WROCŁAW 2015

Tytuł oryginału

Straffa och låta dö

Projekt okładki

ILONA GOSTYŃSKA-RYMKIEWICZ

Ilustracje na okładce

© Karen Roach/Fotolia.com

© croisy/Fotolia.com

© Robert Neumann/Fotolia.com

Redakcja

ANNA SULIGOWSKA-PAWEŁEK

Korekta

ANNA KURZYCA

Redakcja techniczna

ADAM KOLENDA

Copyright © Mats Olsson 2014

Published by agreement with Salomonsson Agency

Polish edition © Publicat S.A. MMXV (wydanie elektroniczne)

Wykorzystywanie e-booka niezgodne z regulaminem dystrybutora,

w tym nielegalne jego kopiowanie i rozpowszechnianie, jest zabronione.

All rights reserved.

jest znakiem towarowym Publicat S.A.

Wydanie elektroniczne 2015

ISBN 978-83-271-5451-4

Publicat S.A.

61-003 Poznań, ul. Chlebowa 24

tel. 61 652 92 52, fax 61 652 92 00

e-mail: office@publicat.pl, www.publicat.pl

Oddział we Wrocławiu

50-010 Wrocław, ul. Podwale 62

tel. 71 785 90 40, fax 71 785 90 66

e-mail: wydawnictwodolnoslaskie@publicat.pl

Konwersja publikacji do wersji elektronicznej

SPIS TREŚCI

Dedykacja

CZĘŚĆ I

1

2. Sztokholm, październik

3. Malmö, październik

4. Malmö, październik

5. Malmö, październik

6. Malmö, październik

7. Kopenhaga, grudzień

8. Malmö, grudzień

9. Sztokholm, styczeń

10. Göteborg, luty

11.Luty, Göteborg

12. Luty, Sztoholm

13. Sztokholm, luty

14. Malmö, luty

15. Sztoholm, marzec

16. Göteborg, marzec

17. Kopenhaga, marzec

18. Solviken, marzec

Część II

19. Solviken, czerwiec

20. Skanör, czerwiec

21. Solviken, czerwiec

22. Anderslöv, czerwiec

23. Anderslöv, czerwiec

24. Vaggeryd, czerwiec

25. Skanör, lipiec

26. Solviken, lipiec

27. Skanör, lipiec

28. Hököpinge, Trelleborg, Svedala, lipiec

29. Svedala, lipiec

30. Solviken, lipiec

31. W domu, lipiec

32. Göteborg, sierpień

33. Anderslöv, sierpień

34. Solviken, sierpień

35. Solviken, sierpień

36. Solviken, sierpień

37. Kopenhaga, sierpień

38. Solviken, sierpień

39. W domu, sierpień

40. Malmö, sierpień

Część III

41. Nowy Jork, wrzesień

42. Nowy Jork, wrzesień

43. Nowy Jork, wrzesień

Część IV

44. Anderslöv, listopad

45. Anderslöv, listopad

46. Anderslöv, listopad

47. Anderslöv, listopad

48. W domu, listopad

49. Skanör, listopad

50. Hököpinge, listopad

51. Malmö, listopad

52. Anderslöv, listopad

53. W domu, listopad

54. Anderslöv, listopad

55. Höllviken, listopad

56. Anderslöv, listopad

57. Kopenhaga, listopad

58. Anderslöv, listopad

59. Kopenhaga, listopad

60. Anderslöv, listopad

61. Höllviken, listopad

62. Anderslöv, listopad

63. Przybudówka, listopad

64. Działka Bergströma, listopad

65. Przbudówka na wsi, listopad

66. Ta sama przybudówka, listopad

67. Ciemność

68. Przybudówka, listopad

69. Anderslöv, listopad

70. Anderslöv, listopad

71. Anderslöv, listopad

72. Anderslöv, Boże Narodzenie

73. Styczeń, Sztokholm

Podziękowania

Przypisy

I get scared when I remember too much.

Rod Stewart

Lady Day, 1970

C Z Ę Ś Ć  I

1

Chciała, żebym ją bił.

Nie było w tym nic szczególnego.

Nie wydawało się to niezwykłe, ani nawet nie zwracało uwagi, ale tak to się zaczęło.

Dziwne okazało się to, że nie zorientowałem się od razu.

Ona sama też nie.

A może jednak.

Trudno stwierdzić.

W jednej chwili była tego pewna, w następnej już nie.

Chciała.

Może.

Na pewno.

Nie.

Tak.

Absolutnie nie!

E, tam.

A może?

Zawsze to rozumiałem, niemal natychmiast, już przy pierwszym kontakcie wzrokowym, pierwszym uśmiechu, jeszcze zanim one same to pojęły, ale w tym przypadku nie wiedziałem nic i gdy rollercoaster powoli piął się pod górę, siedziałem spokojnie, może trochę podekscytowany, tylko po to, by później desperacko wcisnąć się w krzesełko wagoniku, gdy z zawrotną szybkością zaczął pędzić w dół.

Zwykle wiedziałem czego chcę, nie kupowałem biletu na rollercoaster, jeśli wcześniej dokładnie nie sprawdziłem jego trasy i stanu wagoników, ale w jej przypadku było dokładnie na odwrót: choć z natury jestem dominantem, to ja skończyłem jako ten uległy, stałem się jagnięciem, które z własnej woli dało się poprowadzić na ołtarz ofiarny.

Albo raczej kozłem.

Może wyszedłem z wprawy.

Miało to miejsce jakiś czas temu.

Wiele lat wcześniej, gdy byłem młodszy, boksowałem się i wiedziałem, że jeśli człowiek choć na sekundę opuści gardę i straci koncentrację, to po chwili leży na deskach i nie może nawet liczyć na gong.

Dobrze mieć wtedy jakąś ochronę głowy.

Oprócz tego, że zawsze wiedziałem, czego chcę, zwykle w pełni kontrolowałem to, co się działo, i rzadko pozwalałem stawiać się w sytuacji, w której istniało ryzyko, że stracę grunt pod nogami i nie będę mógł kierować własnym losem. Pod tym względem przypominałem reprezentację Larsa Lagerbäcka: dobry w stałych fragmentach gry, szybki w wykorzystywaniu okazji, które się nadarzyły.

Często pozwalałem, by okoliczności kierowały moim życiem zawodowym, ale akurat w tego rodzaju sytuacjach w ogóle nie wierzę w przypadek.

Nie wierzę, że coś się po prostu dzieje, i może na tym właśnie polega bycie dominantem.

Nawet jeżeli człowiekowi nigdy nie uda się do końca przewidzieć jakiegoś zdarzenia, to będzie lepiej przygotowany na to, co go czeka, jeśli przynajmniej poczyni jakieś starania w tym kierunku.

Gdy już do mnie dotarło, że chciała, bym ją bił, przygotowałem się najlepiej, jak potrafiłem. Przejrzałem punkt po punkcie listę, którą znałem na pamięć, bo sam ją sporządziłem.

Powinno się udać.

Wszystko poszło w diabły.

Może to wina internetu.

Nie wiem.

Ale nie ulegało wątpliwości, że skończyło się źle.

To był dopiero początek.

2

SZTOKHOLM

PAŹDZIERNIK

Kobieta, która chciała dostać parę klapsów, albo może i nie, nazywała się Ulrika Palmgren i była importerką win.

Mieszkała w Malmö.

Siedziałem z nią twarzą w twarz w Sztokholmie, ale to przez internet poznałem ją lepiej. A może i nie.

Nie potrafię podać żadnego sensownego wyjaśnienia, dlaczego chciałem przestać pracować jako dziennikarz i nawet wymarudziłem dla siebie odprawę, ale wynikało to chyba z tego, że nie potrafiłem znaleźć sobie miejsca, a po części również z niepokoju o przyszłość gazety. Wyglądało na to, że słowo drukowane nie ma przyszłości.

Nie potrafiłem też wytłumaczyć, dlaczego za pieniądze z odprawy zamierzałem otworzyć restaurację, ale uważałem, że jako człowiek, który większość życia spędził w różnych lokalach, wiem na ten temat wystarczająco dużo.

Nigdy nie udało mi się do końca zrozumieć, jak to się stało, że dostała moje nazwisko. Gdy Ulrika Palmgren przyjechała do Sztokholmu, by sprzedawać wino produkowane przez jakiegoś piosenkarza rockowego, o którym nigdy nie słyszałem, byłem jednym z potencjalnych klientów, z którymi nawiązała kontakt.

Bar w hotelu Anglais przy Stureplan w dzień był jednym wielkim miejscem spotkań dla wszystkich, którzy nie mieli własnego biura i woleli wysyłać maile, dzwonić, odbywać spotkania i pracować w hotelowym barze. Kiedyś mówiło się, że ktoś ma „biuro w kieszeni”, a dzisiaj – w barze. To było przedszkole dla dorosłych.

Ulrice Palmgren przydzielono kącik, gdzie wystawiała swoje wino w drewnianej skrzynce na podłodze, a na stoliku przed nami rozłożyła ulotki. Kosztując jednego trunku kwaśniejszego od drugiego, pojąłem, że ten piosenkarz rockowy musiał lepiej znać się na muzyce niż na winach, wyjrzałem przez okno na coraz bardziej jesienny Sztokholm i nagle poczułem, że mam ochotę stamtąd wyjść i zacząć kopać opadłe liście w Humlegården. Mężczyźni w moim wieku nie powinni mieć tego typu zachcianek. A zwłaszcza, jeśli chcą udawać dorosłych i wybić się w branży restauratorskiej.

– Zamierzam, wraz z kilkoma osobami za jakąś godzinę pójść na kolację do Riche – oznajmiła Ulrika Palmgren, gdy opowiedziała już o winie i o piosenkarzu rockowym. – Mógłbyś się z nami wybrać. To znaczy, jeśli chcesz.

Założyłem, że to ona będzie stawiać, więc jakiś czas później siedziałem w pięknej rotundzie Riche z widokiem na Birger Jarlsgatan w stronę Stureplan. Była tam Ulrika Palmgren, ja i dwóch mężczyzn, których przelotnie znałem, a może tylko tak mi się wydawało, w każdym razie kiwaliśmy sobie głowami, gdy się spotykaliśmy, a ja czytałem o nich i o ich lokalach w gazetach i na blogach o jedzeniu. Jeden z nich miał sięgające do ramion ciemne włosy i seplenił kobiecym głosem, zaś drugi był ogolony na łyso, a na wewnętrznej stronie jego lewego ramienia znajdował się wielki tatuaż z kotwicą, choć pewnie nigdy nie widział łodzi, nawet na obrazku. I jakby na dowód tego, że nic nie jest tak, jak się wydaje, ten długowłosy sepleniący otworzył dość nowoczesną restaurację z daniami mięsnymi na Södermalm, a ten napakowany z kotwicą i ogoloną głową wybił się jako cukiernik, wypiekając małe babeczki, i teraz – jak mówił – próbował poszerzyć działalność. Rozmawiali o winach, których nie znałem, zastanawiając się, czy Micael Bindefeld wciąż jest tym agentem, którego powinno się wynająć, jeśli chce się wylansować wino produkowane przez znanego piosenkarza rockowego. Ale nie przysłuchiwałem się dokładnie, więc nie jestem tego pewien.

Zamówiłem sobie cienki stek w starej, klasycznej wersji, którą podawano w Victoria w Kungsträdgården w latach siedemdziesiątych, z purée, surowym żółtkiem i tartym chrzanem. Wołowina była tak rozbita, że zdawała się cienka jak listek. Ulrika Palmgren przemyciła do baru kilka butelek wina, które tu nazywało się Devil’s Peak, ale o ile dobrze zrozumiałem, nie miało nic wspólnego ani ze szczytem w Kapsztadzie, ani z powieścią Deona Meyera[1].

– To był ich wielki hit – powiedziała, mając na myśli zespół, do którego należał produkujący trunek piosenkarz. Zanuciła coś, co kończyło się: „...if you come into my arms, I’ll take you to the devil’s peak”.

Dziś już nie piszą takich kawałków.

Nie zwróciłem zbytniej uwagi na Ulrikę Palmgren podczas kosztowania win w Anglais, bo poczułem nagłą ochotę, żeby wyjść i kopać jesienne liście. Nie byłem więc pewien, czy przebrała się do kolacji, czy nie. W każdym razie miała na sobie ciemne, długie spodnie, białą bluzkę i marynarkę, która wyglądała, jakby była z dżinsu, ale pewnie uszyto ją z czegoś znacznie droższego. Brązowe włosy spięła w kucyk, ale kilka kosmyków się uwolniło i opadało na jej prawy policzek. Co chwilę je odgarniała i wyglądało to tak, jakby robiła to automatycznie, odruchowo, a nie dlatego, że jej przeszkadzały. Na oko zbliżała się do pięćdziesiątki, miała drobne i dość atrakcyjne zmarszczki w kącikach oczu, ujmujący uśmiech, a na szyi wisiorek z cieniutkim srebrnym kluczem, który krył się między jej piersiami.

Nie interesowały mnie jej wina, ani ci dwaj faceci, więc głównie siedziałem i patrzyłem na nią. Czasem, żeby życie wydawało się znośniejsze, wystarczy tylko siedzieć i patrzeć na jakąś kobietę. Myślałem, że może w jej oczach się pogrążyłem, gdy podszedłem do baru i poprosiłem Stefana, barmana z ogoloną głową, o kieliszek australijskiego czerwonego wina, zamiast jej Devil’s Peak, ale gdy kolacja dobiegła końca, a ci dwaj poszli w swoją stronę, przytrzymałem jej płaszcz, a ona powiedziała:

– Niewiele mówisz.

Wzruszyłem ramionami.

– Prawie się nie odzywałeś przez całą kolację.

– Czasem nie mam nic do powiedzenia i wtedy się nie odzywam. Czasem mam więcej do powiedzenia i wtedy gadam – odparłem. – A kiedy wypiję za dużo kawy, nawijam jak najęty, ale niekiedy tylko sobie myślę.

– I o czym myślałeś dzisiaj wieczorem?

– O tym, czy ten klucz, który nosisz na szyi, pasuje do twojego serca czy do czegoś innego.

– Dowcipne – stwierdziła.

Miała rację. Nie zastanawiałem się nad niczym szczególnym, ale klucz musiał do czegoś pasować.

– Mój samolot do Malmö wylatuje jutro o siódmej rano z Bromma, więc... nie posiedzę za długo, ale chętnie zaprosiłabym cię na coś w barze w moim hotelu. Jak to się mówi? Kieliszek na sen? – spytała.

– Pod warunkiem, że to nie będzie wino tego piosenkarza – powiedziałem.

Roześmiała się dość uroczo, a gdy wróciliśmy do baru w Anglais, nie miała nic przeciwko temu, żebym zamówił sobie podwójne macchiato i kieliszek śmierdzącej grappy. Sama wzięła białe wino. Nie widziałem jakie, ale w każdym razie nie tego rockmana.

– Nie jesteś wierna swojemu piosenkarzowi – zauważyłem.

– Szczerze mówiąc... no cóż... Coś trzeba robić – odparła. – Wszystko da się sprzedać, a piłam już gorsze wina.

Z głośników płynęła przyjemna, ale bezosobowa lounge music i, jak zawsze, zdumiałem się, że w zupełnie zwykłym barze w boksie stoi didżej i wybiera utwory. Bo jak trudne to może być? Trochę starej Sade, Norah Jones, jakakolwiek bossa nova albo dość okropna Melody Gardot, którą za każdym razem, gdy kładzie się spać, powinien nawiedzać duch Billie Holiday. Ten akurat młody człowiek wydawał się mieć największy problem z wyborem kapelusza, albo posiadał tylko jeden, niepasujący, bo przez cały czas mu spadał.

– Może jesteś cichym, silnym typem – stwierdziła. – Tak to się mówi? Cichym silnym? Czy silnym cichym?

– Można i tak, i tak – odparłem. – Cichy silny czy silny cichy, to na jedno wychodzi.

Upiła duży łyk wina, oparła się wygodnie i założyła nogę na nogę. Nie zauważyłem tego wcześniej, ale miała dość wysoko sznurowane buty na obcasie.

– Człowiek powinien się pilnować, żeby cię nie rozdrażnić – powiedziała.

– Ach, tak?

– Trzeba być ci posłusznym – dodała i uśmiechnęła się, patrząc mi w oczy. To ja pierwszy odwróciłem wzrok i wyjrzałem za okno na Humlegården. – Tak mi się wydaje – ciągnęła.

Nie złapałem przynęty, bo nie wiedziałem, czy to była przynęta, czy po prostu tak tylko powiedziała. Sam nic nie czułem. Dla niektórych ludzi pewne słowa nie znaczą nic, prócz tego, co jest napisane w słowniku, dla innych te same słowa brzmią jak tykająca bomba, są obietnicą i groźbą miłości, seksu albo nienawiści. To wydawało się tak proste, a może źle wszystko zapamiętałem, ale przez cały wieczór mój radar ani raz nie zapiszczał, więc nawet jeśli zauważyłem słowo „posłuszny”, nie zwróciłem na nie uwagi i skupiłem się na jakimś mężczyźnie, który na budce z kiełbaskami po drugiej stronie ulicy rozwieszał plakaty o tournée Tommy’ego Sandella.

– Nie rozumiem, jak jeszcze dziś mogą znaleźć się tacy, którzy chcą go oglądać. Nie był dobry, nawet kiedy święcił tryumfy – powiedziałem, wskazując na plakaty.

– Niekiedy pokazują go w telewizji – stwierdziła Ulrika.

– Wszystkich czasem pokazują – odparłem.

– Tak, ale mimo to...

Gdy już wypiliśmy po kieliszku, nabazgrała swoje nazwisko i numer pokoju na rachunku i przeprowadziliśmy tę dziwną ceremonię z całowaniem powietrza obok policzka, której nigdy nie udało mi się opanować. Poszła do swojego pokoju, a ja wyszedłem, postawiłem kołnierz płaszcza i powędrowałem w stronę przystanku przy Stureplan. Na nim też wisiał plakat z Tommym Sandellem; zdziwiło mnie, że wybiera się na takie długie tournée. Ostatnim razem, gdy wyjechał w trasę, odwołał prawie połowę koncertów. Nie było tajemnicą, że Tommy Sandell lubi pić.

„Legendarny szwedzki mistrz bluesa” – napisano na plakacie, obok jego zdjęcia sprzed co najmniej piętnastu lat. Doliczyłem się dziewiętnastu miejsc na trasie koncertowej, w większości były to jakieś wiejskie bary, ale na liście znajdowały się też KB w Malmö i Akkurat w Sztokholmie.

Nigdy nie lubiłem Sandella. Pewnie dlatego, że miałem uprzedzenia. Wydawało mi się, że blues to coś autentycznego, albo może „autentycznego”, i nawet gdy Tommy Sandell śpiewał Hoochie coochie man, brzmiało to jak jakiś telewizyjny chórek. Zaprezentował Got my mojo working w programie telewizyjnym ze Skansenu, a wszystkie starsze panie, nastolatki, szefowie telewizji i celebryci klasy B wykonali razem z nim refren. Nigdy nie widziałem tego programu, ale jako dziennikarz, albo raczej były dziennikarz, często wiem więcej niż potrzebuję.

Czasem wpadałem na Tommy’ego Sandella w lokalu, ale zacząłem go unikać, bo bałem się, że powiem coś złośliwego o bagnach Luizjany, autentycznym bluesie albo o tym, że w ogóle ktoś ma czelność tak się sadzić, gdy istnieje Sven Zettenberg – Sven Zettenberg, który zrozumiał i opanował bluesa i soul w najwyższym stopniu; na coś takiego Tommy Sandell nigdy się nie zdobędzie, nawet gdyby codziennie przez trzy lata o siódmej rano ktoś kłuł go ostrym patykiem w plecy.

Poza tym zacząłem mieć alergię na jego zamaszyste gesty i teatralny sposób mówienia. Ponieważ zaczął też malować obrazy i nawet udało mu się opchnąć kilka z tych, które zaprezentował w porannym programie telewizji, teraz ubierał się w luźne, porozpinane koszule i kapelusze z szerokim rondem, zachowywał się też bardziej jak stary trubadur niż jak bluesman – cokolwiek to znaczy.

Minęło jednak trochę czasu, odkąd ostatnio na niego wpadłem, i zakładam, że wtedy żaden z nas nie przypuszczał, że będziemy mieli ze sobą więcej do czynienia, niż mogłoby nam się to przyśnić w najgorszym koszmarze.

Gdy przyjechał autobus, okazało się, że to „1”. Kiedyś wolałem jeździć „56”, ale odkąd wymienili większość starych, rozklekotanych wozów na linii „56”, które wydawały się w ogóle nie mieć resorów, na te nowe – bezgłośne i wygodne – było mi wszystko jedno.

Gdy wyjrzałem za szybę długiego niebieskiego autobusu, zobaczyłem rozgwieżdżone niebo i parę unoszącą się z ust ludzi.

Cztery dni po spotkaniu przy winie w Sztokholmie przyszedł mail od Ulriki Palmgren, zatytułowany Ahoj! Pytała, czy kupię wino piosenkarza, ale odniosłem wrażenie, że dotarło już do niej, iż go nie kupię, i napisała tego maila tylko po to, żeby w ogóle coś napisać. Może należało zareagować już wtedy, „Ahoj!” nie jest wyrażeniem, którego używam na co dzień, odpowiedziałem jednak uprzejmie, że miło było się poznać, ale ponieważ mój projekt otwarcia restauracji wciąż jest na etapie planowania, wolałbym na razie się nie wiązać zamawiając wina. Pewnie nie rozpocznę własnej działalności przed nadejściem lata, może nawet dojdzie do tego później. Napisałem też, że prawdopodobnie zatrudnię się u restauratora o nazwisku Simon Pender. Znaliśmy się od kilku lat i zaproponował, że pomoże mi, ponieważ sam chciał oddać w ajencję restaurację w północno-zachodniej Skanii.

Odchodząc z gazety dostałem tyle pieniędzy, że nie musiałem wpadać w panikę. Mógłbym za to przeżyć najbliższe cztery lata, więc właściwie tej jesieni spotykałem się tylko z niektórymi dostawcami, chodziłem do kina, wysiadywałem w lokalach i surfowałem po mrocznych zakątkach internetu. Miałem też mnóstwo czasu, by odpowiadać na maile Ulriki Palmgren. Odzywała się prawie codziennie i dość dowcipnie opisywała siebie i swoje życie. Była zdumiewająco szczera i raz chciałem nawet jej odpowiedzieć, że maile są jak wysyłane pocztą widokówki, każdy może je przeczytać.

Miała czterdzieści sześć lat i była rozwiedziona. Córka mieszkała i studiowała w Kopenhadze. Po rozwodzie Ulrika wyprowadziła się z willi w Falsterbo i kupiła sobie mieszkanie w centrum Malmö. Gdy była mężatką, nie pracowała, ale kiedy jej mąż – adwokat – znalazł sobie „coś młodszego i bardziej żwawego”, swoje zainteresowanie winami postanowiła wykorzystać w pracy.

Ponieważ nigdy niczego nie zachowuję, nie pamiętam, gdzie i w jaki sposób po raz pierwszy wzbudziła moją ciekawość. Kasuję maile po odebraniu, pozbywam się książek, gdy skończę je czytać, a płyty CD kupuję teraz tylko po to, by skopiować je do mojego iPoda, a potem je wyrzucam albo komuś oddaję.

Mogło chodzić o serial telewizyjny Trawka. Oglądała sezon czwarty, lubiła ten serial i opisała mi scenę, w której dealerka Nancy Botwin, grana przez Mary-Louise Parker, dostaje parę klapsów od meksykańskiego burmistrza w jego limuzynie. Ulrika Palmgren uważała, że to ujęcie jest fascynujące.

Odpowiedziałem dopiero po trzech dniach.

Nie wiedziałem, czy pisząc „fascynujące” chciała zarzucić na mnie przynętę, czy też zupełnie niewinnie opisywała jakiś epizod.

Ponieważ zaprenumerowałem biuletyn i śledziłem strony o „klapsach w filmie i telewizji”, mogłem wymienić mnóstwo innych scen, ale ostatecznie zapytałem tylko, czy widziała Sekretarkę, film o uległym Maggie Gyllenhaalu i dominującym Jamesie Spaderze. Odpisała:

„Widziałam go. Fascynujący”.

Po tym wszystkie zahamowania puściły i zaczęła opowiadać mi długo i szczegółowo, jak po rozwodzie obiecała sobie spróbować wszystkiego, co ją ciekawiło, a wcześniej za bardzo się tego bała albo miała zbyt silne opory. Zawsze fascynowało ją karanie. Nie rozumiała dlaczego, ale sama myśl o tym podniecała ją. Kiedyś opowiedziała mężowi o swoich uczuciach i o tym, co będzie mógł z nią zrobić, jeśli okaże się nieposłuszna, ale on ją tylko wyśmiał.

Wiedziałem na ten temat więcej, niż dawałem jej do zrozumienia, i odpisałem, że fantazja i rzeczywistość to dwie zupełnie różne rzeczy, że na okładce tygodnika widziałem tytuł: Klapsy to nowa pozycja na misjonarza, że doradcy seksualni z gazet testują sadomasochistyczne akcesoria i wygląda na to, że mnóstwo ludzi się tym zajmuje. Samo to zjawisko musi być podniecające, bo pojawia się w tylu nowych filmach, teledyskach i serialach.

Uznała, że ją rozumiem, czuła to już w Sztokholmie, i miała rację. Wiedziałem na ten temat więcej niż potrzeba, ale kiedy zobaczyłem, jak się to wszystko rozwinęło, nie byłem już tego taki pewny:

Może wcale nie wiedziałem, o co chodzi.

3

MALMÖ

PAŹDZIERNIK

W ramach odprawy przypadł mi jeden ze starych służbowych samochodów i tego fatalnego dnia, gdy wyjechałem ze Sztokholmu na południe, Szwecja wydawała się tak szara, ponura i opustoszała, że wyglądała jak dawny Związek Radziecki. Nie, żebym kiedyś tam był, ale przecież można tak sobie pomyśleć.

Ulrika dawała bardzo wyraźnie do zrozumienia, czego chce, a jednocześnie jakby się z tego wycofywała. Maile były pełne sprzeczności. W końcu napisałem jej, że przyjadę do Malmö i zobaczymy, co się stanie, będzie co ma być. Na wszelki wypadek postanowiłem wziąć ze sobą trzepaczkę do dywanów. Zajmowała mało miejsca, a już parę razy okazała się bardzo poręczna.

Mojej trzepaczki nigdy nie używałem do trzepania dywanów. Została wykonana z plecionego ratanu i trzymałem ją w starym futerale po gitarze. Jeśli używało się jej we właściwy sposób, pozostawiała dość ładne ślady w kształcie serca.

Czułem się jak główny bohater francuskiego filmu z lat siedemdziesiątych, zatytułowanego La Fessée, który opowiada o mężczyźnie jeżdżącym w różne miejsca i dającym klapsy na zamówienie. Film jest dość monotonny, ale mimo to obejrzałem go trzy razy w ciągu tygodnia w pewnym londyńskim kinie, gdy skończyłem siedemnaście lat i potrzebowałem pieniędzy na inne rzeczy.

Może nie czekałem na to z niecierpliwością, ale skoro już postanowiłem pojechać na południe, pewnie wynikało to z faktu, że nie robiłem tego długo. Zbyt długo.

Ponad rok, albo nawet dwa lata. Jessica. Tak miała na imię? A może Johanna? Josefin? Nie, Jessica. Przyjechała do Sztokholmu na konferencję, zaczęliśmy rozmawiać przy barze, a słowo klucz „nieposłuszna” zawiodło nas do jej pokoju, gdzie w sobotę rano bardzo niepokoiła się tym, jak długo utrzymają się ślady.

„Trochę trudno będzie mi to wyjaśnić w domu”, powiedziała.

Nie wspomniała mi wcześniej, że ma męża.

Okazała się jednak nieskomplikowana, nie próbowała zrozumieć czy wyjaśnić pewnych uczuć i potrzeb, nie chciała też być karana za swoje myśli. Pociągała ją przygoda. Ale miała na imię Johanna. Albo Jessica. I pochodziła skądś tam.

Prawdopodobnie tak bardzo zaprzątnęło to moją uwagę, że zacząłem jechać zbyt szybko. Na północ od Linköping zatrzymała mnie policjantka, która wysiadła z wozu i powiedziała:

– Trochę się panu śpieszy.

– Zamyśliłem się – odparłem.

Moje zamyślenie kosztowało mnie dwa tysiące pięćset koron mandatu za zbyt szybką jazdę.

Gdy dotarłem do Malmö, zameldowałem się w Mäster Johan w dzielnicy Gamla Väster. Zaproponowałem Ulrice, żebyśmy spotkali się w hotelowym lobby i poszli do Bastarda coś zjeść, albo tylko się napić. Była to stosunkowo nowa restauracja, jedna z tych, gdzie wykorzystuje się całego prosiaka, od ostatniej kości ogona aż po uszy, można nawet zamówić świńskie migdałki z cukrem i cynamonem jako przystawkę do drinka. Ktoś mi mówił, że czasami nadziewają oko na patyczek koktajlowy dla lepszego efektu. Ale tylko tak słyszałem.

Gdy się spotkaliśmy, nie wiedzieliśmy, czy mamy uścisnąć sobie ręce, objąć się czy odegrać tę dziwną scenę z całowaniem powietrza, więc skończyło się tylko na dotknięciu ramienia, uśmiechu i spojrzeniu w bok.

Przynajmniej w jej przypadku.

Wydawała się zdenerwowana.

Śmiała się trochę sztucznie ze wszystkiego, o czym mówiliśmy, ale wzięła mnie pod ramię, kiedy wchodziliśmy do Bastarda.

Gdy otworzyliśmy drzwi, uderzyło w nas ciepło i urzekające zapachy, a pierwszym człowiekiem, którego zobaczyłem, był Tommy Sandell. A może to on zobaczył mnie, bo ryknął:

– Svensson! Harry Svensson! Jak tu trafiłeś? I kim jest ta urocza młoda dama?

Siedział na lewo od wejścia, przy wielkim stole zastawionym kieliszkami i butelkami wina. Towarzyszyła mu lekko podpita kobieta, wyglądająca trochę na alkoholiczkę. Tommy Sandell wstał na chwiejnych nogach i podszedł do nas.

– Svensson! – powiedział, z entuzjazmem ściskając mi dłoń.

– Sandell – odparłem bez takiego entuzjazmu i zauważyłem, że już o mnie zapomniał i pożerał wzrokiem Ulrikę.

– A jak się nazywa młoda dama? – spytał, ujmując jej dłoń i całując ją. – Och, jak cudownie. Kocham kobiece dłonie. Czymże byłby świat bez kobiecych dłoni.

Ulrika wyglądała tak, jakby jej to pochlebiało.

Sandell miał biały słomkowy kapelusz z wielkim szerokim rondem, znoszone dżinsy, buty, które pewnie były podróbką jakiejś lepszej marki i luźną białą koszulę, rozpiętą niemal do pępka. A więc jak zwykle. Zaczął nosić ciemne okulary, ale zjechały mu na czubek nosa i wyglądały, jakby zaraz miały mu spaść.

– Jak wam się podoba w Malmö, wśród wieśniaków? Jedliście dzisiaj kartofle? – zapytał, starając się mówić skańskim dialektem, tak jak za każdym razem, gdy się spotykaliśmy, ale jego głos brzmiał tak, jakby należał do skończonego idioty albo do pijaka. Lub raczej do jednego i drugiego. – Przyjechaliście tu na taczce? Malmö FF gra dziś wieczorem?

– Nie powinieneś przypadkiem występować? – spytałem.

– Powinienem, ale wiesz... trzeba najpierw naładować te bluesowe baterie, wczuć się, wiesz jak jest.

– No to świetnie – stwierdziłem.

– A ty, Svensson, zacząłeś grać na gitarze? – spytał, wskazując na futerał, który trzymałem w ręce.

– Nie, niezupełnie.

– Wyjmij ją – poprosił. – Wyjmij ją, a ja wyczaruję z niej bluesa, jakbym pieścił ramię kobiety.

– Nie dziś – odparłem. – Chcemy coś zjeść.

– Jedzcie i niech płynie Bachus – powiedział. – Strzelę sobie tylko koniaczek, a potem będziemy grać bluesa. Noc jest długa. – Tocząc się z powrotem do swojego stolika posłał Ulrice całusa, a potem usiadł pod zdjęciem młodego Johnny’ego Casha z papierosem w ustach i objął ramieniem podpitą kobietę. Nie zauważyła tego, całą uwagę skoncentrowała na próbie podniesienia kieliszka z winem tak, żeby nic nie rozlać.

– Niech płynie Bachus – mruknąłem, oddalając się z Ulriką od stolika i idąc w stronę baru. – Co to, kurwa, znaczy?

Bastard serwuje między innymi deskę z różnymi częściami świni, ukrywając je pod nazwami takimi jak rillette czy paté. Grzebaliśmy w tych rzekomych smakołykach głównie po to, żebym mógł odłożyć na bok jądra, o ile takowe nam podano. Nie byłem specjalnie głodny, ale podekscytowany i pełen oczekiwań. Może nawet napalony.

– Naprawdę grasz na gitarze? – spytała Ulrika tego rodzaju skańskim dialektem, jaki kojarzyłem z kibicami intelektualistami i agentami reklamowymi.

– Nie – odparłem.

– To dlaczego chodzisz z gitarą?

– To nie gitara jest w futerale – powiedziałem.

– A co?

– Może zobaczysz, to zależy.

– Od czego?

– Od tego, jak bardzo byłaś nieposłuszna.

– Przecież wiesz – roześmiała się. – Wybrałam odpowiedź „b”.

W jednym z tych maili, jakie wymieniliśmy, zrobiłem listę synonimów słowa „nieposłuszny” i spytałem, które opisuje ją najlepiej. Niewtajemniczonym może wydawać się to zupełnie bez sensu, ale niektórzy wiedzą, że to część najdłuższej gry wstępnej na świecie. Na liście znajdowały się słowa: „niegrzeczna”, „łobuzerska”, „swawolna”, „krnąbrna”, „trudna” i „niesforna”. Wybrała odpowiedź „b”, czyli „łobuzerska”.

Przy wejściu zrobiło się głośno i gdy zerknąłem w tamtą stronę, zobaczyłem, jak agent i organizator tournée Krister Jonson próbuje wyprowadzić Tommy’ego Sandella z lokalu. Szło mu to niezbyt dobrze.

Znałem trochę Kristera Jonsona, grał kiedyś na basie w różnych zespołach, a od kilku lat organizował tournée artystów, o których zapomnieli Bóg i publiczność. Tommy Sandell był jednym z nich.

O ile Sandell zachowywał się teraz jak trubadur i nawet próbował tak wyglądać, to Krister Jonson pozostał taki, jak zawsze. Był to mężczyzna szczupły, o długich, ciemnych, skołtunionych włosach, przyciętych tak, że wyglądał w nich jak Rod Stewart albo Ron Wood w latach młodości, kiedy Faces było może nie najlepszym rockowym zespołem na świecie, ale na pewno najweselszym. Nosił skórzaną kurtkę, czarne dżinsy, tenisówki i strasznie sprany T-shirt, dziś wieczorem z klasycznym logo Dra Feelgooda: przymilnie uśmiechnięta gęba, lśniące, ciemne okulary i strzykawka.

Jonson chyba zapłacił rachunek i próbował wyciągnąć z knajpy Tommy’ego Sandella, ale ten stał z kieliszkiem w jednej ręce i butelką wina w drugiej, i wyglądał tak, jakby śpiewał. Tam, gdzie siedzieliśmy, nie było ich słychać, bo w lokalu znajdowało się dużo ludzi i panował gwar.

Nie wiem, co Jonson obiecał Sandellowi albo czym mu zagroził, ale towarzystwo niechętnie wyszło z lokalu. Ulrika i ja porozmawialiśmy chwilę o jej pierścionkach, z których jeden miał kształt dużego motyla. A potem już odzywaliśmy się niewiele. Właściwie to prawie wcale.

– Pójdziemy do mnie do domu? – spytała w końcu. – Mieszkam kawałek dalej, przy placu.

Zapłaciłem i ruszyliśmy w milczeniu w stronę placu Gustawa Adolfa. Wsunęła mi rękę pod ramię.

Mieszkała w dużym białym domu, który był chyba funkcjonalistyczny; nigdy nie potrafię powiedzieć, co jest funkcjonalistyczne, a co nie. Czwarte piętro, posprzątane mieszkanie z dużymi oknami wychodzącymi na plac, trzy pokoje i mała kuchnia, którą pewnie można by nazwać spiżarnią. Odwiesiliśmy płaszcze, przystanęła pośrodku dużego pokoju i zapytała:

– Co teraz?

Miała rozpuszczone włosy, ciemną sukienkę sięgającą do kolan, pasek w talii i te same wysoko wiązane buty, które widziałem w Sztokholmie. Podszedłem i objąłem ją, zacząłem pieścić jej plecy i przesunąłem dłonie w dół, na jej tyłek.

– Na przykład to – powiedziałem.

Była spięta, a gdy wyczuła, że się podnieciłem pieszcząc ją, powiedziała:

– Ale czy ty... chcę... tak, mieć to jakby z głowy...

– Nie spieszy nam się – odparłem.

W moim świecie gra wstępna nigdy nie może być zbyt długa.

– Poczekaj tutaj – rzuciła, oswobodziła się z moich ramion i poszła do sypialni. Gdy buszowała w jakiejś szafie, oglądałem oprawione w ramki plakaty, które wisiały na ścianach. Adwokat po rozwodzie zabrał wszystkie prawdziwe dzieła sztuki, napisała mi o tym w mailu.

Przy odtwarzaczu CD leżała płyta Milesa Davisa i druga Rihanny. Był to pewien znak nowoczesnego, a może nawet wyszukanego gustu muzycznego pokolenia, które nie chce ściągać muzyki z sieci, albo nie wie, jak to się robi.

Ulrika Palmgren wróciła z hełmem strażackim w ręce.

Powiedziała:

– Musisz... to znaczy chcę, żebyś to założył.

– Skąd wzięłaś hełm strażacki?

– Z internetu, kupiłam na Blocket – odparła, jakby to wszystko wyjaśniało.

Nigdy za bardzo mnie nie kręciło przebieranie się. Może to dlatego, że nic mnie za bardzo nie kręciło. Przez jakiś czas w Londynie spotykałem się z pewną kobietą, która w sypialni miała szkolną ławkę, a w szafie szkolny mundurek i trzcinkę do bicia. Dopóki tylko ona się przebierała, a potem rozbierała, był to świetny i satysfakcjonujący związek. Kiedy jednak zapragnęła, żebym wcielił się w wikinga i udawał, że plądruję mieszkanie, a ją samą gwałcę, wycofałem się z tego. Nie przepadam za przemocą, nawet w fantazjach.

Teraz stałem z hełmem strażackim w ręce.

Wyglądało na to, że to zupełnie autentyczny hełm.

– Musisz – powiedziała. – Jeśli chcemy, żeby zadziałało. Tak myślę.

Ponieważ nigdy nie interesowały mnie maskarady, powinienem był stamtąd wyjść. Wciąż jednak pamiętałem, jak miękkie i ciepłe było jej ciało, jak pełne i okrągłe miała pośladki, więc założyłem hełm na głowę.

Poczułem się jak idiota.

W tej samej chwili Ulrika Palmgren zmieniła się nie do poznania.

Wytrzeszczyła oczy i zaczęła odgrywać swoją rolę tak potwornie kiepsko, jakby występowała w niemym kinie albo filmie porno.

– Nie – pisnęła, zasłaniając twarz rękoma. – To nie ja.

– Co?

– To nie moje zapałki.

– Zapałki?

– Nawet ich nie dotykałam.

– Nie wiem, co ty...

– Nie chciałam, nie bawiłam się nimi. Przysięgam. Proszę, proszę, nie bij mnie.

Trochę się pogubiłem i powiedziałem:

– Myślałem, że...

– Albo tak! Tak! Zbij mnie, byłam taka głupia i nieposłuszna.

Czułem się tak, jakbym stracił kontrolę nad sytuacją, i próbując ją odzyskać – bo przecież to ja byłem dominantem, prawda? – chwyciłem ją, oparłem o fotel i podwinąłem sukienkę. Ciągle gadała o zapałkach, ale umilkła, gdy uderzyłem ją otwartą dłonią. Miała pas i koronkowe pończochy, i leżała zupełnie cicho, gdy ściągałem jej majtki. Widok był uroczy, chciałem przeciągnąć tę chwilę, pragnąłem ją głaskać i pieścić, ale wtedy nie zdawałem sobie sprawy z tego, co wyprawiamy, więc powiedziałem:

– Nie wolno się bawić zapałkami, mogłaś spalić cały dom.

– Tak, wiem. Przepraszam.

Dałem jej klapsa, a potem następnego i jeszcze jednego, poczułem pieczenie w ręce, a jej pośladki się zaczerwieniły. Wydawało mi się, że się odprężyła, jakby to zaakceptowała, a nawet zaczęła odczuwać przyjemność. Nagle wstała, odwróciła się, wciągnęła majtki, opuściła sukienkę i syknęła:

– Co my, kurwa, wyprawiamy?!

– Wyprawiamy...

Nie dostrzegłem ciosu. Musiała wyprowadzić go z dołu i trafiła mnie prawą pięścią prosto w nos. Uderzenie nie było zbyt mocne, ale padło tak nagle, że runąłem do tyłu, potknąłem się o dywan, uderzyłem głową o stolik i poleciałem na plecy, ciesząc się, że mam na głowie hełm strażacki.

Przestałem uprawiać boks, bo niewiele było trzeba, aby zaczęła mi lecieć krew z nosa, nie musiałem go dotykać, żeby wiedzieć, co z niego kapie.

– Wynoś się! – wrzeszczała Ulrika Palmgren. – Jesteś chory, słyszysz?! To nienormalne! Nienormalne!

Podźwignąłem się na nogi, zdezorientowany nie tyle ciosem, co jej zachowaniem. Wydawało mi się, że znaleźliśmy się tutaj z określonego powodu, rozmawialiśmy o tym, pisaliśmy na ten temat w mailach, przygotowywaliśmy się od kilku miesięcy, i nic z tego nie rozumiałem. Wiem jednak, kiedy nie jestem mile widziany. Wziąłem więc futerał od gitary i mój płaszcz, i wyszedłem. Zatrzasnęła za mną drzwi tak mocno, że rozległo się echo na całej klatce schodowej. Czekałem na windę, gdy wychyliła się z mieszkania i wrzasnęła:

– Hełm! Chciałeś mi ukraść hełm?! Kosztował trzysta siedemdziesiąt pięć koron na Blocket!

Oddałem hełm, a ona zatrzasnęła drzwi. Myślałem, że tym samym Ulrika Palmgren zniknęła na dobre z mojego życia.

Unikanie pogotowia to dobra zasada. Przede wszystkim w piątkowy wieczór.

Szpital w Malmö nie wyglądał tak, jak wtedy, gdy byłem mały. Teraz składał się z nowoczesnych budynków z mnóstwem okien, ale pogotowie to zawsze pogotowie. Siedziałem tam przez dwie godziny otoczony hordami pobitych młodych mężczyzn i kobiet, pijanych nastolatków i ludzi, którzy się przewrócili i zrobili sobie krzywdę. W końcu jakaś młoda pielęgniarka w hidżabie zlitowała się nade mną, obmacała mój nos, napchała do nozdrzy waty i zakleiła plastrem małe skaleczenie nad okiem. Ulrika musiała mnie zahaczyć tym pierścionkiem z motylem.

– Co pan robił? To było mocne uderzenie – stwierdziła pielęgniarka.

Odwróciłem się i wpadłem na drzwi toalety w hotelu – odparłem.

– Jest pan muzykiem? – spytała, wskazując na futerał od gitary. – Miał pan gdzieś grać dziś wieczorem?

– Tak, ale impreza odwołana.

Inni ludzie na pogotowiu potrzebowali pomocy bardziej niż ja, i było mi trochę wstyd, że w ogóle tu przyszedłem, ale mimo wszystko byłem zadowolony, bo ta młoda pielęgniarka stwierdziła, że nos nie został złamany.

Ruszyłem Bergsgatan z powrotem w stronę centrum, nie rozumiejąc do końca, co mnie spotkało, ani w co się wpakowałem. Gdy mijałem klub rockowy KB, było po jedenastej, a w lokalu zmieniła się już publiczność i teraz grano disco. Dojrzałem jednak napisaną odręcznie karteczkę na drzwiach:

Tommy Sandell

Występ odwołany z powodu choroby.

Nie zdziwiło mnie to.

[...]

Przypisy

[1] Devil’s Peak to także nazwa jednego ze szczytów Góry Stołowej w Kapsztadzie oraz tytuł powieści Deona Meyera (przyp. red.).