ROZDZIAŁ 1

Chleb i podróże

PIECZENIE CHLEBA JEST JAK PODRÓŻOWANIE. MYŚLISZ, ŻE TO JEST TRUDNE, SKOMPLIKOWANE I DLA KOGOŚ LEPSZEGO NIŻ TY.

Ale jeżeli sprawdzisz ile kosztuje bilet lotniczy, nagle odkryjesz, że właściwie możesz sobie na to pozwolić. A jeśli zdobędziesz się na odwagę i polecisz w wymarzone miejsce, to zrozumiesz, że nie ma w tym niczego trudnego ani wymagającego szczególnych umiejętności.

I z pieczeniem chleba jest dokładnie tak samo.

Ale zacznę od początku.

Uwielbiam chleb. I zawsze go lubiłam. Kiedy byłam mała, najchętniej kupowałam okrągły, brązowy, gliniasty i ciężki chleb zakopiański z kminkiem. Już od dawna nie widziałam go w sklepach. Potem pojawiły się razowce – też ciężkie, pełne ziaren i łupinek zbóż. „Ciężkie” w sensie pozytywnym, w odróżnieniu od lekkich, watowatych bochenków ze sztucznie wybielonej mąki.

Bo wiesz jak to jest.

Ziarno zboża nie jest czyste ani białe. Jest szare, ciężkie, bo zawiera dużo wody i naturalnych składników, które dość szybko się psują. To jest ta najzdrowsza część ziarna zboża, która karmiła ludzi od wieków. Dostarczała im na co dzień witamin, pierwiastków i wielu innych nienazwanych substancji, które utrzymywały ich w zdrowiu.

Tak było kiedyś.

Bo potem ludzie zaczęli kombinować. Nadrzędnym celem ludzkości w drugiej połowie XX wieku stało się masowe produkowanie, hurtowe sprzedawanie i zarabianie jak największej ilości pieniędzy. Zapomnieli o uczciwości i o tym, że jedzenie ma KARMIĆ ciało. Słowo „żywność” całkowicie straciło dawne znaczenie, kiedy w naturalny sposób oznaczało coś, co nas „odżywia, pożywia”, czyli daje nam siłę do życia.

Powstały fabryki taniego, przemysłowo produkowanego jedzenia, robionego z dodatkiem syntetycznych substancji, które nadają mu sztuczny smak, sztuczny zapach i sztucznie wymuszony wygląd.

Więcej o tym napisałam w książce „W dżungli zdrowia”. Teraz chcę powiedzieć tylko tyle, że współczesny chleb jest też produkowany w takiej fabryce. Średnio do jednego bochenka dodaje się około trzydziestu różnych chemicznych proszków. Każdy z nich ma określone zadanie. Jeden nadaje mu syntetyczny zapach, drugi wymusza rośnięcie, trzeci barwi skórkę na wybrany kolor, czwarty nadaje mu odpowiednią konsystencję i tak dalej.

Bochenek chleba nie jest już dotykany przez ludzkie ręce, zagniatany, wyrabiany, odstawiany do rośnięcia. Tak robią tylko ostatni uczciwi piekarze w małych, rodzinnych piekarniach.

Większość chleba sprzedawanego w sklepach to wyrób z fabryki. Gotowe mrożone kawałki ciasta są wrzucane na taśmę produkcyjną, gdzie w maszynach są mechanicznie mieszane, a komputer dozuje chemiczne proszki, które temu martwemu kawałkowi ciasta nadadzą pozór życia.

Naprawdę. Ten śliczny zapach świeżo upieczonego chleba w supermarkecie to syntetyczny zapach, zaprojektowany w laboratorium chemicznym, żeby udawał prawdziwy chleb. Dokładnie tak samo jak kartonik z zapachem nowego samochodu, który możesz kupić na stacji benzynowej. Wieszasz go w swoim starym samochodzie, a on pachnie jak nowy. Daje złudzenie. Iluzję czegoś, czego nie masz, bo przecież twój samochód jest dokładnie tak samo stary jak był jeszcze wczoraj – a nawet o dzień starszy – ale pachnie tak, jakby właśnie wyjechał z salonu.

I tak właśnie jest z chlebem sprzedawanym w sklepach.

On ma sztuczny zapach, sztuczny wygląd, sztuczną miękkość i sztuczny smak. Jest zrobiony z najtańszej, bezwartościowej mąki, z której chemicznie usunięto prawie wszystkie wartości odżywcze. Dlaczego? Żeby można było ją dłużej i łatwiej przechowywać, a więc łatwiej nią handlować i więcej zarabiać.

Nawet razowy chleb nie jest już razowy. Producenci dodają do białego chleba brązowej farbki, żeby udawał zdrowszy – chociaż wcale taki nie jest.

Kiedy sprawdziłam w jaki sposób jest robiony chleb sprzedawany w sklepach i w większości piekarń, podjęłam jedyną moim zdaniem racjonalną decyzję – przestaję jeść chleb!

Mimo że lubiłam chleb tak bardzo, że jadłam go dla przyjemności bez żadnych dodatków, tylko dla smaku chleba. No, ale kiedy odkryłam, że nawet chleb z ekologicznego sklepu jest robiony z drożdżami i płatkami ziemniaczanymi zamiast na zakwasie, to stwierdziłam, że po prostu nie ma innego wyjścia. Ja chcę być zdrowa. Chcę jeść tylko i wyłącznie zdrowe rzeczy. Kiedy więc odkrywam, że coś jest niezdrowe, po prostu w najbardziej logiczny i naturalny sposób wyrzucam to z mojej kuchni. Tak było z alkoholem, papierosami, zupami z proszku, konserwami, sokami z kartonów i wszystkimi innymi gotowymi rzeczami do zjedzenia albo do picia.

Ja po prostu sprawdziłam i zrozumiałam czym są i w jaki sposób działają na ludzki organizm substancje chemiczne używane do ich produkcji albo dodawane jako „przyprawy”. I natychmiast przestałam je jeść.

Chleb też.

Na początku było mi trochę żal, ale nie bardzo. Moim nadrzędnym celem jest bycie zdrowym i szczęśliwym człowiekiem. Każda decyzja, jaka mnie do tego przybliża, jest dla mnie czymś pozytywnym i wartościowym – nawet jeżeli oznacza rozstanie się z czymś, do czego zdążyłam się przyzwyczaić.

Żebyście widzieli jak wyrzucałam do kosza na śmieci moje ulubione jogurty w dniu, kiedy odkryłam co to jest syrop glukozowo-fruktozowy i jak działa na ludzki organizm! I co z tego, że wcześniej jadłam po kilka tych jogurtów codziennie, bo tak bardzo mi smakowały? W chwili kiedy zrozumiałam, że zawierają szkodliwe substancje, po prostu straciłam na nie ochotę.

Te substancje są dodawane przez producentów dla przedłużenia trwałości, wzmocnienia smaku, nadania odpowiedniej konsystencji i w wielu innych celach „poprawienia produktu”. Bez nich ten mój jogurt czy chleb ze sklepu byłby tylko nieapetyczną kupką bez smaku i zapachu.

Bo te sztuczne dodatki tworzą SZTUCZNE jedzenie. Bez wartości odżywczych. Nie wzmacniające twojego ciała, umysłu ani duszy. Po prostu śmieciowe. Ale za to tanie i produkowane w hurtowych ilościach. I to właśnie z tego jedzenia wypłynęła fala szalejących teraz na świecie epidemii chorób serca, otyłości, autyzmu, cukrzycy, nowotworów, depresji i wielu innych. Ale to jest opowieść na inną książkę.

Teraz chcę powiedzieć tylko tyle:

Odkryłam w jaki sposób robi się powszechnie sprzedawany chleb. Zrozumiałam, że to nie jest prawdziwy chleb, tylko syntetycznie nadmuchany i pokolorowany bochenek, który wygląda i pachnie jak prawdziwy, chociaż jest pełen chemicznych dodatków.

Podjęłam więc jedyną moim zdaniem słuszną i racjonalną decyzję o tym, że przestaję jeść chleb.

I przestałam.

Aż pewnego dnia spotkałam pana Piotra.

ROZDZIAŁ 2

Piętki i dupki

NIE JADŁAM CHLEBA PRZEZ PONAD ROK.
A MOŻE PRZEZ DWA LATA? NIE PAMIĘTAM.

Bo najdziwniejsze było to, że wcale mi go nie brakowało! Mimo że przecież wcześniej uwielbiałam go jeść i uważałam, że Polska to jedno z najlepszych chlebowych miejsc na świecie.

Myślałam, że będę za nim tęsknić. I sama byłam zdumiona tym, jak szybko o nim zapomniałam. Głównie dlatego, że jednocześnie zaczęłam gotować i jeść tylko 100% zdrowe i pełnowartościowe jedzenie. I nagle odkryłam, że owsianka z kaszą jaglaną rano jest dużo lżejsza dla żołądka, a daje znacznie więcej siły niż kanapka! Tak samo po południu. Kiedyś zjadłabym dwie grube kromki chleba z twarogiem i zieleniną, po których czułabym się napchana, ale jakby wciąż głodna. A teraz gotuję kaszę gryczaną z brokułami, zjadam ją na gorąco i czuję się cudownie posilona, a jednocześnie lekka i pełna świeżych sił.

Zapomniałam o chlebie. Zajęłam się gotowaniem i wymyślaniem nowych potraw, które wzbogacały moje codzienne menu.

Aż pewnego dnia zostałam zaproszona do Chorzowa na spotkanie autorskie. Westchnęłam. Lubię spotykać się z czytelnikami, ale w przypadku spotkań poza Warszawą zwykle mam kłopot z jedzeniem. Nie jem niczego, co zawiera sztuczne dodatki, tak więc nie używam kostek bulionowych, żadnych gotowych sosów ani przypraw w płynie. Nie jem mięsa ani nabiału. Ani chleba, rzecz jasna. A co mogę dostać do zjedzenia w hotelu na śniadanie?

Sztuczny chleb ze sklepu, jajka klasy 3 od nieszczęśliwych kur trzymanych w niewoli, ser z syntetycznymi poprawiaczami smaku i wyglądu albo nafaszerowane chemią i cukrem płatki kukurydziane. Po takim jedzeniu czuję się smutna i bez sił. Potrzebowałam czegoś zdrowego!

Zwykle więc w takich przypadkach zabieram jedzenie ze sobą. Kupuję organiczny pumpernikiel upieczony wyłącznie z ziarna żyta, zakwasu, soli i wody. Mam orzechy, daktyle, trochę owoców. I daję radę.

Ale tym razem zapomniałam zapakować chleb.

Wylądowałam w Chorzowie po południu. Następnego dnia rano miałam spotkanie.

– Czy wie pan może gdzie mogłabym kupić dobry, zdrowy chleb? – zapytałam nieśmiało pana Piotra, który odebrał mnie z lotniska.

– Chleb?! – odwrócił się znad kierownicy z dziwną miną.

No tak, to pytanie może się wydawać zaskakujące. No jak to gdzie się kupuje chleb? W sklepie, nie? A poza tym po co ta kobitka chce kupować chleb, skoro właśnie jedziemy na obiad?

– Na jutro na śniadanie – wyjaśniłam z przepraszającym uśmiechem.

– Bo ja nie jem takiego zwykłego chleba ze sklepu odkąd odkryłam ile jest w nim chemicznych polepszaczy. I zapomniałam zabrać dobry chleb z domu, dlatego może jest tu gdzieś w okolicy ekologiczny sklep?

– Chleb z domu? – powtórzył po mnie pan Piotr marszcząc czoło. – Robi pani chleb w domu?

– Och, nie! – roześmiałam się. – Ja nie mam na to czasu!

I wtedy pan Piotr spojrzał na mnie takim wzrokiem, jakim ja patrzę czasem na ludzi, którzy marudzą, że bardzo chcieliby podróżować tak jak ja, ale ich na to na pewno nie stać.

– A sprawdziłeś kiedykolwiek ile to kosztuje? – pytam zwykle w takiej sytuacji.

– No nie, nie sprawdziłem – przyznaje ten ktoś. – Ale na pewno bardzo dużo.

I takie właśnie spojrzenie rzucił mi pan Piotr, ale dyplomatycznie milczał.

– Bardzo lubię chleb, ale nie mam czasu bawić się w zagniatanie, wyrabianie, doglądanie, pieczenie i tak dalej – dorzuciłam wyjaśniająco. – Tym bardziej, że codziennie gotuję zdrowe jedzenie, więc naprawdę nie dałabym rady jeszcze dodatkowo zajmować się pieczeniem chleba.

Pan Piotr zatrzymał samochód i spojrzał na mnie.

– I dlaczego nie powiedziała mi pani o tym wcześniej? – zapytał z wyrzutem.

– O czym? – zdumiałam się.

– Przyniósłbym mój domowy chleb, ale tak, jak nic nie wiedziałem, to nie mam świeżego. W domu tylko jedna dupka została!

– O! – sapnęłam. – To pan piecze w domu chleb?!

– Od kilku lat! Prawdziwy, na zakwasie!

– O! – sapnęłam jeszcze raz, totalnie zdumiona. – Naprawdę? Ma pan na to czas?

– Czas?! – zawołał wreszcie pan Piotr, tak jakby dłużej już nie mógł tego trzymać w sobie. – Jaki czas? Wyrabiam chleb w dziesięć minut! Odstawiam do rośnięcia, potem znowu trochę pomieszam, i gotowe!

Pół godziny roboty!

– Naprawdę??!!

– Raz na tydzień piekę dwa bochenki! Pół godziny pracy! A jaka rozkosz z jedzenia!

Copyright for this edition © 2014 by Burda Publishing

Polska Sp. z o.o. Spółka Komandytowa

Copyright for the text, photographs and drawings © 2014 by Beata Pawlikowska

Burda Publishing Polska Sp. z o.o. & Spółka Komandytowa.

02-674 Warszawa, ul. Marynarska 15

Dział handlowy: tel. (48) 22 360 38 38, fax (48) 22 360 38 49

Sprzedaż wysyłkowa: Dział Obsługi Klienta, tel. (48) 22 360 37 77

Fotografie, teksty i rysunki: Beata Pawlikowska

Projekt okładki: Beata Pawlikowska i Maciej Szymanowicz

Opracowanie graficzne: Beata Pawlikowska i Maciej Szymanowicz

DTP: Maciej Szymanowicz

Zdjęcia: shutterstock.com str. 6-7, 9, 10, 14-15, 18, 21, 30,

33, 34, 39, 41, 43, 45, 46-47, 48, 49, 50-51, 56, 63, 64-65.

Pozostałe zdjęcia pochodzą z archiwum prywatnego Autorki.

ISBN: 978-83-7778-933-9

Wszelkie prawa zastrzeżone. Reprodukowanie, kopiowanie w urządzeniach przetwarzania danych, odtwarzanie wjakiejkolwiek formie oraz wykorzystywanie w wystąpieniach publicznych tylko za wyłącznym zezwoleniem właściciela praw autorskich.