WROCŁAW 2015

W małych szarych komórkach mózgu

spoczywa rozwiązanie każdej tajemnicy.

Wczesne sprawy Poirota

Król trefl

In the little grey cells of the brain lies

the solution of every mystery.

Poirot’s Early Cases

The King of Clubs

Tytuł oryginału

Little Grey Cells

Korekta

ANNA HEINE

Redakcja techniczna

KRZYSZTOF CHODOROWSKI

Little Grey Cells™ AGATHA CHRISTIE, POIROT and the Agatha Christie

Signature are registered trade marks of Agatha Christie Limited in the UK and/or elsewhere.

© Agatha Christie Limited 2015

Introduction © Agatha Christie Limited 1938

The Agatha Christie Roundel Copyright © 2013 Agatha Christie Limited.

Used by permission.

All rights reserved.

www.agathachristie.com

Polish edition published by Publicat S.A. MMXV (wydanie elektroniczne)

Wykorzystywanie e-booka niezgodne z regulaminem dystrybutora,

w tym nielegalne jego kopiowanie i rozpowszechnianie, jest zabronione.

All rights reserved.

Patronat

jest znakiem towarowym Publicat S.A.

Wydanie elektroniczne 2015

ISBN 978-83-271-5419-4

Publicat S.A.

61-003 Poznań, ul. Chlebowa 24

tel. 61 652 92 52, fax 61 652 92 00

e-mail: office@publicat.pl, www.publicat.pl

Oddział we Wrocławiu

50-010 Wrocław, ul. Podwale 62

tel. 71 785 90 40, fax 71 785 90 66

e-mail: wydawnictwodolnoslaskie@publicat.pl

Konwersja publikacji do wersji elektronicznej

Poirot był drobny, niski i miał bardzo dziwaczną powierzchowność. Niewiele wyższy niż pięć stóp i cztery cale, zachowywał się z niezwykłą godnością. Jajowatą głowę przechylał na bok i nosił długie, sztywno sterczące wąsy w iście wojskowym stylu. Schludność jego ubioru była wręcz nieprawdopodobna; sądzę, że pyłek na rękawie sprawiłby małemu Belgowi więcej bólu niż rana zadana pociskiem karabinowym. Ale ten niepokaźny, cudaczny elegant, który (stwierdziłem to z przykrością) utykał teraz wyraźnie na prawą nogę, był w swoim czasie asem policji belgijskiej. Jako detektyw uchodził za gwiazdę pierwszej wielkości i niejednokrotnie wykrywał zbrodnie sensacyjne i na pozór nie do wykrycia.

Tajemnicza historia w Styles

Jak narodził się Herkules Poirot? Trudno powiedzieć – coraz częściej dochodzę do wniosku, że pojawił się niezupełnie w taki sposób, jakiego on sam by sobie życzył. „Najpierw Herkules Poirot – powiedziałby z całą pewnością – a później sprawa, w której mógłby ujawnić swoje niezwykłe talenty”. Tymczasem rzecz miała się odwrotnie. Intrygę Tajemniczej historii w Styles miałam już z grubsza nakreśloną i dopiero wówczas powstał dylemat: historia detektywistyczna – ale jaki detektyw? Działo się to wczesną jesienią 1914 roku i w kraju przebywało wielu belgijskich uchodźców. Dlaczego więc nie wybrać belgijskiego uchodźcy, emerytowanego policjanta, prawdziwą znakomitość w swoim fachu?

Jakiego typu człowiekiem powinien być? Może niewysokim jegomościem noszącym bardzo wyszukane imię? Herkules coś tam? Herkules Poirot? Tak, to brzmiało dobrze. Powinien być schludny i uporządkowany (czyżby o tym wyborze zadecydowało moje własne bałaganiarstwo?).

Tak wyglądał wstępny szkic – jak widać, dość powierzchowny. Dalej poszło już niemal automatycznie. Postanowiłam, że jak wielu elegantów niewielkiego wzrostu mój detektyw będzie zarozumiały i oczywiście (dlaczego „oczywiście”!) będzie posiadał imponujące wąsy. Tak wyglądał początek.

Herkules Poirot wyłonił się z mgły i przybrał konkretny kształt. W tym małym jegomościu kryło się znacznie więcej niż sądziłam. Zaskoczył mnie na przykład psychologicznym podejściem do badanych spraw. Już w Morderstwie na polu golfowym wykazał wielkie zainteresowanie psychologią zbrodni, podkreślał, że każdy zbrodniarz ma specyficzny sposób postępowania, coś na kształt własnoręcznego podpisu. Obecnie porządek i metoda nadal znaczą dla niego bardzo wiele

A jak układają się nasze wzajemne relacje – relacje między autorką i stworzoną przez nią postacią? Cóż, muszę wyznać, że chwilami panuje między nami wyraźny chłód! Zdarzają się momenty, kiedy myślę: „Dlaczego, dlaczego, dlaczego stworzyłam tego obmierzłego, napuszonego, irytującego małego gościa?”.

Wiecznie coś porządkuje, nadyma się i puszy, przygładza wąsy i przechyla na bok jajowatą głowę. No właśnie, co to właściwie znaczy, jajowata głowa? Czy kiedykolwiek widziałam taką? Kiedy ktoś mnie pyta: „A którym wierzchołkiem to jajko skierowane jest do góry?”, czy potrafię odpowiedzieć? Nie, nie potrafię, gdyż nigdy nie wyobrażam sobie rzeczy zbyt obrazowo. Wiem jedynie, że Poirot ma głowę jajowatego kształtu, a czerń jego włosów jest mocno podejrzana. Wiem też, że czasami jego oczy świecą na zielono niczym oczy kota. Dwa razy w życiu udało mi się go zobaczyć – raz kiedy płynęłam na Wyspy Kanaryjskie, a drugi raz podczas lunchu w Savoyu. Od tamtego czasu wielokrotnie powtarzałam sobie: „Szkoda, że nie starczyło ci przytomności umysłu, żeby sfotografować tego mężczyznę na statku. Przy każdym pytaniu: „Ale jak on właściwie wygląda?” mogłabyś wyciągać fotografię i odpowiadać: „Właśnie tak”. Cóż, życie pełne jest straconych okazji. Do mężczyzny w Savoyu mogłam przecież podejść i wytłumaczyć, o co mi chodzi. Jeśli ktoś jest podwójnie obciążony – chorobliwą nieśmiałością i spóźnionym refleksem – co mu pozostaje? Jedynie opisywanie błyskotliwych mężczyzn i rezolutnych dziewcząt reagujących z szybkością błyskawicy.

Tak, bywają chwile, kiedy bardzo nie lubię monsieur Herkulesa Poirota, kiedy buntuję się przeciwko dożywotniemu skazaniu na niego (zwykle bywa tak po otrzymaniu listu od któregoś z fanów, w którym czytam: „Pani z pewnością kocha swojego małego detektywa. Poznaję to po tym, jak pani o nim pisze”).

Obecnie jednak muszę przyznać, że Herkules Poirot zwyciężył. Udało mu się zdobyć moje niechętne uznanie. On sam stał się bardziej ludzki i mniej irytujący. Nauczyłam się cenić pewne jego cechy – pasję, z jaką dąży do prawdy, zrozumienie dla ludzkich słabości i wielką życzliwość. Herkules Poirot nauczył mnie pewnej rzeczy – większego zainteresowania moimi bohaterami i traktowania ich jak prawdziwych ludzi, a nie jak pionki na szachownicy.

Poirot jest bardzo próżny, a przecież często celowo usuwa się na bok i pozwala, by główny dramat rozwijał się bez niego, zupełnie jakby mówił: „To ich historia – pozwólcie, aby bohaterowie pokazali wam sami, dlaczego i w jaki sposób do tego doszło”. Oczywiście zawsze wie, że w którymś momencie i tak przejmie główną rolę. W pierwszym akcie może się ukazać pod sam koniec, ale w drugim jego rola nie będzie już epizodyczna, a trzeci – z wielkim monologiem zamykającym całość – będzie należał głównie do niego, i to jest absolutnie pewne.

19 stycznia 1938

Słowa, mademoiselle, są przecież zewnętrzną powłoką myśli.

A.B.C.

Words, mademoiselle, are only the outer clothing of ideas.

The ABC Murders

[...]