Anna Klara Majewska

Rok na Majorce

Fragment

INKARNACJA

Spadam stąd!

Pudła, paki, kartony. W przejściu, na podłodze, wszędzie. Po sufit. Szare i pękate podpierają ściany jak zawstydzone grubasy na dyskotece. Meble w bąbelkowej folii, pościel w plastikowych torbach, rysunki w tubach i pamiątki w rozsypce. Te spakować najtrudniej.

Time to say goodbye – zawył Andrea Bocelli ze starego, kuchennego radia. Stosownie do okoliczności. DJ stacji Antenne Wien chyba czytał w moich myślach. – Con te partiro! – zapiszczałam najczystszym fałszem i zaraz zamknęłam wychodzące na dom Beethovena okna. W lecie często kręcili się tu japońscy melomani.

Kilka hitów Minionego Tysiąclecia później zakleiłam ostatni karton. Ten z pamiątkami.

Prościej byłoby to wszystko wyrzucić. Brzydki serwis obiadowy ze złotym szlaczkiem, zdobycz ostatnich lat PRL-u. I posrebrzane sztućce spod lady, wzór Księstwo Warszawskie. Haftowane cepeliowskie obrusy, serwetki, bieżniki. Szklane wazony, opalizujące kieliszki. Nigdy nieużywane i paskudne. Nikomu niepotrzebne. A jednak wciąż nie miałam serca pozbyć się posagu, nawet teraz, gdy moje małżeństwo z Robertem Blumem, lat trzydzieści dziewięć obecnie i dwadzieścia osiem w dniu ślubu, było już tylko wspomnieniem.

Pudło ze zdjęciami z koślawym napisem nabazgranym czerwonym flamastrem: „Magda – wiek XX” też tu zostanie. Czarno-białe fotografie z matury A.D. 1985, dziewczyny w plisowanych spódnicach, torebki ze świńskiej skóry i spalone trwałą włosy. I wyświechtany indeks, Wydział Architektury Wnętrz. Ma już chyba sto lat, a dokładnie szesnaście. Pierwsze projekty wiedeńskich mieszkań i szkice dla naszej spółki Hermad Interiors, Herbert Hoelzl i Magdalena Blum. Niemowlęce ubranka Michasia, jego rysunki. Wczesne abstrakcje, przedszkolne początki malarstwa figuratywnego, faza batalistyczna... Serca „dla Maam od Mihac”, i potem kilka dla „Mutti”. Wyblakłe zdjęcia z dawnych podróży, z jugosłowiańskiej plaży i greckiego kempingu, i te wciąż mocno kolorowe z podróży poślubnej, z egzotycznych wysp, z luksusowych hoteli. Stare listy, jakieś kartki pocztowe, bilety, foldery. Makulatura.

Nie wyrzucę. Nie rozstanę się tak ostatecznie i nieodwołalnie ze swoją przeszłością. Przeprowadzałam się z nią do kolejnych mieszkań, upychałam w nowych szafach, zapełniałam piwnice. Teraz, ograniczona do Rzeczy Najważniejszych, zmieściła się w kilkunastu kartonach.

Moje buty. Moje skarby. Najdroższe. Najcenniejsze. Zbierane, kolekcjonowane, wypastowane, na cedrowych prawidłach, we flanelowych woreczkach i oryginalnych pudełkach. Na każdym polaroid z zawartością, opis i rocznik. Jak najlepsze wina. Ale zabiorę tylko trzy ostatnie sezony i oczywiście najnowsze, wiosna–lato 2001. Nie mówiąc już o botkach Jimmy’ego Choo, które w sklepach będą dopiero jesienią, a które zawdzięczam romansowi mojego sąsiada z jakimś włoskim stylistą. Chyba buchnął je z pokazu. Wiosną, gdy wyprowadziłam je na spacer po Grabenie, Caro umierała z zazdrości. Roczniki 1990–1998 zostają. Choć to tylko dwa kartony, po ostrej selekcji. Ale nie wyrzucę, są prawie nowe, w końcu mam tylko dwie nogi, kiedy miałam nosić?

Przechowam u Maksa w piwnicy.

– Dwanaście metrów, sucha, przewiewna komórka. – To wszystko, co miał mi do zaoferowania po naszych trzech wspólnych latach.

Kutas!

Obiecał, że jeszcze dziś się tym zajmie.

– Ale dopiero wieczorem, Megi. Spedycja i tak nie zabierze wszystkich twoich butów! – szydził Maximilian hrabia von und zu T., z krwią błękitną jak woda w basenie i sercem oddanym cesarsko-królewskiej tradycji, bo już chyba nie mnie.

Z precyzją i zawziętością zaklejał wczoraj paczki, jakby chciał mieć pewność, że wszystko zostanie spakowane, zawinięte, zaklajstrowane na sicher, na zawsze. Najchętniej ja też.

Tragarze przyjechali wczesnym popołudniem.

– Verdammte Scheisse, pudła za ciężkie! – przeklinali. Żadne nie powinno ważyć więcej niż dwadzieścia kilogramów, przecież przysłaliśmy instrukcję.

– Co tam pani napakowała? Książki chyba? No i na co to? – Spocony blondyn otarł czoło, trochę zbyt demonstracyjnie jak na mój gust.

– To buty. Chyba kolekcja Kéliana, niektóre są z metalowymi okuciami, faktycznie mogą trochę ważyć...

Spojrzał na mnie, jakby nie zrozumiał. A Stephane Kélian to przecież artysta, mistrz formy, rzeźbiarz butów. Przy nim nawet Blahnik jest zwykłym rzemieślnikiem!

– Już wszystko? Dostanę jakieś pokwitowanie? Liczyliście kartony?

Nie, pokwitowania nie będzie, nie liczyli, trzeba było uprzedzić, ale piwa by się jeszcze napił.

– Ma pani gotówkę? Tysiąc dwieście marek! Pamięta pani, szylingów nie bierzemy. Nur Deutsche Mark!

Tak, pamiętałam, tysiąc dwieście, szaleństwo jakieś. Średnia krajowa. Pięć par butów sprzed rozwodu albo dziesięć teraz. No trudno. Odliczyłam banknoty.

Do nocy wietrzyłam mieszkanie z woni niemieckiego potu i hiszpańskich szprotów, które zjedli na obiad. Zamiotłam podłogę, wyrzuciłam śmieci. Zostały tylko rośliny i zgrzewka piwa w lodówce. Dla nowych lokatorów.

I kartony, które miał zabrać Max. Nie zabrał, przysłał SMS-a: „Liebe Megi, nie dam dziś rady, muszę odebrać Livię z lotniska. xxx”.

Zatrzasnęłam więc drzwi. I moje wiedeńskie życie. Na zawsze.

Następnego dnia wylądowałam w Palmie.

Pierwszy raz nie na wakacje, nie na próbę, nie na chwilę. Może na zawsze. Wiecznie zielone palmy, różowe bugenwille i błękitne niebo będą teraz moje! Nareszcie! Witaj, nowa ojczyzno bez słoty, mrozu i kataru! No i bez Maksa von und zu T.

Hotel Montemar na dwie noce w pakiecie z przelotem i obiadokolacją w superofercie last minute. Do kompletu tanie auto z internetu. Radośnie kolorowa strona Happy Cars nie zapowiadała obitej karoserii, przerdzewiałych felg, braku czwartego biegu oraz stylistycznie dobranego pracownika o karnacji krówek ciągutek. Uśmiechnął się do mnie trzema złotymi zębami, zamachał kartką z nagryzmoloną nazwą wypożyczalni i bez słowa zawiózł rozklekotanym busem na prowizoryczny parking daleko od lotnis- ka. Jęknęłam na widok samochodu.

– ¿Que pasa?[1] – spytał tak, że bałam się odpowiedzieć, i wręczył mi kluczyki. Szybko zmieniłam klapki na rasowe mokasyny z nopami, oryginalne car shoes, ręcznie szyte obuwie prawdziwego kierowcy. Przyglądał mi się rozbawiony. Ignorant! Odjechałam z ulgą, gdy po trzeciej próbie silnik w końcu zaskoczył.

Rzęchem z trzema biegami i z mapą na kolanach jeździłam od mieszkania do mieszkania, i każde kolejne okazywało się większą porażką. Obskurne klatki schodowe, zapach wilgoci, metalowe okna zżarte przez słone powietrze, hałaśliwe ulice, smród ze smażalni ryb. Dlaczego nie wpadłam na to, że słowa „lujo” – luksusowy, nie należy rozumieć dosłownie, a widok na morze, owszem, będzie, jeśli się mocno wychylić z balkonu? Zdecydowanie inaczej niż na dołączonych do ogłoszeń zdjęciach, które wertowałam w internecie przez ostatnie dwa tygodnie.

Ostatni na mojej liście był mały, szeregowy domek.

Trochę błądziłam, nim dojechałam do Cas Catala, a potem na calle Llaut, ulicę Kutrową. Była to spokojna uliczka, która przecinała porośniętą piniami, łagodnie opadającą ku morzu skarpę. W górze ulicy w dwóch połączonych asfaltowym podwórkiem rzędach stały szeregowe domki, pomalowane na kolor starego kisielu, zwieńczone stromymi dachami z beżowej, pofalowanej dachówki. W ich małych ogródkach rosły drzewa pomarańczowe, palmy i bugenwille. Sama słodycz na wąskiej granicy bezguścia. Od razu mi się spodobało. Na przedostatnim domku powiewał krzywo powieszony napis Se alquilla – do wynajęcia. Podeszłam do niego i wspięłam się po murze jak złodziej, kompletnie przy tym rujnując lewy mokasyn nowych tods’ów. Wolałabym sobie obetrzeć kolano niż ten wart ćwierć pensji but z limitowanej edycji „Monza”. Na pewno już nie do dostania.

Ukazał się ni to taras, ni patio z murowanymi ławami, kolumnami sięgającymi pierwszego piętra, na których całkiem bez sensu spoczywały betonowe belki, tworząc bardzo umowne zadaszenie. Na tarasie smutek subtropików – kilka ledwo żywych roślin w doniczkach, szczątki suchego pnącza na ścianach, dwa połamane drewniane krzesła i kawałek gumowego węża. Olbrzymie tarasowe okno zasłonięte brudną żaluzją, na której ktoś napisał palcem guarro[2], wieńczyło ten osobliwy obraz.

Ale ja w tym tarasie z tandetnej, różowej terakoty zakochałam się od pierwszego wejrzenia. Zadurzyłam się w fantazjach o śniadaniach w cieniu oliwkowych drzewek, zamarzyłam o hamaku, o palmach, których też jeszcze nie było, o leniwych popołudniach i jeszcze paru niebieskich migdałach, których nie przewidywał mój budżet. Zapatrzyłam się w ten widok na całą palmeńską zatokę. Na niebo, zawsze błękitne. Na katedrę. Na port. Na morze! ¡Vista al mar! Mogłabym się na to gapić całe życie.

Dwadzieścia cztery godziny później, gdy wróciłam na calle Llaut, przed bramą czekała na mnie pośredniczka, duża blondyna, wyspiarska klasyka wieku menopauzalnego. Przepalona słońcem, pomarszczona jak suszona śliwka, wciśnięta w za małą o numer brzoskwiniową sukienkę z elastycznej koronki, która rozciągała się w większe ażury na brzuchu i biodrach, tworząc dziwaczne, wynaturzone wzory. Gdyby tylko wciągnęła brzuch...

– Silke z Silke Immobilien! – Podała mi na powitanie uzbrojoną w brokatowe tipsy dłoń, ciężką od złotej biżuterii, i jednym fachowym spojrzeniem oceniła moją wiarygodność.

Lustracja nie wypadła chyba najlepiej. Polka, samotna, chwilowo niepracująca. W kucyku, bez makijażu, w wytartych dżinsach i japonkach wyglądałam na wieczną studentkę, a nie na trzydziestopięcioletnią kobietę, matkę dziecku, bądź co bądź architektkę. Czułam, jak z moich stu osiemdziesięciu centymetrów kurczę się przy niej do rozmiaru mniej niż zero, w rozmiarówce amerykańskiej. Natychmiast wyczuła moją niepewność i dobiła mnie jednym celnym spojrzeniem.

Maszerowała pomiędzy rzędami domków przez dziedziniec, który pełnił funkcję parkingu, placu zabaw i śmietnika, rytmicznie stukając obcasami w asfalt; eins, zwei, eins, zwei. Biegłam za nią, wsłuchując się w rzucane z szybkością karabinu maszynowego słowa.

– Ratatatam, rraratatam! Dom jest niezwykle praktyczny. W idealnym stanie, to tutaj rzadkość. Ratatatam! Jest piękny wspólny ogród! Dobra okolica, bezpieczna! Trrrr! Jest dużo chętnych. Achtung!

W furtce w głębi dziedzińca, tam gdzie zaczynał się osiedlowy ogród, co było przesadnym określeniem na kilka palm wokół basenu, stał niewysoki mężczyzna ubrany w lotniczy mundur. Kapitan Iberii? Pewnie przyleciał prosto z pracy. Silke promieniała, gdy jego drobna, kobieca dłoń zniknęła w jej łapie. Przywitaliśmy się, a on zalał mnie potokiem słów wypowiedzianych dziwnym dyszkantem. Mówił tak szybko, że zrozumiałam jedynie, że casa[3] jest bardzo preciosa[4], a przecież uczyłam się hiszpańskiego „na wszelki wypadek” już parę lat, jeszcze w ramach tajnych przygotowań do wymarzonego wyjazdu.

Domek był malutki, ale jakimś cudem na pięciu przyklejonych do skarpy półpiętrach i zaledwie stu dwudziestu metrach mieścił z dziesięć różnych pomieszczeń.

– Jedenaście, bardzo wygodnie! – sprostowała Silke.

Na samym dole znajdował się salon z wyjściem na taras. Cztery schodki wyżej, na poziomie furtki, z małej sieni przeszklone drzwi prowadziły do kuchni i gospodarczego patio, a po drugiej stronie niewiele większa od mojego stołu wnęka uchodziła za jadalnię. Trochę wyżej mieściła się główna sypialnia z widokiem na morze i łazienka z widokiem na sąsiada, bezpośrednio spod prysznica zresztą, a na kolejnym pięterku dwie klitki i przylegająca do nich łazienka zostały mi przedstawione jako pokoje dziecięce. Na poddaszu architekt zaplanował nie wiedzieć czemu gościnną toaletę, chwilowo nieczynną, i małą pracownię z wyjściem na solarium, czyli dyskretny tarasik na dachu, mieszczący co najwyżej jednego opalającego się golasa. I to małego.

Nie zdążyłam się nawet dobrze rozejrzeć; ciota-kapitan się śpieszył, może na samolot, a Silke najwyraźniej nie chciała inwestować więcej czasu w niepewny interes. Niecierpliwie wcisnęła mi wypełnioną papierami białą kartonową teczkę z wielkim złotym S w koronie. Pasowało do jej pierścionków.

– Tu są wszystkie szczegóły, opłaty, aktualny czynsz. Proszę się zapoznać, w ogłoszeniu był mały błąd. I niech się pani szybko decyduje, kapitan Sanchez już ma jednego klienta... Żeby potem pani nie żałowała, domy w tej okolicy idą jak świeże bułeczki! Szkoła międzynarodowa jest niedaleko.

– Tak, wiem. Być może zapiszę do niej syna. Jutro pani odpowiem w sprawie domu.

Królowa „S” niezgrabnie wgramoliła się do golfa cabrio w kolorze sorbetu cytrynowego.

– Rok szkolny tuż-tuż! – próbowała przekrzyczeć warkot dieslowskiego silnika. – Zaraz przyjadą nowe żony, jak co roku, i nic pani nie znajdzie!

Czyje żony? Kapitana? Muzułmanin?

Wróciłam do hotelu dziwnie nakręcona. Minęłam „obiadokolację w pakiecie”, którą czuć było już od progu, i bardzo już vintage’ową windą w kolorze starego złota wjechałam na trzecie piętro. W moim wąsko pojętym pokoju jednoosobowym na jeszcze węższym łóżku rozłożyłam zdobycze ostatnich dwu dni. Trzy metry papierów. W górnym rzędzie zdjęcia mieszkań, które odwiedziłam. Cztery podobnie urządzone apartamenty; podłoga z burej terakoty, wysłużone meble z białego ratanu, beżowa glazura i smętne, zagracone sprzętem AGD, balkony. Nie ma mowy! Dziecko, przyzwyczajone do majestatu wiedeńskiej secesji, przeżyje szok, a ja będę musiała zaczynać dzień od prozacu i kończyć butelką whisky.

Niżej ułożyłam całą zawartość eleganckiej teczki z literą S w koronie; szczegółowy opis w trzech popularnych na wyspie językach, obok skserowane fotografie, na których domek prezentował się bajkowo, i przy samej poduszce standardową umowę najmu. Właścicielem domku był kapitan Encarnación Sanchez-Garron. Cóż to za imię? Sprawdziłam w słowniku: Inkarnacja, Ucieleśnienie! Damskie imię! Kapitan Inkarnacja jednak był kobietą?

Z czasem pełne patosu i chaosu hiszpańskie imiona przestaną mnie dziwić. Poznam Dolores (Cierpienie), spotkam Iluminadę (Oświeconą), będę sąsiadką Concepción (Poczęcia, pewnie niepokalanego), kran naprawi mi Currito (Pewniaczek), a dostawcą mrożonek okaże się niejaki Jesús z Girony. Plejada bohaterów jasełek!

Domek kusił. Gdyby nie ta cena – inna niż w ogłoszeniu i wyższa, niż planowałam. Uzbierałoby się na dobry samochód za kilka lat... Po co mi nowy samochód? Przywiozę tu mój stary. Będę żyć naprawdę oszczędnie, zacisnę pasa. Co za idiotyczne powiedzenie – zacisnę pasa! W moim i tak zawsze robiłam dodatkową dziurkę, żeby nie spadał. Może raczej nie kupię nowych kozaków od Prady, choć w tym sezonie są po prostu boskie...

Otworzyłam butelkę czerwonego wina, przezornie nabytego po drodze w supermercado, i razem z winem oraz kawałkiem sera manchego, gryzionego wprost z papieru, postanowiłam czekać na oświecenie. Odwieczny dylemat – serce czy rozum, i zwykle porażka tego ostatniego. Czy mnie w ogóle stać na takie porażki? A jeśli nie znajdę pracy i pójdę z torbami (z tymi od Louisa Vuittona, najpiękniejszej pamiątce po Robercie Blumie, będzie nawet stylowo). Siedziałam w oknie mojego pokoju, który był tak tani, że nie miał balkonu, i szukałam odpowiedzi w ciemnej otchłani, która szumiała jak morze. Znalazłam ją w połowie butelki Manto Negro.

„Zdecydowałam się! Masz kogoś, kto może sprawdzić umowę?” – wystukałam SMS-a do jedynej znanej mi osoby na wyspie, Rosy Weintraub.

„Zadzwoń do mojego adwokata. Ma na imię Angel. Angel Porreras. Mówi po niemiecku. Zaraz wyślę ci jego wizytówkę. Powodzenia!”.

Angel! Wymawiany z hiszpańska przez „h”. Anhel. Adwokat ma na imię Anioł! Niebiosa mi go zesłały! To znak, że muszę wznieść się ponad przyziemne sprawy. Żegnaj, Prado! Witaj, domku!

[1] (hiszp.) – O co chodzi?

[2] (hiszp.) – brudas

[3] (hiszp.) – dom

[4] (hiszp.) – piękny

ANIOŁ

W pierwszych dniach sierpnia, po trzech tygodniach spędzonych w deszczu i w rozbudowanym domku letniskowym „Brda Lux” na Pojezierzu Suwalskim, wróciłam na Majorkę. Zakatarzony Michaś obiecał zaopiekować się połamaną w kościach babcią, a ja przyrzekłam mu, że nadrobi wakacje jesienią. W końcu przeprowadzaliśmy się na wyspę, gdzie sezon trwa cały rok.

Skuszona atrakcyjną ceną i obiecującą, szczególnie z mazurskiej perspektywy, nazwą, zatrzymałam się w hotelu Sol, dwa kroki od Paseo Maritimo. Hotel był bardziej niż podły, ale postanowiłam przetrwać te kilka nocy. Za zamkniętym oknem przez całą noc huczała niekończąca się procesja samochodów, niecierpliwe klaksony, warkot motocykli, czasem sygnał policyjnego auta. Kolorowe światło migającego vis-à-vis neonu wpadało przez zbyt oszczędnie skrojone zasłony z bistoru w żółtobrązowy rzucik, więc przewiązałam sobie oczy czarną podkolanówką jak skazaniec przed egzekucją. W uszy wepchnęłam zielone zatyczki, przezornie wyniesione z samolotu, a na poduszce położyłam sprany ręcznik, by nie czuć zapachu spoconych tu kiedyś głów czy wypalonych w łóżku papierosów, i zapadłam się w wyleżały materac. Teraz musiałam tylko zasnąć, jak najprędzej. Rano muszę być piękna. Dla Angela. Mojego Anioła.

Angel Porreras, adwokat. Wiek – z głosu trzydzieści parę. Głos – aksamitny.

Prosił, żebym przyjechała jak najszybciej, bo zbliża się Ferragosto, a on wtedy, w te najgorsze upały, wybiera się jak co roku na północ Peninsuli. Tam temperatury są przyjemniejsze, plaże szerokie, a on uwielbia „beach life”! Już widziałam jego piękne, seksowne ciało na Playa de la Concha, której sama nazwa działała na mnie jak afrodyzjak. Jego męskie, umięśnione łydki w granatowych wodach Atlantyku. Smagły, koniecznie owłosiony tors, płaski, wymodelowany brzuch... Zachód słońca, interesująca, opalona twarz... Niebo powinno być pełne takich aniołów, a nie wymoczków w białych sukienkach.

W pokoju było duszno, pościel ze sztucznego włókna przylepiała się do ciała. Twardy materac uwierał w plecy. Minęła kolejna godzina. Nie zasnę!

Eksmałżonek, Robert Blum, triumfowałby upojony widokiem swej byłej małżonki w czymś tak dużo gorszym niż jego ulubiony Ritz, którego progi wraz z rozwodem stały się dla mnie Himalajami. Eksnarzeczony, Max von und zu T., przez swe wiecznie różowe okulary dostrzegłby w tym uroczą ekstrawagancję, dziwaczny wybryk dobrze zarabiającej projektantki. Ekspsychoterapeutka, Edda, która leczyła mnie skutecznie z rozwodowej traumy i nieskutecznie z kompulsywnego kupowania butów, zdiagnozowałaby teraz strach przed bankructwem i głodową śmiercią. I pewnie słusznie. To dlatego zarezerwowałam hotel Sol. Był najtańszy. I najbliższy miejsca, gdzie miałam się spotkać z Aniołem.

A matka zatarłaby ręce.

„Jak sobie pościelesz, tak się wyśpisz!” – zakrakałaby do telefonu swe życiowe credo.

Racja, nie pościeliłam sobie najlepiej. W każdym tego słowa znaczeniu.

Nie miałam żadnego planu, budżetu, oferty pracy ani czekającego na mój przyjazd kochanka. Miałam tylko marzenia. I to chyba od zawsze. Wszystko inne – Polska, Austria, zima, śnieg, błoto, szarówka – to był stan przejściowy. Zimny i brudny.

„Marzniesz, bo nic nie jesz i jesteś za chuda” – diagnozował ojciec, grubo smarując chleb domowym smalcem.

Nieprawda! Kraina Szczęśliwości była po prostu gdzie indziej. Na plaży, pod palmą, pod wiecznym słońcem i z ciepłymi wieczorami. Najbliżej na Majorce. Banalna Arkadia, dostępna niemal na wyciągnięcie ręki, dwie godziny lotu.

Majorka. Piękna wyspa, la isla bonita. Raj. Oliwkowe gaje, pomarańczowe doliny, kwitnące migdały, turkusowe zatoczki, bezkresne morze i wieczne słońce. Serotonina, dopamina, wszystkie hormony szczęścia codziennie za darmo spadające z nieba. Domy z jasnego kamienia biologicznie wrośnięte w krajobraz, magiczny świat, koronkowe kamienice, katedra z disnejowskiej bajki, miasteczka zaklęte w czasie. Ludzie, którzy nie pędzą, nie spieszą się, smakują życie powoli. Dzieci, głośne, wesołe, niezasmarkane, szczęśliwe.

A ja?

Marzyłam, by stać się częścią tego idealnego świata, żyć powolnym i jasnym dniem, chodzić po piasku i nie nosić w zimie szalika. Pić wino do obiadu i do kolacji. Codziennie. Nie patrzeć, jak drzewa gubią liście, nie widzieć upływającego czasu. Wszystko odkładać na jutro, ale żyć dzisiaj. Nie marznąć, nie mieć kataru i zrywać w ogrodzie pomarańcze.

To przecież musiało się udać! Sto tysięcy rezydentów, uciekinierów przed zimnem północnej Europy czy samym sobą nie mogło się mylić. Mieszkali tu, żyli, pracowali, dawali sobie radę. Dlaczego więc nie ja i Michaś?

Ale matka grzmiała.

– Cóż to za nieodpowiedzialność, zabierać dziecko tak daleko od ojca, dziadków, cywilizacji, szkół, lekarzy! Michaś nas potrzebuje! I jeszcze na dodatek wyspa! I z czego tam będziesz żyła? Skąd weźmiesz klientów na te swoje biura? Tam przecież są same hotele! Przemyśl to sobie! Przemyśl to sobie dobrze!

Więc myślałam. Już przez całe trzy lata przepychanek z Maksem i w czasie zeszłorocznych wakacji u Rosy myślałam, żeby tu uciec. Obejrzałam szkoły, sprawdziłam lekarzy, nawet kiedyś umówiłam się z Herbertem, że dokończymy wspólne projekty korespondencyjnie, a to oznaczało pewne finansowe bezpieczeństwo przez pierwsze miesiące. Ale wciąż nie podejmowałam decyzji. Raz podcinał mi skrzydła strach, raz matka swym chirurgicznym skalpelem doktor weterynarii Krystyny Dziubak-Kalińskiej. Ciach, prach, nigdzie, aniołku, nie polecisz. Orłem nie jesteś!

Aż któregoś dnia to właśnie Michaś stał się pretekstem do wyjazdu, a ściślej rzecz ujmując, Christine Kowalsky, wychowawczyni jego klasy. Spod jej pióra wyszła dopisana na świadectwie szkolnym opinia, że z uwagi na swe zagraniczne pochodzenie, urodzony w Wiedniu Michał Blum powinien kontynuować naukę w szkole zawodowej.

– Matura nie będzie mu do niczego potrzebna. Zresztą nie potrafi nawet pisać bez błędów! – wyjaśniła, patrząc mi prosto w oczy.

– Bo jest dyslektykiem! A niemiecki zna przecież od urodzenia!

Wzruszyła ramionami.

Myślałam, że śnię, że to niemożliwe, żeby to grube babsko, ta przez cztery lata zasypywana torcikami wedlowskimi ukochana nauczycielka, zamieniła się nagle w rasistowską sukę. Żeby jednym bazgrołem przekreśliła przyszłość mojego syna i skazała go na społeczny niebyt!

– Może katolicka szkoła integracyjna go przyjmie... – rzuciła na pożegnanie.

Katolicka? Po moim trupie!

Wieczorem na biurku Michasia znalazłam rysunek przedstawiający rozjechaną przez czołg czerwoną plamę z napisem „gupia baba”. Autor właśnie zażywał kąpieli.

Co to ma być?

– Generał ją przejechał! – odpowiedział i zniknął pod białą pianą w wannie.

Generał, często wspomagany przez wielką armię, zawsze pojawiał się w krytycznych momentach życia – podczas rozwodu, zmiany szkoły, przed wizytą u dentysty. Sprawa była więc poważna.

W tej sytuacji nawet matka zgodziła się, że priorytetem jest jak najszybsze wyrwanie Michasia ze szczęk austriackiego szkolnictwa zawodowego. Wnuk bez dyplomu w ogóle nie wchodził w rachubę.

– Niech się więc uczy w Polsce. Tereska załatwi mu miejsce w szkole Przymierza Rodzin – podsumowała.

– Psycholog zabronił – skłamałam. – Za duża zmiana.

– To ja już sama nie wiem! Ale maturę musi mieć!

Więc dla tej matury musieliśmy wyjechać i nikt się nie zorientował, że tak naprawdę chodziło o słońce, palmy i morze, no i też trochę o uwolnienie się od Maksa, niezdecydowanego na wszystko i niegotowego na nic.

Obudziłam się po paru godzinach niezdrowego snu, mokra od potu, spuchnięta i zesztywniała. Blady potwór z podkrążonymi oczami, co idealnie podkreślała świetlówka nad lustrem. Nawet pięciu hollywoodzkich wizażystów nie dałoby rady zrobić ze mnie człowieka. Trudno, nie będę bóstwem, boginią Anioła, nie powalę go na kolana ani na skrzydła.

Mieliśmy się spotkać za niecałą godzinę, w kawiarni przy Paseo Maritimo, nadmorskim deptaku ciągnącym się wzdłuż całej zatoki w Palmie. Liczyłam, że zaprosi mnie na lunch, w końcu mieliśmy sobie tyle do powiedzenia. Zasugerowałam nawet restaurację, podobno niezłą, tuż obok hotelu, w którym się zatrzymałam. Nieśmiało wspomniałam o tym Angelowi podczas ostatniej rozmowy telefonicznej, ale ten od razu odrzucił moją propozycję. Nie miał dla mnie tyle czasu, a poza tym niedawno, gdy podczas ważnego lunchu z klientem zamówił tam smażone krewetki, jedna z ostatnich okazała się smażonym karaluchem. Nie zrobił awantury, tylko dyskretnie, choć z obrzydzeniem, przełknął rozgryzionego owada. Mdliło go cały dzień, a w nocy pojechał na pogotowie. Nie będzie więcej tam jadł. No dobrze, więc umówiliśmy się w Café Darsena. Niezobowiązująco. Na kawę. Pół godziny, czas to pieniądz.

Przez ostatni miesiąc Angel, Człowiek-Anioł, który Połknął Karalucha, jak złośliwie ochrzciły go moje przyjaciółki, i co jednak ujęło mu trochę seksapilu, był intensywnie obecny w moim życiu. Niemal codziennie pisywał do mnie maile, czasem raczył mnie przez telefon swym aksamitnym głosem i uroczym hiszpańskim akcentem, który przydawał językowi niemieckiemu południowego ognia. Rozmowy i maile były jak najbardziej służbowe, tylko sporadycznie pozwalał sobie na niewinną prywatną dygresję.

Kiedyś w postscriptum napisał, że sam szuka mieszkania, co w Palmie nie jest takie proste, bo chciałby duże attico w centrum, ale z widokiem na zatokę. SAM szuka! Samotny, singiel, do wzięcia! Adwokat. Ideał! Surfujący po falach Morza Śródziemnego umięśniony Adonis. Postawny i męski właściciel precyzyjnie wyrzeźbionej sylwetki. Macho z tym specjalnym błyskiem w oku i białymi zębami. Morze testosteronu z doktorskim tytułem nauk prawniczych. Wymarzona znajomość na dobry początek. A może i na dłużej?

Aniele mój, uważaj, nadchodzę!

Nadchodzę w najnowszych szpilkach od Manolo Blahnika, okrutnie seksownych i morderczo niewygodnych. Nieprzyzwoicie drogich (ale w końcu to inwestycja – w nowy związek – z dużym prawdopodobieństwem zwrotu!) i zupełnie nieodpowiednich na spacer po betonowych płytach nadbrzeża. Aniele, do ciebie kuśtykam, do ciebie!

Darsena, którą wybrał na nasze spotkanie, nie była specjalnie romantycznym miejscem, ale rozciągający się z niej widok na zatokę, port, drogie jachty i gigantyczną katedrę okazał się wart siedzenia na niewygodnych krzesłach. Schowałam zapuchnięte oczy za ciemnymi okularami, największymi, jakie miałam, i zajęłam strategiczne miejsce pod światło – lepiej, by nie widział, jak mój naprędce zrobiony makijaż rozpływa się w sierpniowym upale.

Piłam już drugą kawę, Angela nie było.

Wybetonowane nabrzeże, na którym gęsto ustawiono stoliki, coraz bardziej się zapełniało. Przeważali goście w nieokreślonym wieku, ciemni, kędzierzawi, głośni. Hiszpanie od urodzenia wyglądają staro. Taka uroda. Siedzieli w większych grupach, pili colę z lodem i dużo się śmiali. Turyści zawsze zamawiają bez lodu, bo boją się zatruć. Brzydkie niemieckie pary w średnim wieku, aroganckie w swym nieapetycznym wakacyjnym negliżu zajmowały stoliki bliżej wody.

– Komm Helga, bierz ten nad wodą! – przepychali się.

Nieciekawe blade albo czerwone od słońca twarze, koślawe sylwetki, obowiązkowy przewodnik po Palmie i popielniczka pełna petów.

– Un cohhrtadou, pohhr favohhr[5] – kaleczyli język, niezdolni wymówić czystego hiszpańskiego O czy prawdziwego R.

Leniwa kelnerka udawała, że ich nie słyszy. Nie dziwiłam się jej. Ale w końcu stawiała przed nimi małe filiżanki z kawą i szklaneczkę z rachunkiem.

– Więcej mleka! – upominali się, nieświadomi kulinarnego faux pas. Cortado, tak jak espresso, może mieć w sobie tylko kilka kropel mleka, tyle by złagodzić gorycz kawy, nie więcej.

Słońce paliło coraz bardziej, zaczynałam przyklejać się do rozgrzanego oparcia metalowego krzesełka. Gapiłam się na ciemny wzór, który kawa zostawiła wewnątrz filiżanki. Może coś z niego wyczytam, jak z fusów.

Anioła nie było. Rozglądałam się, ale żaden zabójczo przystojny Banderas nie nadchodził. Może pomyliłam miejsca? Jest jakaś inna Darsena? Sięgnęłam po telefon. Przepadł gdzieś w torebce, a przecież dopiero co był.

– ¡Hola! ¡Buenas días! Czy pani Magdalena? – usłyszałam znajomy głos. Miły, aksamitny, męski. Podniosłam wzrok.

Przede mną stał wątłej budowy mężczyzna w kwiecie andropauzy. Lekki jak piórko brzydkiego kaczątka. Ostre słońce bezlitośnie podkreślało potrądzikowe dzioby na kościstej twarzy. Ciemne okulary zasłaniały oczy, ale mały, haczykowaty nos i wąskie, sine usta zupełnie nie przypominały Banderasa. Co za cios! Prosto w serce i mój debet na poczet Manolos. Uśmiechnęłam się zmieszana, zbyt miło i sztucznie.

Wyciągnęłam rękę na powitanie, Angel to zignorował i złożył dwa siarczyste całusy na moich policzkach – un beso, cmok, dos, cmok. Po hiszpańsku.

– Przepraszam za spóźnienie, ale mój przyjaciel miał dzisiaj problemy z samochodem, a ja sam nie prowadzę... – wyjaśnił i pokazał stojącego opodal białego mercedesa cabrio. Siedzący za kierownicą smagły młodzieniec w zbyt obcisłej, rozpiętej do połowy różowej koszuli zamachał do nas przyjaźnie. Gej jak z obrazka. Przyjaciel? Może kolega po prostu?

Angel uśmiechnął się, westchnął i posłał przyjacielowi buziaka. A jednak! To nie ja będę pływać w morzu z dziobatym Adonisem! Chłopak chwycił w locie niewidzialnego całusa i przyłożył sobie do serca, a drugą ręką wskazał z uśmiechem aprobaty moje szpilki. Koneser! Chociaż on! Pomachałam do niego, od razu go polubiłam.

– No to, señora – zwrócił się teraz do mnie, odsuwając krzesło – przejdźmy do rzeczy. Umowę pani zna, początek najmu piętnastego sierpnia, ale klucze może pani dostać nawet jutro! – Wyciągnął z czarnej teczki papiery. – Podpisujemy? Jest pani pewna?

Nie, ja już niczego nie byłam pewna.

[5] (hiszp.) – Espresso, proszę.

ROSA

Też sobie pani wymyśliła! Przeprowadzać się w środku lata! Na takie upały to normalni ludzie do domu wracają, do Niemiec! – Tragarz rzucił kolejne pudło przed drzwi mojego domku. Wniesienie do środka nie było w cenie, ale gdy paki zagraciły już całe obejście, a nawet zaczęły dosięgać furtki sąsiada, za dyskretnie wciśnięty banknocik zgodzili się poustawiać meble w pokojach. Jak one urosły przez ten miesiąc! Kanapa zajęła pół salonu, a wstawienie do sypialni łóżka, mimo że w kawałkach, raz na zawsze zlikwidowało dostęp do jednej szafy wnękowej. Na szczęście były dwie. Stół niemal całkowicie wypełnił jadalnię, a tryptyk namalowanych przeze mnie obrazów w końcu zawisł na za krótkiej ścianie jako dyptyk.

Była połowa sierpnia i żar lał się z nieba cały dzień, nocą temperatura nieznacznie spadała. Do tego w środku lata ogrzewanie działało pełną parą i żadna siła nie mogła go wyłączyć.

– Tylko „hesa” może to zrobić! – krzyczała do telefonu kapitan Inkarnacja Sanchez.

Co za hesa? Kaloryfery, całkowicie pozbawione termostatów, rozgrzewały pomieszczenia do czerwoności, a z kranów uparcie leciał rdzawy wrzątek. Ogrzewanie nie jest na Majorce czymś oczywistym, zwykle występuje pod postacią klimatyzatora, który w razie potrzeby – według nich rzadkiej – wieje gorącym powietrzem. Moje najprawdziwsze wodne kaloryfery były więc wśród tutejszych systemów grzewczych mercedesem. Mercedesem bez hamulców.

Po trzech nieprzespanych nocach w hotelu Sol i dwóch dniach w piekle gorących kaloryferów nadeszła odsiecz w postaci telefonu od Rosy, aktualnie bawiącej w Tyrolu. Rosa, jak wszyscy rezydenci, każdego lata uciekała przed upałami, a swój dom wynajmowała letnikom, w tym raz i mnie. Teraz zadzwoniła zmartwiona, że jacyś klienci odwołali swój przyjazd, a to mogłoby oznaczać śmierć głodową Manuela, psa wielorasowego, który pilnował jej włości. Od razu zgodziłam się sypać mu suchą karmę w zamian za wygodne łóżko i dach nad głową. Dom Rosy był chłodny i przestronny, wyposażony w maty do medytacji i chińskie gongi oraz, co najważniejsze, w zimną wodę i w miarę wygodne futony, jeśli wygodny futon to przypadkiem nie oksymoron.

Rosę znałam z Wiednia, gdzie parę lat wcześniej miała przystojnego męża filmowca, dwóch synów i piękny dom. Któregoś dnia, który okazał się początkiem końca oraz powodem ucieczki na Majorkę, gościnna pani Weintraub przygarnęła pod swój dach nieszczęśliwą przyjaciółkę z Monachium, Verenę. Biedaczka właśnie miała za sobą przykry rozwód z brutalnym Bawarczykiem. Mąż Rosy, Pepi, człowiek niezwykłe empatyczny, współczuł Verenie całym sercem i jeszcze jednym, jak się potem okazało, kluczowym organem. Po jakimś czasie rezydentka wróciła do Monachium, a Pepi Weintraub zmarkotniał. Wkrótce z Bawarii nadeszły radosne wieści – Verena spodziewała się dziecka. Trochę głupio wyszło, bo akurat z mężem Rosy. Ta natychmiast spakowała walizki, synów, psa i wyniosła się najpierw z domu, a potem na Majorkę, byle dalej od niewiernego męża. Nim jednak Rosa na stałe opuściła Wiedeń, zdążyła poznać dobrze zapowiadającego się studenta rzeźby o seksownie złamanym nosie i skłonności do chodzenia boso. Zakochała się w nim bez pamięci, bo uwielbiała artystów. Tilo, idealny bad boy, zawładnął jej sercem i ciałem, oraz ciałami kilkunastu innych kobiet w mieście, co Rosa zrekompensowała sobie jednorazowym bzykankiem z nieznanym sobie bliżej mężczyzną. Gdy zjechała na Majorkę, Tilo wrócił do łask i pomógł w przeprowadzce, tym bardziej że Rosa się zorientowała, że z ich związku narodzi się dziecię. Bad boy wciągnął działkę dłuższą niż zwykle i głęboko westchnął, co ciężarna zrozumiała prawie jako sakramentalne tak. Zamożni teściowie in spe regularnie przekazywali Rosie alimenty w imieniu jeszcze niesamodzielnego syna, bo Tilo zniknął w otchłani uczelni. Obładowani prezentami przyjeżdżali odwiedzać małą Leilę, a nawet rozpoczęli budowę letniego domu w Santa Eulalia, by być bliżej ukochanej wnusi. Leila tymczasem wyrosła na dwuletniego blond aniołka o niebieskich oczach, co trochę zaniepokoiło babcię, jako że obie rodziny były raczej smagłe, a korzenie po mieczu sięgały nawet Hiszpanii, o czym świadczyło również nazwisko – Torres. Babcia Torres podkradła więc wnusi ośliniony smoczek, ucięła pukiel jasnych loczków i wraz ze szczoteczką do zębów swego jedynaka wysłała do laboratorium w Baden. Jej przypuszczenia się potwierdziły. Rosa była szczerze zdziwiona, obiecała zwrot alimentów i święty spokój w przyszłości. Musiała jeszcze tylko odszukać biologicznego ojca Leili, którego nazwiska nie znała, a gdy się to w końcu udało, umówiła się na spotkanie z tym całkowicie jej obcym człowiekiem. Miało to miejsce ponad trzy lata po zapomnianej gorącej nocy, nieszczęśnik zdążył się od tego czasu ożenić i spłodzić nowe, tym razem legalne potomstwo. Wiadomość o posiadaniu bękarta przyjął dzielnie, choć nikt się tego po skromnym urzędniku z Dolnej Austrii nie spodziewał. Rosa zgodziła się na jego coroczne widzenia z dzieckiem, a Peter Schneidebauer na ustawowe alimenty.

W tym czasie Rosa mieszkała już w swoim dziwnym domu w Portals Nous. Była to dość wytworna okolica, ale dom nie leżał w pierwszej linii od morza, ani nawet w dziesiątej. Dokładnie rzecz ujmując – nie miał żadnego widoku. Był tworem wyobraźni jakiegoś Niemca, który już w latach sześćdziesiątych zbudował sobie hacjendę z elementami tyrolskimi. Dom, schowany wśród gęstego piniowego lasu, co roku przeżywał inwazję sosnowych gąsienic, które wczesną wiosną spadały z drzew jak pociski, a potem, połączone w długie sznury na kształt wielowagonikowych pociągów, spacerowały po tarasie. Dotknięcie ich skutkowało poparzeniem, swędzeniem, a czasem wysypką, więc Majorkańczycy unikali okolic zaatakowanych przez la procesionaria del pino. Ale Rosa kupiła swój dom w porze roku, gdy niebezpieczne gąsienice zdążyły się już przeobrazić w niewinne motylki.

Kursowałam teraz parę razy dziennie między jej transcendentalną willą, moim tonącym w ukropie domkiem i wielobranżowym supermercado w sąsiedniej miejscowości. Zwoziłam szczotki, szmaty, kupiłam odkurzacz, nowe donice, mało gustowną wycieraczkę z napisem „You again?”, ogrodowe latarnie, a nawet hamak, co było już doprawdy bez sensu, bo domek miast dekoracji wymagał remontu, choć według umowy „został oddany w stanie idealnym”. Było to nad wyraz elastyczne pojęcie, bo ścian nie pomalowano, żaluzje się nie domykały, zardzewiała furtka skrzypiała, a brak lodówki w kuchni był zastanawiający, gdyż jeszcze miesiąc wcześniej tam była. Czekały mnie spore wydatki, warte nawet kilkanaście par butów.

– Lepiej zadzwoń do Zdenka! – poradziła Rosa, której właśnie przerwałam medytację na alpejskiej łące. – On potrafi wszystko i nie jest drogi. Chyba nie będziesz sama malować?

Dlaczego nie? Na niejednej budowie buty zdarłam.

Zdenko Dragojević wyznaczył mi rendez-vous na siódmą rano.

– W lecie tak się tu pracuje – powiedział. – A w porcie nawet i wcześniej.

Z trudem zwlokłam się o świcie, nawet pies jeszcze spał, gdy piłam kawę. O tej porze na ulicach było zupełnie pusto, a powietrze świeżo pachniało piniami i rozmarynem.

Gdy podjechałam pod dom, Zdenko już czekał. Muskularne ciało, łysa głowa, biały podkoszulek i ręce założone na piersi dokładnie tak jak pan na etykiecie butelki z wszystko czyszczącym płynem Mr. Clean. Chorwacka złota rączka prezentował się nad wyraz czysto i solidnie. Od razu mi się spodobał.

– Zdenko?

– Jawohl! Si! Yes. Tak. W jakim języku rozmawiamy?

– Hmmm... – Podałam mu rękę. – Próbujemy po słowiańsku?

Otworzyłam drzwi i weszliśmy do środka. Od progu buchnął koszmarny żar, wyjątkowo odczuwalny o rześkim poranku. Zdenko cofnął się.

– Co tu się stało? Saunę masz w salonie czy co?

– Kaloryfery zepsute, ale jak się okna pootwiera...

– Masz piwo? – zapytał.

– Nie, bo nie mam lodówki.

– Eee, to w wannie ostudzimy. – Puścił do mnie oko.

– Nie ma zimnej wody... – Też puściłam oko.

– To ma być jakiś żart czy co? – Zdenkovi wcale nie było do śmiechu.

– Możesz chłodzić się w moim aucie. Mam klimatyzację – zaproponowałam nieśmiało.

Zmiażdżył mnie wzrokiem. Nie miałam wyjścia. Bez zimnego piwa remont nie ruszy. Obiecałam, że do jutra lodówka będzie.

– W takim razie zacznę jutro! Ciao bambina! – Ruszył do furtki.

– Poczekaj! Gdzie ja mam tę lodówkę kupić? Znasz jakiś sklep?

– Jedź na poligono!

Nie, wcale nie żartował. Poligono to podmiejskie centrum przemysłowe, z hurtowniami i wielkimi magazynami. Błąkałam się po ogromnej hali zastawionej chłodziarkami i mierzyłam je stolarską miarką. Ale wszystkie były parę centymetrów szersze niż przewidziana na lodówkę wnęka w mojej kuchni.

Młody sprzedawca w granatowym fartuchu z uwagą przyglądał się swojemu odbiciu w kieszonkowym lusterku.

– ¡Perdón! Szukam lodówki o szerokości pięćdziesięciu dwóch centymetrów – wydukałam, przerywając mu kontemplację.

Chłopak przecząco pokręcił głową.

– ¡No existe! Nie ma! Tylko ta jest tak wąska! – Pokazał na minibar i wrócił do studiowania swej pryszczatej brody.

– Por favor, poszukaj takiej, jakiej potrzebuję! – powiedziałam twardo jak surowa matka, którą wcale nie byłam. A szkoda, bo za kilka lat mój Michaś też będzie takim pryszczatym gnojkiem.

– ¡No existe! – z uporem powtórzył trądzik.

– A na zamówienie?

– ¡No existe! – Teraz skupił się na pryszczu pod okiem.

– Dobra, to biorę tę!

Popatrzył zdziwiony.

– A transport na jutro może być? – spytałam kasjera.

– ¡Passaporto!

– Po co? Nigdzie się z tą lodówką nie wybieram!

– Bez paszportu nie dostarczamy.

– To jutro przywieziecie? – Podałam mu dokument.

– Mañana? Nie, jutro to niemożliwe.

Pojutrze też nie. Może w przyszłym tygodniu, ale raczej nie, bo jest jakieś święto, przypomniał sobie kasjer.

– Naturalmente, przywieziemy ją, jak przyjdzie czas.

Naturalmente. Hydraulik obiecany przez Inkarnację też przyjdzie, jak będzie czas. Nie wiadomo kiedy, ale naturalmente przyjdzie. Po co te nerwy, señorina?

Moja matka, dr wet. Dziubak-Kalińska triumfowała.

– Widzisz, jak to jest! Nie szanowałaś tego, co miałaś! Lekką rączką pozbyłaś się wszystkiego!

„Wszystko” w jej ścisłym i ciasnym umyśle oznaczało poukładane życie, wygodne mieszkanie w porządnej dzielnicy, dobrą pracę, a przede wszystkim szansę na małżeństwo z hrabią najczystszej krwi Maximilianem von T., w którym pokładała duże nadzieje. Za młodu Krysia Dziubak sama bardzo chciała być hrabiną. Po cichu zazdrościła, gdy Max wprowadzał mnie w błękitną krainę wiedeńskiej arystokracji. Wchłaniała jak gąbka z mikrowłókien opowieści o polowaniach, kolacjach czy wyjściach na premiery w Burgtheater, gdzie Max miał abonament w piątym pokoleniu i stałe miejsca z rodowym nazwiskiem i tytułem wygrawerowanym na mosiężnych tabliczkach.

Rozumiała nawet, że tracę czas na coś tak dziwnego jak gra w golfa, wbrew światopoglądowi chadzam na niedzielne koncerty w Kościele Uniwersyteckim czy piekę ciasta na dobroczynne kiermasze organizowane w każdym adwencie przez ciotkę Maksa, księżnę W. W mojej szafie wisiał tradycyjny strój austriacki w wersji dziennej i wieczorowej, niezbędny na rautach w zamkach i pałacach. W polowaniach, na które obstalowałam oficerki, brałam udział bierny z ambony w morawskich lasach lub czynny jako konna nagonka na kuropatwy w krzakach Estremadury i brakowało mi tylko mariażu z hrabią, ostatecznej przepustki do błękitnych sfer.

Ciąg dalszy w wersji pełnej

TERESA

Dostępne w wersji pełnej

LA CUCARACHA

Dostępne w wersji pełnej

PIANISTA

Dostępne w wersji pełnej

MICHAŚ

Dostępne w wersji pełnej

SZKOŁA

Dostępne w wersji pełnej

LOVE, NOT WAR

Dostępne w wersji pełnej

ZAMKI NA PIASKU

Dostępne w wersji pełnej

KOSMITA

Dostępne w wersji pełnej

GŁUPI, GŁUPSZY,
MAJORKAŃSKI

Dostępne w wersji pełnej

GATITO

Dostępne w wersji pełnej

IVANKA

Dostępne w wersji pełnej

NAVIDAD

Dostępne w wersji pełnej

HAPPY NEW YEAR

Dostępne w wersji pełnej

KWITNĄCE MIGDAŁY

Dostępne w wersji pełnej

KOBIETY
NA TRAKTORY

Dostępne w wersji pełnej

SEMANA SANTA

Dostępne w wersji pełnej

HISZPAŃSKI OGIER

Dostępne w wersji pełnej

MR. BIG

Dostępne w wersji pełnej

LAWENDOWE POLA

Dostępne w wersji pełnej

AMOR, AMOR

Dostępne w wersji pełnej

ZARNA GODZINA

Dostępne w wersji pełnej

MARIE

Dostępne w wersji pełnej

WAKACJE

Dostępne w wersji pełnej

SERCA NA MAJORCE

Dostępne w wersji pełnej

SIAŁA BABA MAK

Dostępne w wersji pełnej

CAFÉ AMAPOLA

Dostępne w wersji pełnej

W KORCU MAKU

Dostępne w wersji pełnej

WIELKIE OTWARCIE

Dostępne w wersji pełnej

DZIEŃ MÓJ
POWSZEDNI

Dostępne w wersji pełnej

ZEMSTA SŁODKA JAK TORT

Dostępne w wersji pełnej

TURKUSY

Dostępne w wersji pełnej

MATKA TERESA OD KŁAMSTW

Dostępne w wersji pełnej

BARCELONA

Dostępne w wersji pełnej

BEZ POŃCZOCH

Dostępne w wersji pełnej

Redakcja

Maryna Wirchanowska

Korekta

Jadwiga  Piller

Jadwiga Przeczek

Copyright ©  Anna Klara Majewska, 2013

Copyright © Wielka Litera Sp. z o.o., Warszawa 2013

Projekt okładki

Anna Lenartowicz

Zdjęcia na okładce Susanne Kronholm/Johnér Images/Corbis/FotoChannels, Rob Atkins/FlashPressMedia, Fotolia, www.sxc.hu

Wielka Litera Sp. z o.o.

ul. Kosiarzy 37/53, 02-953 Warszawa

www.wielkalitera.pl

ISBN 978-83-64142-07-9

Plik ePub przygotowała firma eLib.pl

al. Szucha 8, 00-582 Warszawa

e-mail: kontakt@elib.pl

www.eLib.pl