Wszelkie powielanie lub wykorzystanie niniejszego pliku elektronicznego inne niż jednorazowe pobranie w zakresie własnego użytku stanowi naruszenie praw autorskich i podlega odpowiedzialności cywilnej oraz karnej.

Tytuł oryginału angielskiego THE SISTERS BROTHERS

Projekt okładki DAN STILES

Copyright © 2011 by Patrick deWitt. All rights reserved

Copyright © for the Polish edition by WYDAWNICTWO CZARNE, 2013

Copyright © for the Polish translation by PAWEŁ SCHREIBER, 2013

Redakcja TOMASZ ZAJĄC

Korekta ALICJA LISTWAN / D2D.PL, ZUZANNA SZATANIK / D2D.PL

Projekt typograficzny i redakcja techniczna ROBERT OLEŚ / D2D.PL

Skład wersji elektronicznej: MAGDALENA WOJTAS / VIRTUALO SP. Z O.O.

We acknowledge the support of the Canada Council for the Arts, which last year invested $157 million to bring the arts to Canadians throughout the country.

Nous remercions le Conseil des arts du Canada de son soutien. L’an dernier, le Conseil  a investi 157 millions de dollars pour mettre de l’art dans la vie des Canadiennes et des Canadiens de tout le pays.

ISBN 978-83-7536-591-7

Dla mojej matki

Oregon City 1851

Część pierwsza
Kłopot z końmi

Siedziałem przed posiadłością Komandora, czekając, aż mój brat Charlie wyjdzie z wieściami o nowej robocie. Zanosiło się na śnieg, było mi zimno i z braku zajęcia przyglądałem się nowemu koniowi Charliego, Chyżemu. Mój nowy koń nazywał się Baryłka. Nie wierzyliśmy w nadawanie koniom imion, ale dostaliśmy te zwierzęta jako część zapłaty za ostatnią robotę razem z imionami, więc tak już zostało. Nasze poprzednie, bezimienne wierzchowce się spaliły, zatem potrzebowaliśmy nowych, ale uważałem, że powinniśmy raczej dostać pieniądze na kupno koni, które wybierzemy sobie sami – bez przeszłości, nawyków i imion, których trzeba będzie potem używać. Byłem bardzo przywiązany do swojego poprzedniego konia, a do tego ostatnio często nawiedzały mnie we śnie wizje jego śmierci – tego wierzgania, nóg w płomieniach, pękających od żaru oczu. Był szybki jak powiew wiatru – umiał zrobić w jeden dzień sześćdziesiąt mil – i nigdy na niego nie podniosłem ręki, chyba że po to, aby go pogłaskać lub oczyścić. Próbowałem nie myśleć o tym, jak się palił żywcem w tej stodole, ale skoro ta wizja pojawiała się nieproszona, to jak się miałem przed nią bronić? Baryłka okazał się zdrowym zwierzakiem, ale lepiej by mu się wiodło z jakimś innym, mniej ambitnym właścicielem. Był przysadzisty, miał niski kłąb i nie potrafił przebiec więcej niż pięćdziesiąt mil na dzień. Często musiałem go poganiać batem, co niektórym ludziom nie przeszkadza, a niektórzy to nawet lubią, ale czego ja nie znosiłem; a potem on, Baryłka, sądził, że jestem okrutny, i myślał sobie: Smutne to życie, smutne.

Poczułem na sobie czyjeś spojrzenie i odwróciłem się od Chyżego. Charlie wyglądał przez okno na piętrze, trzymając w górze pięć palców. Nie zareagowałem, więc się wykrzywił, żebym się uśmiechnął. Kiedy tego nie zrobiłem, twarz mu się rozluźniła i cofnął się, znikając mi z oczu. Wiedziałem, że zauważył, jak się przyglądam jego koniowi. Poprzedniego ranka zaproponowałem, żebyśmy sprzedali Baryłkę i podzielili się po połowie pieniędzmi na nowego wierzchowca, a on się zgodził, że tak będzie sprawiedliwie, ale potem, przy obiedzie, stwierdził, żebyśmy to odłożyli do czasu, kiedy skończymy tę nową robotę, co było zupełnie bez sensu, bo kłopot z Baryłką polegał na tym, że mógł właśnie w tej robocie przeszkadzać, więc czy nie byłoby lepiej go zastąpić, zanim ją zaczniemy? Charlie miał na wąsach kropelkę tłuszczu.

– Lepiej po skończonej robocie, Eli – powiedział.

Nie narzekał na Chyżego, bo był tak samo dobry jak jego poprzedni, bezimienny koń, a może nawet lepszy, no i to Charlie mógł sobie pierwszy wybrać, którego z tych dwóch woli, kiedy ja leżałem w łóżku z raną w nodze z poprzedniej wyprawy. Ja nie lubiłem Baryłki, ale mój brat był zadowolony z Chyżego. Taki był kłopot z tymi końmi.

Charlie wsiadł na Chyżego i ruszyliśmy, kierując się w stronę Świńskiego Króla. W Oregon City nie było nas tylko dwa miesiące, ale przy głównej ulicy naliczyłem pięć nowych sklepów, a każdy z nich prosperował na oko dobrze.

– Przedsiębiorczy ludek – powiedziałem do Charliego, jednak on nie zareagował. Usiedliśmy przy stole na tyłach Króla. Barman przyniósł nam jak zwykle butelkę i dwie szklanki. Charlie nalał mi brandy, a zazwyczaj każdy z nas nalewa sobie sam, więc kiedy zaczął mówić, byłem już gotowy na złe nowiny:

– Tym razem mam być kierownikiem, Eli.

– Kto tak mówi?

– Komandor.

Łyknąłem brandy.

– Co to znaczy?

– To znaczy, że ja rządzę.

– A pieniądze?

– Więcej dla mnie.

– Pytam o swoje pieniądze. Tak jak wcześniej?

– Mniej dla ciebie.

– Nie widzę w tym sensu.

– Komandor mówi, że gdyby przy ostatniej robocie był jakiś kierownik, to nie byłoby takich kłopotów.

– To bez sensu.

– A właśnie, że z sensem.

Nalał mi jeszcze jednego i wypiłem. Powiedziałem i do siebie, i do Charliego:

– Jeśli chce sobie płacić za kierownika, to proszę bardzo. Ale zabieranie temu, co stoi niżej, to zły interes. Jak dla niego pracowałem, zrobili mi dziurę w nodze i koń mi się spalił.

– Mnie też się spalił. On załatwił nam nowe konie.

– To zły interes. Przestań mi dolewać, nie jestem kaleką.

Zabrałem mu butelkę i zapytałem o szczegóły nowej roboty. Mieliśmy się wybrać do Kalifornii, a potem odnaleźć i zabić poszukiwacza złota, niejakiego Hermanna Kermita Warma. Charlie wyciągnął z kieszeni marynarki list od zwiadowcy Komandora, dandysa o nazwisku Henry Morris, który często wyruszał przed nami, żeby zebrać potrzebne informacje.

„Obserwowałem Warma przez wiele dni, więc o jego nawykach i charakterze mogę powiedzieć, co następuje. Jest z natury samotnikiem, ale spędza całe godziny w saloonach San Francisco, trawiąc tam czas albo na lekturze swoich książek naukowych i matematycznych, albo na szkicowaniu po ich marginesach. Taszczy te księgi ze sobą na rzemyku jak uczniak, co bywa powodem do kpin. Jest drobnej postury, przez co staje się jeszcze bardziej komiczny, ale uważajcie, bo nie pozwala na drwiny ze swojego wzrostu. Kilka razy widziałem, jak walczy, i chociaż zwykle przegrywa, to nie sądzę, żeby któryś z jego przeciwników chciał się z nim jeszcze kiedyś zmierzyć. Choćby dlatego że nie wzdraga się przed gryzieniem. Jest łysy, ma zmierzwioną rudą brodę, długie, tyczkowate ramiona i pękaty brzuch jak u ciężarnej kobiety. Kiedy się go zagadnie, odpowiada szorstkim i odpychającym tonem. Nosi ze sobą rewolwer Colt Baby Dragoon wetknięty za szarfę, którą się przewiązuje w pasie. Pije nieczęsto, ale kiedy już chwyci butelkę, to po to, żeby się spić na umór. Za whisky płaci złotym pyłem, który trzyma w skórzanej sakiewce na długim sznurku, ukrytej w fałdach swojego stroju. Od czasu, kiedy tu przybyłem, ani razu nie opuścił miasta i nie wiem, czy zamierza wrócić na swoją działkę, dziesięć mil na wschód od Sacramento (załączam mapę). Wczoraj poprosił mnie w saloonie o zapałkę, zwracając się do mnie grzecznie i po nazwisku. Nie mam pojęcia, skąd je zna, bo chyba nigdy się nie zorientował, że go śledzę. Kiedy go zapytałem, skąd wie, kim jestem, zrobił się agresywny, więc go opuściłem. Nie przepadam za nim, chociaż niektórzy mówią, że ma nieprzeciętny umysł. Przyznaję, że jest niezwykły, ale to pewnie najpochlebniejsza rzecz, jaką mogę o nim powiedzieć”.

Poza mapą działki Warma Morris dołączył też zamazany szkic jego postaci, ale był to tak koślawy portret, że nie rozpoznałbym go nawet, gdyby stanął tuż obok. Napomknąłem o tym Charliemu, a on powiedział:

– Morris czeka na nas w hotelu w San Francisco. Pokaże nam Warma i ruszymy za nim. Słyszałem, że dobrze się tam zabija. Tamtejsi ludzie zwykle albo właśnie palą całe miasto, albo są zajęci jego odbudową.

– Czemu Morris go nie zabije?

– Zawsze o to pytasz, a ja zawsze odpowiadam: To nie jego robota, tylko nasza.

– To bezmyślne. Komandor zmniejsza moją zapłatę, ale opłaca tego gamonia i pokrywa jego wydatki tylko po to, żeby Warm się zorientował, że ktoś go śledzi.

– Nie nazywaj Morrisa gamoniem, bracie. To jak dotąd jego pierwszy błąd, a poza tym otwarcie się do niego przyznaje. To, że został zdemaskowany, bardziej świadczy o Warmie niż o nim.

– Przecież ten człowiek sypia na ulicy. Czemu Morris go po prostu wtedy nie zastrzeli?

– Może dlatego, że Morris nie jest zabójcą?

– To po co go w ogóle wysyłać? Czemu zamiast niego nie posłał miesiąc temu nas?

– Miesiąc temu byliśmy zajęci inną robotą. Zapominasz, że Komandor ma różne interesy i problemy, a może się zajmować tylko jedną sprawą naraz. „Co nagle, to po diable”, to jego własne słowa. Wystarczy spojrzeć na jego sukcesy, żeby zobaczyć, że to prawda.

Kiedy usłyszałem, z jaką czułością Charlie cytuje Komandora, zrobiło mi się niedobrze. Powiedziałem:

– Do Kalifornii dotrzemy za kilka tygodni. Po co jechać na tę wyprawę, skoro nie musimy tego robić?

– Ale przecież musimy tam pojechać. Na tym polega ta robota.

– A jeśli Warma tam nie będzie?

– Będzie tam.

– A jeśli nie?

– Do diabła, będzie.

Kiedy przyszedł czas na zapłacenie rachunku, wskazałem na Charliego.

– Płaci kierownik.

Normalnie płaciliśmy po połowie, więc niezbyt mu się to spodobało. Mój brat zawsze był skąpy; odziedziczył to po ojcu.

– Ten jeden, jedyny raz – powiedział.

– Kierownik ma kierowniczą wypłatę.

– Nigdy nie lubiłeś Komandora. A on nigdy nie lubił ciebie.

– Lubię go coraz mniej – odparłem.

– Jak już nie będziesz w stanie dalej dźwigać tego brzemienia, to możesz mu o tym powiedzieć.

– Jeśli do tego dojdzie, to się dowiesz, Charlie. Ty się dowiesz i on się dowie.

Ta sprzeczka mogła potrwać jeszcze chwilę, ale postanowiłem zostawić brata i udałem się do swojego pokoju w położonym naprzeciwko saloonu hotelu. Nie lubię się kłócić, a zwłaszcza z Charliem, który czasem potrafi być wyjątkowo okrutny w słowach. Jeszcze tego samego wieczora usłyszałem wymianę zdań między nim a jakąś grupką mężczyzn na drodze. Przysłuchiwałem się jej uważnie, żeby się upewnić, że nic mu nie grozi, ale był bezpieczny – zapytali go, jak się nazywa, on się przedstawił i zostawili go w spokoju. Jednak gdyby zaszła taka potrzeba, ruszyłbym mu na pomoc i już nawet zakładałem buty, jednak się rozeszli. Usłyszałem kroki Charliego na schodach, wskoczyłem do łóżka i udawałem, że smacznie śpię. Wsadził głowę do pokoju i zawołał mnie po imieniu, ale nie odpowiedziałem. Zamknął drzwi i poszedł do siebie, a ja leżałem w ciemnościach, myśląc o kłopotach z rodziną, o tym, jak szalone i zawikłane bywają historie o więzach krwi.

Rano padało – kapiące bez ustanku zimne krople zamieniły drogi w błotnistą zupę. Charlie odchorowywał wczorajszą brandy, więc wybrałem się do apteki po lek na nudności. Dostałem tam bezwonny, niebieski jak jajo rudzika proszek, który dosypałem mu do porannej kawy. Nie wiem, jakie były składniki tej mikstury, ale dzięki niej wyszedł z łóżka, wsiadł na Chyżego i zrobił się czujny aż do przesady. Zatrzymaliśmy się na popas dwadzieścia mil od miasteczka, w jałowej części lasu, która poprzedniego lata spłonęła od uderzenia pioruna. Skończyliśmy posiłek i właśnie przygotowywaliśmy się do drogi, kiedy około stu jardów na południe od nas spostrzegliśmy mężczyznę prowadzącego konia. Gdyby na nim jechał, pewnie byśmy tego nawet nie skomentowali, ale w tym, że go za sobą ciągnął, było coś dziwnego.

– Idź i zobacz, co on tam robi – powiedział Charlie.

– Bezpośrednie polecenie od kierownika – odparłem. Nie zareagował, więc pomyślałem: Ten dowcip się już zużył. Postanowiłem więcej tak nie mówić. Wsiadłem na Baryłkę i wyjechałem na spotkanie piechura. Kiedy się zatrzymałem, zauważyłem, że płacze. Zsiadłem z konia i stanąłem przed nim. Jestem wysokim, masywnym mężczyzną i wyglądam na dość nieokrzesanego, więc na twarzy obcego odmalowało się przerażenie. Żeby uspokoić jego obawy, zacząłem:

– Nie chcę panu zrobić krzywdy. My z bratem tylko sobie jemy obiad. Nagotowałem za dużo i chciałem zapytać, czy nie jest pan może głodny.

Osuszył sobie twarz dłonią, biorąc przy tym głęboki wdech i drżąc na całym ciele. Próbował mi odpowiedzieć – a przynajmniej otworzył usta – ale nie wydobył z siebie ani słowa, nie wydał nawet żadnego dźwięku, bo był tak zrozpaczony, że nie dawało się z nim porozumieć.

Powiedziałem:

– Widzę, że jest pan w kłopocie i zapewne chce pan podróżować dalej samotnie. Przepraszam najmocniej, że panu przeszkodziłem, i mam nadzieję, że zmierza pan ku lepszej przyszłości.

Wsiadłem na Baryłkę i byłem w połowie drogi do obozu, kiedy spostrzegłem, że Charlie wstaje i celuje w moim kierunku z pistoletu. Odwróciłem się i zobaczyłem, że płaczący człowiek pędzi ku mnie na swoim koniu. Nie wyglądało na to, że chce mi zrobić krzywdę, więc ruchem ręki kazałem Charliemu opuścić broń. Płaczący człowiek zrównał się ze mną i zawołał:

– Skorzystam z pańskiej oferty!

Kiedy dotarliśmy do obozu, Charlie chwycił za uprząż jego konia i powiedział:

– Nie powinien pan tak za nikim gonić. Myślałem, że chce pan coś zrobić mojemu bratu, i o mały włos nie strzeliłem.

Płaczący człowiek machnął ręką, jakby to stwierdzenie było zupełnie nieistotne. To zaskoczyło Charliego, który spojrzał na mnie i zapytał:

– Kto to w ogóle jest?

– Coś go zdenerwowało. Zaproponowałem mu posiłek.

– Zostały tylko herbatniki.

– To przygotuję coś jeszcze.

– Nie przygotujesz. – Charlie przyjrzał się płaczącemu człowiekowi od góry do dołu. – Ale ponurak, co?

Płaczący człowiek odchrząknął i przemówił:

– Tylko ignorant mówi o innych tak, jakby byli nieobecni.

Charlie nie wiedział, czy się zaśmiać, czy go uderzyć. Spytał mnie:

– To jakiś wariat?

– Proszę uważać na słowa – poradziłem obcemu. – Mój brat się dzisiaj czuje nie najlepiej.

– Czuję się świetnie – zaprotestował Charlie.

– Jego dobra wola jest dziś trochę nadwerężona – dodałem.

– Wygląda na chorego – zauważył płaczący człowiek.

– Powiedziałem, że czuję się świetnie, do cholery.

– Jest chory, ale tylko troszkę – odparłem. Widziałem, że cierpliwość Charliego już się kończy. Wziąłem kilka herbatników i włożyłem je płaczącemu człowiekowi do ręki. Przyglądał im się przez dłuższą chwilę, po czym znów zaczął płakać, kaszląc, pociągając nosem i żałośnie drżąc. Zwróciłem się do Charliego:

– Właśnie taki był, kiedy go znalazłem.

– Co mu jest?

– Nie powiedział.

Zapytałem płaczącego człowieka:

– Proszę pana, co się panu stało?

– Zniknęli! – zawołał. – Wszyscy zniknęli!

– Kto zniknął? – spytał Charlie.

– Zniknęli beze mnie! A ja sam wolałbym zniknąć! Razem z nimi!

Upuścił herbatniki na ziemię i oddalił się razem ze swoim koniem. Co dziesięć kroków odchylał głowę do tyłu i jęczał. Powtórzyło się to trzy razy. Zabraliśmy się z bratem do sprzątania obozowiska.

– Ciekaw jestem, co mu się stało – powiedział Charlie.

– Widać oszalał przez jakieś wielkie zmartwienie.

Kiedy wsiadaliśmy na konie, zniknął nam już z oczu, a przyczyna jego rozpaczy miała na zawsze pozostać tajemnicą.

Posuwaliśmy się naprzód w milczeniu, a każdy z nas myślał o swoich sprawach. Mieliśmy z Charliem niepisaną umowę, zgodnie z którą nigdy nie ruszaliśmy w szybką podróż tuż po posiłku. Nasz sposób życia wiązał się z wieloma niewygodami, więc cieszyliśmy się wszystkimi drobnymi przyjemnościami. Doszedłem do wniosku, że kiedy je zebrać razem, układają się w na tyle przyzwoitą całość, że warto takie życie ciągnąć dalej.

– Co takiego zrobił ten Hermann Warm? – spytałem.

– Zabrał coś, co należało do Komandora.

– A co?

– Tego się dowiemy w odpowiednim czasie. Ważne, żeby go zabić.

Charlie jechał przodem, a ja za nim. Od dłuższego czasu, jeszcze przed poprzednią robotą, chciałem z nim porozmawiać o pewnej sprawie.

– Nigdy cię to nie dziwiło, Charlie? Że na świecie jest tak wielu ludzi, którzy są na tyle głupi, żeby okradać Komandora? Człowieka budzącego taki postrach?

– Komandor ma pieniądze. Co innego miałoby przyciągać złodziei?

– A jak im się udaje te pieniądze wykraść? Przecież wiemy, że Komandor jest ostrożny. Jakim cudem tylu różnych ludzi ma swobodny dostęp do jego bogactw?

– Robi interesy w każdym zakątku kraju. Nie można być w dwóch miejscach naraz, a w stu tym bardziej. To logiczne, że staje się ofiarą.

– Staje się ofiarą?

– A jak to nazwać, kiedy człowiek musi bronić własnego majątku z pomocą takich jak my?

– Staje się ofiarą! – Wydawało mi się to zabawne, naprawdę. Odśpiewałem ckliwą balladę na cześć biednego Komandora: – „Łzy po policzkach mu spłynęły, gdy z miasta przyszły wieści”.

– No dobra.

– „Że panią jego przy altanie w ramionach inny pieścił”.

– Wściekasz się na mnie tylko dlatego, że to ja rządzę.

– „Za miłość wziął jej jeden uśmiech, a teraz za to płaci”.

– Mam już dość takich rozmów z tobą.

– „Bo ukochana legła w grzechu, a miłość wzięli kaci”.

Teraz Charlie nie mógł się już powstrzymać – uśmiechnął się.

– Co to za piosenka?

– A, gdzieś ją podłapałem.

– Smutna.

– Najlepsze piosenki przeważnie są smutne.

– Matka tak zawsze mówiła.

Milczałem przez chwilę.

– Te smutne mnie właściwie nie smucą – odezwałem się w końcu.

– Jesteś podobny do matki w wielu rzeczach. – Charlie pokiwał głową.

– A ty nie. Do ojca zresztą też nie.

– Do nikogo nie jestem podobny.

Powiedział to beztrosko, ale było to jedno z tych stwierdzeń, które przytłaczają i zabijają rozmowę. Ruszył do przodu, ale nie dołączyłem do niego. Patrzałem na jego plecy, a on wiedział, że na nie patrzę. Uderzył obcasami w żebra Chyżego i popędzili przed siebie; ja jechałem za nimi. Podróżowaliśmy jak zwykle, w zwyczajnym tempie, ale i tak czułem, że za nim gonię.

Zimowe dni były krótkie. Zatrzymaliśmy się na nocny odpoczynek w wyschniętym wąwozie. Taki scenariusz można często spotkać w powieściach przygodowych, które się drukuje w różnych pisemkach: dwóch ponurych jeźdźców opowiada sobie przy ognisku sprośne historyjki i śpiewa przerażające piosenki o śmierci i koronkach. Ale mogę wam powiedzieć, że po całym dniu jazdy chcę się już tylko położyć spać, i właśnie to zrobiłem – nawet nie zjadłem porządnego posiłku. Rano, gdy zdejmowałem buty, poczułem ostry ból w dużym palcu lewej stopy. Kiedy odwróciłem but i popukałem w podeszwę, spodziewając się, że wypadnie z niego pokrzywa, o ziemię pacnął grzbietem ogromny włochaty pająk, wymachujący w chłodnym powietrzu ośmioma nogami. Puls zaczął mi walić jak szalony i zakręciło mi się w głowie, bo bardzo się boję pająków, węży i wszystkich innych pełzających stworzeń. Charlie, który o tym wie, przyszedł mi z pomocą i wrzucił pająka nożem w ognisko. Patrzałem, jak się kuli i umiera, dymiąc niczym zwitek papieru, i cieszyłem się, że cierpi.

Teraz po mojej nodze pięło się w górę drżące zimno, jakby fala mrozu. Powiedziałem:

– To było małe, ale potężne zwierzę, bracie.

Od razu zmogła mnie gorączka i musiałem się położyć. Charliego zaniepokoiła moja bladość; kiedy zdałem sobie sprawę, że nie jestem już w stanie mówić, dołożył do ognia i pojechał do najbliższego miasta po lekarza, którego przyprowadził do mnie częściowo albo zupełnie wbrew jego woli – widziałem wszystko jak przez mgłę, ale pamiętam, jak zaczynał kląć, kiedy tylko Charlie oddalał się na tyle, że nie mógł go usłyszeć. Dostałem jakieś lekarstwo czy odtrutkę, przez którą poczułem się szczęśliwy i zamroczony jak po alkoholu, a do tego chciałem już tylko powybaczać wszystkim wszystko, co się da, i bez końca palić tytoń. Szybko zapadłem w kamienny sen i pozostawałem w oderwaniu od świata przez cały dzień i noc, aż do następnego ranka. Kiedy się ocknąłem, Charlie wciąż siedział przy ognisku. Spojrzał na mnie i uśmiechnął się.

– Pamiętasz, co ci się przed chwilą śniło? – zapytał.

– Tylko tyle, że ktoś mnie uwięził.

– Wciąż powtarzałeś: „Jestem w namiocie! Jestem w namiocie!”.

– Nie pamiętam.

– Jestem w namiocie!

– Pomóż mi wstać.

Podał mi rękę i już po chwili chodziłem wokół obozowiska, na nogach sztywnych jak z drewna. Czułem się słabo, ale zjadłem solidny posiłek, składający się z boczku, kawy oraz herbatników, i udało mi się go nie zwymiotować. Uznałem, że polepszyło mi się na tyle, żeby ruszyć w drogę, i do następnego postoju przejechaliśmy spokojnie cztery czy pięć godzin. Charlie wciąż mnie pytał, jak się miewam, a ja za każdym razem próbowałem mu odpowiedzieć, ale po prawdzie sam nie wiedziałem. Czy to przez jad pająka, czy przez odtrutkę podaną przez przymuszonego do pomocy lekarza, miałem wrażenie, że nie do końca tkwię we własnym ciele. Noc spędziłem w gorączce, co chwila się budząc, a kiedy rano odwróciłem się, żeby odpowiedzieć Charliemu na jego „dzień dobry”, spojrzał na mnie i wrzasnął z przerażenia. Zapytałem go, co się stało, a on przyniósł mi blaszany talerz, w którym mogłem się przejrzeć jak w lustrze.

– Co to jest? – spytałem.

– To twoja głowa, przyjacielu. – Stanął na piętach i gwizdnął.

Lewa strona mojej twarzy była groteskowo opuchnięta, od czubka głowy aż do szyi. Obrzmienie zanikało dopiero przy ramieniu. W miejscu oka miałem tylko ciasną szparkę, a Charlie, który zdążył już odzyskać humor, powiedział, że wyglądam jak mieszaniec człowieka i psa, a potem rzucił kijem, żeby sprawdzić, czy będę aportował. Zorientowałem się, że źródłem mojej opuchlizny są zęby i dziąsła; kiedy puknąłem palcem w lewą część dolnej szczęki, przez moje ciało przebiegł palący ból, od góry do dołu i z powrotem.

– Chlupie ci tam chyba galon krwi – ocenił Charlie.

– Gdzie znalazłeś tego lekarza? Powinniśmy do niego wrócić i kazać, żeby mnie nakłuł.

Charlie pokręcił głową.

– Jego już lepiej nie szukać. Później doszło do smutnego incydentu w związku z jego zapłatą. Prawda, że chętnie by mnie znowu zobaczył, ale wątpię, czy chciałby nam jeszcze pomóc. Wspomniał coś o innej osadzie, położonej kilka mil na południe. Pewnie najlepiej by było, żebyśmy tam pojechali, jeśli tylko sądzisz, że to przetrzymasz.

– Chyba nie mam wyboru.

– Tak, bracie, jak to w tylu sprawach życiowych bywa, chyba nie masz.

Jechaliśmy powoli, choć teren był łatwy – ot, spokojny zjazd w dół po twardej, porośniętej lasami ziemi. Czułem się dziwnie zadowolony, jakbym się właśnie dobrze bawił, ale w pewnym momencie Baryłka źle postawił kopyto i gwałtownie zamknąłem usta. Ryknąłem z bólu, ale na tym samym oddechu zacząłem się też śmiać z tego, jakie to wszystko absurdalne. Włożyłem między szczęki prymkę, żeby je amortyzować. Usta wypełniały mi się przez to brązową śliną, ale nie mogłem splunąć, bo okazało się to zbyt bolesne, więc po prostu pochylałem się do przodu i pozwalałem plwocinie spływać na kark Baryłki. W pewnym momencie przez krótką chwilę padał śnieg – dotyk jego płatków na mojej twarzy był miły i chłodny. Głowa mi się kiwała, a Charlie ciągle mnie okrążał, żeby mi się lepiej przyjrzeć.

– Nawet od tyłu widać – powiedział. – Skóra na głowie ci spuchła. Włosy ci spuchły.

Ominęliśmy szerokim łukiem miasto, gdzie mieszkał nieopłacony lekarz, a kilka mil dalej natrafiliśmy na kolejną osadę – bezimienną dziurę długą na ćwierć mili i zamieszkaną przez setkę ludzi, albo nawet mniej. Szczęście było po naszej stronie – znaleźliśmy tam lekarza od zębów o nazwisku Watts, palącego fajeczkę przed wystawą swojego gabinetu. Kiedy do niego podszedłem, uśmiechnął się i powiedział:

– Jakże dziwna jest moja profesja, skoro się cieszę na widok tak straszliwie zdeformowanego człowieka.

Zaprosił mnie do swojej ciasnej, ale praktycznie urządzonej pracowni, na miękki skórzany fotel, tak nowy, że aż zapiszczał, kiedy na nim usiadłem. Przyciągnął ku sobie tacę pełną połyskujących narzędzi i zadał mi kilka pytań o historię moich zębów, na które nie miałem zadowalającej odpowiedzi. Nie szkodzi – odniosłem wrażenie, że odpowiedzi go nie obchodzą, bo cieszy go samo wypytywanie.

Podzieliłem się z nim swoją hipotezą, że problem z zębami wynika z ukąszenia pająka albo z odtrutki, ale Watts odparł, że nie ma żadnych przesłanek medycznych, które by ją wspierały. Powiedział mi:

– Ciało to cud, a kto potrafi pociąć cud na kawałki i go przebadać? Tak, może to pająk, a może reakcja na tak zwaną odtrutkę tego lekarza, a może ani jedno, ani drugie. Chociaż, tak naprawdę, co to za różnica, dlaczego pan się źle czuje? Prawda?

Odpowiedziałem, że pewnie tak. Charlie wtrącił:

– Doktorze, mówiłem właśnie Eliemu, że pewnie mu tam w głowie chlupie galon krwi.

Watts wyciągnął z futerału wypolerowany srebrny lancet. Usiadł, odchylił się do tyłu i popatrzał na moją głowę jak na jakieś monstrualne popiersie.

– Przekonamy się.

Historia Reginalda Wattsa była pełna nieszczęść – mieściła w sobie najróżniejsze niepowodzenia i katastrofy, ale mówił o nich bez żalu czy goryczy, a wydawało się nawet, że w swoich niezliczonych porażkach dostrzega coś zabawnego.

– Nie powiodło mi się ani w uczciwych interesach, ani w przestępczości, ani w miłości, ani w przyjaźni. Cokolwiek byście panowie wymyślili, w niczym mi się nie powiodło. Podajcie jakiś przykład. Cokolwiek.

– Rolnictwo – rzuciłem.

– Uprawiałem buraki cukrowe, jakieś sto mil na północny zachód stąd. Nie zarobiłem ani grosza. Było z tego ledwie kilka buraków. Koszmarna porażka. No, coś jeszcze.

– Transport.

– Kupiłem udziały w parowcu wożącym towary po Missisipi, z obrzydliwie wysoką marżą. Bardzo dochodowe przedsięwzięcie… dopóki do niego nie dołączyłem. Przy drugim rejsie za moje pieniądze parowiec poszedł na dno. Nie ubezpieczyliśmy go… To był mój genialny pomysł, mieliśmy na tym zaoszczędzić kilka dolarów. Namówiłem też wspólników do zmiany nazwy, z Bławatka, co brzmiało mi dość niepoważne, na Królową Pszczół. Absolutna klapa. O ile się nie mylę, pozostali inwestorzy chcieli mnie zlinczować. Przypiąłem na drzwiach pożegnalny list samobójczy i uciekłem z miasta w takim diabelnym pośpiechu, że aż wstyd. Zostawiłem tam dobrą kobietę. Wciąż o niej myślę, chociaż minęło już tyle lat. – Lekarz zamilkł na chwilę i pokręcił głową. – Powiedzcie coś jeszcze. Albo nie. Już się zmęczyłem tą historią.

– Nie pan jeden – stwierdził Charlie. Siedział w kącie, czytając gazetę.

– Wygląda na to, że tutaj się panu dobrze powodzi, doktorze – powiedziałem.

– Niezbyt – odparł. – Jest pan moim trzecim klientem w ciągu trzech tygodni. Najwyraźniej w tej części świata higiena jamy ustnej znajduje się dość nisko na liście priorytetów. Nie, spodziewam się, że w stomatologii też mi się nie powiedzie. Jeszcze dwa miesiące pod kreską i bank mnie zamknie. – Przystawił mi do twarzy długą igłę, z której coś kapało. – Teraz troszkę zaboli, synu.

– Au! – krzyknąłem.

– Gdzie pan studiował stomatologię? – zapytał Charlie.

– W pewnej wielce szacownej instytucji – odpowiedział, ale na twarzy miał uśmiech, który mi się nie spodobał.

– Jak rozumiem, kształcenie trwa kilka lat – powiedziałem.

– Lat? – spytał Watts ze śmiechem.

– W takim razie ile?

– Jeśli o mnie chodzi… Tyle, ile trzeba było, żeby się nauczyć na pamięć schematu układu nerwowego. I tyle, ile tym durniom zabrało wysłanie mi kupionych na kredyt narzędzi.

Spojrzałem w stronę Charliego, który wzruszył ramionami i wrócił do lektury. Uniosłem rękę, żeby dotknąć opuchlizny na policzku, i ze zdumieniem odkryłem, że nie mam czucia w całej twarzy.

– To jest coś, prawda? – powiedział Watts. – Mógłbym panu wyrwać wszystkie zęby, a nie poczułby pan najmniejszego bólu.

Charlie wyjrzał znad swojej gazety.

– Naprawdę nic nie czujesz?

Pokiwałem głową, a on zapytał Wattsa:

– Jak można coś takiego zdobyć?

– Nie można, jeśli się nie pracuje w zawodzie.

– W naszej profesji mogłoby się to bardzo przydać. Może by nam pan trochę sprzedał?

– Beczkami tego nie rozdają – zaprotestował Watts.

– Damy dobrą cenę.

– Przykro mi, ale odpowiedź brzmi „nie”.

Charlie rzucił mi spojrzenie bez wyrazu; jego głowa zniknęła za gazetą.

Watts przebił mi twarz w trzech miejscach i zaczął się z niej sączyć ciurkiem kolorowy płyn. Trochę zostało jeszcze w głowie, ale Watts powiedział, że reszta spłynie już sama, a najgorsze mam za sobą. Usunął dwa dokuczające mi zęby, a ja pośmiałem się trochę z tego, jakie to było bezbolesne i brutalne zarazem. Charlie zrobił się niespokojny i udał się do saloonu po drugiej stronie ulicy.

– Tchórz! – zawołał za nim Watts. Zaszył wycięcie w skórze i wypełnił mi usta watą, a potem zaprowadził mnie do marmurowej misy, gdzie pokazał mi maleńką szczotkę z drewnianym uchwytem i prostokątną główką pokrytą szarobiałym włosiem.

– Szczoteczka do zębów – powiedział. – Dzięki niej utrzyma pan czyste zęby i świeży oddech. Proszę, niech pan spojrzy, jak ja to robię.

Pouczył mnie, jak prawidłowo używać tego narzędzia, a następnie chuchnął mi w twarz zapachem mięty. W końcu wręczył mi nową szczoteczkę, taką samą jak jego, oraz paczuszkę proszku, z którego powstawała owa miętowa pianka. Powiedział, że mogę je zatrzymać. Zaprotestowałem, ale dodał, że otrzymał ten zestaw od producenta w ramach promocji. Zapłaciłem mu dwa dolary za wyrwanie zębów, a on przyniósł butelkę whisky, żeby uczcić naszą, jak to określił, obustronnie korzystną transakcję. Doszedłem do wniosku, że to naprawdę uroczy człowiek, więc poczułem pewne wyrzuty sumienia, kiedy Charlie ponownie wszedł do gabinetu, tym razem mierząc w dobrego pana doktora z pistoletu.

– Próbowałem się z tobą dogadać – rzucił z twarzą zarumienioną od brandy.

– Ciekawe, jaka będzie moja następna porażka – westchnął zrezygnowany Watts.

– Nie wiem i nic mnie to nie obchodzi. Eli, weź leki znieczulające i igły. Watts, znajdź mi jakiś sznur, ale szybko. Jak będziesz krętaczył, dostaniesz kulkę w łeb.

– Czasem mi się wydaje, że już mam tam jakąś kulkę – odparł. A do mnie zwrócił się następująco: – Zmęczyła mnie pogoń za pieniędzmi i wygodą. Dbaj o swoje zęby, synu. I o zdrową jamę ustną. Wtedy twoje słowa będą o wiele słodsze, nieprawda?

Charlie trzepnął Wattsa w ucho i zakończył w ten sposób jego przemowę.

Jechaliśmy przez całe popołudnie aż do wieczora, kiedy tak bardzo zakręciło mi się w głowie, że poczułem się, jakbym miał zaraz wypaść z siodła. Zapytałem Charliego, czy nie moglibyśmy się już zatrzymać na noc, a on się zgodził, ale tylko pod warunkiem, że znajdziemy najpierw jakieś osłonięte miejsce na obóz, bo zanosiło się na deszcz. Poczuł w powietrzu zapach paleniska; podążyliśmy za nim i dotarliśmy do jednoizbowej chatki. Z komina wydobywała się smużka dymu, a w samotnym oknie tańczyło słabe światełko. Kiedy zapukaliśmy do drzwi, otworzyła nam starsza kobieta opatulona w zużyte szmaty. Na jej brodzie drżała kępka długich siwych włosów, a lekko otwarte usta były wypełnione nierównymi, sczerniałymi zębami. Miętosząc w dłoniach kapelusz, Charlie opowiedział jej dramatycznym tonem aktora scenicznego o naszych niedawnych ciężkich przejściach. Kiedy spoczęło na mnie spojrzenie jej przypominających ostrygi oczu, od razu ogarnął mnie chłód. Odeszła bez słowa od progu. Usłyszałem odgłos szurającego po podłodze krzesła. Charlie odwrócił się do mnie i spytał:

– Co o tym myślisz?

– Ruszajmy dalej.

– Zostawiła nam otwarte drzwi.

– Coś jest z nią nie w porządku.

Kopnął małą przydrożną zaspę.

– Wie, jak rozpalić ogień. Czego więcej ci trzeba? Nie chcemy tu zamieszkać na stałe.

– Myślę, że powinniśmy ruszać dalej – powtórzyłem.

– Drzwi! – krzyknęła kobieta.

– Kilka godzin w ciepłej izbie dobrze by mi zrobiło – powiedział Charlie.

– To ja jestem chory – przypomniałem. – A ja chcę ruszać dalej.

– Ja chcę się tu zatrzymać.

Po ścianie w głębi domu przepełzł cień i kobieta znów stanęła na progu.

– Drzwi! – skrzeczała. – Drzwi! Drzwi!

– Widzisz? Chce, żebyśmy weszli – powiedział Charlie.

Tak – pomyślałem – pewnie przez usta do żołądka. Ale nie miałem już siły dalej walczyć i nie opierałem się, kiedy brat chwycił mnie pod ramię, żeby mnie wprowadzić do chaty.

Na wyposażenie izby składały się stół, krzesło i brudny materac. Stanęliśmy z Charliem na wypaczonych deskach podłogi przed kamiennym paleniskiem. Żar miło szczypał mnie w twarz i przez chwilę byłem zadowolony z tego nowego otoczenia. Kobieta usiadła bez słowa przy stole, z twarzą zasłoniętą fałdami swoich szmat. Przed nią leżał stosik czerwonych i czarnych koralików czy kamieni; jej dłonie wyłoniły się spomiędzy warstw łachmanów i zaczęły podnosić paciorki, jeden po drugim, nawlekając je na kawałek cienkiego drutu. Powstawał w ten sposób długi naszyjnik albo jakaś inna skomplikowana ozdoba. Na stole stała lampa, nieco przygaszona i migocząca głęboką żółcią. Z końca płomyka wznosiła się smużka ciemnego dymu.

– Jesteśmy pani bardzo wdzięczni – zaczął Charlie. – Mój brat źle się miewa i nie byłby w stanie nocować na zewnątrz.

Kiedy nic nie odpowiedziała, Charlie stwierdził, że jego zdaniem pewnie jest głucha.

– Nie jestem głucha – odparła. Włożyła kawałek drutu do ust i zaczęła go wyginać w obie strony, żeby go złamać.

– Tak tylko założyłem – odpowiedział Charlie. – Nie chciałem pani urazić. Teraz widzę, jaka pani sprawna, jaka bystra. I, jeśli pani pozwoli na komplement, ma pani pięknie utrzymany dom.

Odłożyła swoje koraliki i drut na stół. Jej głowa obróciła się w naszym kierunku, ale rysy twarzy pozostały ukryte w przemykających cieniach.

– Myślisz, że nie wiem, co z was za ludzie? – spytała, wskazując zakrzywionym palcem na nasze pasy z pistoletami. – Kogo udajecie i dlaczego?

Zachowanie Charliego się zmieniło, albo raczej wróciło do normy – znów był sobą.

– No dobrze – odpowiedział. – To kim jesteśmy?

– Nie nazwalibyście siebie zabójcami?

– Zobaczyłaś broń i od razu tak myślisz?

– Poznaję to po zmarłych, którzy za wami idą.

Włosy na karku stanęły mi dęba. To był absurd, ale nie śmiałem się obejrzeć za siebie. Ton Charliego był spokojny:

– Boisz się, że cię zabijemy?

– Niczego się nie boję, a już najmniej waszych naboi i gadaniny. – Spojrzała na mnie i zapytała: – A czy ty się boisz, że ja zabiję was?

– Jestem bardzo zmęczony – odpowiedziałem niezdarnie.

– Zajmij łóżko – nakazała.

– A gdzie pani będzie spała?

– Nie kładę się spać. Muszę skończyć swoją pracę. Rano już mnie prawie nie będzie.

Twarz Charliego zastygła.

– To nie jest twoja chata, prawda?

Na to pytanie kobieta zesztywniała i wyglądało na to, że przestała oddychać. Odwinęła swoje łachmany. W świetle kominka i lampy zobaczyłem, że prawie nie ma włosów na głowie, tylko rosnące tu i ówdzie siwe kępki, a jej czaszka jest powgniatana, miejscami jakby miękka, zapadnięta jak stary owoc.

– Każde serce ma swój dźwięk – powiedziała do Charliego – zupełnie jak dzwon. Dźwięku twojego serca słucha się bardzo trudno, młody człowieku. Bolą mnie od niego uszy, a oczy bolą mnie, kiedy patrzę w twoje oczy.

Zapadła długa cisza, w czasie której Charlie i stara wiedźma po prostu wpatrywali się w siebie. Z wyrazu twarzy ani jednego, ani drugiego nie mogłem dociec, o czym myślą. W końcu kobieta zakryła głowę i wróciła do swojej pracy, a Charlie rozłożył się na podłodze. Nie wszedłem do łóżka, tylko położyłem się obok niego, bo bałem się tej kobiety i wydawało mi się, że bezpieczniej będzie nam spać obok siebie. Byłem tak osłabiony, że mimo niepokoju szybko zapadłem w sen, w którym widziałem izbę taką jak w rzeczywistości, choć ja stałem z boku, patrząc na swoje pogrążone we śnie ciało. Starucha wstała i podeszła do nas; moje ciało zaczęło drżeć i zalało się potem, ale ciało Charliego było spokojne i nieruchome, a ona pochyliła się nad nim i otworzyła mu rękami usta. Z ciemności jej łachmanów zaczął się powoli sączyć jakiś gęsty, czarny płyn; kapał mu do ust, a ja, nie ten śpiący, tylko ten obserwujący, wrzasnąłem, żeby zostawiła mojego brata w spokoju. W tym momencie sen gwałtownie się urwał, a ja oprzytomniałem. Charlie leżał obok, patrząc na mnie otwartymi oczami, chociaż spał, bo taki miał denerwujący zwyczaj. Za nim siedziała wiedźma, teraz pochylona nad znacznie mniejszą kupką koralików – minęło sporo czasu. Wciąż opierała się o stół, ale głowę odwróciła zupełnie do tyłu, wpatrując się w ciemny kąt po drugiej stronie izby. Nie wiem, co tak przykuło jej uwagę, ale gapiła się na tyle długo, że przestałem się nad tym zastanawiać i ponownie ułożyłem głowę na podłodze. W mgnieniu oka znów spałem jak kamień.

Rano obudziłem się na podłodze, a Charliego nie było już obok. Usłyszałem za sobą odgłos kroków, obróciłem się i zobaczyłem, że stoi w otwartych drzwiach, wyglądając w przestrzeń przed chatą. Był słoneczny dzień. W oddali dostrzegłem konie, przywiązane do wywróconego pniaka. Chyży grzebał nosem w szronie w poszukiwaniu kępek trawy; Baryłka drżał i wpatrywał się w pustkę.

– Poszła sobie – powiedział Charlie.

– Nie mam nic przeciwko temu – odparłem, wstając. W pokoju unosił się swąd popiołu i palonego drzewa, od którego piekły mnie oczy. Chciałem oddać mocz i ruszyłem do wyjścia, ale Charlie zastąpił mi drogę z twarzą pełną zmęczenia po źle przespanej nocy.

– Poszła sobie – powtórzył – ale zostawiła nam małą pamiątkę.

Wskazał na coś palcem. Spojrzałem w tamtym kierunku. Powiesiła na framudze drzwi sznur korali. Przypomniałem sobie jej słowa: Rano już mnie prawie nie będzie. Prawie, ale nie do końca.

– Jak myślisz, co to jest? – zapytałem.

Charlie odpowiedział:

– Na pewno nie ozdoba.

– Możemy to zdjąć – zaproponowałem, sięgając po korale.

Złapał mnie za rękę.

– Nie ruszaj tego, Eli.

Wróciliśmy do środka, żeby rozważyć możliwe rozwiązania. Konie usłyszały nasze głosy i przyglądały się nam z pola.

– Nie przejdziemy pod tym – zadecydował Charlie. – Pozostaje tylko wybić okno.

Dotknąłem środkowych partii swojego ciała (które są i zawsze były dość obfite) i powiedziałem, że chyba nie przecisnę się przez taki wąski otwór. Charlie stwierdził, że warto by to sprawdzić, ale sama myśl o tym, że mogłoby się nie udać i musiałbym się wygramolić z tej dziury tyłem, cały czerwony ze wstydu, była na tyle nieprzyjemna, że odmówiłem.

– W takim razie pójdę sam – oznajmił Charlie – i wrócę z jakimiś narzędziami, żeby wyciąć większy otwór.

Stanął na chyboczącym się krześle staruchy i wybił szybę kolbą swojego pistoletu. Podsadziłem go do góry i wyszedł przez okno. Teraz staliśmy twarzą w twarz po przeciwnych stronach drzwi. On się uśmiechał, a ja nie.

– No widzisz – powiedział, strzepując sobie odłamki szkła z brzucha.

– Nie podoba mi się ten plan – odparłem. – Żeby wychodzić w dzicz z nadzieją, że spotkasz jakąś dobrą duszę, która będzie ci chciała pożyczyć narzędzia? Ty będziesz jeździł w kółko, a ja tu skisnę. A co, jeśli ta starucha wróci?

– Zostawiła nam swoje złe wiadomości, więc nie ma po co wracać.

– Łatwo ci mówić.

– Tak uważam. A poza tym, co innego mogę zrobić? Jeśli masz jakiś inny plan, to właśnie nadeszła odpowiednia chwila, żebyś się nim podzielił.

Nie, nie miałem żadnego innego planu. Poprosiłem Charliego, żeby mi przyniósł moją sakwę z jedzeniem. Patrzałem, jak podchodzi do koni.

– Nie zapomnij o patelni! – zawołałem.

– O kim?

– O patelni! Patelni! – Wyciągnąłem rękę, jakbym coś smażył, a on pokiwał głową. Wrócił do okna, przepchnął przez nie moje rzeczy i życzył mi smacznego śniadania, po czym wsiadł na Chyżego i odjechał. Kiedy ich już nie było, wpadłem w podły nastrój; patrząc na linię drzew, między którymi zniknęli, miałem niepokojące przeczucie, że już nigdy tamtędy nie wrócą.

Zebrałem w sobie resztki pogody ducha i postanowiłem zrobić z chaty swój tymczasowy dom. Nigdzie nie mogłem znaleźć ani porąbanego drewna, ani podpałki, ale popiół i węgle wciąż jeszcze się żarzyły, więc rozbiłem krzesło staruchy, waląc nim solidnie o podłogę. Ułożyłem na palenisku nogi, siedzenie i oparcie w stosik w kształcie odwróconego V, po czym polałem je odrobiną oliwy z lampy. Po chwili wszystko zajęło się ogniem. Jego ciepło i zapach dodały mi otuchy. Krzesło było wykonane z twardej dębiny i paliło się dobrze. Małe zwycięstwa – tak zawsze mawiała moja matka, więc tak powiedziałem sobie teraz i ja.

Stałem kilka minut na progu, patrząc na świat za drzwiami. Nie widziałem ani jednej chmurki – był to jeden z tych błękitnofioletowych dni, kiedy niebo wydaje się odleglejsze i głębsze niż zwykle. Z dachu spływała strużkami woda z roztopionego śniegu, więc wystawiłem przez okno swój blaszany kubek, żeby go napełnić. Blacha w mojej dłoni zrobiła się lodowata, a po powierzchni wody pływały małe wysepki przezroczystego lodu, które przy piciu szczypały mnie w wargi. Dobrze było wymyć z ust okropny, trumienny posmak zeschniętej wczorajszej krwi. Rozgrzewałem chłodną wodę na języku, przelewając ją tam i z powrotem z nadzieją, że oczyści moją ranę. Z niepokojem poczułem, że od dziąsła odrywa mi się jakiś twardy kształt, który obija się w tę i we w tę w moich wypełnionych wodą ustach. Pomyślałem, że to płat skóry, i wyplułem go na podłogę. Upadł z obrzydliwym plaśnięciem. Pochyliłem się, żeby mu się przyjrzeć z bliska. Był walcowaty i czarny – moje serce gwałtownie przyspieszyło. Czyżby doktor Watts wpuścił mi do ust pijawkę, nic mi o tym nie mówiąc? Jednak kiedy trąciłem go palcem, rozwinął się i przypomniałem sobie o zwitku waty, który dentysta wepchnął mi do ust przy dziąsłach. Wrzuciłem go w ogień. Ześlizgnął się po płonącej nodze od krzesła, kipiąc, dymiąc i zostawiając za sobą ślad krwi i śliny.

Patrzałem na unoszącą się za drzwiami mgłę i cieszyłem się, że przeżyłem cały ten ciąg niedawnych wypadków: pająka, opuchniętą głowę, klątwę, której udało się uniknąć. Nabrałem w płuca tyle chłodnego powietrza, ile tylko mogły pomieścić.

– Baryłko! – zawołałem w dzicz. – Utknąłem w chacie wstrętnej Cyganki-czarownicy!

Koń podniósł łeb, rozcierając żuchwą kępkę chrupiącej trawy.

– Baryłko! Dopomóż mi, bo jestem w potrzebie!

Zrobiłem sobie skromne śniadanie z boczku, płatków owsianych i kawy. Kawałek chrząstki utknął mi w dziurze w zębie. Udało mi się go usunąć z dużym trudem, ale przy okazji podrażniłem ranę i spowodowałem krwawienie. Przypomniałem sobie wtedy o szczoteczce do zębów. Wyjąłem ją z kieszeni kamizelki wraz z proszkiem i położyłem na stole obok blaszanego kubka. Watts nie powiedział, czy powinienem poczekać z ich używaniem, aż moja jama ustna zupełnie wydobrzeje, ale pomyślałem, że spróbuję, tyle że ostrożnie. Zwilżyłem włosie szczotki i wysypałem na nie szczyptę proszku.

– W górę, w dół i na boki – powtarzałem sobie, bo tak właśnie radził doktor. Usta miałem pełne miętowej piany, a język cały rozdrapany. Podciągnąłem się na wysokość okna i wyplułem zabarwioną krwią wodę na piasek i śnieg. Wziąłem chłodny, pięknie pachnący oddech i byłem pod wielkim wrażeniem miłego mrowienia, które poczułem dzięki szczoteczce. Postanowiłem, że będę jej używał codziennie, i właśnie stukałem nią o czubek nosa, myśląc o niczym albo o kilku mglistych kwestiach jednocześnie, kiedy zobaczyłem niedźwiedzia, który wygramolił się z lasu i zmierzał w stronę Baryłki.

To był grizzly. Wielki, ale wychudły – pewnie się właśnie obudził ze snu zimowego. Baryłka go dostrzegł albo wywęszył, więc zaczął wierzgać i skakać, ale nie był w stanie odczepić się od pniaka. Stojąc tuż przy drzwiach, wyciągnąłem pistolet i szybko wypaliłem sześć razy, ale strzelałem w panice i ani razu nie trafiłem. Huk nie zrobił na niedźwiedziu najmniejszego wrażenia – dalej sunął w stronę konia. Kiedy wyjąłem z kabury drugi pistolet, stał już nad Baryłką. Strzeliłem dwa razy, ale spudłowałem, a on się zamachnął i obalił Baryłkę na ziemię potężnym ciosem w oko. Teraz stał po drugiej stronie i nie mogłem oddać strzału bez narażania konia, a zatem nie mając innego wyjścia, poza patrzeniem, jak niedźwiedź zabija moje zwierzę, przekroczyłem przeklęty próg i ruszyłem biegiem przed siebie, wrzeszcząc najgłośniej, jak umiałem. Grizzly zauważył, że się zbliżam, i był zdezorientowany – czy powinien dalej zabijać konia, skoro już się do tego zabrał, czy może lepiej zająć się tym nowym hałaśliwym dwunożnym zwierzęciem? Kiedy się nad tym zastanawiał, wlepiłem mu dwie kule w pysk oraz dwie w klatkę piersiową i padł martwy na ziemię. Nie byłem w stanie stwierdzić, czy Baryłka żyje, czy nie. Wyglądało na to, że nie oddycha. Odwróciłem się i zobaczyłem czarną jamę drzwi chaty. W moich dłoniach i nogach narastało drżenie. Wszystko we mnie huczało.

Wróciłem do chaty. Czy była przeklęta, czy nie, uznałem, że nie ma sensu informować o tym wszystkim Charliego. Próbowałem zrobić bilans swojego samopoczucia, ale nie byłem w stanie stwierdzić niczego konkretnego poza drżeniem, które, jak uznałem, brało się z nerwów, a do tego coraz bardziej słabło. Baryłka wciąż się nie ruszał i byłem pewien, że nie żyje, dopóki na jego nosie nie usiadł kowalik – wtedy się zerwał, potrząsając łbem i dysząc. Odszedłem od drzwi i położyłem się na łóżku. Było wilgotne, nierówne i zalatywało darnią. Wyciąłem w nim otwór, żeby zajrzeć do środka, i zobaczyłem, że jest wypełnione trawą i ziemią. Może czarownice tak lubią. Przeniosłem się na podłogę obok paleniska. Obudziłem się godzinę później. Brat wykrzykiwał moje imię, rąbiąc siekierą framugę okna.

Wyczołgałem się na zewnątrz przez dziurę w ścianie, podeszliśmy do martwego niedźwiedzia i usiedliśmy na ziemi. Charlie zaczął:

– Zobaczyłem, że ten jegomość tu sobie leży, i zawołałem cię, ale nie odpowiedziałeś. Potem spojrzałem przez drzwi i ujrzałem cię na plecach na podłodze. To niezbyt przyjemne uczucie, kiedy się chce wejść do domu, ale nie można.

WYDAWNICTWO CZARNE SP. Z O.O.
www.czarne.com.pl

Sekretariat: ul. Kołłątaja 14, III p., 38-300 Gorlice
tel. +48 18 353 58 93, fax +48 18 352 04 75
e-mail: mateusz@czarne.com.pl,
tomasz@czarne.com.pl, lukasz.augustyn@czarne.com.pl,
honorata@czarne.com.pl, ewa@czarne.com.pl

Redakcja: Wołowiec 11, 38-307 Sękowa
tel. +48 18 351 00 70
e-mail: redakcja@czarne.com.pl

Sekretarz redakcji: malgorzata@czarne.com.pl

Dział promocji: ul. Andersa 21/56, 00-159 Warszawa
tel./fax +48 22 621 10 48
e-mail: agnieszka@czarne.com.pl, anna@czarne.com.pl,
dorota@czarne.com.pl, zofia@czarne.com.pl

Dział marketingu: katarzyna@czarne.com.pl

Dział sprzedaży: tel. 504 564 092, 605 955 550
irek.irek.gradkowski@czarne.com.pl,
wilczak@czarne.com.pl

Audiobooki i ebooki: Izabela Rególska, iza@czarne.com.pl

Wołowiec 2013
Wydanie I