Krystyna Mirek

Prom do Kopenhagi

Copyright © 2011 by Krystyna Mirek

All rights reserved.

Copyright for the Polish Edition © 2011 G + J Gruner + Jahr Polska

Sp. z o.o. & Co. Spółka Komandytowa

02-674 Warszawa, ul. Marynarska 15

Dział handlowy: tel. 22 360 38 41–42

faks 22 360 38 49

Sprzedaż wysyłkowa: tel. 22 360 37 77

Redakcja: Małgorzata Grudnik-Zwolińska

Korekta: Izabela Golińska

Projekt okładki: Jarosław Kisiel

Zdjęcie na okładce: Fotolia

Redakcja techniczna: Mariusz Teler

Redaktor prowadząca: Agnieszka Koszałka

ISBN: 978-83-7778-055-8

Skład i łamanie: Katka, Warszawa

Wszelkie prawa zastrzeżone. Reprodukowanie, kopiowanie
w urządzeniach przetwarzania danych, odtwarzanie w jakiejkolwiek formie oraz wykorzystywanie w wystąpieniach publicznych – również częściowe
– tylko za wyłącznym zezwoleniem właściciela praw autorskich.

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o.o.

Rozdział 1

To historia o końcu świata.

Ale nie o tym apokaliptycznym, który jak dotąd lekceważy wszelkie sugerowane mu daty oraz symboliczne rocznice i na szczęście nie następuje.

To opowieść o małej miejscowości, której nazwa pojawia się wyłącznie na wyjątkowo szczegółowych mapach. Jest tam bardzo pięknie o każdej porze roku, ale nie dojeżdża żaden szanujący się autobus, a sklep jest tylko jeden.

Wrony naprawdę tam zawracają. Są tacy, którzy twierdzą, że widzieli to na własne oczy. Bo dalej nie ma już nic. Jedynie las i góry.

Właśnie tam świat skończył się z hukiem pewnego zwodniczo sielankowego dnia.

Najpierw dla Konrada.

Stał w przedsionku i przerażony patrzył w wielką dziurę na środku podłogi. Katastrofa, odciągana w czasie różnymi sposobami, właśnie nadeszła i nic już nie mogło jej powstrzymać.

Dom, w którym mieszkał z matką i czwórką rodzeństwa, po prostu się rozpadał. A zdobycie pieniędzy na nowy przerastało całkowicie ich możliwości. Konrad stał nad dziurą od pół godziny i nie miał pojęcia, co robić.

Tego samego słonecznego dnia także Weronika uświadomiła sobie, że to koniec. Nic już nie da się zrobić. Żadne sposoby, podstępy, działania, wprost i ukradkiem, nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. Cały jej świat po raz trzeci w stosunkowo krótkim, dwudziestoparoletnim życiu się zawalił. Bez znaków na niebie, trąb i jeźdźców, ale naprawdę przestał istnieć.

Oboje urodzili się na końcu świata.

*

Weronika była piękną dziewczyną, ale tu na wsi pożytek z tego był niewielki. Straty właściwie przewyższały zyski. Zazdrość kobiet towarzyszyła jej od dnia urodzin, ciekawskie spojrzenia – całe życie. Wieczory spędzała, pocieszając kolejnych chłopaków, załamanych brakiem wzajemności.

To wszystko jednak nie mąciłoby jej szczęścia, bo lubiła swoją miejscowość ze wszystkimi urokami i trudnościami, nawet wścibskie sąsiadki, lecz jak można żyć spokojnie, kiedy los obdarzył urodą przyciągającą chłopaków, mężczyzn i cudzych mężów, ale nie tego jednego, na którym jej zależało.

Wracała właśnie stromą drogą do domu, ukazując światu smukłą figurę, ciemne, długie, falujące włosy i oczy w kolorze czarnego bzu niespotykanym w tej okolicy.

Szła, a firanki w oknach mijanych domów drgały, co zdradzało sąsiadki obserwujące okolicę.

Droga wiodła przez sam środek miejscowości, wijąc się w licznych zakolach. Jej właściwy bieg i granice od wieków były powodem sąsiedzkich sporów i stale toczących się procesów sądowych. Po obu jej stronach wznosiły się domy.

Weronika nie zwracała uwagi na sąsiadów. Konrad do tego stopnia zajmował jej serce i umysł, że nie wystarczało już miejsca na nic innego.

Życie uparło się, aby jej udowodnić, jak bardzo jest nieprzewidywalne, trudne i jak świetnie potrafi w jednej chwili zniszczyć plany przygotowywane latami.

Po raz trzeci nie dostała się na studia: Kraków, psychologia, wielu kandydatów na jedno miejsce i głupie zasady rekrutacji polegające na bezdusznym liczeniu punktów.

Może zbyt wysoko zawiesiła sobie poprzeczkę? Może powinna pomyśleć o zmianie uczelni, tyle jest teraz możliwości…

Ale żeby Konrad, tak po prostu, nawet nie zapytawszy jej o zdanie, postanowił wyjechać za granicę – tego zupełnie nie mogła pojąć. Żeby chłopak zakochany w niej, od wieków i na zabój, rezygnował z ręki, którą już od dłuższego czasu dyplomatycznie mu podsuwała, i ruszał w drogę – tego nikt nie mógł przewidzieć.

Wszyscy bowiem twierdzili zgodnie, że to, co przytrafiło się Konradowi, to cud, łaska boska.

Dla rodziny miejscowego pijaka mogło to być życiową szansą, Weronika jednak wiedziała swoje: Konrad uciekał.

Uciekał od niej i była to zła wiadomość, bo Weronika zdawała sobie sprawę, że niełatwo będzie zmienić plany, które on postanowił zrealizować.

Był niewzruszony jak góra, u podnóża której stał jego skromny dom. Nie złamały Konrada ani trudne warunki życia, ani liczne przeciwności losu. Weronika podziwiała go za to całą mocą kochającego serca, ale teraz, po raz kolejny, uświadomiła sobie, jak bardzo niezłomność charakteru utrudnia porozumienie.

Jednak Konrad się pomylił, myśląc, że ona tak po prostu pozwoli mu wyjechać. Co prawda, do tej pory żadna z prób przywołania go do porządku i dogadania się nie przyniosła efektu, ale też jeszcze nigdy dziewczyna nie była tak zdeterminowana.

Wczoraj wieczorem, kiedy mały Kuba, brat Konrada, przekazał jej zaproszenie na pożegnalne ognisko, poczuła się sprowokowana do podjęcia radykalnych kroków.

*

Od pół roku walczyli ze sobą jak najwięksi wrogowie. A właściwie od pewnego słotnego poranka, kiedy zobaczyła przez okno Konrada pod małym parasolem na ścieżce prowadzącej do jej domu. W ręce ściskał bukiet kwiatów.

Potem Konrad próbował jej wmówić, że wcale nie szedł do niej, a jeżeli widziała go na ścieżce, to po prostu szedł przed siebie. Każdemu wolno.

– Przed siebie, akurat ci uwierzę! – złościła się Weronika, ilekroć po tym pamiętnym dniu udało się jej rozmawiać z Konradem na osobności. – Chyba tylko po to, żeby walnąć głową w ścianę, bo tu droga przecież się kończy.

Konrad nie reagował na jej słowa.

Jego milczenie wyprowadzało ją z równowagi.

Nigdy dotąd nie przeżyła takiej dziwnej sytuacji. Uważała się za najlepszą specjalistkę od rozpoznawania wczesnych objawów zakochania, a wyznań miłosnych wysłuchała i odrzuciła tak wiele, że potencjalnego absztyfikanta potrafiła wyczuć na odległość. Pozwalało jej to tłamsić niektóre sytuacje w zarodku, dawać zdenerwowanym biedakom do zrozumienia, że nie mają najmniejszych szans, zanim zdołali wydobyć z siebie słowa oświadczyn. Dzięki temu mogli odejść, nie tracąc męskiej godności. Jej oszczędzało to męczących, wciąż tych samych wyjaśnień.

Jednak jej wiedza, doświadczenie i spryt dotyczyły tylko odrzucania oświadczyn. Nigdy nie udało jej się uczynić innego kroku. Oczywiście z powodu Konrada, jej wielbiciela, można by powiedzieć: od piaskownicy, gdyby we wsi była piaskownica.

Byli bliskimi sąsiadami. Kiedy Weronika miała sześć lat, zaręczyli się podczas zabawy i od tej pory czuli się parą. Ona rosła wierna tej umowie, Konrad inne dziewczyny traktował jak trawę na łące – z trudem odróżniał poszczególne źdźbła.

Dlatego też kiedy zobaczyła go idącego w deszczu, uroczystego i skupionego, by się oświadczyć, było to dla niej zupełnie oczywiste zakończenie ich dotychczasowej znajomości.

Wiedział, jaką dostanie odpowiedź. Wiele razy dawała mu to do zrozumienia, a ostatnio wypróbowała na nim metody ośmielania, dodawania odwagi i zachęcania do odważnego działania wyczytane w książkach i poradnikach psychologicznych. Nie miał prawa oprzeć się tym fachowym sposobom wspieranym przez jej wrodzony wdzięk, urodę i szczere uczucie.

Gdzie wtedy przepadł? Co się zdarzyło, że odporny na wpływy, poważny i stateczny Konrad tak się odmienił?

Przepoczwarzył się z miłego motyla w paskudną, milczącą i gburowatą gąsienicę.

Może powinna była wówczas wykazać się większym zdecydowaniem? Wybiec mu naprzeciw, złapać go i nie puszczać, dopóki nie zada jej wreszcie tego najważniejszego pytania.

Ale po pierwsze, skąd mogła wiedzieć, że on po drodze zmieni zamiar. Po drugie, z nerwów i z przejęcia najpierw zmiękły jej kolana, a potem przeraziła się, bo w kuchni, do której za chwilę miał wejść jej ukochany, panował taki bałagan po śniadaniu, że nie zwlekając, zaczęła upychać brudne naczynia, gdzie popadło.

Potem pobiegła do swojego pokoju przygładzić włosy i kiedy zdyszana padła z powrotem na krzesło kuchenne, zobaczyła przez okno pustą, ociekającą deszczem ścieżkę, na której nie było śladu po romantycznym kandydacie na męża.

Czekała, nasłuchując odgłosów w korytarzu, ale nikt nie nadchodził.

Wybiegła przed dom.

Nie było tam nikogo.

Wróciła do kuchni i miotając się od ściany do ściany, próbowała znaleźć jakieś wytłumaczenie. Co się stało? Może ogarnęły go jakieś wątpliwości i zrezygnował?

Konrad był przecież mężczyzną. Stuprocentowym. Jego myśli biegły zupełnie innymi drogami. Już sam fakt, że potrzebował tylu lat, żeby się wreszcie zdecydować, mimo że okazji do wyznań nie brakowało, dowodził, jak niezgłębione są meandry męskiej logiki.

Naprawdę nie musiał przecież czekać ani na jej pięknie zdaną maturę, ani na kolejny nieudany start na studia. Niepotrzebne były preteksty i nikt nie zamierzał stawiać mu żadnych warunków.

Od dawna mogli już być czymś więcej niż parą przyjaciół.

Ale Konrad nie wykazywał inicjatywy, a Weronika była zbyt nieśmiała, by sięgać po bardziej zdecydowane metody niż delikatna kobieca dyplomacja.

Jednak tego dnia dziewczyna postanowiła, że zacznie działać wprost. Raz na zawsze skończy z grą, nakłoni go do powiedzenia całej prawdy.

Zadowolona z podjęcia dobrej decyzji popędziła w deszczu do domu Konrada, nie wziąwszy nawet parasola. Przeskakując kałuże, wyobrażała sobie, jak on zareaguje na jej zdecydowane słowa, rozwiewające wszelkie wątpliwości.

Zastukała w okno, bo wiedziała, że Konrad czuje się skrępowany, kiedy ktoś puka do drzwi, a on nie może wpuścić go do środka. Stanęła pod wysokim orzechem i czekała. Tam przynajmniej nie było tak bardzo mokro.

Konrad wyszedł po dłuższej chwili, zmieszany, ze spuszczoną głową, i nie zaprosił jej nawet za próg, choć rozpadało się na dobre, a wiatr dmuchał wściekle. Chłopak zatrzymał się kilka kroków od niej, wbił ręce w kieszenie i wcale się nie kwapił, by rozpocząć rozmowę i ułatwić wojowniczo nastawionej, ale w gruncie rzeczy nieśmiałej dziewczynie jej pierwsze oświadczyny.

Milczeli dłuższą chwilę, deszcz przemoczył ich do suchej nitki, a sytuacja z minuty na minutę stawała się coraz bardziej nienaturalna.

– Widziałam cię przed chwilą na drodze – odezwała się w końcu Weronika, machając ręką w stronę ścieżki – ale chyba coś cię zatrzymało.

Spojrzała na niego wyczekująco.

Nie było odpowiedzi. Konrad wierzchem dłoni otarł mokrą od deszczu twarz i milczał. Jego usta zacięły się w wąską kreskę.

– Wiem, dlaczego się do mnie wybrałeś. – Weronika starała się mówić spokojnie, chociaż ze zdenerwowania i zimna zaczynały jej szczękać zęby. – Bardzo się ucieszyłam.

Konrad milczał zawzięcie, a z jego twarzy niewiele można było wyczytać. Jakby nie rozstali się wczoraj wieczorem w doskonałej zgodzie, jakby nie znali się od lat.

Dwoje obcych ludzi w deszczu. Było to tak głupie i dziwne, że Weronika w końcu nie wytrzymała i podeszła do niego bliżej, chcąc odgarnąć mu włosy z czoła, zajrzeć w jasne, kochane oczy, on jednak odskoczył gwałtownie i wcisnąwszy mokre ręce w kieszenie, wymamrotał, że musi już iść.

– Nie wybierałem się do ciebie dzisiaj – powiedział na pożegnanie słowa, które potem miał powtarzać w kółko. – I przez następny tydzień też będę bardzo zajęty.

Odwrócił się na pięcie, by iść do domu, więc Weronika złapała go za róg koszuli i owinąwszy sobie mokry kawałek materiału wokół dłoni, postanowiła zatrzymać go za wszelką cenę.

Zawsze jej słuchał, nie było dotąd w jego życiu spraw ważniejszych niż jej smutek, jej problemy, jej zdrowie, a teraz łzy lały jej się po policzkach, twarz siniała z zimna, a on patrzył z zaciśniętymi ustami na szumiące drzewa w pobliskim lesie i minę miał tak obcą i gniewną, że zdezorientowana dziewczyna zupełnie już nie wiedziała, co i jak należałoby teraz powiedzieć.

– Konrad – zapytała pokornie, starając się spojrzeć mu w oczy – co się stało? Proszę cię, powiedz mi tylko, co się stało. Gniewasz się? Ktoś ci coś głupiego powiedział?

Nie słuchał, a przynajmniej takie sprawiał wrażenie.

Gwałtownie wyrwał z jej dłoni swoją śliską od deszczu koszulę i uciekł do domu, wykrzykując na koniec, że wszystko jest w porządku, chce tylko, by dała mu spokój.

Zostawił ją samą na deszczu, spłakaną i przerażoną.

Stała tam przez chwilę, skostniała, czując pustkę w głowie. W końcu, kuląc się z zimna, powoli wróciła do domu.

Długo nie mogła dojść do siebie. Płakała po nocach, bezskutecznie usiłowała zrozumieć, co się stało.

Wielokrotnie próbowała rozmawiać z Konradem na osobności. Na próżno, bo nagle ich drogi przestały się krzyżować, a kiedy Weronika przychodziła z wizytą, jego matka, unikając jej wzroku, zawsze twierdziła, że nie ma go w domu.

Weronika nie dawała za wygraną.

Musi być jakieś proste wytłumaczenie – pocieszała się w duchu. – Z czasem wszystko się wyjaśni.

Tak myślała do wczoraj, kiedy to cała jej nadzieja została brutalnie zduszona wiadomością, że on wyjeżdża. Nie wiadomo dokładnie na jak długo i gdzie, ale na pewno daleko.

Była przekonana, że chociaż przyjdzie się pożegnać, ale on tylko przysłał Kubę z zaproszeniem na ognisko, na którym mieli być wszyscy sąsiedzi.

*

Konrada zaskoczyła niespodziewana propozycja pracy u bogatego rolnika w Niemczech. Miał zastąpić sąsiada ciotki, który złamał nogę.

Ten nagły dar od losu, nad którym żywo debatowała cała okoliczna społeczność, był w ogólnym mniemaniu łaską niebios dla biednego chłopaka; on sam również tak to oceniał. Po raz pierwszy życie dało mu szansę w katastrofalnej sytuacji, w jakiej znajdowała się jego rodzina.

Konrad ostatnio niczego tak nie pragnął jak wyjazdu. Możliwie najdalej od miejsca, gdzie spędził całe swoje życie otoczony ludźmi, przed którymi nie dało się nic ukryć, i gdzie nieustannie spotykał osoby, których starał się ze wszystkich sił unikać.

Już jako dziecko nauczył się zaciskać zęby, przyjmując ciosy od losu i od ojca. Nie okazywać emocji, nie płakać, po prostu trwać. Potem nauczył się walczyć i z losem, i z ojcem.

Ostatnio został mu tylko los. Ale sił miał już coraz mniej. Zużyły się w trudnym dzieciństwie i we wczesnej młodości, kiedy jako najstarsze dziecko alkoholika musiał stać się głową rodziny i zastąpić ojca, który całkowicie zapomniał o poczuciu odpowiedzialności za rodzinę.

W jak trudnej sytuacji znalazła się jego żona i piątka dzieci, nikt we wsi tak do końca nie wiedział. Od śmierci Jarzębskiego minęło pięć lat.

Ojciec Konrada, jego trzech braci i jednej siostry zginął, spadając z rusztowania, pijany jak przystało na pomocnika budowlanego. Zatrudniał się na budowach od wielu lat, najczęściej na czarno, nie miał więc ubezpieczenia, a rodzina dostała bardzo skromną rentę. Zaraz po jego śmierci zgłosili się ludzie domagający się od Jarzębskich zwrotu pieniędzy, które ojciec pożyczał za życia.

Matka załamała się, bo takie sumy były dla niej nieosiągalne.

Wtedy Konrad zebrał wszystkich wierzycieli i krótko, ale dobitnie wyjaśnił, że ich roszczenia są wyłącznie honorowe, bo nikt z nich nie ma żadnego potwierdzenia, więc byłoby dobrze, gdyby jeszcze raz przemyśleli, ile naprawdę był im winien zmarły i aby wyszła taka kwota, którą Konrad będzie mógł spłacić. W przeciwnym razie niczego nie zyskają, bo niewiele można zabrać rodzinie, której jedyny majątek stanowią dzieci.

Wierzyciele, najczęściej sąsiedzi i towarzysze pijatyk Jarzębskiego, doskonale wiedzieli, że sytuacja jest o wiele trudniejsza, niż Konrad przypuszcza, toteż szybko zgodzili się na ustępstwa.

On sam poznał całą prawdę podczas porządkowania dokumentów, które ojciec zostawił w wielkim nieładzie. Najładniejsza łąka, bezcennie płaska w tym górzystym terenie, nadająca się na działki budowlane, o której mówiono, że jest jedynym posagiem i zabezpieczeniem dzieci, okazała się obciążona wysokim kredytem, zaciągniętym bez wiedzy żony i, rzecz jasna, niespłacanym regularnie. Miejscowi pijaczkowie, świadomi tego faktu od dawna, nie puścili pary z ust ze strachu, że ktoś mógłby zainteresować się, na co wydał pieniądze stary Jarzębski i kto ewentualnie namówił go na tak nierozważny krok. Zastosowali się więc chętnie do zasady, że milczenie jest cnotą.

Konrad też posłużył się tą metodą. Nie powiedział matce o kredycie, dopóki nie wymyślił rozwiązania. Trzeba przyznać, że pracownicy banku okazali wiele życzliwości oraz zrozumienia i to właśnie oni podsunęli pomysł, by rozłożyć spłatę na dłuższy czas, dzięki czemu rata miesięczna stawała się o wiele niższa.

Ale za to jakie wysokie odsetki – pomyślał przerażony Konrad, kiedy uśmiechnięty pracownik banku pokazał mu wydruk komputerowy z symulacją rat. Nie było jednak innego wyjścia. Mógł tylko również się uśmiechnąć, podziękować grzecznie i nakłonić matkę, żeby podpisała konieczne dokumenty. Dopiero teraz mogła usłyszeć całą prawdę.

Zawsze tak postępował. Filtrował informacje i starał się chronić matkę przed najgorszymi. Opóźniał ich ujawnienie, bagatelizował skutki lub rozwiązywał kłopoty potajemnie i podawał do wiadomości wraz z gotowym planem wyjścia z sytuacji.

W tym mrocznym świecie rodzinnych problemów żył sam. Nie miał przyjaciół, którym mógłby się zwierzyć. Był pewien, że nikt go nie zrozumie. Jego troski były zbyt odmienne od spraw, którymi żyli koledzy. Nie chciał opowiadać innym o swoim życiu, bo wtedy na jaw musiałoby wyjść wiele brudnych i nieprzyjemnych wydarzeń, a nie potrafiłby tego znieść.

Dom i rzeczywistość na zewnątrz to były dwa światy niemal pozbawione punktów stycznych. Informacje o tym, co się dzieje w rodzinie, stanowiły smutny, głęboko skrywany sekret. Za przykładem najstarszego brata tej zasady przestrzegały wszystkie dzieci Jarzębskich, wyjąwszy małego Kubę, który urodził się wygadany i jako jedyny miał trudności z utrzymaniem języka za zębami, ale Kuba przyszedł na świat miesiąc po śmierci ojca, jego wiedza o życiu nie sięgała zbyt głęboko.

Nawet Weronika niewiele o tym wiedziała. Tyle, ile sąsiedzi. Nie znała prawdziwego Konrada, nieustannie zatroskanego, czasem przerażonego lub bezradnego. Ona widziała tylko jego spokój, opanowanie i pragnęła zawsze być blisko niego.

Była ostatnią osobą, której odważyłby się zwierzyć. Uważał, że jej świat – czysty, radosny, choć niewolny od problemów, jest tak daleki od obrzydliwej codzienności jego życia, jakby mieszkali w innych galaktykach, a nie zaledwie rzut beretem przez miedzę.

*

We wsi nikt nie analizował sytuacji rodziny Jarzębskiego, nie był to bowiem jedyny alkoholik w okolicy i nie pierwsza taka historia.

Poza tym nikogo nie zapraszano do drewnianego domku położonego nieopodal romantycznego strumyka.

Różne domysły krążyły na ten temat i tylko czasem jakaś sąsiadka podstępem próbowała dostać się do środka, ponieważ jak okolica długa i szeroka nie słyszano jeszcze, żeby sąsiedzi nie wiedzieli, jak kto mieszka – i wydawało się to zawsze wystarczającym pretekstem do odwiedzin.

Tylko proboszczowi po kolędzie i dwóm najbardziej bezczelnym sąsiadkom udało się wedrzeć do leżącego po prawej stronie korytarza największego pokoju, będącego sypialnią Konrada i jego trzech młodszych braci oraz pokojem, w którym rodzina spędzała czas w ciągu dnia.

Stary proboszcz nie chciał na ten temat mówić, a przyciśnięty do muru przez czołowe działaczki Rady Parafialnej – bo kto to widział, żeby proboszcz miał jakieś sekrety – odpowiadał wykrętnie, że on rozumie trudną sytuację swoich parafian i serce podpowiada mu, by z chrześcijańskiej miłości pomóc, ale sam nie za wiele może zrobić.

Natomiast dwie najbardziej wścibskie gospodynie, Władzia Kotas i Basia Smężyk, opowiadały straszne historie, jak to dom stoczyła pleśń i spróchniał od spodu, więc niedługo na pewno się zawali, przecież każdy widzi, że już od dawna jedna ze ścian chyli się ku ziemi.

Dom się zawali, a pięcioro dzieci przejdzie na utrzymanie gminy. Takiego końca rodziny Jarzębskich powszechnie oczekiwano.

Jednakże na razie dom stał, a wdowa jakoś sobie radziła. Jej dzieci wyróżniały się schludnym wyglądem w szkole, bo Jarzębska starała się utrzymać jaki taki poziom, dbając o przyzwoite ubrania dla dzieci.

Jarzębscy mieli więc buty, ale tylko po jednej parze i często pod koniec sezonu były one w opłakanym stanie. Na nowe, ładne ubranie, na przykład do kościoła, nie było żadnych szans. Najtrudniejszy okazywał się zawsze wrzesień. Podręczniki i przybory szkolne dofinansowywała wprawdzie opieka społeczna, ale należało wydać jeszcze sporo pieniędzy, by dzieci mogły spokojnie zasiąść w ławce.

Było trudno. Albo zabrakło na kurtki, albo trzeba było prosić o zwolnienie ze składek klasowych. A dochodziły jeszcze opłaty za ksero, ubezpieczenie, za obowiązkowy basen albo wyjazd na wycieczkę. A kiedy nadchodziła zima, znów trzeba było łamać sobie głowę, jak zdobyć pieniądze na buty, kurtki, szaliki, czapki, wyjazd z klasą na lodowisko albo do teatru.

Rada rodziców często obradowała w tej sprawie: dofinansować Jarzębskich czy też nie?

Matka Konrada nienawidziła wywiadówek. Nie wszyscy rodzice byli taktowni i szczodrzy, więc musiała wysłuchać wielu przykrych uwag.

Stale i w miarę taktownie wspomagał Jarzębskich Czesiek Wilk.

Sprytny człowiek, który we właściwym czasie zakupił
na raty busika, aby móc go wynajmować. Potem założył firmę i osiągnął dochody, które wbrew polskiej tradycji nie zostały natychmiast roztrwonione, lecz zainwestowane w następne środki transportu oraz reklamę. Dzięki temu, po sześciu latach, zapracowany Czesiek, który, z powodu stresu wynikającego z bycia szefem nie miał nawet kiedy zastanowić się nad swoją sytuacją, pewnego pięknego dnia obudził się ze świadomością, że na jego koncie, rzecz niesłychana, znajduje się dostateczna ilość pieniędzy, by wybudować dom, jego firma zatrudnia prawie dziesięciu pracowników, w tym aż trzech legalnie, a on sam, gdyby chciał, mógłby spać do południa i nikt nie miałby prawa powiedzieć mu złego słowa. Ale Czesiek ze strachu przed utratą tego cudownego status quo wstawał nadal przed świtem, pracował mozolnie i odkładał pieniądze na czarną godzinę, i był niedoścignionym wzorem dla zatrudnionych pracowników.

Rzadko zdarzało się, by wydał choć grosz na coś, co nie było związane z dobrze pojętym rozwojem firmy albo celami reprezentacyjnymi.

Okazały dom zamiast skromnej chałupiny, superlimuzyna, najnowszy laptop – to były w jego poczuciu obowiązkowe wydatki prawdziwego biznesmena. Na ciuchy dla żony skąpił pieniędzy, na naukę dla dzieci też, gdyż uważał, że sam przyuczy je do prowadzenia rodzinnego interesu lepiej niż ekskluzywne szkoły.

Jarzębską zawsze traktował z sympatią, bo podziwiał ją za niezmordowaną pracowitość.

Żyła, wychowując dzieci i harując w gospodarstwie, dzięki któremu utrzymywała rodzinę.

A teraz los uśmiechnął się do niej. Najstarszy syn dostał dobrze płatną pracę.

*

Wbrew wszelkim oczekiwaniom Konrad, który nigdy nie obchodził urodzin i nie organizował grillów, choć w jego ogrodzie nad strumykiem znajdowało się miejsce jakby specjalnie stworzone do tego celu, teraz postanowił zaprosić sąsiadów na pożegnalne przyjęcie. Chociaż tajemnicą poliszynela było, że na bilet musiał się zapożyczyć, postanowił zorganizować ognisko dla najbliższych sąsiadów, a było ich wielu, ponieważ pojęcie „najbliższy” podlegało tu bogatym i różnorodnym interpretacjom. Krótko mówiąc, w obliczu tak niezwykłego wydarzenia większość mieszkańców czuła się zaproszona. Konrad, doskonale świadom tych zawiłości dyplomatycznych, zaplanował dużą imprezę.

Bardzo się zaangażował w urządzanie przyjęcia.

Próbował wmówić matce i sobie, że sam nie wie, dlaczego to robi, ale oboje znali prawdę, i rozmawiając na ten temat, unikali swojego wzroku.

Nie potrafił wyjechać bez pożegnania z Weroniką i zupełnie nie wiedział, jak sobie z tym problemem poradzić. Rozmowa w cztery oczy nie wchodziła w grę. Ona na pewno nie zrozumiałaby istoty sprawy. Trzeba by się długo tłumaczyć, sprawiając ogromną przykrość i sobie, i jej. A czy fakty ulegną zmianie na skutek dyskutowania o nich?

To był przełomowy moment w jego życiu. Wymagał odrzucenia wszelkich nadziei, planów, jakimi żył przez ostatnie lata.

Wierzył przecież, że Weronika z nim będzie. Wskazywały na to liczne dowody, które zbierał troskliwie przez lata. Jej uśmiechy, życzliwość, czas, który zawsze dla niego miała, całe mrowie odrzuconych konkurentów.

Tak, wierzył, ba, to była prawie pewność – że jego uczucia są odwzajemnione. Może nawet i były, ale to już nie miało żadnego znaczenia.

Tylko jak teraz żyć? Kochał ją tak bardzo i od tak dawna, że myśl o niej dodawała mu sił. Weronika była jedynym, zawsze jasnym punktem. Nieważne, że nie mogła mu pomóc, że nic nie wiedziała o jego kłopotach. Wystarczyło, że była przy nim.

Do jakiego stopnia motywowała go do działań i dodawała sił, zdał sobie sprawę dopiero teraz. Kiedy ją utracił. Wszystko wskazywało na to, że na zawsze.

Pożegnanie z Weroniką było ponad jego siły, sama myśl o nim bolała straszliwie. Ale zupełnie bez słowa zostawić jej nie mógł.

Ognisko miało rozwiązać problem.

Konrad sam nie wiedział, czego się spodziewa.

Chyba cudu.

Długo się zastanawiał, jak przekazać zaproszenie. Jego umysł, przyzwyczajony do stresu, wytrenowany w rozwiązywaniu problemów, jakoś nie mógł znaleźć dobrego wyjścia. Kiedy doszedł do wniosku, że ono po prostu nie istnieje, pojawił się Kuba, który miał pożyteczny zwyczaj być zawsze pod ręką. Jako wygadany i śmiały, został obarczony zadaniem, które przyjął z radością, bo potajemnie kochał się w Weronice i uwielbiał biegać do niej.

*

Dotarcie do Weroniki zajęło Kubie dwie minuty. Przekazanie wszystkich informacji – jedną, a siedzenie w kuchni i podziwianie dziewczyny, która wyjątkowo nerwowo dzisiaj na niego spoglądała – dwie godziny.

Doczekał się przyjścia ojca Weroniki, Kościelnika, który też ostatnimi czasy bywał rozdrażniony, i spożył w ich towarzystwie pyszną kolację. Weronika doskonale gotowała, nie mogły temu zaprzeczyć nawet najbardziej złośliwe sąsiadki. Tego wieczoru na kolację były grzanki, składane po dwie, z pysznym farszem i panierowane jak kotlety. Chłopak wrócił do domu objedzony po uszy i całkowicie pogrążony w błogości.

Tymczasem Weronika wstawiła naczynia do zmywarki, wykręciła się od oglądania telewizji, co zaproponował ojciec, i udała do swojego pokoju, by w samotności pomyśleć o swoim nieszczęściu. Z ulgą rzuciła się na łóżko, ale wytchnienie trwało zaledwie chwilę. Złe myśli dopiero teraz znalazły dogodne warunki, aby rozpocząć atak.

A więc to tak?

Nie przyszedł, żeby się pożegnać. Posłużył się bratem. Nie chciał się z nią spotkać. Wrzucił ją do jednego worka ze wszystkimi znajomymi i w trakcie tego zakichanego, rzekomo pożegnalnego ogniska na pewno nie znajdzie ani chwili, by zamienić z nią choć słowo na osobności.

Dwie małe gorące krople spłynęły jej po skroniach i wsiąkły w poduszkę. Potem następne, kropla po kropli, polały się po policzkach, wciekając nieprzyjemnie do ucha. Przewróciła się na bok i zapatrzyła w granatowe niebo, doskonale widoczne w prostokącie czyściutkiego okna. Wyglądało na puste. A przecież według teorii, którymi pocieszano ją od dzieciństwa, powinni tam się znajdować liczni mieszkańcy. Pan Bóg, mama, babcia oraz cała rzesza aniołów i świętych.

Niestety, do tej pory nikt z nich się nie pokwapił, by dać znać o sobie.

Użalenie się nad swoim smutnym losem, połączone z pretensją do Boga o to, że tak marnie urządził świat, zawsze pomagało Weronice w trudnych chwilach, a znalezienie winnego przynosiło ulgę. Pan Bóg doskonale nadawał się na winowajcę praktycznie w każdej potrzebie. Uważała, że gdyby tylko mogła dostać nieograniczoną moc tworzenia, choćby na pięć minut, lepiej poradziłaby sobie z zorganizowaniem świata. Nie byłoby żadnych umierających matek, chorych dzieci. Żadnej niesprawiedliwości, rozpaczy i bólu.

Wiatr za oknem kołysał potężnymi gałęziami. Jednostajny, przyjemny szum liści powoli koił nerwy. Przez uchylone okno przenikał do pokoju ożywczy zapach świeżego powietrza. Weronika odetchnęła głęboko.

Około północy zebrała siły i przerzuciła się z myślenia rozżalonego na konstruktywne. Nie chciała, nie umiała i nie lubiła się poddawać.

Konrad nie wyjedzie bez pożegnania.

O czwartej nad ranem, zanim wreszcie usnęła, miała w głowie gotowy plan.

*

O siódmej Weronika szła szybko stromą drogą w dół. Zakupy stanowiły pierwszy punkt planu. Ze zdenerwowania wyszła z domu zbyt wcześnie i kiedy dotarła do miasteczka, okazało się, że wszystkie interesujące ją sklepy są jeszcze zamknięte.

Powałęsała się po ulicach, oglądając wystawy i, jak zwykle, wzbudzając zainteresowanie przechodniów swoją niezwykłą powierzchownością.

Zazwyczaj opuszczając rodzinną miejscowość, ubierała się niewymyślnie i wiązała włosy w warkocz, który chętnie chowała pod sweter lub płaszcz. Chroniło ją to trochę przed zaczepkami i spojrzeniami pełnymi bolesnej zazdrości. Dzisiaj zapomniała o maskowaniu urody.

Natychmiast przyszło jej za to zapłacić. Długie, kręcone włosy związane niedbale falowały w rytm kroków i tworzyły zjawisko jedyne w swoim rodzaju. Przechodnie zwalniali, odwracali głowy, co bardziej prymitywni gwizdali z podziwu, dziewczyny patrzyły zachłannie, a w ich oczach malowała się niechęć.

Weronika nigdy nie miała prawdziwej przyjaciółki. Na przeszkodzie stawały albo zazdrość, albo matki troszczące się o przyszłość swoich córek. Krążyło po okolicy powiedzonko, że niebezpiecznie jest stawać w odległości mniejszej niż trzy metry od Weroniki – dziewczynom szkodzi to bowiem na urodę, a chłopakom na rozum.

Kościelniakówna jednak lubiła swoje życie, dom w górach, zimy pełne śniegu i bujne wiosny. Także sąsiadki, z którymi była zaprzyjaźniona, i nawet koleżanki ze szkoły, które trzymały się trochę na dystans, ale w większości były sympatyczne.

Ukrywając przez całe życie urodę, którą uznała za główne źródło swych nieszczęść, na jedno nie potrafiła się zdobyć – na obcięcie włosów. Chyba dlatego, że w każdej fryzurze, nawet najkrótszej, pewnie byłoby jej do twarzy, przede wszystkim jednak z powodu Konrada. W jej marzeniach przewijał się taki romantyczny moment, kiedy płaszcz z włosów grał istotną rolę. Wiedziała, że są piękne, i zapuszczała je ofiarnie od lat, choć ich rozczesywanie było codziennym koszmarem, mycie trwało bardzo długo, odżywki kosztowały sporo, a bez nich robił się kołtun nie do rozplątania.

Była jednak święcie przekonana, że nie o odżywkach i kołtunach będzie myślał Konrad, kiedy ona przed nim stanie w płaszczu z włosów.

Te wszystkie latami pielęgnowane plany chwiały się wskutek niezrozumiałej postawy Konrada.

Cierpliwość Weroniki już się wyczerpała. Jak długo można żyć jedynie marzeniami, czekać i ośmielać dyplomatycznie, acz nieskutecznie?

Zdecydowała się uwieść ukochanego.

Zadanie nie wydawało się przesadnie trudne. Znała dobrze Konrada. Kochała całym sercem i po raz pierwszy w życiu postanowiła użyć swej urody jako broni. W tym celu kupi prowokującą sukienkę, rozpuści włosy i sprawi, że on wreszcie się zapomni.

Kołatała jej wprawdzie w głowie rozsądna myśl, że tego typu środki nigdy nie były jej potrzebne, by kogoś w sobie rozkochać, ale zepchnęła te niemiłe rozważania na dno duszy i przydeptała, żeby nie przeszkadzały. Widocznie nie każdy facet rozumie trudną sztukę dyplomacji. Czasami trzeba spróbować bardziej radykalnych sposobów.

Tymczasem sklepy zaczęto otwierać i Weronika ruszyła na łowy. Nie miała w tym wielkiej wprawy. Do tej pory kupowała ubrania skromne, gdyż oszczędzała na studia i wychodziła z założenia, że obojętne, co na siebie wkłada.

Teraz postanowiła zaszaleć. Spokojnie z namysłem przemierzała butiki pełne przeróżnej konfekcji w poszukiwaniu czegoś, co odpowiadałoby mglistemu wyobrażeniu o sukience, która równocześnie byłaby kusząca, ale nie wyzywająco; romantyczna i kobieca, ale odpowiednia na ognisko; subtelna i w dobrym gatunku, a przy tym niedroga. Łatwe to nie było.

O godzinie trzeciej po południu, obszedłszy każdy sklep przynajmniej trzy razy i naraziwszy się swoim marudzeniem wszystkim po kolei sprzedawczyniom, zdecydowała się na kompromis. Zrezygnowała z sukienki, postanowiła włożyć dżinsy, a do nich romantyczną, mocno wyciętą, zwiewną bluzeczkę o rozkloszowanych rękawach. Czerwoną z kunsztownym haftem wokół dekoltu i rękawów. Kosztowała tyle, ile utrzymanie jej i ojca przez dwa tygodnie, ale co tam. Stawką było życie.

Efekt przeszedł najśmielsze oczekiwania. Bluzka spływała łagodnie po figurze, podkreślała, co trzeba, dżinsy opinały biodra, a rozpuszczone włosy otaczały gąszczem splotów miłą, zatroskaną twarz o ogromnych, przejrzystych oczach.

Jaką siłę musiałby mieć Konrad, żeby się jej oprzeć?

Weronika z zadowoleniem popatrzyła w lustro i doszła do optymistycznego wniosku, że taka siła nie istnieje na tym świecie. Postanowiła jeszcze, że kupi jakąś skromną, srebrną biżuterię, a potem szybko wróci do domu.

*

Kasia Jaworska z trudem się budziła. Opornie reagowała na agresywną melodię budzika ustawionego w komórce. Nie znosiła tej muzyczki. Nie było jednak sensu jej zmieniać, bo każdy najwspanialszy nawet przebój, ustawiony jako budzik, po tygodniu jednakowo szarpał jej nerwy.

Musiała wstać do pracy.

To nie był dobry dzień na życie.

Z kuchni dobiegały mocno podniesione głosy: taty, który domagał się chwili spokoju we własnym domu, oraz spokojny i denerwująco łagodny babci, że przecież właśnie o to jej chodzi.

Za oknem rzecz jasna siąpił deszcz.

Oparta o umywalkę Kasia próbowała zmobilizować się na tyle, żeby umyć zęby i wykrzesać trochę energii potrzebnej na przeżycie tego dnia.

W końcu szef mnie zwolni, jak się nie pozbieram – rozmyślała, plując bez przekonania wodą do płukania zębów do umywalki, na której wyraźne były ślady tej samej czynności wykonanej wcześniej przez jej brata. A ile razy się mówiło smarkaczowi, żeby sprzątał po sobie!

Ze względu na szefa, który nie krył, że przyjął ją do pracy z powodu miłej aparycji i sympatii, jaką wzbudzał u klientów jej szczery uśmiech, włożyła najbardziej twarzową niebieską bluzkę z fikuśną falbanką, która musiała dzisiaj maskować kompletną niedyspozycję swej właścicielki i robić za Kasię dobre wrażenie.

Dziewczyna zrezygnowała ze śniadania. Jeść jej się nie chciało, a babcia – po odbytej z ojcem skoro świt gwałtownej kłótni o to, kto nie dba o honor rodziny, a kto wywala pieniądze w błoto – chodziła podminowana, prychając jak żbik, i tylko szukała ofiary, żeby jej wyłożyć swoje argumenty, z których niezbicie wynikało, że syn kompletnie nie ma racji i właśnie wpędza ją do grobu.

Gdyby wierzyć w wersję wydarzeń przedstawianą przez babcię, to ojciec Kasi od dobrych dziesięciu lat nie zajmował się niczym innym jak tylko właśnie wpędzaniem babci do grobu. Wyglądało na to, że brakowało tym działaniom skuteczności, bo babcia nie tylko świetnie się czuła i miała mnóstwo energii, lecz także wygrywała w pięknym stylu wszystkie słowne potyczki z popędliwym synem. Ale tylko słowne. W czynach on zawsze był górą. Konflikt więc trwał i stawał się coraz trudniejszy do zniesienia.

Mama ewakuowała się do ogrodu, czekając, aż minie najgorsze, choć w deszczu naprawdę nic tam nie miała do roboty. Kasia złapała tylko przygotowaną już bułkę i cmoknąwszy babcię w zachmurzone czoło, pojechała rowerem do pracy.

Drobinki wilgoci przylepiały jej się do twarzy, kiedy pedałowała zaciekle w dół, a wiatr wiał prosto w oczy.

Dosłownie i symbolicznie.

Kiedyś w czasie deszczu chodziła do pracy pieszo, z godnością chowając starannie wymodelowaną fryzurę pod wielkim parasolem. Wilgoć wprawdzie i tak rozprostowywała, co mogła, ale jakąś część zawsze udawało się „donieść”. Ostatnio jednak postanowiła kichać na te wszystkie wysiłki, które dawały żenująco mizerny efekt w porównaniu na przykład z tym, co taka Weronika Kościelniak osiągała samym przejechaniem ręką po głowie i wystawieniem swych obfitych loków na życzliwe dla niej działanie kropel. Niektórym wszystko sprzyja.

To nawet zgodne z Biblią – rozmyślała Kasia, pokonując długą drogę w dół, potem w górę, następnie znów stromo w dół i wreszcie mały kawałek prosto, by dojechać do sklepu z biżuterią, w którym pracowała. – Jest tam przecież wyraźnie napisane, że kto ma dużo, temu jeszcze będzie dane, a kto ma mało, temu będzie zabrane nawet to, co ma. I jako że Biblia jest słowem żywym, Weronika ma urodę, Marcina, w którym Kasia podkochuje się potajemnie, ale gorąco, Konrada oraz wielu innych, a ona nic nie ma i na dokładkę zapewne niedługo zostanie wywalona dyscyplinarnie z pracy za rozwalenie kopniakiem cennych szklanych drzwi, które za nic nie chciały się dzisiaj otworzyć.

Resztką sił się powstrzymała.

A dzień dopiero się zaczynał.

Nie wiadomo, co jeszcze mogło się zdarzyć.

Przeczucie okazało się słuszne.

Po pierwsze, w sklepie była dostawa towaru. Okoliczność ta już tradycyjnie wprowadzała szefa w stan wrzenia. Łagodzenie jego zdenerwowania, sprawdzanie zgodności faktur z cenną zawartością pudeł, przerywane obsługiwaniem klientów, którzy nic nie kupowali, a wyjątkowo marudnie zawracali głowę, zajęło jej całe przedpołudnie.

Po krótkiej przerwie obiadowej, spędzonej w towarzystwie szefa dochodzącego powoli do siebie i jego wiecznie tych samych dowcipów, powinna jeszcze wyłożyć nową biżuterię i tak ją wyeksponować w gablotach, by zadowolić pracodawcę bardzo wymagającego pod tym względem.

Nie miała tego dnia natchnienia do układania w subtelne kompozycje zaręczynowych pierścionków, serduszek na łańcuszkach i innych drobiazgów wywołujących smutne skojarzenia.

Mogła sobie bez problemu coś kupić. Szef nie był zdziercą, a ona, mieszkając z rodzicami, oszczędzała lwią część wypłaty, poza tym ceny bez marży, jakie jej przysługiwały, były całkiem przystępne.

Ale co to za radość samej kupić sobie pierścionek? A na to, że ktoś go jej podaruje, nie mogła liczyć. W każdym razie nie na tego, na którym jej zależało.

Ostatnio ciągle słyszała tylko o tej nieszczęsnej Weronice: według niektórych po wakacjach miała udać się w szeroki świat, aby wziąć udział w jakimś konkursie lub castingu, poznać księcia z bajki i zrobić oszałamiającą karierę, a według innych – korzystnie wyjść za mąż za Marcina Wilka.

Został on zgodnie wytypowany jako najbogatszy, i do tego niegłupi. Sugerowano też innych kandydatów, choć bez szczególnego zapału.

Kasia nie żałowała nikomu królewiczów, castingów ani kariery. Była gotowa trzymać kciuki, a nawet wysłać esemesa pod wskazany numer, lecz serce jej szarpała bezsilna złość, kiedy pomyślała, jak niesprawiedliwie los obdziela ludzi, jednym dając Marcina i całe tuziny innych, a drugim żałując wszystkiego.

Smutno spojrzała w okno.

Chyba tylko po to, by zobaczyć właśnie tę Weronikę, jak szła z podniesioną głową, zamyślona, nie racząc nawet zerknąć na mijających ją ludzi. Kasia aż się wzdrygnęła z obrzydzenia na widok falujących włosów i kształtnej sylwetki.

Serce jej się ścisnęło na myśl o biednym Marcinie, całkowicie bezradnym wobec takich diabelskich pokus.

*

Oczywiście zamiast pójść dalej, Weronika postanowiła wstąpić do tego akurat jubilera, jakby w mieście nie było innych.

Wystawiała tym samym na poważną próbę lojalność biednej Kasi, zmuszonej do prezentowania zawodowej uprzejmości ze względu na szefa, który na pierścionkach zaręczynowych dla Weroniki, kupowanych przez kolejnych zakochanych, zarobił już sporo pieniędzy, a teraz, po jej którymś z rzędu nieudanym starcie na studia, miał nadzieję na nowy sezon oświadczynowy.

Kasia zmobilizowała wszystkie siły, starając się, by jej uśmiech w równych proporcjach oddawał zawodową uprzejmość i prywatną niechęć.

Niech sobie Weronika nie myśli, że ktoś tu będzie okazywał jej szczególne względy.

Dla wzmocnienia efektu podniosła głowę wysoko i ostentacyjnie zabrała się do układania srebrnych łańcuszków, tylko lekkim skinieniem odpowiadając na uprzejme powitanie.

Weronika przystanęła zaskoczona. Sklep był pusty, liczyła na miłą pogawędkę i fachową poradę, bo zupełnie nie wiedziała, czego szukać, a tu napięta atmosfera i nie wiadomo, co myśleć ani jak się zachować.

Kasia, powszechnie uważana za bardzo miłą i sympatyczną, najwyraźniej nie miała najmniejszego zamiaru zająć się klientką, więc zbita z tropu Weronika, z trudem panując nad sobą, spróbowała rozbroić przeciwnika metodą empatii tak polecaną przez psychologów.