W Gobelinie przeplata się kilka opowieści o kobietach, kilka o mężczyznach, kilka wzmianek o artystach, o dziennikarzach, o Trójmieście. Osnowę stanowi historia Anny i jej alkoholizmu, a może raczej jej przyjaźni z Konstancją i Zuzanną i bezradności bliskich ludzi wobec czyjegoś uzależnienia.

Kobiety w tej książce nie są tuzinkowe ani banalne. Zresztą, czy czyjekolwiek życie można uznać za banalne jeżeli zajrzy się w sekrety bohaterów, ich lęki, zwątpienia, nadzieje, tęsknoty?

Autorka Gobelinu stawia, pod postacią Anny, lustro, w którym mogą się przejrzeć kobiety z problemem. Nie tylko alkoholowym. Uzależnienie od czegokolwiek, co prowadzi do unicestwienia, bardzo trudno samej u siebie tak dobrze zobaczyć, jak w opowieści o kimś innym. Anna wzbudza współczucie, litość, gniew, wstręt, zniechęcenie, troskę, miłość, podziw. Dokładnie te same uczucia, jakie wzbudza u każdego jego własna ułomność, słabość lub patologiczne uzależnienie od szkodliwych nawyków.

Dziękuję Ci, Anno za odwagę pokazania nam siebie bez zakłamania.

Ewa Woydyłło

Copyright © Barbara Kosmowska

Copyright © Wydawnictwo Replika, 2015

Wszelkie prawa zastrzeżone

Projekt okładki

Iza Szewczyk

Zdjęcie na okładce

Copyright © depositphotos.com/ sv1861

Copyright © depositphotos.com/ mr_Brightside

Copyright © istockphoto.com/ gaiver

Wszystkie postacie w tej książce są fikcyjne i jakiekolwiek podobieństwo do osób żyjących bądź zmarłych jest całkowicie przypadkowe.

Konwersja publikacji do wersji elektronicznej

Dariusz Nowacki

Wydanie elektroniczne 2015

ISBN 978-83-7674-338-7

Wydawnictwo Replika

ul. Wierzbowa 8, 62-070 Zakrzewo

tel./faks 61 868 25 37

replika@replika.eu

www.replika.eu

Dziękuję mojemu Przyjacielowi

za cenne uwagi i długie rozmowy,

które pomogły mi zrozumieć ból i odwagę ludzi

cierpiących na chorobę alkoholową,

a powieść dedykuję tym wszystkim,

którzy rosną jak drzewa, wczepione korzeniami

w piekło, ale bujną koroną doświadczeń sięgają nieba.

1

Anna stała przed dużym lustrem otoczonym masywną koronką mahoniowej ramy. Próbowała zerkać w głąb, nie opuszczając głowy. Lustro cierpliwie odbijało jej chłopięcą smukłość ukrytą pod zbyt dużym swetrem. Patrzyło na nią krytycznie przezroczystym okiem i Anna znowu poczuła tak dobrze znane nieprzyjemne zimno, emanujące z wypolerowanej tafli. Wyprostowała plecy, odrzuciła opadające na twarz rude loki i spojrzała wyzywająco, wkładając w to spojrzenie całą odwagę. Ale wciąż za odpowiedź musiała jej wystarczyć własna, dobrze udawana pewność siebie. Tylko zielone oczy Anny pozostawały wciąż spłoszone i przygaszone. Spoczęły na starej lampie – ostatnim bastionie salonowego biedermeieru. Lampa, podobnie jak lustro, była jej wieloletnim osobistym wrogiem. Irracjonalnym dla kogoś, kto nie wyczuwał przytłaczającego towarzystwa tej przedwojennej pamiątki, ukrytej pod wysokim sufitem. Jednak Anna każdego wieczoru zderzała się z jej słabym światłem, sprawiającym, że w starym salonie panował ponury półmrok. Lampa wisiała w miejscu, do którego Anna z trudnością docierała nienawistnym wzrokiem. Mimo to codziennie zatrzymywała spojrzenie na tarczy udającej świecznik i wyobrażała sobie nagły, bolesny upadek ciężkiej, mosiężnej bryły. Słyszała wyraźnie szmer rozpryskujących się kryształowych paciorków, po którym nastąpić miała przyjazna ciemność i cisza. Był to jedyny wypadek, kiedy ciemność kojarzyła się Annie z wyzwoleniem. Lampa jednak, z uporem przedwojennego antyku, wciąż wisiała i nachalnie podglądała każde jej wyjście i każdy powrót.

Od dawna nie miała złudzeń, że wnętrze, które tak bezlitośnie osaczyło ją swym drażniącym przepychem, istnieje wyłącznie po to, by codziennie toczyć z nią zwycięskie boje. Zła na siebie, że ulega niezrozumiałej potrzebie wojowania z przedmiotami, wiecznie obiecywała sobie zmianę strategii. Chciała osiągnąć całkowitą, pogardliwą obojętność wobec tych sprzętów. Na taką jednak nigdy nie mogła się zdobyć. Wystarczył promień mdłego światła opadający z wysoka i ślizgający się refleksem po lustrzanej szybie, aby odżywała tłumiona chęć niszczenia złośliwych rzeczy, czujących się tu lepiej niż ona. I to był jeden z dwóch powodów, które tłumaczyły wstydliwe stosunki, łączące Annę z wyposażeniem mężowskiej willi.

Drugi miał związek z poprzednimi właścicielami. Anna żyła bowiem w przeświadczeniu, że jej teściowie, nazbyt długo broniący się przed śmiertelnością i wreszcie sprawiedliwie przeniesieni do wieczności, tak naprawdę wcale się stąd nie wynieśli. Tylko sobie wiadomym sposobem przeobrazili stary dom w mauzoleum, w którym każdy kąt, każdą cząstkę przestrzeni wypełniła ich namacalna obecność. Anna wszystkimi zmysłami odczuwała to niemiłe, długotrwałe istnienie dawnych gospodarzy. Sądziła, że ukryli się w politurze dziwacznych mebli, w tapicerce foteli, że ciągle oddychają ciężkim powietrzem, niczym dwa dżiny, szczelnie zamknięte w pojemnej butelce tego posępnego domostwa.

„Tu potrzeba egzorcysty!” – myślała, rozpaczliwie likwidując kurz i plamy, ukrywające jej zdaniem ziemskie resztki obojga państwa Moltych. Kiedyś próbowała porozmawiać o swych podejrzeniach z Jerzym, ale on tylko spojrzał na nią wrogo, zimnym nieprzeniknionym wzrokiem, i milczał. Przeraziła się, bo uświadomiła sobie, że jej mąż w tym momencie niczym nie różnił się od znienawidzonego lustra.

Ile to już lat mieszka w tej zarozumiałej graciarni? Dziewiętnaście? Dwadzieścia? W każdym razie wystarczająco długo, aby raz na zawsze pozbyć się męczącego odczucia, że trafiła tu przypadkiem. Z trudem znosiła uciążliwe dziedzictwo, nad którym ubolewała nawet jej pamięć, zajęta wiecznym filtrowaniem przeszłości.

Pamięć Anny była bezlitosna. Z maniackim uporem odtwarzała to, o czym należało dawno zapomnieć, co może nawet nie istniało naprawdę, a tylko zagnieździło się niepewnymi odczuciami w niezmierzonych rejonach Anny wrażliwości. Na przykład scena jej pierwszej wizyty w tym domu. Anna w bluzce, której biel fatalnie zlewała się z jej jasną cerą. Na domiar złego niemiłosierne oczko w tanich rajstopach. Gdy rozpoczęło swą podróż po łydce, było już za późno na odwrót. Więc Anna, przerażona złośliwością nylonów i stremowana, z trudem zdobyła się na uśmiech, gdy wyciągała dłoń w stronę obcej, kostycznej kobiety. Poczuła wtedy tylko chłodne palce, które nie zatrzymały się w serdecznym geście, zaledwie musnęły rękę Anny, aby zaraz potem wycofać się z urażoną dumą. To samo zrobiły oczy pani Molty. Annę nie tyle zdumiewała ich wrogość, co nagłe odkrycie, że dotąd nikt tak na nią nie patrzył. Znała różne spojrzenia, ale w tym jednym dokonywała się jakaś okrutna męka zawiedzionego macierzyństwa.

„Pieta” – pomyślała wówczas, dopisując postać pani Molty do dobrze sobie znanej kolekcji rzeźb i obrazów. I może właśnie w tamtej chwili, gdy opuściła głowę, zawstydzona bezpardonową niechęcią sędziny, przeoczyła inne fakty, rysujące jej przyszłość w dość konkretnym świetle. Nie dostrzegła, na przykład, doskonałej obojętności przyszłego teścia, który spoglądał na kogoś, kto był dwudziestoletnią Anną, z takim wyrazem twarzy, z jakim przedtem obserwował delikatną mgiełkę dymu, opuszczającą jego półprzymknięte usta. Zdumiałaby ją zapewne i twarz Jerzego, nosząca wszelkie znamiona antycznej maski. W tym jednym momencie ta niby dobrze znana twarz wyrażała dziwną pokorę. Mogła to być pokora więźnia, którego droga na wolność prowadzi przez zawarcie małżeństwa z najbardziej nieodpowiednią kobietą. I taką właśnie kobietę Jerzy przyprowadził do domu.

Ślub był szybki i cichy. Anna wystąpiła w tej samej białej bluzce, ale tego dnia była bledsza niż jej wątpliwej jakości batystowa kreacja. Na domiar złego obawiała się torsji, które od dwóch miesięcy przypominały, że nie jest już sama. Tu, w ponurych murach gdańskiej kaplicy, wiedział o tym tylko przyszły mąż i Konstancja, przyjaciółka z wydziału malarstwa. Jedyna osoba w skromnym tłumie milczących gości, która kochała pannę młodą.

Konstancja… Anna zawsze uśmiecha się do tego wspomnienia… Wyglądała jak postać, którą złośliwy reżyser przeniósł w połowie aktu z komedii do tragedii. Patrzyła nierozumiejącym wzrokiem na galerię zgromadzonych wokół dziwolągów, przykrywała usta chusteczką i bezradnie pozwalała Annie wtapiać się w tło, które nie miało z Anną nic wspólnego.

Tak. Konstancja aż nadto dobrze zdawała sobie sprawę z rozgrywającego się na jej oczach ślubnego happeningu. Ona jedna potrafiła ocenić miernotę obrazu, który znieruchomiał na moment przed dostojną sutanną księdza. Dużo było w tym widoku groteskowości, domalowanej ręką ironicznego losu.

– To nie jest pogrzeb, proszę pani – zwrócił uwagę pochlipującej Konstancji jakiś zapyziały adwokacina.

– Idę o zakład, że pan się myli – odpaliła Konstancja. – To jest, proszę pana, pogrzeb. Zbiorowy. – Wsunęła wyfraczonemu gościowi przeznaczony dla młodych bukiet słoneczników. Głośno wytarła nos i uciekła, jakby gnana potrzebą ujrzenia światła. Często potem przypominała Annie ten epizod.

– Przyznaj się! To dlatego wybrałaś staropanieństwo! – śmiała się Anna, a w jej śmiechu brzmiała zawsze nieznośna nutka zazdrości.

Dźwięk telefonu wyrwał Annę z przykrej wędrówki po wspomnieniach. Leniwie podeszła do aparatu.

– Mundek? – ucieszyła się szczerze. Jej twarz z każdą chwilą jaśniała. – To prawda! Oczywiście, że chodzi o mój gobelin! – rzuciła do słuchawki. – Sama jeszcze nie mogę uwierzyć… Tak, był najlepszy. Spotykamy się dziś w „Ulu” i wszystko wam opowiem. Mogę to zrobić nawet po szwedzku, z wdzięczności dla narodu, który poznał się na prawdziwej sztuce… Pamiętam, że ty pierwszy doceniłeś Olśnienie! Wiesz, co o nim napisali?… „Arcydzieło utkane na miarę Europy”. Nieźle, prawda? Bądź o dwudziestej. Jak to, jaki strój? Najbardziej paradny, idioto!

Gdy zamilkła, wsłuchując się w słowa biegnące z drugiego końca Gdańska, jej twarz nagle stężała.

– Nieee – rzuciła do telefonu po dłuższej chwili – nie musisz ściągać kolczyka. Jerzy nie przyjdzie. Ma jutro jakąś cholerną rozprawę – pośpieszyła z wyjaśnieniem. – Tym razem chciałby, ale nie może… – zrezygnowała z dalszych wyjaśnień. – Zatem pamiętaj: „Ul”, godzina dwudziesta, kolczyk w uchu i kwiatek dla mistrzyni. Domyj tylko swoje brudne pazury, bo już wszyscy wiedzą, że malujesz Bałtyk. Jak to, skąd? – Wyszczerzyła w uśmiechu zęby do słuchawki. – Od pani Zosi! Ponoć brudzisz niebieskim olejem jej najlepsze szkło!

Anna wiedziała, z jaką ulgą przyjmowano nieobecność Jerzego. Musiała przyznać, że rzadko zawodził jej przyjaciół. Po prostu rezygnował z ich towarzystwa, ilekroć było to możliwe. Odwdzięczali mu się pełnym wyrozumiałości lekceważeniem, traktując tę nieobecność jako zapowiedź udanej imprezy.

– Obowiązuje izonomia – blagowali. – Zgodnie z jurysprudencją! – mądrzyli się, poważnie kiwając głowami, jakby chodziło o uniewinnienie przestępcy stulecia. Anna zrezygnowała wreszcie z pouczającego wykładu o wyższości obowiązków sędziego nad balangą artystów. Kiedyś bolała ją niemożność połączenia obu tych światów, po których sama lawirowała z wprawą rajdowego kierowcy. Szybko jednak dostrzegła, że jeżeli istnieje jakiś problem, to jest on wyłącznie jej osobistym kłopotem. Zaakceptowała więc ten niezmienny porządek rzeczy i z biegiem lat doszła do perfekcji, ucinając wszelkie dyskusje zdaniem: „Jerzy nie przyjdzie”.

Wróciła na sofę. „Jerzy nie przyjdzie” – powtórzyła bezbarwnie i przyszło jej do głowy, że w tym konsekwentnym uporze męża tkwi coś bardzo nieprzyzwoitego. Niemoralnego. Jakaś etycznie podejrzana postawa, wymierzona przeciwko niej. Anna od dawna nie nosi już białych bluzek. Ma rajstopy w najlepszym gatunku. Nikomu też nie przyszłoby do głowy spojrzeć na nią jak na smugę dymu… Dziś Anna to ogień. Rozgrzewa męskie spojrzenia, przyciąga zimne oczy obcych kobiet. I jest doskonale pewna siebie. Ale nie tu. Nie w otoczonej starymi klonami willi Moltych, gdzie wciąż z niepewnością prowincjuszki przemierza lśniące metry parkietu, zasłane wymyślnymi dywanami. Albo krąży wokół ścian, ozdobionych muzealną kolekcją przedwojennej sztuki. Inaczej niż ciotka Roma, stara rezydentka gdańskiej willi, daleka krewniaczka Jerzego, osiągająca z roku na rok coraz korzystniejszą pozycję na genealogicznym drzewie Moltych.

Ciotka Roma nie lubiła Anny, więc Anna nauczyła się żyć obok ciotki. Jak cień, który musi od czasu do czasu ujawnić swą cichą obecność. Błogosławiła długie okresy pobytu ciotki w sanatoriach. Teraz też westchnęła radośnie, gdy uświadomiła sobie, że nalane ciało ciotki Romy prawdopodobnie w tym właśnie momencie zanurza się w borowinowej kąpieli o dobre dwieście kilometrów stąd. I natychmiast dostrzegła, że pierwsza w tegorocznym marcu wiązka słonecznych promieni przyjaźnie puka do okien pokoju. Anna miała ten pokój dla siebie. Miała też czas, setki dobrych minut, na leniwe myślenie o Olśnieniu, o sobie, o Jerzym… Ostatnia myśl nie przypadła jej do gustu.

„Dlaczego o Jerzym?” – zastanowiła się przekornie. „W końcu to ja odniosłam sukces” – przypomniała sobie buńczucznie. Zerwała się z sofy i stanęła przed lustrem.

– To ja odniosłam sukces! – powtórzyła nazbyt głośno. – Słyszysz? Słyszysz, ty zimna, złośliwa szybo? – Lustro w swej niewzruszonej powadze perfekcyjnie naśladowało delikatną, wciąż dziewczęcą urodę Anny. Przez chwilę krytycznie spoglądała na swe odbicie. Wreszcie uśmiechnęła się chuligańsko, szczerząc drobne białe zęby.

– Spójrz na mnie i przyznaj, że jest nieźle… Dużo lepiej niż w czasach, gdy odbijały się w tobie łyse czaszki rejentów, notariuszy, napuszonych sędziów. Albo ich boginie: tłuste, szczudłowate, utrefione, sztuczne jak źle zrobiona proteza… To były czasy… Pani radczyni, pan starosta, pan porucznik… A gdy pani bywała u wód, zdarzały się i panienki… Czerwone szlafroczki, czerwony pan sędzia i wulgarny chichot… Tak, tak, lustereczko… Musisz być niezłym obyczajowym Pitavalem…

I jakby wciąż było Annie za mało tej jednostronnej walki prowadzonej w obliczu milczących mebli, doskonale obojętnych na jej ataki, jednym stanowczym ruchem pozbyła się swetra. Bezwstydnie naga, w przypływie niekontrolowanego buntu, przybliżyła twarz do lustra. Położyła dłonie na małych, dziewczęcych piersiach i spojrzała w zielone oczy. W tej chwili nie przypominały już one spłoszonych ptaków czy przygaszonych świec. Raczej zrywały się do lotu, ponad lustrzaną śliską taflę, ponad wrogą lampę i ponad wysoki sufit. Być może wzniosłyby się i wyżej, ale wciąż tkwił w nich jakiś dziwny, niepasujący do tej sceny wyzwolenia, niepokój. Anna odwróciła się. Wolno i majestatycznie. Tak jak czyniły to dojrzałe kobiety w amerykańskich filmach. Podeszła do starego kredensu. Pewną ręką wyciągnęła butelkę szkockiej. Ze szklanką whisky powróciła przed lustro. Usiadła na swetrze i zanurzyła ręce w rudych lokach. Słońce coraz brutalniej wdzierało się do pokoju, ale mimo to Anną wstrząsnęły dreszcze. Było jej zimno.

* * *

Dla Jerzego czas osadzający się na segregatorach i tekach, które zewsząd otaczały go w sądowym gabinecie, niczym się nie różnił od czasu na Miodowej, odmierzanego równie starannie wskazówką starego beckera. I tu, i tam był to dokładnie ten sam czas, obliczony na sumienne studiowanie tysiąca zapisków składających się na najbardziej zdumiewające biografie. Jerzy bardzo je sobie cenił, gdyż pozwalały mu one wciąż konfrontować własną wypracowaną doskonałość z tysiącem upadków, do jakich ludzkość jest zdolna, a nawet skłonna. Przekonywały o tym coraz bardziej wymyślne zbrodnie, sugerujące, że granice możliwości człowieka są w tym względzie niemożliwe do sprecyzowania.

Z granicami, podobnie jak z czasem, Jerzy nie miał kłopotów, bo określanie rejonów przyzwoitości stanowiło oczywisty zakres jego kompetencji. Dzięki tej władzy nad parametrami czasu i przestrzeni Jerzy czuł się szczęśliwcem, a jego świat, nieruchomy w swych posadach, stawał się wygodną twierdzą, chroniącą przed niszczącym żywiołem toczącego się obok życia.

Niepokoiła Jerzego tylko Anna. Nie mógł zrozumieć, dlaczego z takim uporem próbowała co rusz wymknąć się z bezpiecznej kryjówki, którą z takim trudem jej stworzył. Dlaczego na jego arbitralne i mądre rady odpowiadała coraz dłuższym milczeniem i na coraz dłużej znikała w obcych i niedostępnych dla niego zaułkach miasta? Tak. Anna to bez wątpienia najbardziej tajemnicza sprawa, z jaką zetknął się podczas studiowania dziwacznych ludzkich losów. Instynkt sędziego podpowiedział mu, że jest to także sprawa niezwykle kłopotliwa, ale natychmiast odłożył to myślenie ad acta. Nie miał dziś siły zmagać się z dręczącymi zagadkami bytu, zwłaszcza tymi, które dotyczyły bytu jego żony.

Oderwał się od treści stenogramu. Rozprostował przygarbione plecy i wprawnym ruchem zdjął okulary. Bez nich wydawał się znacznie młodszy. Teraz, gdy myślał o Annie, wyraz powagi zastąpiła zaduma nad nieobliczalnością kobiet. Zanim jednak dotarł do istoty rozważań, delikatnie zapukano i w drzwiach stanęła jedna z przedstawicielek pogardzanej płci.

– Tak? – odezwał się zmieszany, szybko przysłaniając oczy grubymi szkłami.

– Ależ panie sędzio! – roześmiała się od progu zadbana trzydziestolatka. – Okulary to nie toga. Niech pan je czasami zdejmie. Lubię pana bez okularów.

Ostatnie zdanie, wypowiedziane cichym, zabarwionym jakąś prywatnością tonem, napełniło pokój wiosną. Wiosna zakwitła też w uśmiechu stażystki, w jej kociej, pieszczotliwej pozie i niespodziewanie dla Jerzego rozlała się po jego policzkach zdradliwym rumieńcem.

– Tak? – powtórzył zirytowany swą niespodziewaną reakcją. – Słucham, pani Magdo?

– Tylko trzy podpisy. – Zręcznie podsunęła egzemplarze wyroków i odwróciła się do okna. – Czy zdarza się panu zapomnieć o sądzie? O tych wszystkich sprawach, wyrokach, odwołaniach…? – Stała tyłem, z uwagą studiując ruchliwy obraz ulicy, przysłonięty masywną żaluzją.

– W jakim sensie zapomnieć? – Jerzy podniósł głowę znad papierów, ale onieśmielony widokiem ponętnych bioder, szybko opuścił ją z powrotem.

– W żadnym sensie. Po prostu zapomnieć. Na przykład w wannie. Albo w cyrku. Czy bywa pan w cyrku? – Oczy Magdy oderwały się od okna i naraziły Jerzego na niewypowiedzianą mękę.

– Cyrk miewam w pracy – ze zdumieniem usłyszał swój głos. – Nie widzę powodu, żeby poświęcać mu nadgodziny. Natomiast zapewniam panią, że często bywam w wannie. I sąd jest ostatnią instytucją, o której w tej wannie myślę – oświadczył prawie uroczyście, rezygnując ze zwyczaju studiowania podpisywanych dokumentów. Podał je roześmianej Magdzie.

– Pan sędzia oczywiście wie, że Jarzębski zaprasza nas dzisiaj do „Cristalu”…

– To w związku z tą wygraną sprawą? Nie. Nikt mi o tym nie powiedział.

– Nic dziwnego. Przecież i tak pan się z nami nie wybierze… – W głosie Magdy zabrzmiała nutka wyzwania. Jej lekko wydęte wargi złożyły się jednak na grzeczny uśmiech.

– O której? – Jerzy nie wiedział, co się z nim działo. „To chyba nerwy. Nerwy albo zbyt wysokie ciśnienie” – myślał intensywnie, obawiając się, że wygląda jak idiota. Jednak brnął dalej, z każdą chwilą bardziej świadomy ryzyka śmieszności.

– No więc o której ten koniaczek, pani Magdo?

– Dowiem się dokładnie. Szczerze mówiąc… sądziłam… To znaczy… Tak się cieszę, że będę mogła spędzić z panem ten wieczór…

Ponownie zdjął okulary i tym razem trzymał je w dłoni tak długo, dopóki nie umilkł stukot modnych obcasów Magdy, wygrywających na korytarzu triumfalny taniec radości. Wstał od biurka. Wiedziony delikatnym zapachem perfum, podszedł do okna. Koszmarnie pomalowany tramwaj, wyglądający jak jeszcze jeden nieudany eksperyment plastyczny Anny, przypomniał mu znowu o jej kłopotliwym istnieniu. Westchnął głośno. I nagle uświadomił sobie, że jego cały bagaż wątpliwości i rozterek odjechał tym zgrzytającym na zwrotnicach bohomazem. Otworzył okno na oścież. Fala zimnego powietrza przyniosła ożywienie i poczuł, jak zwykle w takich sytuacjach, bezmiar sympatii dla samego siebie.

* * *

– O której wrócisz? – Agata z ulgą zamknęła drzwi do dziecinnego pokoju. Przetarła wierzchem dłoni wysokie czoło i spojrzała na Michała z macierzyńską miłością. Lubiła patrzeć, jak z apetytem pochłania przygotowane przez nią kanapki. Nie czekała na odpowiedź. Zresztą odpowiedź Michała niczego nie mogła zmienić w jej codzienności, wyznaczanej kaprysami i chorobami trójki małych dzieci. Usiadła naprzeciwko i jeszcze raz zadumała się nad szczęściem posiadania na własność tego pięknego mężczyzny. Wiedziała, że ta myśl równie mocno nurtuje jej koleżanki, sąsiadki, a nawet matkę, od początku przeciwną związkowi Agaty z tym „przystojniaczkiem”.

– On nie jest dla ciebie – lubiła mawiać, kiwając z przekonaniem głową. – Zastanów się jeszcze, dziecko… – prosiła. Agata kładła wówczas dłonie na brzuchu, zapowiadającym już wyraźnie pierwszego potomka. Uśmiechała się, z wyższością kobiet świadomych siły, jaką daje macierzyństwo, ale w głębi duszy odkrywała rosnącą nienawiść do matki. Bo Agata nienawidziła wszystkich, którzy w jakikolwiek sposób podtrzymywali jej obsesyjny strach przed utratą Michała. Walczyła o tego mężczyznę swym własnym, dokładnie przemyślanym sposobem. Gdyby Michał wiedział, jak przebiegle, niczym wytrawny myśliwy, osaczała go sidłami słów, wnykami drobnych uprzejmości, jak go wabiła i wciągała w niebezpieczną grę, nie uwierzyłby, że ta nieśmiała, zakompleksiona Agata jest zdolna do tak wyrafinowanych metod zdobywania upragnionego trofeum. A przecież wpadł w te sidła bez słowa skargi. Może i był przygnębiony nagłym zwrotem wydarzeń, nie na tyle jednak, aby zapomnieć o męskiej odpowiedzialności za zaludnianie świata. Dopiero po tym sukcesie Agata doceniła swój spryt i niezawodną intuicję. Bliska znajomość Michała z Agatą trwała dwa miesiące.

„To aż śmieszne – myślał potem – że tak szybko można stracić niezależność na pozostałą resztę życia”. Plan Agaty był banalnie prosty. Uzbrojona w cierpliwość, zamieniała się w konfesjonał dla Michałowych wynurzeń. Poznawała jego porażki i leczyła rany odniesione na polach sercowych bitew. I spokojnie czekała na chwilę słabości. A taka chwila musiała przecież nadejść, skoro modliła się o nią co noc. Noce stawały się wówczas bezsenne, szarpane beznadziejnym podnieceniem i przerywane koszmarnym snem, w którym Michał oddalał się od niej w chaotycznym pośpiechu i rozpływał, nim zdołała dopaść go w zwartym, wrogim tłumie milczących ludzi. Z tej okrutnej gromady, która pochłaniała Michała, zawsze spoglądała na nią szyderczo wykrzywiona twarz matki.

Pierwsze tygodnie ich związku nie były łatwe. Agata skwapliwie uczyła się swego szczęścia. Szybko wymazywała z pamięci to, co mogło boleć w przyszłości. Starała się zapomnieć o parapetówce u Nowickich, na którą Michał z trudem się wtoczył po kolejnej awanturze ze swoją dziewczyną. Nie chciała pamiętać, jak wiedziona swym niezawodnym instynktem, położyła go na gościnnym materacu w pustym pokoju nowego mieszkania przyjaciół, a potem… Potem zrobiła wszystko, aby spełnił się starannie opracowany scenariusz jej przyszłego życia. Posiadła Michała. Wkradła się jak złodziej do jego pijanej samotności. Pozwoliła mu mówić do siebie „Ewciu”. Pozwoliła zrobić sobie dziecko. Wreszcie pozwoliła się poślubić. W kościele, odwrócona tyłem do rodziny, czuła przez cienki tiul marszczonej suto sukienki pełne dezaprobaty spojrzenia najbliższych. Dałaby głowę, że matka płakała. I nie były to łzy szczęścia.

Agata nie miała wątpliwości, że nikt w tym rodzinnym różańcowym kółku nie zaakceptował jej wyboru, solidarnie określanego jako „nieodpowiedni”. Zdanie to podzielał także księgowy z parteru, uznany przed laty za najlepszą partię. Fakt, że do dziś pozostał kawalerem, tylko powiększał winę Agaty.

Zaśmiała się na wspomnienie poczciwego księgowego, ostatniego faceta, który nosił spodnie na szelkach. Teraz, po kolejnych ciążach, uwieńczonych trójką dzieci, czuła nareszcie komfort. Trochę irytowała ją melancholia, jakiej od czasu do czasu ulegał Michał. Bywały dni, że stawał się nieobecny. Milczał i popadał w denerwującą zadumę. Agata starała się odnosić do tych demonstracji mężowskich nastrojów pogodnie. Czekała na swój czas, który, jak prawdziwy przyjaciel, zawsze nadchodził w porę. Tylko w jednej sprawie czas okazywał się nieprzejednany. W sprawie Małgosi. Zamiast leczyć obawy Agaty i Michała, wciąż je pogłębiał.

O Małgosi rozmawiało się w domu Karpowiczów tonem, w którym zawsze pobrzmiewała udręka i bezradność. Gdy dziewczynka skończyła trzy lata, było pewne, że coś jest nie tak. Tomasz, brat Michała, ośmielił się o tym delikatnie napomknąć, tłumacząc, że jako „rodzinny” lekarz czuje się w obowiązku… że z medycznego punktu widzenia… że wreszcie w dobie tak szalonego rozwoju psychiatrii… Agata zapałała oburzeniem. Nie mogła zgodzić się na żadne psychomotoryczne opóźnienia, brak korelacji pomiędzy półkulami mózgu. Na nic, co narażało jej macierzyńską dumę na obrazę. Za tak śmiałą diagnozę ukarała Tomasza długotrwałą wojną, wypowiedzianą szwagrostwu bez uprzedzenia. Skończyły się poprawne stosunki między domami. Michał cierpiał, a Małgosia wykazywała coraz wyraźniejsze opóźnienie w rozwoju, zupełnie nie rozumiejąc wymagań matki i wiecznej troski w oczach ojca. Płaczliwa, niesamodzielna, z trudem przyswajała najprostsze słowa. Agata nie zapomni słonecznego, lipcowego dnia, gdy opuszczała specjalistyczną poradnię z okrutnym orzeczeniem lekarskim, stwierdzającym u dziecka niedorozwój lewej półkuli mózgu. Bóg jeden wie, jakie jeszcze niespodzianki mogły czaić się w jasnowłosej główce Małgosi. Od tego czasu Agata nie mogła uwolnić się od przeświadczenia, że popełniła jakiś błąd. Jej perfekcyjny program małżeńskiego życia okazał się nagle niedoskonały. Zaczęła więc traktować przypadek córki jako osobistą porażkę i, chcąc uporać się z problemem, którego jednocześnie nie przyjmowała do wiadomości, postępowała zupełnie irracjonalnie. Wprowadziła własny system wychowawczy, polegający na całkowitym braku rozsądku we wszystkim, co dotyczyło Małgosi. Dziewczynka, na przemian karana i rozpieszczana, nie rozumiała oczekiwań matki. Bała się jej, szukając oparcia w łagodnym usposobieniu ojca. Teraz też ufnie wpatrywała się w Michała, pochłaniającego kanapki z ogromnym apetytem. Uśmiechał się do niej między kęsami, robiąc zabawne miny.

– Smakują? – Agata z dumą spoglądała na prawie pusty talerz. Wyciągnęła rękę, aby strącić okruchy chleba z mężowskich dżinsów, ale cofnęła ją. Michała raziło, gdy traktowała go jak jeszcze jedno swoje dziecko.

– Zobacz. – Przesunął w jej stronę rozłożoną gazetę. – Spójrz na reportaże. Są dwa. Tu i tu – stuknął palcami w gazetę. Pochyliła się nad tekstem, czekając na dalsze wyjaśnienia. – Widzisz, o kim piszą? Najlepszy hodowca tuczu, miss wieczorynka, relacja o naj…, o pierwszym miejscu i zwycięstwie… A w „Głosie”? Zwróć uwagę! Tylko wywiady z gwiazdą, z championem, z mistrzem, z głową państwa, miasta, gminy… A gdzie podziali się normalni ludzie? Jeśli nie gwiazda, to morderca, jeśli nie bohater, to zboczeniec. Tak, jakby na świecie nie było kowali, gospodyń domowych, ślusarzy…

– …i księgowych – dodała domyślnie.

– I księgowych – potwierdził. – Wiesz już, co zamierzam? – spojrzał na żonę wyraźnie podekscytowany. Niecierpliwy jak mały chłopczyk, oczekujący natychmiastowej akceptacji.

– Przypuszczam, że napiszesz o zwyczajności, codzienności – próbowała nieśmiało podążać za jego myślą. Z zapartym tchem czekała na reakcję męża.

Otrzymała pełne podziwu spojrzenie. Odetchnęła z ulgą.

– I to jest mój pomysł! – mówił podekscytowany. – Najwyższy czas pochodzić po ziemi. Poprzyglądać się życiu od kuchni. Jak myślisz? – Zafrasował się nagle. – Będą to czytać?

– Ależ Michał! Jeśli ty o tym napiszesz?! – Reakcja była zbyt podniosła, ale tego nie zauważył. – Zwyczajność też bywa niezwyczajna – dokończyła z przekonaniem.

Wyglądał na szczęśliwego. Kilka razy oderwał wzrok od kanapek, aby z aprobatą spojrzeć na żonę. Jakże rzadko udawało im się zagrać tymi samymi kartami w tę samą grę. W zasadzie przyzwyczaił się do monologu, którego zaletą było podnoszenie własnego autorytetu w zachwyconych oczach Agaty. Teraz, gdy stanęła na wysokości zadania, Michał uświadomił sobie, że jego przypadkowe małżeństwo, zbudowane na ruinach pierwszej miłości, w niektórych sytuacjach nabiera nowych znaczeń.

– Cykl, który planuję, chcę otworzyć artykułem o „Ulu”.

– Coś z życia pszczelarzy? – Agata szybko wydobyła uśmiech, słusznie sądząc, że łatwo tu o gafę.

– To taka knajpa dla artystów – roześmiał się. – Zaczynam od dzisiaj, od rozmowy z panią Zosią, „królową pszczół”, czyli główną barmanką. Nawet się nie domyślasz, jaki ta kobieta ma klucz, otwierający drzwi do świata sztuki.

– Raczej kiczu. – Agata postanowiła sprowadzić męża na ziemię. Stan nadmiernego podniecenia traktowała jako niezdrowy objaw dziennikarskiego zawodu. Jednak nie odważyłaby się ostudzać entuzjazmu męża inaczej niż tą nutką ironii. Zamilkła, ograniczając się w dalszej rozmowie do potakiwań i pełnych akceptacji uśmiechów. W międzyczasie uzupełniła talerz kolejną porcją kanapek.

Lubiła takiego Michała. Pełnego twórczego wigoru, odkrywającego przed nią nowe pomysły. Nie rozumiała, co do niej mówi, ale on nie miał prawa tego zauważyć. Pochłaniała oczami każdą cząstkę tego pięknego dużego chłopca – niczym zazdrosna matka, świadoma, że jej wypieszczony jedynak któregoś dnia niespodziewanie odejdzie, przenosząc swój męski świat do domu zupełnie obcej kobiety.

– Zjedz jeszcze – poprosiła najdelikatniej, jak potrafiła. Natychmiast tego pożałowała. Michał spojrzał na zegarek i w geście protestu odsunął talerz.

– Nie ma mowy! Musiałbym być głodującym narodem, żeby sprawić ci przyjemność. Wrócę późno – uśmiechnął się jeszcze i cicho zamknął wejściowe drzwi.

Za nimi, jak zawsze, poczuł się wolny, a może po prostu wyzwolony. Radosne uczucie chłopięcej niefrasobliwości narastało z każdym stopniem, oddalającym go od mieszkania, zapachu przypalonego mleka, obowiązku chodzenia na palcach i daremnej modlitwy o minutę ciszy. Jeśli nawet kiedyś myślał, że spotka go w życiu coś nieprawdopodobnego, nigdy nie sądził, że tym czymś będzie ojcostwo.

„To chyba boska kara za egoizm samotnika” – pomyślał jeszcze, biegnąc w stronę zbliżającej się szóstki. – Ależ teraz radośnie paprają te tramwaje – mruknął w stronę nadjeżdżających kolorowych reklam. W ostatniej chwili wpadł do wagonu i z ulgą spostrzegł, że ludzie beztrosko uśmiechają się do niego. – No tak. Wiosna! – Odwzajemnił uśmiech i pomyślał, że czeka na jakąś dobrą, radosną odmianę. Na jaką – nie wiedział.

Ciąg dalszy w wersji pełnej