Grzegorz Kucharczyk

Mity i fakty

Zeszyty historii Kościoła

Zeszyt I

Mity i przesądy wokół dziejów
Kościoła katolickiego

Zeszyt II

Postępowe imperium –
tolerancja po angielsku

Poznań 2012

Wydawnictwo AGAPE

Poznań 2012

© Wydawnictwo AGAPE sp. z o.o.

ISBN ePUB: 978-83-63759-41-4

ISBN MOBI: 978-83-63759-40-7

Redaktor: Sebastian Bednarowicz

Korekta: Robert Bil

Wydawnictwo Agape

ul. Panny Marii 4, 60-962 Poznań

e-mail: wydawnictwo@agape.org.pl

tel./fax +48 61 852 32 82

Dział handlowy

tel./fax +48 61 852 32 80

e-mail: handlowy@agape.org.pl

www.agape.org.pl www.milujciesie.org.pl

Plik przygotowany przez DlaDucha.pl

e-mail: kontakt@dladucha.pl

www.dladucha.pl

Wstęp

Książka, którą oddajemy do rąk Czytelnika, nie jest monografią epoki średniowiecza czy czasów nowożytnych naznaczonych sporami religijnymi (często krwawymi) wywołanymi reformacją. Nie jest ona również przedsięwzięciem apologetycznym. Nikt nie zamierza udowadniać, że nie było ofiar trybunałów inkwizycyjnych czy że krucjaty były łagodnym spacerem przez ziemie opanowane przez muzułmanów. Celem tej książki jest natomiast zwrócenie uwagi na rozpowszechniane (w niektórych wypadkach już od XVI wieku) propagandowe mity dotyczące całych epok (średniowiecze) lub wydarzeń czy instytucji (krucjaty, inkwizycja, ewangelizacja Ameryk), mające służyć podstawowemu zamierzeniu: oczernianiu historii Kościoła katolickiego i katolicyzmu – nie tylko jako religii, ale także jako konkretnej wizji cywilizacyjnej. We współczesnym języku taki zamysł nazywa się „czarnym piarem”.

Historia jest ważna. Jak mówi nieco zbanalizowane, niemniej prawdziwe powiedzenie: historia jest nauczycielką życia. Jej poznanie ważne jest dla życia narodowego (buduje wspólnotę narodową), ale również dla życia w Kościele. Jeśli bowiem pozwolić na utrwalanie obrazu Kościoła jako opresyjnej od wieków instytucji, która podżegała do wojen (krucjaty) i w milionach paliła ludzi na stosach (inkwizycja), zaraz rodzi się pytanie: czy warto trwać w takim Kościele, czy warto mu wierzyć?

Dla propagandystów kontekst historyczny jest nieważny, nieważne są rzeczywiste liczby i przyczyny. Gra się na niewiedzy i emocjach. Tak powstają uprzedzenia, na których buduje się następny przekaz propagandowy. Najpierw należy wytworzyć mit żądnych władzy jezuitów, manipulujących całym Kościołem, by następnie dobudować na tym wytworzonym micie mit kolejny – o zakłamaniu przez jezuitów oraz ich spadkobierców z Opus Dei „prawdy” o życiu Jezusa Chrystusa. Tak mniej więcej wygląda fabuła majstersztyku propagandowego, jakim był nagłaśniany przed kilku laty film Kod da Vinci.

Antykatolicka propaganda ma bardzo długą historię. Jeżeli lektura tej książki pomoże w dostrzeżeniu niewygodnych dla mistrzów czarnego, antykatolickiego piaru historycznych kontekstów, przyczyn i długofalowych skutków oraz rzeczywistych prześladowców – wtedy osiągnie ona swój cel.

Grzegorz Kucharczyk

Epoka uniwersytetów – ciemnym wiekiem?

Epoka średniowiecza nie ma dobrej prasy. Właściwie od czasów tzw. humanistycznego renesansu (XVI wiek) aż po oświecenie (XVIII wiek), pozytywizm oraz rozmaite „naukowe światopoglądy” z XIX i XX wieku (z marksizmem na czele) – trwa nieustanne rozbudowywanie „czarnej legendy” wieków średnich. Zazwyczaj przedstawia się je jako epokę regresu cywilizacyjnego, ciemnoty i zabobonów, okrucieństwa oraz nienawiści do inaczej wierzących. Z pewnością wiele tutaj wyjaśnia fakt, że średniowiecze było tą epoką w dziejach Europy, która najbliższa jest określeniu „epoka chrześcijańska”. Wtedy rzeczywiście istniała christianitas – wspólnota ludów (narodów) chrześcijańskich, gdzie chrześcijaństwo istniało nie tylko w sferze prywatnej, ale także w publicznej. Jak wiadomo, dla autorów odrzuconej parę lat temu tzw. konstytucji europejskiej zawarty w jej preambule opis cywilizacyjnych korzeni Europy ograniczał się do starożytności i oświecenia. O chrześcijaństwie (najpełniej widocznym – jako czynnik cywilizacyjny) nie było ani słowa.

Przyglądając się oskarżeniom rzucanym przez wieki na epokę wieków średnich, zauważamy charakterystyczne połączenie niewiedzy z hipokryzją. Niczym przecież innym jak obłudą jest oskarżenie średniowiecza o ciemnotę i zabobony w naszych czasach, kiedy to wystarczy otworzyć pierwszą lepszą gazetę lub obejrzeć programy w telewizjach kablowych, żeby się przekonać, jak wielkim powodzeniem cieszą się rozmaite wróżki, układacze tarota oraz uzdrowiciele filipińscy (jak wykazują statystyki, już teraz w niektórych krajach europejskich, na przykład w Niemczech, więcej ludzi regularnie korzysta z porad rozmaitych wróżek aniżeli chodzi do kościoła...). Podobnie rzecz się ma z oskarżeniami ludzi średniowiecza o jakieś szczególne okrucieństwo. Z perspektywy XX wieku – epoki ludobójstw – jest to oskarżenie śmieszne. Pod tym względem wieki średnie w porównaniu z niedawno zakończonym wiekiem totalitaryzmów jawią się jako oaza spokoju.

Ale nie chodzi tylko o porównania. Dochodzimy w ten sposób do problemu niewiedzy krytyków „ciemnej epoki średniowiecza”. Przypomnijmy więc, że średniowiecze to epoka systematycznego postępu wiedzy i nauki (także w znaczeniu nauk ścisłych). Do dzisiaj świat akademicki zachodniej cywilizacji opiera się na instytucji, która powstała – przede wszystkim pod patronatem Kościoła – w epoce średniowiecza, czyli na uniwersytetach. Pierwsze z nich powstały na początku XII wieku (Bolonia). Najbardziej renomowane (do dzisiaj) uczelnie sięgają swoimi korzeniami wieków średnich. Dość wspomnieć Oksford i Cambridge, Salamankę i Coimbrę, Sorbonę i Montpellier, Pragę i Kraków.

Patronat Kościoła nad średniowiecznymi uniwersytetami oznaczał również pilnowanie ich niezależności – nie tylko zresztą przed władzą świecką. Dobrym przykładem jest tutaj data 1231 roku. Papież Grzegorz IX, uznawany za „papieża inkwizytora” (ponieważ w tym samym roku ustanowił ramy organizacyjne funkcjonowania rzymskiej inkwizycji), opublikował wówczas bullę Parens scientiarum, w której zapewniał paryski uniwersytet o jego niezależności nie tylko od władzy króla Francji, ale także od władzy paryskiego biskupa.

Wykład Amalryka z Bène na uniwersytecie paryskim (miniatura z XV w.)

Rozwój średniowiecznej nauki był uwarunkowany również otwartością tej epoki na intelektualny dorobek starożytności. Renesans XVI wieku nie był bowiem pierwszym renesansem w dziejach europejskiej cywilizacji. W VIII i IX wieku mamy do czynienia z tzw. renesansem karolińskim, natomiast tzw. XII-wieczny renesans był czasem odkrywania wielkiego dorobku starożytnych filozofów, przede wszystkim Arystotelesa. Przy czym należy zwrócić uwagę na to, że przejmowanie przez intelektualne elity średniowiecza dorobku starożytności nie miało charakteru odtwórczego. W odróżnieniu od tzw. humanistycznego renesansu z XVI wieku ludzie średniowiecza nie traktowali klasycznego dziedzictwa jako wzorca idealnego, do którego nic już nie można dodać.Jak mawiał jeden z XII-wiecznych uczonych w kwestii związków ze starożytnością Grecji i Rzymu: „jesteśmy karłami stojącymi na barkach olbrzymów”. A więc uznanie wielkości dorobku swoich poprzedników, pokorne jednak przy tym zaznaczenie, że trzeba patrzeć dalej, choćby odrobinę, aniżeli Arystoteles, Platon czy Seneka.

Trwałym dziedzictwem średniowiecza jest również powstanie międzynarodowego świata nauki. To właśnie w wiekach średnich regułą stały się peregrynacje uczonych po różnych ośrodkach naukowych. Łacina – powszechnie uznawany język europejskiej wspólnoty uczonych – umożliwiała bezproblemową komunikację. Nasz Wincenty Kadłubek (kronikarz z XII wieku) studiował na Sorbonie, a tworzył w Krakowie; św. Tomasz z Akwinu (Włoch) uczył się w Kolonii u św. Alberta Wielkiego, a następnie był profesorem na paryskiej Sorbonie. Takie przykłady można mnożyć. Jedno jest pewne: średniowiecze nie było epoką barier, a raczej epoką organicznego tworzenia europejskiej wspólnoty ducha. Pamiętajmy, że mury to raczej specjalność XX wieku i czasów nam współczesnych (por. mur berliński czy najnowsze „osiągnięcie” tego typu – mur między Izraelem a Autonomią Palestyńską).

Tę intelektualną otwartość i ciekawość średniowiecza najlepiej dokumentuje rozwój nauk ścisłych, który dokonał się w tej epoce. Uwarunkowany był on przede wszystkim powstaniem uniwersytetów, które z kolei były wynikiem otwartości Kościoła na naukę. Niezmiernie ważny czynnik stanowiło również przejmowanie dorobku starożytnych filozofów (ze wspomnianym Arystotelesem na czele) za pośrednictwem tłumaczeń arabskich. Walka z islamem na płaszczyźnie religijnej oraz politycznej nie oznaczała bowiem zamknięcia się europejskiej christianitas na kontakty intelektualne ze światem arabskim, zwłaszcza gdy chodziło o odnowienie dziedzictwa grecko-rzymskiego.

Święty Albert Wielki (fresk Tomasza z Modeny, XIV w.)

Współcześni badacze dziejów nauki podkreślają, że to właśnie średniowiecze dało podstawy nauki (w znaczeniu nauk ścisłych) nowożytnej. Zwraca się uwagę na przykład na pojawienie się na średniowiecznych uniwersytetach na przełomie XII i XIII wieku niezwykłego zjawiska, jakim byli teologowie-filozofowie przyrody. Byli to przede wszystkim reprezentanci – tak oczernianej w późniejszych wiekach – scholastyki (czyli średniowiecznej teologii katolickiej, operującej aparatem pojęciowym zaczerpniętym od Arystotelesa), którzy zajmowali się w swoich badaniach nie tylko ontologią stworzenia, ale także jego fizyczną postacią. Wyśmiewano ich później jako tych, którzy rozważali „liczbę aniołów, które mogłyby się zmieścić na czubku szpilki”. Ale to właśnie z ich pism można wyczytać podstawy nowożytnej kinematyki i dynamiki, a także pierwsze rozważania dotyczące możliwości ruchu Ziemi wokół własnej osi (co zwiastowało już rewolucję kopernikańską). Ich dociekania dotyczące nieskończonej pustej przestrzeni w niemałym stopniu przyczyniły się do ukształtowania obrazu kosmosu, który zdominował naukę nowożytną.

Jak stwierdza współczesny brytyjski historyk E. Grant: „Wiele ważkich problemów, jakie pojawiły się przed uczonymi w XVI i XVII wieku i jakie często rozwiązywano, stanowiło dziedzictwo duchowe średniowiecza. Gdyby nie one i gdyby nie długa tradycja filozofii przyrody na uniwersytetachśredniowiecznych, w XVII wieku nie bardzo byłoby o czym dyskutować. A bez poparcia teologów i Kościoła uniwersytety średniowieczne nie mogłyby wprowadzić do swych programów nauczania nauk ścisłych, logiki i filozofii przyrody, co zapoczątkowało długotrwałe, nieprzerwane zaangażowanieEuropy Zachodniej w naukową myśl i problemy”.

Pełna wersja dostępna na stronie www.dladucha.pl

Razem ewangelizujmy świat!

Wielu ludzi w Afryce, Europie Wschodniej, krajach byłego ZSRR, w Indiach, Ameryce Południowej, a także najbiedniejsi w naszym kraju wciąż czekają na Twoją pomoc!

Możesz zanieść im to, co najważniejsze – Jezusa i Jego Ewangelię poprzez czasopismo „Miłujcie się!”.

Możesz uczynić to już dziś przez:

– modlitwę, ofiarowanie swego cierpienia w intencjach redakcji,

– stałą prenumeratę „Miłujcie się!”,

– „adopcję” choć jednego czytelnika z Afryki, Azji lub byłego ZSRR (tzn. przez pokrycie za niego kosztów druku i wysyłki „Miłujcie się!”),

– informowanie swoich przyjaciół, znajomych i bliskich o czasopiśmie,

– polecanie wszystkim zainteresowanym naszego czasopisma w innych wersjach językowych,

– materialne wsparcie naszego funduszu wydawniczego.

Ofiary można składać na następujące konto:

na rachunek złotówkowy:

26 1240 1750 1111 0000 1905 0362

Ofiarodawcy z zagranicy na rachunek euro:

PL 52 1240 1750 1978 0000 1905 0388

SWIFT CODE: PKOPPLPW

Oto lista aktualnych 17 wersji językowych:

amharska, angielska, bułgarska, chińska (pisownia tradycyjna), czeska, fińska, hiszpańska, litewska, łotewska, niemiecka, polska, portugalska, rosyjska, rumuńska, słowacka, ukraińska, węgierska.

Bez względu na cenę

Joseph Fadelle

Książka, której nie odłożysz, póki nie doczytasz do końca!

Miał wszystko: władzę, pieniądze, ludzkie poważanie. Czekała go spokojna, świetlana przyszłość. Ojciec przeznaczył go na swego następcę, na kolejnego przywódcę klanu wielkiej szyickiej rodziny irackiej, która pochodzi bezpośrednio od wielkiego proroka Mahometa. Ale on spotkał Chrystusa. I ma tylko jedną myśl – nawrócić się na chrześcijaństwo. Czyste szaleństwo! Dla jego rodziców i krewnych to nie do pomyślenia. W islamie zmiana religii jest przestępstwem. Pochwycony przez swoich braci, młody Musawi zostaje związany i postawiony przed obliczem wielkiego ajatollaha w An-Nadżafie. Rozmowa nie prowadzi jednak do żadnych wyjaśnień, lecz do wypowiedzenia fatwy przeciw niemu, jeśliby prawdziwie miał się okazać chrześcijaninem. Skuty Mohammed zostaje wrzucony do bagażnika samochodu i przewieziony w nieznane mu miejsce. Jest nim jedno z najgorszych więzień Saddama Husajna, które ma się stać jego domem na najbliższy czas.

Uwłaczające ludzkiej godności warunki, tortury, upokarzanie, choroba nabyta w więzieniu – to wszystko ma go złamać i doprowadzić do wydania nazwisk chrześcijan, z jakimi miał kontakt. Mohammed przechodzi te wszystkie próby zwycięsko, a kiedy jego duch zaczyna upadać, po szesnastu miesiącach katorgi zostaje nagle zwolniony.

Spotkanie kończy się próbą wypełnienia fatwy, a więc zabicia Mohammeda. Cudem udaje mu się w czas rzucić do ucieczki...

Prawdziwa historia o cenie, jaką musi zapłacić muzułmanin, pragnący poznać Chrystusa.

format: A5 | 224 strony | oprawa twarda| cena: 25 zł

wersja audio: format MP3 | czas: 8:53 | cena: 24 zł

książka w wersji drukowanej do nabycia w księgarni internetowej Wydawnictwa Agape www.sklep.milujciesie.org.pl

Czy Koran jest słowem Bożym?

Raszid Al-Maghribi

Fakt, że w Koranie wspomina się o patriarchach i prorokach Starego Testamentu, a także o Maryi i Jezusie, wzbudza w wielu pytania: Czym dla chrześcijanina powinna być święta księga muzułmanów? Jakie przesłanie ona głosi? Czy można uznać informacje w niej zawarte za rodzaj Bożego Objawienia bądź wręcz uzupełnienia Biblii?

Decydującym momentem w procesie nawrócenia Raszida było studium porównawcze Koranu i Biblii. Jako syn imama i prawdopodobny kandydat na duchownego muzułmańskiego Raszid doskonale znał świętą księgę i nauczanie teologów islamskich. Był świadom, że według oficjalnej doktryny tej religii Koran ma być niestworzony i odwieczny, a jego szczególny charakter muzułmanie określają terminem i’dżaz – doskonałość, cudowność, bezbłędność pod każdym względem. Kiedy jednak Raszid zaczął badać Koran i porównywać go z chrześcijańską Biblią, odkrył, że zawiera on mnóstwo błędów, zarówno w warstwie historycznej, jak i językowej. Zaskakujące wnioski, do których doszedł, całkowicie odmieniły jego życie…

format: A5 | 256 stron | oprawa twarda| cena: 25 zł

książka w wersji drukowanej dostępna w księgarni internetowej Wydawnictwa Agape: www.sklep.milujciesie.org.pl

Dlaczego powinniśmy zostać katolikami?

Ewangelicki pastor zadaje w książce swoim współbraciom prowokacyjne pytanie: „Dlaczego nie staniemy się katolikami?” Szczegółowo analizuje powody, które stoją za trwającym rozłamem między wyznaniami chrześcijańskimi: sprawę papieża i jego nieomylności, znaczenie tradycji apostolskiej, kult Maryi i świętych, sprawę odpustów i czyśćca, naukę o wierze i dobrych uczynkach, jak również kwestię okazałej liturgii z użyciem kadzidła w ociekających złotem kościołach... i dochodzi do zaskakujących wniosków.

format: A5 | 80 stron | oprawa miękka | cena: 19 zł

Książka w wersji drukowanej do nabycia w księgarni internetowej Wydawnictwa Agape sklep.milujciesie.org.pl

Droga czystej miłości Podręcznik formacyjny

Autor: s. Maria Kwiek USJK, Iwona Nowak

Książka zawiera zbiór listów Jana Bilewicza

dotyczących czystości przedmałżeńskiej,

publikowanych wcześniej na łamach

dwumiesięcznika „Miłujcie się!”.

Książka o charakterze formacyjnym, zawiera

ponad 80 scenariuszy spotkań dla młodzieży

(RCS, KSM, ONŻ itp.) oraz różne ciekawe

pomoce dydaktyczne. To nieoceniona pomoc

dla duszpasterzy, katechetów i animatorów!

Książka w wersji drukowanej do nabycia w księgarni internetowej Wydawnictwa Agape sklep.milujciesie.org.pl