Tytuł oryginału: Herz in Scherben

Projekt okładki oraz ilustracja na okładce: Frauke Schneider

Redakcja: Jacek Ring

Redaktor prowadzący: Ewa Orzeszek-Szmytko

Redakcja techniczna: Anna Sawicka-Banaszkiewicz

Skład wersji elektronicznej: Robert Fritzkowski

Korekta: Maria Śleszyńska

© 2014 Arena Verlag GmbH, Würzburg, Germany,
www.arena-verlag.de
All rights reserved

© for the Polish edition by MUZA SA, Warszawa 2016

© for the Polish translation by Miłosz Urban

ISBN 978-83-287-0262-2

Warszawskie Wydawnictwo Literackie

MUZA SA

Warszawa 2016

Wydanie I

FRAGMENT

Sandrze i Jannisowi

Za azyl podczas kryzysu twórczego.

I za Waszą przyjaźń

The people were saying, no two years we’re wed

But one had a sorrow, that never was said

And I smiled as she passed with her goods and her gear

And that was the last, that I saw of my dear…

(She Moved Through the Fair, wersja Charlie)

David spojrzał na pistolet, jakby ten przyrósł mu do dłoni. Pokręcił głową. Bardzo powoli obrócił ją najpierw w lewo, a potem w prawo, znieruchomiał i spojrzał na mnie kątem oka. O Boże! Chciałam nim potrząsnąć albo go spoliczkować, żeby wyrwać go z tego dziwnego stanu otępienia, jednak nie mogłam się ruszyć. Białka jego oczu podbiegły krwią jak w czasie naszego pierwszego spotkania na schodach Sorrow. Wtedy również miał to zranione spojrzenie i tak samo widziałam jego łzy, które zamiast na zewnątrz, spływały do wnętrza jego duszy.

Wyciągnęłam dłoń, żeby odebrać mu pistolet.

– Proszę, oddaj go!

W odpowiedzi mocniej zacisnął palce na kolbie. Widziałam grę mięśni i ścięgien na wierzchu jego dłoni.

– Może… – odezwał się obcym głosem – …może wiedziałem, że Charlie zastrzelono właśnie z tego pistoletu. I po prostu nie chciałem, żeby wpadł w ręce Tima, bo…

– Nie, David! – wyszeptałam. Z przerażenia z trudem łapałam powietrze. – Błagam, oddaj mi go!

Głowa chłopaka niczym wahadło odwróciła się w lewą stronę.

Nie.

Rozchylił nieznacznie wargi i niemal natychmiast znów je zacisnął, aż usta zmieniły się w wąską kreskę.

Czekałam.

– Ja tego po prostu nie pamiętam – wyszeptał. A potem ujął pistolet w taki sposób, że patrzył prosto w wylot lufy.

Kilka dni wcześniej

Ratunku! Umieram! – Moja przyjaciółka Miley osunęła się ciężko na ławkę stojącą przy brzegu Charles River, jęknęła przeciągle, nogi wyciągnęła przed siebie, a ręce rozrzuciła na boki. – Ale trzeba być świrem, żeby jeszcze biegać w taką pogodę!

Odszukałam spojrzeniem Davida, który wyprzedził nas o dobre sto metrów, i zatrzymałam się obok Miley. Jej pucołowata twarz była ciemnoczerwona, a do ociekającego potem czoła i mokrych policzków lepiły się kosmyki przefarbowanych na kasztanowy brąz włosów.

Jęcząc, ciężko pochyliła się do przodu, oparła ręce na udach i zwiesiła głowę między kolanami.

– Zaraz puszczę pawia.

Zacisnęłam usta, żeby się nie uśmiechnąć.

– Ej, spokojnie, jeszcze chwilę temu chciałaś umierać – przypomniałam jej.

Nie podnosząc się, odwróciła głowę i rzuciła mi groźne spojrzenie.

– To twoja wina!

Usiadłam obok niej, a ona z powrotem pochyliła głowę i zaczęła dyszeć spazmatycznie. Może namawianie jej, żeby w taki upał wyskoczyła z nami na jedną rundkę po parku Esplande, nie było najrozsądniejszym pomysłem. Od kiedy w marcu opuściliśmy z Davidem Sorrow i pojechaliśmy do Bostonu, tereny rekreacyjne między Starrow Drive a Charles River stały się naszym ulubionym miejscem joggingu. Miley natomiast należała raczej do tego typu ludzi, którzy woleliby uciąć sobie palec, niż regularnie uprawiać sport, co zresztą znajdowało odzwierciedlenie w jej puszystej figurze.

W jednej sprawie miała rację: panował upał, nawet jak na połowę lipca i początek przerwy wakacyjnej. Rozgrzane powietrze nad Bostonem stało i tylko od czasu do czasu pojedynczy podmuch przynosił zapach wodorostów.

Z ust Miley wydobył się kolejny pełen skargi jęk. Na co dzień nie traktuję poważnie jej narzekań, bo wiem, że chętnie i często przesadza. Lecz tym razem chyba jednak miałam powód do zmartwienia, bo przyjaciółce zaczęła lecieć krew z nosa.

– Niech to cholera! – rzuciłam przestraszona. – Co się dzieje? Dobrze się czujesz?

Pokręciła głową. Dwoma palcami ścisnęła płatki nosa, z kieszeni spodni wyjęła chusteczkę i przycisnęła ją, starając się zatamować krwawienie.

Pomachałam do Davida, który zorientował się, że coś jest nie tak, bo nie biegłyśmy za nim. Zawrócił i przytruchtał do nas.

– Hej, co jest?

– Miley ma tak już od dzieciństwa – wyjaśniłam, siląc się na uspokajający ton.

Przyjaciółka podniosła głowę.

– Najpierw się porzygam, a potem umrę – oznajmiła głucho. – Albo na odwrót.

David wyszczerzył zęby.

– Skoro żartujesz, to znaczy, że koniec jeszcze nie nadszedł. Pokaż, co ci dolega! – Przykucnął i delikatnie uniósł jej brodę.

Odsunęła chusteczkę i złożyła ją tak, żeby nie widać było plamy krwi.

David zamarł w bezruchu.

Otworzył szeroko oczy, lecz jedynie na chwilę, bo błyskawicznie nad sobą zapanował. Wszystko wydarzyło się tak szybko, że nie byłam pewna, czy sobie tego przypadkiem nie ubzdurałam.

– Ups! – mruknęła Miley, na powrót przyciskając do nosa chusteczkę. – Nie wiedziałam, że nie znosisz widoku krwi.

No proszę. Czyli jednak sobie nie ubzdurałam.

David przełknął ślinę, a potem przetarł oczy dłonią, jakby chciał pozbyć się nieprzyjemnego widoku.

– Daj mi to – poprosił, wziął chusteczkę i przyjrzał się jej. Dlaczego zacisnął przy tym zęby? Czy na Martha’s Vineyard też tak reagował na widok krwi?

Poczułam ucisk w sercu, jak prawie zawsze, kiedy obserwowałam go z ukrycia. Od czterech miesięcy byliśmy razem, a ja codziennie rano, tuż po przebudzeniu, zadawałam sobie pytanie, czy kiedyś ocknę się z tego cudownego snu. Czasem, obserwując Davida, odczuwałam strach, że zaraz wybuchnie śmiechem i powie: „Prima aprilis, Juliane Wagner! Naprawdę uwierzyłaś, że mógłbym cię kochać tak, jak ty mnie?”.

Jednak na razie nic takiego nie powiedział.

Wręcz przeciwnie.

Czasem, kiedy na mnie spoglądał, odnosiłam wrażenie, że i jemu zaczyna brakować tchu. Nie wiedziałam, dlaczego ogarnia go takie uczucie, lecz byłam zdecydowana rozkoszować się naszym związkiem jak najdłużej.

W końcu zorientował się, że go obserwuję, i uniósł głowę. W jego oczach dostrzegłam mieszaninę troski i rozbawienia. I jak zawsze kiedy krzyżowały się nasze spojrzenia, serce zaczęło mi bić jak szalone, więc byłam zadowolona, że znów popatrzył na Miley.

– Niezły krwotok – powiedział.

Na dźwięk jego słów poczułam wyrzuty sumienia, bo kiedy godzinę wcześniej Miley mnie ostrzegała, że wysiłek fizyczny przy takiej temperaturze może u niej wywołać krwawienie z nosa, wyśmiałam ją bezlitośnie.

– Chcesz się wykręcić od biegania – zarzuciłam jej.

David sprężyście podniósł się z kucek i położył mojej przyjaciółce dłoń na ramieniu.

– Spójrz na mnie – poprosił.

Uniosła wzrok, a on pokiwał głową i oddał jej chusteczkę.

– Przyciśnij ją jeszcze i przytrzymaj przez kilka minut; zobaczysz, że zaraz ci przejdzie.

Miley przyłożyła chusteczkę do nosa.

– Jest mi niedobrze i kręci mi się w głowie – poskarżyła się. Jej twarz miała barwę dojrzałych wiśni, za to wargi były przeraźliwie blade.

– Skoczę po coś do picia. – David spojrzał na mnie. – Przypilnuj, żeby nie zemdlała – polecił i ruszył biegiem w stronę oddalonego o kilkaset metrów kiosku.

Spojrzałyśmy na siebie.

– Boże, ale on jest kochany! – Miley westchnęła.

Zamyślona skinęłam głową. Nie mogłam przestać analizować jego dziwnego zachowania na widok krwi. Dlaczego tak zareagował? Od kiedy nie może patrzeć na krew? Po dłuższej chwili zastanowienia doszłam do wniosku, że już raz widziałam u niego podobną reakcję.

Dwa tygodnie wcześniej poszłam z Davidem i tatą na paradę z okazji Dnia Niepodległości. Staliśmy przy krawężniku i przyglądaliśmy się maszerującym ulicą orkiestrom dętym. Kiedy tuż przed nami zatrzymał się oddział żołnierzy w historycznych mundurach, pewien mały chłopiec, który od początku stał obok nas i marudził, niespodziewanie wyrwał się matce. Przecisnął się pod barierkami, bo chciał podbiec do żołnierzy, jednak pośliznął się na błyszczącej lamecie, którą obsypano nas z przejeżdżającej chwilę wcześniej platformy, upadł i mocno uderzył czołem o asfalt. Z twarzą zalaną krwią wstał z ziemi i zaczął krzyczeć.

Jakby tego było mało, akurat w tej samej chwili żołnierze oddali salwę honorową z armaty ciągniętej za formacją.

– O Boże! – krzyknął mój ojciec, lecz nie zwróciłam na niego uwagi. Razem z matką chłopca przecisnęłam się pod barierkami, by zająć się płaczącym malcem.

Rana nie była poważna – rozciął sobie łuk brwiowy. Pomogłam matce zaprowadzić chłopca do jednego z ratowników medycznych, którzy mieli stanowiska wzdłuż trasy przemarszu parady.

Kiedy wróciłam, David wciąż stał w tym samym miejscu, kurczowo zaciskając palce na barierce. Był blady jak trup.

Tata skakał wokół niego, dopytując się, czy wszystko w porządku.

Pamiętam, że wówczas to pytanie wydało mi się idiotyczne. Ślepy by zauważył, że coś się dzieje.

David w końcu nabrał głęboko powietrza, puścił trzymaną kurczowo barierkę i przeczesał dłonią włosy.

– Tak – wymamrotał. – Wszystko w porządku.

Powoli odzyskiwał kolory.

Spojrzałam na niego sceptycznie.

– Serio, wszystko w porządku – upierał się, przy czym nasze spojrzenia spotkały się tylko na chwilę. Potem wrócił do oglądania parady.

Dziś już wiem, że skłamał. Widok krwi i strzały wyzwoliły w nim jakąś dziwną reakcję. Przywołały coś bardzo niedobrego – coś, co już niedługo miało zepchnąć nas na powrót w otchłań.

Później wiele razy unikał odpowiedzi, kiedy chciałam z niego wyciągnąć, co się właściwie stało. W końcu przestałam drążyć temat, a po jakimś czasie zapomniałam o całej sprawie.

Aż do teraz.

Zamyślona patrzyłam, jak dobiega do sklepiku i wchodzi do środka.

– Ziemia do Juli? – Miley pomachała mi dłonią przed oczyma. – Co jest? Nie będziesz już ze mną rozmawiać czy co?

Otrząsnęłam się ze wspomnień i popatrzyłam na przyjaciółkę.

– Słucham? – wymamrotałam. Wiedziałam, że coś mówiła, ale nie słyszałam co.

– Powiedziałam, że jest ci czego zazdrościć – powtórzyła.

Ostatnio nieraz już słyszałam, jak to mówi. Za każdym razem udawałam, że nie wiem, co ma na myśli. Prawda była jednak zupełnie inna: nie mogłam się nacieszyć dźwiękiem tych słów!

Siląc się na obojętność, wzruszyłam ramionami.

– Wszystko bym oddała za takiego faceta jak David. – Uśmiechnęła się szeroko i odsunęła chusteczkę od nosa. Krew już nie kapała jej na brodę. Miley była jedyną osobą wśród naszych znajomych, która nie dawała sobie rady z poprawną, francuską wymową imienia Davida, a więc z długim „i” i miękkim „d”. Za każdym razem przemycała twarde „w” pośrodku. Już dawno przestałam ją poprawiać. – On jest po prostu… wow! – Wytarła resztki krwi znad górnej wargi i przechyliła głowę. – Już wszystko?

Kiwnęłam głową. Na jej skórze pozostały tylko ledwie zauważalne ślady czerwieni.

– Kiedy pomyślę, jak on wyglądał jeszcze kilka miesięcy temu… – Pokręciła głową. – Śladu już nie ma po tych wszystkich złamaniach.

Miley poznała Davida w marcu, ledwie kilka tygodni po nieszczęśliwym upadku z klifu Gay Head na wyspie Martha’s Vineyard, z którego wyszedł żywy, lecz z bardzo poważnymi obrażeniami. Od tamtego czasu rzeczywiście zaskakująco szybko powrócił do pełnej sprawności.

W każdym razie fizycznej.

W tym momencie przypomniałam sobie, jak dziwnie zamarł na widok krwi. David, podobnie jak ja, od czasu do czasu powracał myślami na wyspę i podobnie jak mnie dręczyły go wspomnienia przerażających zdarzeń, które tam przeżyliśmy.

– Od czasu do czasu coś go tam jeszcze boli. Kiedy myśli, że nie widzę, łapie się za żebra i krzywi.

Miley spróbowała zdmuchnąć z czoła mokre włosy.

– Kiedyś złamałam obojczyk. Nawet gdy się zrósł, jeszcze przez kilka miesięcy bardzo mnie bolało. – Zachichotała radośnie. – Ale wiesz, co jest najbardziej zaskakujące? To, że tak szybko uporał się z depresją!

O tak, to rzeczywiście zakrawało na cud. Davida poznałam tuż po Bożym Narodzeniu, wkrótce po tym, jak stracił Charlie, swoją narzeczoną, która spadła z klifu Gay Head i zginęła. Uważał, że zginęła przez niego, więc wyrzuty sumienia wpędziły go w głęboką depresję.

– Wiesz, ma lepsze i gorsze dni – powiedziałam.

Zaraz po naszej ucieczce z wyspy tata się uparł, że David powinien spędzić cztery tygodnie w niewielkiej prywatnej klinice. Wykwalifikowana kadra bardzo dobrze się nim zajęła i rzeczywiście miesiąc później mógł ją opuścić. Teraz wystarczyło, że raz w tygodniu odwiedzał na godzinę tamtejszą poradnię i kontynuował terapię.

– Ale z tego, co widzę, lepszych jest znacznie więcej, co?

– Zgadza się. – To widać, dodałam w myślach. Kiedy go poznałam, był wychudzony i blady. Trzeba było sporo wyobraźni i cierpliwości, by w tym pogrążonym w depresji abnegacie dostrzec bardzo przystojnego faceta. Od tamtego czasu zdążył nabrać ciała. Ponownie miał umięśnione ramiona i barki, choć jeszcze niedawno wyglądał chorobliwie słabo. Mnie jednak najbardziej cieszyło to, że znów się uśmiechał.

– W końcu pojęłam, dlaczego się w nim zakochałaś. – Miley wyciągnęła nogi. Powoli odzyskiwała też kolory. – On wygląda tak… tak… – Przerwała, szukając odpowiedniego słowa, lecz żadne nie przyszło jej do głowy. – Tak… Wygląda po prostu niesamowicie – wykrztusiła wreszcie i zmrużyła oczy. – Nic dziwnego, że inne też to zauważyły.

Stałam plecami do sklepiku, lecz teraz szybko się odwróciłam… i jęknęłam głucho.

David dopiero co wyszedł ze sklepu, niosąc trzy małe butelki wody i papierową torebkę, której zawartość na razie pozostawała dla mnie zagadką. A obok niego pojawiła się ostatnia osoba, którą chciałabym spotkać.

Lizz Thompson.

Jej matka, Sandra Thompson, była koleżanką po fachu mojego ojca i podobnie jak on pisywała dla tego samego wydawnictwa. Jednak gdy mój tata zajmował się powieściami romantycznymi, mama Lizz pod pseudonimem publikowała krwawe thrillery.

Nie znosiłam Lizz, a ona mnie – pod tym jednym względem byłyśmy podobne. Uważałam ją za powierzchowną i złośliwą, a ona mnie za nijaką i nudną, co zresztą bardzo chętnie przy każdej okazji dawała mi odczuć.

Kiedy więc zobaczyłam, jak razem z Dawidem idą w naszym kierunku, i usłyszałam ich śmiech, nie mogłam się powstrzymać i westchnęłam zdenerwowana.

– Jeszcze jej nam tu brakowało – usłyszałam mruknięcie Miley. Nie miałam jednak czasu, by odpowiedzieć, bo Lizz i David właśnie do nas dołączyli.

– Och, Juliane! – wykrzyknęła ociekającym słodyczą głosem. – Wyobraź sobie, że wpadliśmy na siebie z Davidem w sklepie! – Mówiąc to, obdarzyła go promiennym uśmiechem i wyćwiczonym, afektowanym gestem odrzuciła na plecy długie złociste włosy.

David nie reagował na jej prowokacyjne zachowanie i przyglądał mi się badawczo.

– No proszę, co za przypadek. – Przywitałam się skinieniem głowy. Miałam nadzieję, że dziewczyna właściwie odczyta mój brak entuzjazmu i powstrzyma się przed planowanym atakiem na moją pewność siebie.

W oczach Davida pojawił się błysk rozbawienia. Muszę przyznać, że mój chłopak niesamowicie trafnie odczytuje moje nastroje, więc i teraz dobrze wiedział, co czuję.

Lizz odwróciła się w jego stronę i wsparła dłonie na biodrach.

– Zgadniesz, o czym cały czas myślę? – zapytała.

Pewnie nie, bo to go interesuje tyle, co zeszłoroczny śnieg, pomyślałam złośliwie. A jednak nie mogłam się powstrzymać, by nie porównać jej i Davida. Na pierwszy rzut oka doskonale do siebie pasowali, bo prawdę mówiąc, Lizz wyglądała tysiąc razy bardziej wystrzałowo, niż ja kiedykolwiek miałabym szansę wyglądać…

Błyski w oczach Davida zrobiły się intensywniejsze. Domyślałam się, że czyta we mnie jak w otwartej księdze. Mimo to starałam się nie dać niczego po sobie poznać.

– Nie – odpowiedział, nie spuszczając ze mnie wzroku. – Nie zgadnę. Ale pewnie zdradzisz nam, o czym myślisz, prawda? – W jego spojrzeniu pojawiła się kpina.

Lizz zamarła na chwilę, a jej twarz wyrażała zaskoczenie. Nie rozumiała, dlaczego David nie poświęca jej więcej uwagi. Żeby to zmienić, z jeszcze większą energią przystąpiła do wyjaśniania, co takiego chodzi jej po głowie. Uśmiechała się przy tym tak promiennie, że lipcowe słońce miało w niej poważną konkurencję.

– Otóż w przyszłym tygodniu twój ojciec obchodzi pięćdziesiąte urodziny! – oznajmiła.

David zacisnął usta jak zawsze, kiedy rozmowa dotyczyła jego ojca.

– Zgadza się – potwierdził i dopiero teraz odwrócił wzrok ode mnie i spojrzał na Lizz.

Uśmiech dziewczyny momentalnie się poszerzył i nabrał jeszcze trochę blasku, a rumieńce na policzkach dodawały jej uroku. Nawet onieśmielona wyglądała jak modelka. Niewiarygodne! Ja w takich sytuacjach za każdym razem jaram cegłę i wyglądam jak burak.

– No i? – zapytała. – Kiedy do niego jedziesz?

Wzruszył ramionami.

– Jeszcze nie wiem.

Z jakiegoś niewytłumaczalnego powodu poczułam, że powiedział to do mnie, choć patrzył na nią. Zdezorientowana zmarszczyłam brwi, lecz nie dopytywałam się, o co chodzi.

– Moja mama też dostała zaproszenie – wyjaśniła Lizz i zrobiła znaczącą przerwę. – I ma mnie zabrać ze sobą!

Spięta czekałam na reakcję Davida.

– To świetnie – powiedział. W jego głosie było tyle entuzjazmu, że Lizz nie zauważyła, że się z niej nabija. Zagryzłam zęby, żeby nie zachichotać. Jeden zero dla mnie, pomyślałam zadowolona.

Miley nawet nie próbowała ukrywać szerokiego uśmiechu.

Sytuacja chyba za to powoli przestawała bawić Davida. Z jego oczu zniknął błysk i zaczynał się irytować.

Musiało minąć jeszcze kilka chwil, zanim do Lizz dotarło, że dzisiaj nie zapunktuje u Davida. Rzuciła mi złe spojrzenie, a ja uśmiechnęłam się znacząco, co ją jeszcze bardziej wyprowadziło z równowagi.

– Muszę już lecieć – mruknęła niezadowolona. – Pewnie zobaczymy się dopiero na wyspie.

David skwitował jej przypuszczenia wzruszeniem ramion.

Lizz wciąż się uśmiechała, lecz już nie tak radośnie jak na początku. Na pożegnanie cmoknęła Davida w policzek, odwróciła się na pięcie i wyćwiczonym krokiem ruszyła nabrzeżem, przy którym stały rowery wodne, aż w końcu zniknęła nam z oczu.

– Nieźle. – Miley westchnęła. – Audytorium z należytym zachwytem przyjęło występ naszej supergwiazdy!

Nie byłam pewna, czy powinnam być zła, czy raczej się cieszyć. Z jednej strony ucieszyłam się, widząc, jak David ją spławia, a z drugiej strony czułam się jakoś dziwnie nieswojo i nie mogłam pozbyć się napięcia, choć nie miałam pojęcia, skąd się bierze.

David stał z trzema butelkami wody w dłoni i przyglądał się Lizz. Wiele bym dała, żeby wiedzieć, co się teraz dzieje w jego głowie.

Niespodziewanie odniosłam wrażenie, że myślami jest zupełnie gdzie indziej, co dodatkowo spotęgowało moją niepewność.

Z tego dziwnego stuporu wyrwała nas dopiero Miley.

– Hej! – poskarżyła się głośno. – Nie jesteście tu sami! Pamiętajcie, że jestem ciężko ranna!

David otrząsnął się i odwrócił w naszą stronę, opuszkami palców masując sobie czoło. Znałam ten gest i wiedziałam, że jest trochę zagubiony. Nagle poczułam się paskudnie, choć wciąż nie wiedziałam, co się ze mną dzieje.

– Juli? – Jego głos był całkowicie spokojny.

Podniosłam głowę.

– Hm?

– Wyluzuj trochę, okej?

Skinęłam głową.

Podał Miley jedną z butelek, a pozostałe dwie postawił obok niej na ławce.

– Napij się – powiedział, po czym podsunął jej jeszcze torebkę, którą trzymał w drugiej dłoni. – I possij jedną albo dwie. To pomoże pozbyć się mdłości. – W środku były cytrynowe landrynki.

I choć Miley od jakiegoś czasu nie miała ani mdłości, ani zawrotów głowy, z radością przyjęła słodycze.

– Mój bohater! – jęknęła z emfazą. A potem spojrzała na mnie i zrobiła kwaśną minę. – Nie wiem, co sobie myślisz, kochana, ale cierpisz na paranoję. Mam nadzieję, że zdajesz sobie z tego sprawę.

David przyglądał mi się przez dłuższą chwilę w milczeniu. Mnie za to serce zaczęło walić jak młotem.

– Luz, nie ma o czym mówić – mruknęłam.

* * *

koniec darmowego fragmentu
zapraszamy do zakupu pełnej wersji

Warszawskie Wydawnictwo Literackie

MUZA SA

ul. Marszałkowska 8

00-590 Warszawa

tel. 22 6211775

e-mail: info@muza.com.pl

Dział zamówień: 22 6286360

Księgarnia internetowa: www.muza.com.pl

Wersja elektroniczna: MAGRAF s.c., Bydgoszcz