandy spotkało ogromne szczęście i błogosławieństwo, że miała męża, który, podsumowując to jednym zdaniem, był porządnym facetem.

– Ale Jim nie był też jakimś chodzącym ideałem – powiedziała. – Był po prostu takim mężem, jakiego było mi trzeba. Miałam wystarczająco dużo szczęścia, żeby go spotkać i tulić aż do samej śmierci.

– W jaki sposób zachowaliście tak przepełniony miłością związek aż do samego końca? Jak wam się udało utrzymać tak silną więź?

Sandy z miejsca spróbowała dać mi konkretną odpowiedź, jakbym pytała o jej numer telefonu czy adres. Odpowiedź, której udziela się bez zastanowienia.

– Nigdy nie braliśmy pod uwagę rozwodu – powiedziała konkretnie i rzeczowo. – Naszym jedynym celem w życiu była opcja „na zawsze razem”.

Działali zgodnie z tym planem przez całe życie Jima. Małżeństwo było ich „planem A”, a „plan B” zwyczajnie nie istniał.

Sandy i Jim bardzo rzadko się kłócili, a w zamian uważnie słuchali siebie nawzajem i spokojnie przyjmowali dzielące ich rozbieżności zdań, gdy nie udało im się podjąć decyzji jednomyślnie. A było tak dzięki temu, że nigdy nie wywierali na siebie presji, by rozwiązać problemy natychmiast. Zamierzali być razem na zawsze, więc mieli czas na zgodę. Żadne z nich nigdy nie obstawało przy swoim zdaniu z takim uporem, by nawet nie próbować wziąć pod uwagę opinii drugiej strony.

– Ale chodzi nie tylko o to – ciągnęła Sandy – lecz o wiele drobnych rzeczy. Odnosiliśmy się do siebie z szacunkiem. Kochaliśmy się bezwarunkowo z całych sił, a nasza wzajemna miłość wzmagała się z roku na rok. Obydwoje nieraz szliśmy na kompromis, każde z nas coś poświęciło. Stawialiśmy lojalność wobec siebie ponad każdą inną, jaką w życiu odczuwaliśmy.

Jak każda skomplikowana życiowa kwestia, w której łatwo o niepowodzenie, ich małżeństwo odniosło sukces, ponieważ do perfekcji opanowali to, co najważniejsze. A opanowawszy to, mogli już sprostać wszystkiemu.

– Dbaliśmy zawsze o bliskość fizyczną, trzymaliśmy się za ręce, całowaliśmy, tańczyliśmy. Nie pozwalaliśmy, by zdarzenia poza obrębem naszego małżeństwa, nawet najpoważniejsze kłopoty w pracy czy związane z dalszą rodziną, miały wpływ na to, co dzieje się pomiędzy nami.

Na tym etapie rozmowy Sandy delikatnie otarła łzy.

– Czy pani czegoś…?

– Tak, kochanie, dwóch rzeczy, które towarzyszą mi każdego dnia. Pewnej nocy, sześć lat temu, Jim miał koszmar, który wydawał mu się tak rzeczywisty, że aż zbudził się i miał poczucie, że umiera. Potrząsał mną, dopóki się nie obudziłam – byłam kompletnie rozespana – i powiedział: „Każda chwila z tych pięćdziesięciu spędzonych z tobą lat była dla mnie wspaniała. Byłem szczęśliwy, że to ty jesteś moją żoną. Uwielbiałem być twoim mężem”. Nigdy nie miałam okazji, by powiedzieć mu to samo po raz ostatni. – Sandy patrzyła na swoje spoczywające na kolanach ręce, które drżały pod wpływem emocji. Jim zmarł w mgnieniu oka, siedząc na ich wspólnym łóżku. Sandy była akurat w innym pokoju.

– Druga rzecz, której żałuję, to fakt, że nie udało nam się odejść równocześnie. Zawsze modliłam się do Boga, żeby zabrał nas razem – powiedziała, a jej przygnębienie wypełniło pokój. Nie mogłam uwierzyć w to, co właśnie usłyszałam. Ja też z całego serca modliłam się o to dla Keitha i siebie.

Dla niektórych taka prośba do Boga może się wydawać dziwna. To bezczelne, by wymachiwać Panu Bogu swoją kartą godzin pracy i mówić mu, kiedy ma nastąpić twój czas na fajrant. To, co widziałam w Sandy, pomogło mi pojąć, dlaczego modliłam się o to samo. Gdy twoje małżeństwo stanowi dla ciebie sedno całego życia, to coraz trudniej wyobrazić sobie funkcjonowanie bez współmałżonka. Jeśli jesteś zamężna od dawna, wyobraź sobie, że robisz kawę tylko dla jednej osoby albo śmiejesz się z czegoś w telewizji, po czym rozglądasz się, by podzielić się swoją radością, a tu nie ma nikogo. Modlitwa o wspólną śmierć stanowi tak naprawdę prośbę o brak cierpienia. To zupełnie naturalne.

– Przez dwa lata wściekałam się na Boga, że nie spełnił tego, o co się modliłam. Nadal jestem w żałobie. Niedługo będą trzy lata.

Powiedziała mi, że za każdym razem, gdy pyta Boga, dlaczego to ona została, jaki cel ma jej obecność na ziemi, Bóg zawsze odpowiada jej to samo: „Zakończ swoją żałobę, a potem pogadamy”. Każdy człowiek jest inny, co sprawia, że Bóg każdemu ma coś innego do powiedzenia. Proszę więc, nie odbieraj tego jako uniwersalnego rozwiązania, ale jako takie, które było skierowane do Sandy. Bóg dał jej czas na opłakanie swojej straty, zanim była gotowa na to, co dla niej szykował. Bóg zna jej żałobę, wie, że Sandy odczuwa teraz coś w rodzaju bólu fantomowego i musi nauczyć się niektórych rzeczy od nowa.

– Jim i ja zawsze stawialiśmy nasze małżeństwo na pierwszym miejscu. Czy myślisz, że jestem okropna, że tak mówię? – powiedziała, gdy nasza rozmowa zmierzała do końca. W powietrzu czuć było podniosłość tej chwili, ale i wewnętrzny spokój.

– Dlaczego miałabym tak pomyśleć? – zapytałam.

– Na samym początku małżeństwa wiedzieliśmy już, że gdy dzieci dorosną, nadal będziemy razem i będziemy musieli się dla siebie postarać. Już w pierwszym roku pracowaliśmy na to, jak będzie wyglądało nasze małżeństwo pięćdziesiąt lat później. Tak się cieszę, że nam się to udało – wzięła głęboki oddech. – Naprawdę za nim tęsknię.

Zamilkłyśmy obie ze zrozumieniem, po czym wsparłyśmy ręce na podłokietnikach, by było nam łatwiej wstać. Bonnie, która przysypiała u stóp fotela Jima, usłyszała, że coś się dzieje, i zerwała się na równe nogi. Tym razem już nie szczekała.

Sandy i ja uścisnęłyśmy się, po czym wymieniłyśmy słowa pożegnania. Część mnie pragnęła kontynuować rozmowę, ale coś głębiej podpowiadało, że to już czas, że ta właściwa nasza rozmowa już się odbyła. Sandy odprowadziła mnie do drzwi, które były zamknięte od chwili, gdy przestąpiłam próg jej domu. Otworzyła je i odryglowała zasuwkę przy siatce. Zmrużyłam oczy w południowym, kalifornijskim słońcu.

– Znasz drogę powrotną? – zapytała.

Znałam. Po naszej rozmowie wiedziałam też o wiele więcej na temat tego, jak pozostać w doskonałym małżeństwie. Pomimo straty, jakiej doświadczyła Sandy, w jej życiu było jeszcze dużo do zrobienia. Wiele możliwości, by doświadczyć piękna i bliskości. Możliwości słodkiego wspominania. Możliwości doświadczenia intymności z Bogiem i przejścia do następnego etapu planu, który dla niej przygotował. Niczym ocean, On zawsze był przy niej, towarzysząc jej bogatej historii życia z Jimem. To były dwie siły, które ją ukształtowały i których nikt nie mógłby jej odebrać.

Spojrzałam na nią z powagą i empatią, po czym powiedziałam:

– Tak, znam drogę powrotną w stronę oceanu.

* * *

koniec darmowego fragmentu
zapraszamy do zakupu pełnej wersji

MUZA SA

ul. Marszałkowska 8

00-590 Warszawa

tel. 22 6211775

e-mail: info@muza.com.pl

Dział zamówień: 22 6286360

Księgarnia internetowa: www.muza.com.pl

Wersja elektroniczna: MAGRAF s.c., Bydgoszcz